Πατερικές αναφορές στο ΙΕΖΕΚΙΗΛ 14:16

Λέει δε ο Κύριος: Κανένας υπηρέτης δεν μπορεί να δουλεύει σε δύο κυρίους. Εάν εμείς θέλουμε να δουλεύουμε και στον Θεό και στον μαμωνά, αυτό είναι ασύμφορο για εμάς. Διότι ποιο είναι το όφελος, εάν κάποιος κερδίσει ολόκληρο τον κόσμο, αλλά ζημιωθεί την ψυχή του; Αυτός ο αιώνας και ο μέλλων είναι δύο εχθροί. Ο παρών αιώνας προβάλλει τη μοιχεία, τη φθορά, τη φιλαργυρία και την απάτη, ενώ ο μέλλων τα αποστρέφεται. Δεν μπορούμε, λοιπόν, να είμαστε φίλοι και των δύο. Πρέπει, απαρνούμενοι τον παρόντα, να ακολουθήσουμε τον άλλον. Θεωρούμε ότι είναι καλύτερο να μισήσουμε τα επίγεια, διότι είναι μικρά, ολιγοχρόνια και φθαρτά, και να αγαπήσουμε εκείνα, τα άφθαρτα αγαθά. Διότι, πράττοντας το θέλημα του Χριστού, θα βρούμε ανάπαυση. Ειδάλλως, τίποτα δεν θα μας λυτρώσει από την αιώνια κόλαση, εάν παρακούσουμε τις εντολές Του. Λέει δε και η Γραφή στον Ιεζεκιήλ ότι, εάν παρουσιαστούν ο Νώε, ο Ιώβ και ο Δανιήλ, δεν θα σώσουν τα παιδιά τους στην αιχμαλωσία. Εάν, λοιπόν, και τέτοιοι δίκαιοι δεν μπορούν με τη δική τους δικαιοσύνη να λυτρώσουν τα παιδιά τους, εμείς, εάν δεν διατηρήσουμε το βάπτισμα αγνό και αμίαντο, με ποια πεποίθηση θα εισέλθουμε στη βασιλεία του Θεού; Ή ποιος θα είναι υπερασπιστής μας, εάν δεν βρεθούμε να έχουμε έργα όσια και δίκαια;

Επιπλέον τούτων, σας παρακαλώ, ω ποθεινά μου σπλάχνα, εάν βεβαίως δέχεστε τη διδασκαλία του Χριστού, να μην με τοποθετήσετε μαζί με τους Αγίους. Διότι είμαι αμαρτωλός και ελάχιστος, και τρέμω λόγω της υστερήσεως και της αφροσύνης μου να τους πλησιάσω. Διότι, εάν φρυγανώδης ύλη πλησιάσει ή έλθει σε επαφή με τη φωτιά, θα καταναλωθεί εξολοκλήρου και θα κατακαεί από αυτήν. Και δεν τα λέω αυτά επειδή απορρίπτω τη συγκατάθεση ή τη συνάφεια μαζί τους, αλλά επειδή βλέποντας το άμετρο πλήθος των αμαρτιών μου, φρίττω και τρέμω. Διότι ακούω τον Προφήτη που λέγει, ότι ακόμη και αν ήσαν παρόντες ο Νώε, ο Ιώβ και ο Δανιήλ, δεν θα μπορούσαν να σώσουν τους γιους και τις κόρες τους. Αδελφός δεν λυτρώνει αδελφό, άνθρωπος δεν θα λυτρώσει άνθρωπο, ούτε και ο Γιεζί πρόκειται πλέον να απαλλαγεί από τη λέπρα.

Και για να το μάθεις, άκουσε τον Προφήτη που λέει: «Στον άδη ποιος θα σε δοξολογήσει;» και πάλι: «Ο αδελφός δεν λυτρώνει, θα μπορέσει να λυτρώσει άλλος άνθρωπος;». Κανείς, λέει, δεν θα υπάρχει εκεί πλέον για να διασώσει αυτόν που έχει προδοθεί από τη δική του ραθυμία, ούτε αν είναι αδελφός του, ούτε πατέρας, ούτε μητέρα. Και τι λέω, αδελφός, πατέρας και μητέρα; Ούτε οι ίδιοι οι δίκαιοι, οι οποίοι έχουν αποκτήσει μεγάλη παρρησία, δεν θα μπορέσουν τότε να μας συνδράμουν σε τίποτα, εάν εμείς τώρα δείξουμε ραθυμία. Διότι, λέει, εάν σταθούν ο Νώε, ο Ιώβ και ο Δανιήλ, δεν πρόκειται να διασώσουν ούτε τους γιους ούτε τις θυγατέρες τους. Και δες το μέγεθος της απειλής, και ποιους δικαίους έφερε στο μέσον. Επειδή αυτοί, στην εποχή τους, έγιναν αιτία σωτηρίας και για άλλους· διότι ο μεν Νώε, όταν εκείνος ο φοβερός κλύδωνας κατέλαβε την οικουμένη, έσωσε και τη γυναίκα και τους γιους του· και ο Ιώβ παρομοίως έγινε αιτία σωτηρίας και για άλλους· αλλά και ο Δανιήλ άρπαξε πολλούς από τον θάνατο, όταν εκείνος ο βάρβαρος, αναζητώντας πράγματα που ξεπερνούν την ανθρώπινη φύση, επιχείρησε να θανατώσει τους Χαλδαίους, τους Μάγους και τους Γαζαρηνούς.

Αλλά αυτός ο ίδιος ο δίκαιος, που έσωσε τότε τους φίλους του μέσω της προσευχής, δεν μπόρεσε, κατά την εποχή των Ιουδαίων, να σώσει τους Ιουδαίους που χάνονταν. Και για να το καταλάβεις αυτό, άκουσε τον Θεό που λέει μέσω του προφήτη: «Αν σταθούν μπροστά μου ο Νώε, και ο Ιώβ, και ο Δανιήλ, δεν πρόκειται να σώσουν τους γιους και τις κόρες τους, επειδή υπερίσχυσε η κακία»· και πάλι: «Εάν σταθεί ο Μωυσής και ο Σαμουήλ». Και πρόσεξε πώς αυτό λέγεται προς τους δύο προφήτες, επειδή και οι δύο παρακάλεσαν υπέρ αυτών, αλλά δεν εισακούστηκαν. Διότι και ο Ιεζεκιήλ, επειδή έλεγε: «Αλίμονο, Κύριε! Εξαλείφεις εσύ το υπόλειμμα του Ισραήλ», ο Θεός, δηλώνοντας ότι δικαίως το πράττει αυτό και πως δεν απορρίπτει την ικεσία για αυτούς από περιφρόνηση προς τον ίδιο, του δείχνει τα αμαρτήματά τους, σαν να του έλεγε σχεδόν: «Αρκούν βέβαια και αυτά για να σε πείσουν ότι δεν σε περιφρονώ, αλλά εξαιτίας των πολλών αμαρτιών τους δεν κάνω δεκτή την ικεσία σου· ωστόσο, προσθέτει και τούτο: "Εάν σταθεί ο Νώε, και ο Ιώβ, και ο Δανιήλ"». Και ευλόγως τα λέει αυτά περισσότερο σε εκείνον, επειδή αυτός είναι που έπαθε πολλά. Διότι λέει: «Μου είπες να φάω πάνω σε κοπριές, και έφαγα· μου είπες, και ξυρίστηκα· μου είπες, και κοιμήθηκα στο ένα πλευρό· μου είπες να βγω από την τρύπα φορτωμένος με τα πράγματά μου, και βγήκα· πήρες τη γυναίκα μου, και μου είπες να μην πενθήσω, και δεν πένθησα, αλλά το υπέμεινα γενναία· μύρια άλλα έπραξα για χάρη τους· και εγώ σε παρακαλώ τώρα υπέρ αυτών, και δεν πείθεσαι;»

Δείχνοντας, λοιπόν, ο Θεός ότι δεν ενεργεί με αυτόν τον τρόπο από περιφρόνηση προς εκείνον, λέει: «Ακόμη και αν βρισκόταν ο Νώε, ο Ιώβ και ο Δανιήλ, και παρακαλούσαν υπέρ υιών και θυγατέρων, δεν πείθομαι». Και στον Ιερεμία πάλι, που υπέφερε λιγότερα μεν από τα προστάγματα του Θεού, περισσότερα δε από τη δική τους πονηρία, τι λέει; «Μήπως δεν βλέπεις τι κάνουν αυτοί;» «Ναι», λέει εκείνος, «τα κάνουν· αλλά κάνε το για χάρη μου». Γι' αυτό του λέει: «Ακόμη και αν σταθεί ενώπιόν μου ο Μωυσής και ο Σαμουήλ»· ο Μωυσής, ο πρώτος νομοθέτης, αυτός που πολλές φορές τους έσωσε από κινδύνους, αυτός που είπε: «Αν μεν τους συγχωρήσεις την αμαρτία, συγχώρησέ τους· ειδάλλως, εξάλειψε και εμένα».

Και αυτά τα διακηρύσσουν οι ίδιοι οι προφήτες, ο μεν ένας λέγοντας: «Αδελφός δεν λυτρώνει, θα μπορέσει να λυτρώσει άνθρωπος;». Ο δε Ιεζεκιήλ δήλωσε και κάτι περισσότερο από αυτό, λέγοντας: «Εάν παραστούν ο Νώε και ο Ιώβ και ο Δανιήλ, τους γιους τους και τις κόρες τους δεν πρόκειται να σώσουν». Διότι μία μόνο προστασία υπάρχει εκεί, αυτή που προέρχεται από τα έργα, και εκείνος που την έχει στερηθεί δεν είναι δυνατόν να σωθεί από αλλού. Αυτά, λοιπόν, φέρνοντας συνεχώς στο μυαλό μας και αναλογιζόμενοι, ας καθαρίσουμε τον βίο μας και ας τον καταστήσουμε λαμπρό, ώστε με παρρησία να αντικρίσουμε τον Κύριο και να αξιωθούμε των υποσχεθέντων αγαθών, με τη χάρη και τη φιλανθρωπία του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, μέσω του οποίου και μαζί με τον οποίο ανήκει η δόξα στον Πατέρα, μαζί με το Άγιο Πνεύμα, τώρα και πάντοτε και στους αιώνες των αιώνων. Αμήν.

Ακόμη και αν ο Ιεζεκιήλ είναι αυτός που παρακαλεί, θα ακούσει ότι: Εάν σταθούν ο Νώε, ο Ιώβ και ο Δανιήλ, δεν πρόκειται να διασώσουν τους γιους και τις κόρες τους. Ακόμη και αν ο πατριάρχης Αβραάμ δέεται υπέρ εκείνων που νοσούν απολύτως ανίατα και δεν μετανοούν, ο Θεός θα αποχωρήσει εγκαταλείποντάς τον, ώστε να μην κάνει δεκτή τη φωνή της ικεσίας του υπέρ αυτών. Ακόμη και αν ο Σαμουήλ είναι πάλι αυτός που πράττει τούτο, θα του πει: Μην πενθείς για τον Σαούλ.

〈ΤΟΥ ΕΝ ΑΓΙΟΙΣ ΠΑΤΡΟΣ ΗΜΩΝ ΙΩΑΝΝΟΥ, ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ ΤΟΥ ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ, ΥΠΟΜΝΗΜΑ ΣΤΟΝ ΜΑΚΑΡΙΟ ΙΩΒ〉 Αξίζει πρώτα να ερευνήσουμε πότε έζησε αυτός ο άνδρας. Μερικοί λοιπόν λένε ότι έζησε πριν από τον Μωυσή και ήταν πέμπτος απόγονος του Αβραάμ, ενώ άλλοι ότι έζησε την εποχή του Νόμου. Αλλά ας μην αποφανθούμε ακόμη, μέχρι να μάθουμε από την ίδια την ιστορία, εάν έζησε σε τούτη ή σε εκείνη την εποχή. Διότι ούτε και αυτό συμβάλλει λίγο στο να γνωρίσουμε την αρετή του ανδρός· επειδή δεν είναι το ίδιο να είναι κανείς τόσο ενάρετος και θαυμαστός έχοντας απολαύσει τον Μωσαϊκό Νόμο, με το να επιδεικνύει τόση δύναμη πριν από αυτή τη νουθεσία. Το ότι βέβαια ο άνδρας ήταν μέγας, το φανερώνουν και τα ίδια τα γεγονότα, το φανερώνει όμως και ο Θεός λέγοντας: «Εάν σταθούν μπροστά μου ο Νώε, ο Ιώβ και ο Δανιήλ, δεν πρόκειται να σώσουν ούτε τους γιους ούτε τις θυγατέρες τους». Και για ποιον λόγο δεν τον μνημονεύει ο Μωυσής; Ποια ανάγκη υπήρχε να τον μνημονεύσει ή για ποιον σκοπό; Εσύ όμως παρατήρησε πώς σε τίποτα δεν τον έβλαψε ο πρόγονός του, ο Ησαύ. Δεν καταγόταν από τον Αβραάμ; Μάλλον, δεν καταγόταν από τον Ιακώβ, αλλά και βρισκόταν σε ξένη χώρα. Βλέπεις ότι ο Θεός έστειλε δασκάλους σε όλους; Και πρόσεξε πώς ανέκαθεν η γνώση του Θεού ήταν παντού φανερή. Διότι βλέπεις και τους φίλους του να έχουν επίγνωση περί του Θεού· ποιος τους δίδαξε; Ποιος τους το κήρυξε;

Διότι δεν μας προστατεύει η δική τους φιλία, αλλά το να αποκτήσουμε φίλους μέσω του μαμωνά. Γι' αυτό πρόσθεσε τη φράση «Φίλους εκ του μαμωνά», για να μάθεις ότι αυτά τα ίδια τα έργα σου θα σε διασώσουν: η ελεημοσύνη, η φιλανθρωπία, η γενναιοδωρία προς εκείνους που έχουν ανάγκη. Επειδή, για το ότι ούτε η συγγένεια ούτε η οικειότητα ωφελούν σε κάτι χωρίς έργα, άκουσε τι λέει ο προφήτης: «Εάν παραστούν ο Νώε, ο Ιώβ και ο Δανιήλ, ούτε τους γιους ούτε τις κόρες τους δεν πρόκειται να διασώσουν». Και γιατί μιλώ για τον μέλλοντα αιώνα, όταν ακόμη και στον παρόντα βίο η φιλία δεν προσέφερε κανένα όφελος; Πόσο, λοιπόν, οδύρετο και θρήνησε ο Σαμουήλ, και όμως τον Σαούλ δεν τον γλίτωσε; Πόσο δε προσευχήθηκε ο Ιερεμίας, και σε τίποτα δεν ωφέλησε τους Ιουδαίους, αλλά μάλιστα επιπλήχθηκε που προσευχόταν; Και γιατί απορείς αν ο Ιερεμίας δεν προσφέρει καμία ωφέλεια, όταν λέει ότι ούτε ο Μωυσής, εάν βρισκόταν σε εκείνον τον καιρό, δεν θα μπορούσε να σώσει τους τότε Ιουδαίους, επειδή επικράτησε η κακία, και οι ίδιοι δεν συνεισέφεραν απολύτως τίποτα από τον εαυτό τους;

Έτσι λοιπόν, ούτε οι φρόνιμες παρθένες μπόρεσαν να βοηθήσουν τις μωρές, ούτε ο Αβραάμ τον πλούσιο, ούτε ο Νώε, ο Ιώβ και ο Δανιήλ τους γιους και τις θυγατέρες τους. Διότι το «θα παλαιωθεί» σημαίνει ότι θα εξασθενήσει, θα αφανιστεί. Επειδή ό,τι παλαιώνεται και γερνά, βρίσκεται κοντά στον αφανισμό. Εκδιώχθηκαν από τη δόξα τους.

Τότε, ακόμη κι αν κάποια είναι παρθένος χωρίς να έχει έλαιο στις λαμπάδες της, δεν θα μπορέσει να λάβει από άλλες, αλλά θα παραμείνει έξω· κι αν κάποιος προσέλθει ενδεδυμένος με ρυπαρά ιμάτια, δεν θα μπορέσει να εξέλθει για να αλλάξει τη στολή του, αλλά θα οδηγηθεί στο πυρ της γεέννης· κι αν παρακαλέσει τον ίδιο τον Αβραάμ, κανένα όφελος δεν θα υπάρξει πλέον γι' αυτόν. Διότι, όταν φθάσει η κυρία ημέρα και στηθεί το βήμα και καθίσει ο Δικαστής, και κυλήσει ο ποταμός του πυρός και γίνει η εξέταση των πράξεών μας, δεν μας επιτρέπεται πλέον να απεκδυθούμε τα αμαρτήματά μας, αλλά συρόμαστε προς την οφειλόμενη γι' αυτά τιμωρία, είτε εκούσια είτε ακούσια. Και όχι μόνο κανείς δεν θα μπορεί τότε να μας εξιλεώσει, αλλά, ακόμη κι αν τύχει να έχει κάποιος την ίδια παρρησία με τους μεγάλους και θαυμαστούς εκείνους άνδρες, ακόμη κι αν είναι ο Νώε, ο Ιώβ ή ο Δανιήλ, και παρακαλεί για τους γιους και τις κόρες του, δεν θα υπάρξει κανένα απολύτως όφελος.

Προλέγει ότι τα δεινά δεν πρόκειται να εκπληρωθούν στο μακρινό μέλλον, αλλά ότι βρίσκονται εγγύς. Απειλεί τους ψευδοπροφήτες και δηλώνει ότι τα δεινά που θα υποστούν είναι αναπόφευκτα, σε τέτοιο βαθμό ώστε ούτε ο Ιώβ, ούτε ο Δανιήλ, ούτε ο Νώε να μπορούν να διασώσουν τους γιους τους· και φανερώνει την ολοκληρωτική ερήμωσή τους μέσω της κληματίδας της αμπέλου. Διηγείται την αρχική ασχημοσύνη του λαού, προτού τον προσλάβει ο ίδιος ο Θεός, και την ευπρέπεια που απέκτησε μετά την πρόσληψή του· καθώς και την ειδωλολατρία του, και την άλωση που τους ακολούθησε εξαιτίας αυτής, και καταδεικνύει ότι οι ανομίες της είναι μεγάλες μέσα από τη σύγκριση με τα Σόδομα και τη Σαμάρεια, ενώ ήταν μεγάλες και από μόνες τους. Είναι δε δυνατόν τα αγαθά τα οποία προλέγει, δηλαδή το «Ἀναστήσω τὴν διαθήκην μου μετὰ σοῦ», να αναφέρονται σε εκείνους που πιστεύουν στον Χριστό.

ΟΡΘΟΔΟΞΟΣ. Για αυτό το ζήτημα, άκουσε πρώτα εσύ τι αποφαίνεται ο Θεός μέσω των προφητών σχετικά με τη μεσιτεία εκείνου του καιρού: «Εάν σταθούν ο Νώε, ο Μωυσής και ο Δανιήλ, δεν θα μπορέσουν να γλιτώσουν τους γιους και τις κόρες τους, και ούτε αδελφός μπορεί να λυτρώσει», θα μπορέσει άραγε να λυτρώσει άνθρωπος; Έπειτα ας διακρίνουμε και τα δύο: ποιος είναι αυτός που θα εκλιπαρήσει τον Κύριο που θα κάθεται τότε στην κρίση; Αυτός που νομοθέτησε τα αντίθετα από Αυτόν στα πάντα; Αυτός που είχε εντελώς αντίθετο φρόνημα και που οδήγησε τόσα έθνη στην αποστασία; Και υπέρ ποιών; Υπέρ αυτών που κατέστρεψαν όλα τα θυσιαστήρια του Κριτή; Υπέρ αυτών που καταπάτησαν τις εικόνες Του; Υπέρ αυτών που σκότωσαν με σκληρότητα τους δούλους Του; Και υπέρ αυτών που σε όλη τους τη ζωή βλασφήμησαν Αυτόν και τον Πατέρα Του; Υπέρ αυτών μεσιτεύει αυτός και αυτούς θα γλιτώσει από την κόλαση; Και ποιος, που διαθέτει νου και λογική, θα τα πει αυτά; Από πού θα βρει την παρρησία να απολογηθεί για τον εαυτό του και για τις τόσες μυριάδες της αποστασίας, ή πώς αλλιώς θα εμφανιστεί εκείνος;

Και γιατί λέει ο Ιεζεκιήλ ότι ο Θεός απευθύνεται προς την Ιερουσαλήμ: «Επειδή μόλυνας τα άγιά μου με τα προσοχθίσματά σου και με όλα τα βδελύγματά σου, κι εγώ θα σε απορρίψω και δεν πρόκειται να σε ελεήσω»; Ακόμη: «Το ένα τέταρτό σου θα αναλωθεί από τον θάνατο, το ένα τέταρτό σου θα εξολοθρευτεί από λιμό, το ένα τέταρτό σου θα πέσει από ρομφαία ολόγυρά σου, και το ένα τέταρτό σου θα το διασκορπίσω σε κάθε άνεμο». Ώστε, η ολοκληρωτική καταστροφή δεν επέρχεται σε αυτούς επειδή συμπληρώθηκαν ταυτόχρονα τα όρια της ζωής όλων των κατοίκων της Ιερουσαλήμ, αλλά εξαιτίας της παρανομίας και της ασέβειάς τους, καθώς και της αθέτησης των θείων προσταγμάτων. Διότι λέει ο Θεός και μέσω του Ησαΐα: «Εάν θελήσετε και με εισακούσετε, θα φάτε τα αγαθά της γης· εάν όμως δεν θελήσετε ούτε με εισακούσετε, μάχαιρα θα σας καταβροχθίσει». Και πάλι μέσω του Ιεζεκιήλ: «Εάν μία χώρα αμαρτήσει σε εμένα διαπράττοντας παράπτωμα, θα απλώσω το χέρι μου και θα εξαποστείλω εναντίον της τις τέσσερις φοβερές τιμωρίες μου: ρομφαία, λιμό, άγρια θηρία και θάνατο, και θα την τιμωρήσω και θα περιπέσει σε αφανισμό». Επομένως, η αμαρτία είναι εκείνη που επιφέρει τον φοβερό όλεθρο σε όσους την εργάζονται, και όχι η συμπλήρωση των ορίων της ζωής τους.