Πατερικές αναφορές στο ΙΕΖΕΚΙΗΛ 16:49

Σε όλους, λοιπόν, όπως ελέχθη, έναν σκοπό εγκρατείας έχουν παραδώσει: το να μην εξαπατάται κανείς από τον χορτασμό της κοιλιάς, ούτε να παρασύρεται από την ηδονή του λάρυγγα. Διότι δεν είναι μόνο η διαφορά της ποιότητας, αλλά και η μεγάλη ποσότητα των φαγητών που συνηθίζει να ανάβει τα πυρωμένα βέλη της αμαρτίας· επειδή η κοιλιά, όταν γεμίζει με οποιοδήποτε είδος τροφής, γεννά σπέρματα ασωτίας. Και πάλι, όχι μόνο η κραιπάλη του κρασιού, αλλά ακόμη και ο υπερκορεσμός από νερό, καθώς και η υπερβολή σε κάθε είδους τροφές, την καθιστούν ναρκωμένη και νυσταλέα. Στους Σοδομίτες δεν έγινε αιτία της καταστροφής η κραιπάλη από το κρασί και τα διάφορα φαγητά, αλλά ο υπερκορεσμός από τον άρτο, σύμφωνα με τον προφήτη. Η ασθένεια του σώματος δεν αντιτίθεται στην καθαρότητα της καρδιάς. Να παρέχεις, λοιπόν, στο σώμα αυτά που απαιτεί η ασθένεια, και όχι εκείνα που επιθυμεί η ηδονή. Η χρήση των φαγητών επιτρέπεται στον βαθμό που υπηρετεί τη διατήρηση της ζωής, και όχι στον βαθμό που υποδουλώνει στις ορμές της επιθυμίας. Η σύμμετρη και λογική μετάληψη των τροφών φροντίζει για την υγεία του σώματος και δεν αφαιρεί την αγιωσύνη.

Όντως η ακρασία είναι ταυτόχρονα παλαιό και νέο κακό, έστω και αν χρονικά δεν προηγείται της αντίρροπής της νηστείας. Εξαιτίας της ακρασίας των προπατόρων μας στον παράδεισο και της περιφρόνησης εκεί της προγενέστερης νηστείας, ο θάνατος εισήλθε στον κόσμο και βασίλευσε η αμαρτία, επιφέροντας την καταδίκη της φύσης μας από τον Αδάμ μέχρι τον Χριστό. Εξαιτίας της ακρασίας των απογόνων του Αδάμ στην οικουμένη μας και της περιφρόνησης της προηγούμενης σωφροσύνης, ο κατακλυσμός ήλθε σε όλη τη γη. Διότι τι λέει τότε ο Θεός προς τον Νώε; «Δεν θα παραμείνει το Πνεύμα μου στους ανθρώπους αυτούς, επειδή είναι σάρκες». Και ποιο είναι το έργο των σαρκικών ανθρώπων, αν όχι η γαστριμαργία, η μέθη, η τρυφή και τα κακά που προέρχονται από αυτά; Εξαιτίας της βδελυρής σπατάλης και ακρασίας στα Σόδομα, τους επιβλήθηκε από τον ουρανό ο εμπρησμός· διότι αυτό λέει ο προφήτης Ιεζεκιήλ ότι ήταν το ανόμημα των Σοδόμων, ότι σπαταλούσαν εν μέσω αφθονίας άρτων. Διότι από αυτή τη σπατάλη αγνόησαν και τη φύση τους και ολίσθησαν σε παρά φύσιν μίξεις. Τι στέρησε από τον Ησαύ, τον αδελφό του Ιακώβ, αν και ήταν πρωτότοκος, τα πρωτοτόκια και τον απέκλεισε από την πατρική ευχή; Δεν ήταν η λαιμαργία και η παράλογη απαίτηση φαγητού;

Και ότι είναι στενή και τεθλιμμένη η οδός που οδηγεί στη ζωή. Ο Κύριος της οδού είπε ότι είναι στενή και τεθλιμμένη· εσύ όμως αναζητάς την πλατιά; Και πώς αυτό δεν είναι παράλογο; Γι' αυτό δεν θα επιτύχεις τη ζωή, βαδίζοντας σε άλλη οδό, αλλά την απώλεια· διότι επέλεξες αυτήν που οδηγεί εκεί. Θέλεις να μιλήσω και να φέρω ως παράδειγμα αυτούς που ζουν μέσα στην τρυφή; Ας ανατρέξουμε από τους τελευταίους προς τους πρώτους. Ο πλούσιος που καίγεται στο καμίνι, οι Ιουδαίοι που ζούσαν για το στομάχι, των οποίων ο Θεός ήταν η κοιλιά, εκείνοι που μέσα στην έρημο αναζητούσαν συνεχώς την άνεση, γιατί καταστράφηκαν; Όπως ακριβώς και οι σύγχρονοι του Νώε, μήπως δεν χάθηκαν επειδή επέλεξαν αυτόν τον τρυφηλό και διεφθαρμένο βίο; Το ίδιο και οι κάτοικοι των Σοδόμων εξαιτίας της γαστριμαργίας· Διότι, λέει (η Γραφή), ζούσαν σπάταλα μέσα στην αφθονία των άρτων. Αυτό έχει ειπωθεί για τους κατοίκους των Σοδόμων. Εάν όμως η αφθονία των άρτων προκάλεσε τόσο μεγάλο κακό, τι θα μπορούσαμε να πούμε για τα άλλα εκλεκτά φαγητά; Ο Ησαύ δεν βρισκόταν μέσα στην άνεση; Και τι να πούμε για εκείνους τους υιούς του Θεού που είδαν τις γυναίκες και οδηγήθηκαν στον κρημνό; Τι να πούμε και για εκείνους που επιθυμούσαν μανιωδώς τους άρρενες; Και όλοι οι βασιλείς των εθνών, των Βαβυλωνίων, των Αιγυπτίων, δεν τερμάτισαν άσχημα τη ζωή τους; Δεν βρίσκονται στην κόλαση; Και τα σημερινά, πες μου, δεν είναι παρόμοια; Άκουσε τον Χριστό που λέει: Εκείνοι που φορούν τα μαλακά ενδύματα βρίσκονται στους οίκους των βασιλέων· ενώ εκείνοι που δεν φορούν τέτοια, βρίσκονται στους ουρανούς.

Και φανερώνοντας αυτό, ο Ιεζεκιήλ έλεγε: Όμως, αυτό ήταν το ανόμημα των Σοδόμων, το ότι ζούσαν σπάταλα μέσα στην υπερηφάνεια, την αφθονία των άρτων και την ευμάρεια.

Διότι και για εκείνους λέει, ότι με υπερηφάνεια, με ευμάρεια και με χορτασμό άρτων ζούσαν σπάταλα. Και αυτοί που ζούσαν την εποχή του Νώε, ενώ έβλεπαν την κιβωτό να κατασκευάζεται επί τόσα χρόνια, ευφραίνονταν ανάλγητα, χωρίς να προβλέπουν τίποτα από τα μελλούμενα. Για τον λόγο αυτόν επήλθε ο κατακλυσμός και τους παρέσυρε όλους, προκαλώντας τότε το κοινό ναυάγιο της οικουμένης.

Διότι δεν τον πλησιάζει όταν νηστεύει, αλλά όταν πεινάει· για να μάθεις εσύ πόσο μεγάλο καλό είναι η νηστεία, και πώς αποτελεί το μέγιστο όπλο εναντίον του διαβόλου, και ότι μετά το λουτρό (του Βαπτίσματος) δεν πρέπει κανείς να επιδίδεται στην τρυφή, στη μέθη και στα πλούσια τραπέζια, αλλά να προσηλώνεται στη νηστεία. Γι' αυτόν τον λόγο άλλωστε και ο Ίδιος νήστεψε, όχι επειδή είχε ανάγκη από αυτήν, αλλά για να εκπαιδεύσει εμάς. Διότι τα αμαρτήματα πριν από το λουτρό τα εισήγαγε η υποδούλωση στην κοιλιά· όπως ακριβώς αν κάποιος, αφού θεραπεύσει έναν άρρωστο, του παραγγείλει να μην κάνει εκείνα από τα οποία προήλθε η ασθένεια, έτσι λοιπόν και εδώ ο Ίδιος μετά το λουτρό εισήγαγε τη νηστεία. Διότι και τον Αδάμ η ακράτεια της κοιλιάς τον έβγαλε από τον Παράδεισο, και τον κατακλυσμό την εποχή του Νώε αυτή τον προκάλεσε, και τους κεραυνούς στα Σόδομα αυτή τους κατέβασε. Διότι, αν και υπήρχε το έγκλημα της πορνείας, εντούτοις και των δύο τιμωριών η ρίζα από εκεί φύτρωσε· πράγμα το οποίο υπονοούσε και ο Ιεζεκιήλ λέγοντας: «Αυτό ήταν το ανόμημα των Σοδόμων, ότι ζούσαν σπάταλα με υπερηφάνεια, με πλησμονή άρτων και με αφθονία αγαθών». Έτσι και οι Ιουδαίοι έπραξαν τα μεγαλύτερα κακά, έχοντας καταλήξει στην ανομία εξαιτίας της μέθης και της τρυφής.

Αν όμως το σώμα σου είναι ασθενικό, ώστε να μην μπορείς να νηστεύεις συνεχώς, δεν είναι όμως ασθενικό για προσευχή, ούτε ανίκανο να περιφρονήσει τη γαστριμαργία. Διότι, κι αν δεν μπορείς να νηστεύεις, μπορείς όμως να απέχεις από την τρυφή· και αυτό δεν είναι μικρό, ούτε απέχει πολύ από τη νηστεία· αλλά και αυτό είναι ικανό να καταστρέψει τη μανία του διαβόλου. Επειδή, τίποτε δεν είναι τόσο αγαπητό σε εκείνον τον δαίμονα όσο η τρυφή και η μέθη, διότι αυτή είναι και πηγή και μητέρα όλων των κακών. Εξαιτίας αυτής, άλλωστε, έριξε κάποτε τους Ισραηλίτες στην ειδωλολατρία· εξαιτίας αυτής άναψε στους Σοδομίτες παράνομους έρωτες. Διότι αυτό, λέγει η Γραφή, ήταν το αμάρτημα των Σοδόμων: ζούσαν σπάταλα μέσα στην υπερηφάνεια, στην αφθονία του άρτου και στις ανέσεις. Εξαιτίας αυτής κατέστρεψε αμέτρητους άλλους, και τους παρέδωσε στη γέεννα. Διότι ποιο κακό δεν προκαλεί η τρυφή; Κάνει τους ανθρώπους χοίρους, και χειρότερους από τους χοίρους. Επειδή ο μεν χοίρος κυλιέται στον βούρκο και τρέφεται με κοπριά· αυτός όμως τρέφεται από τράπεζα πιο βδελυρή από εκείνη, επινοώντας αθέμιτες συνευρέσεις και παράνομους έρωτες. Ένας τέτοιος άνθρωπος σε τίποτε δεν διαφέρει από τον δαιμονισμένο· διότι με τον ίδιο τρόπο συμπεριφέρεται αναιδέστατα και μαίνεται. Και τον μεν δαιμονισμένο τουλάχιστον τον σπλαγχνιζόμαστε, αυτόν όμως τον αποστρεφόμαστε και τον μισούμε. Γιατί άραγε; Διότι προσελκύει στον εαυτό του μια θεληματική μανία, και μετατρέπει το στόμα, τους οφθαλμούς και τη μύτη, και γενικά τα πάντα, σε οχετούς ακαθαρσιών.

Εκείνος που επιδιώκει κακή πλεονεξία για τον οίκο του, και για να στήσει τη φωλιά του.» «Αλίμονο σε εκείνους που συνδέουν οικία με οικία και ενώνουν αγρό με αγρό, για να αφαιρέσουν κάτι από τον πλησίον τους.» «Τα αρπαγμένα από τον φτωχό βρίσκονται στους οίκους σας. Γιατί εσείς αδικείτε τον λαό μου και καταντροπιάζετε το πρόσωπο των φτωχών, λέγει ο Κύριος;» —«Εγώ τους παρέδωσα στο χέρι σου· εσύ όμως δεν τους έδειξες έλεος.» —«Όταν απλώνετε τα χέρια σας, θα αποστρέφω τους οφθαλμούς μου από εσάς. Διότι τα χέρια σας είναι γεμάτα αίμα.» —«Εξαιτίας σας το όνομά μου βλασφημείται ανάμεσα στα έθνη.» —«Οι άδικοι θα κλυδωνίζονται όπως η ταραγμένη θάλασσα, και δεν θα μπορούν να αναπαυθούν.» —«Απέχε από το άδικο, και δεν θα φοβηθείς, και ο τρόμος δεν θα σε πλησιάσει.» «Αυτό ήταν το ανόμημα των Σοδόμων, ότι ζούσε σπαταλώντας με υπερηφάνεια και αφθονία άρτων και με ευμάρεια οίνου, αυτή και οι θυγατέρες της, και δεν στήριξαν το χέρι του φτωχού και του πένητα, αλλά μεγαλαυχούσαν και διέπραξαν ανόμημα ενώπιόν μου.» «Λαός που καταπιέζει αδικώντας και αρπάζει λεία, καταδυναστεύοντας τον φτωχό και τον πένητα, και δεν συμπεριφέρεται προς τον προσήλυτο με δικαιοσύνη.» «Η μητέρα σου ήταν μικρό λιονταριών, βρέθηκε ανάμεσα σε λιοντάρια· πλήθυνε τα μικρά της, και όταν μεγάλωσε το μικρό της, έγινε λιοντάρι· έμαθε να αρπάζει λεία.» «

ΤΙΤΛΟΣ ΙΒʹ. — Περί ευημερίας και αφθονίας· και ότι μέσα στην αφθονία συνηθίζουν να συμβαίνουν τα αμαρτήματα. «Έφαγε ο Ιακώβ, και χόρτασε, και άρχισε να λακτίζει ο αγαπημένος.» «Αφού φας και χορτάσεις, πρόσεχε τον εαυτό σου, μήπως ξεχάσεις τον Κύριο τον Θεό σου.» «Πρόσεξε, όταν φας, και χορτάσεις, και χτίσεις ωραία σπίτια, και κατοικήσεις σε αυτά, και όταν πληθύνουν τα πρόβατά σου και τα βόδια σου, και όταν το ασήμι και το χρυσάφι σου αυξηθούν, να μην υπερηφανευτεί η καρδιά σου.» «Αφού φας και πιεις, πρόσεχε τον εαυτό σου, να μην πλανηθεί η καρδιά σου, και να μην εξαπατηθείς από τον χορτασμό της κοιλιάς σου.» «Μεγάλωσαν και πλούτισαν· πάχυναν, γέμισαν λίπος, και παρέβησαν τους λόγους μου διαπράττοντας το πονηρό.» «Αυτό ήταν το ανόμημα των Σοδόμων: ότι με υπερηφάνεια και με αφθονία άρτων, και με αφθονία οίνου ζούσαν σπάταλα και τρυφηλά, αυτή και οι θυγατέρες της, και δεν συνέτρεχαν το χέρι του φτωχού και του πένητα, και διέπραξαν ανόμημα ενώπιόν μου.» «Πρόσεχε να μην αποπλανηθείς, και ταπεινωθείς μέσα στη χαρά σου.» Οι ανέσεις της ζωής γίνονται, για τους περισσότερους ανθρώπους, αιτίες πειρασμών και δοκιμασιών.

Κατήχηση ΜΘ' Περί εγκρατείας και της προκείμενης σε εμάς ομολογίας. Αδελφοί και πατέρες, τις παρούσες ημέρες οι περισσότεροι άνθρωποι τις ονομάζουν εορτές, επειδή σε αυτές κραιπαλούν και μεθούν, χωρίς να κατανοούν ότι οι ημέρες αυτές απαιτούν αποχή από τα κρέατα, και όχι εκπλήρωση κραιπάλης και μέθης. Διότι αυτό είναι χαρακτηριστικό ειδωλολατρικής εορτής· των χριστιανών όμως χαρακτηριστικό είναι να εφαρμόζουν την αυτάρκεια, «και να μην φροντίζουν για τη σάρκα ώστε να ικανοποιούν τις επιθυμίες της», όπως διδάσκει ο Απόστολος. Αλλά όμως το κακό, έχοντας καταντήσει νόμος, οδηγεί τον κόσμο όπως θέλει. Εμείς όμως, αδελφοί, ας αποφύγουμε την ακράτεια ακόμη και σε όσα ήδη μας έχει επιτραπεί να μεταλαμβάνουμε, γνωρίζοντας ότι η ακράτεια είναι μητέρα της αμαρτίας. Διότι και ο προπάτοράς μας Αδάμ, όσο διάστημα εγκρατευόταν από την απαγορευμένη τροφή στον παράδεισο, χαιρόταν και ευφραινόταν, γεμάτος από θείες αποκαλύψεις και μυήσεις· όταν όμως φέρθηκε με ακράτεια και γεύθηκε από το δέντρο της παρακοής, αμέσως εξορίστηκε από την τρυφή του παραδείσου, και η ακράτεια έγινε για αυτόν γεννήτρια θανάτου. Έτσι λοιπόν και οι Σοδομίτες, ασελγώντας «μέσα σε αφθονία άρτων», επισύρανε πάνω τους την οργή του Θεού, και κατακλύστηκαν με πυρ και θειάφι· έτσι και ο μισητός Ησαύ, επειδή δελεάστηκε από λαίμαργα μάτια, για ένα μόνο γεύμα πούλησε τα πρωτοτόκιά του· αλλά «και ο λαός του Θεού κάθισε να φάει και να πιει, και σηκώθηκαν να διασκεδάσουν».