Πατερικές αναφορές στο ΙΕΖΕΚΙΗΛ 18:20

Πέραν του ότι, όπως ανέφερα, παρατηρείται στα όσα λέγονται κάποια επαύξηση λόγω προόδου, η οποία δεν συνιστά μεταβολή από το χειρότερο στο καλύτερο, αλλά συμπλήρωση αυτού που υπολείπεται μέσω της προσθήκης της γνώσεως. Πώς όμως δεν συλλογίζεσαι και εκείνο, ότι ο πατέρας δεν θα επωμιστεί την αμαρτία του παιδιού, ούτε ο υιός θα επωμιστεί την αμαρτία του πατέρα, αλλά έκαστος θα αποθάνει για τη δική του αμαρτία; Για εμένα, όμως, αυτός που συκοφαντείται από εσένα δεν είναι ούτε πατέρας ούτε υιός. Διότι δεν υπήρξε ούτε διδάσκαλός μου ούτε μαθητής μου. Εάν πάλι πρέπει οι αμαρτίες των γεννητόρων να γίνονται εγκαλήματα εναντίον των τέκνων, είναι πολύ πιο δίκαιο τα σφάλματα του Αρείου να στραφούν εναντίον των μαθητών του· και αν κάποιος γέννησε τον αιρετικό Αέτιο, τότε τα εγκλήματα του παιδιού βαραίνουν την κεφαλή του πατέρα. Εάν όμως δεν είναι δίκαιο να εγκαλείται κάποιος για εκείνα, είναι ασφαλώς πολύ πιο δίκαιο να μην έχουμε εμείς την ευθύνη των λόγων για ανθρώπους που δεν έχουν καμία σχέση με εμάς, εάν βεβαίως έσφαλαν καθόλου, ή εάν έχει γραφεί από αυτούς κάτι άξιο κατακρίσεως. Διότι ας μου συγχωρεθεί το να δυσπιστώ απέναντι στα όσα λέγονται εναντίον τους, επειδή η προσωπική μου πείρα αποδεικνύει την ευκολία των κατηγόρων στη συκοφαντία.

Διότι, δεν σημαίνει ότι, επειδή ο προπάτορας Αδάμ ήταν ομοούσιος με το παιδί που γεννήθηκε από αυτόν, για τον λόγο αυτόν ο πατέρας θα μεταχωρήσει στον υιό, και αντίστροφα ο υιός θα ανυψωθεί σε πατέρα. Αντιθέτως, ενώ είναι ένα με αυτόν ως προς την ενότητα της ουσιώδους ιδιότητας, θα διατηρεί το δικό του προσωπικό ιδίωμα, και ως υιός βέβαια θα νοείται αυτός που προέρχεται από κάποιον πατέρα, ενώ ως πατέρας πάλι θα αναδεικνύεται αυτός που έχει γεννήσει κάποιον. Αν όμως νομίζετε ότι προβάλλετε κάποιο σοφό επιχείρημα για το θέμα αυτό, υποστηρίζοντας ότι η ομοουσιότητα θα αναγκάσει το ομοούσιο να ταυτίζεται απολύτως με το ομοούσιο, και δεν θα επιτρέψει να υφίσταται καμία διάκριση, ώστε το καθένα να υπάρχει καθ' εαυτό και σε αυτό που είναι, τότε τι είναι αυτό που έπεισε τον Κριτή των πάντων να μην τιμωρεί τον πατέρα για τον υιό, και να μην επιβάλλει ποινές στον υιό για τον πατέρα; Διότι λέγει: «Η ψυχή που αμαρτάνει, αυτή θα πεθάνει, και ο υιός δεν θα επωμιστεί την αμαρτία του πατέρα του, ούτε ο πατέρας θα επωμιστεί την αμαρτία του υιού του».

Ο δε υιός «δεν θα επωμισθεί την αδικία του πατέρα, ούτε ο πατέρας θα επωμισθεί την αδικία του υιού του· ο καθένας εξαιτίας της δικής του αδικίας με την οποία αμάρτησε, εξαιτίας αυτής θα πεθάνει». Αλλά νομίζω πως κανείς δεν είναι τόσο ανόητος ώστε να θεωρήσει ότι ο Θεός δεν νομοθέτησε εξ αρχής τα άριστα, αλλά άλλαξε κάπως γνώμη και σκέφτηκε κατόπιν το καλύτερο, και πως, σαν ένας από εμάς που το ξανασκέφτηκε αργότερα, μόλις τότε κατόρθωσε να προσθέσει στη νομοθεσία τα πιο πρέποντα. Διότι, εάν μεν επαινούμε τα πρώτα, είναι προφανές ότι διά τούτου θα κατηγορήσουμε τα δεύτερα, εάν δε αναγνωρίσουμε στα δεύτερα την υπεροχή, τότε οπωσδήποτε θα καταδικάσουμε τα ηττημένα. Επομένως, ο Θεός θα νομοθετούσε τα αντίθετα προς τον εαυτό του, και θα είχε αποτύχει ως προς το πρέπον όπως εμείς, θεσπίζοντας άλλοτε εκείνα και άλλοτε τούτα. Αλλά πιστεύω ότι ο καθένας θα πει πως η θεία φύση δεν μπορεί σε καμία περίπτωση να υπόκειται στα προαναφερθέντα άτοπα, αλλά ούτε και να αποτύχει ποτέ στο πρέπον.

Και γι' αυτό ακριβώς χλευάζοντας έλεγαν: «Οι πατέρες έφαγαν άγουρα σταφύλια, και τα δόντια των παιδιών μούδιασαν». Γι' αυτόν τον λόγο ο Θεός λέει στον προφήτη Ιεζεκιήλ: «Υιέ ανθρώπου, τι είναι αυτή η παροιμία που λέτε στον Ισραήλ, λέγοντας: "Οι πατέρες έφαγαν άγουρα σταφύλια και τα δόντια των παιδιών μούδιασαν"; Ζω εγώ, λέγει ο Κύριος, ότι δεν θα ειπωθεί πλέον αυτή η παροιμία στον Ισραήλ. Διότι όλες οι ψυχές είναι δικές μου· όπως η ψυχή του πατέρα, έτσι και του υιού, είναι δικές μου. Η ψυχή που αμαρτάνει, αυτή θα πεθάνει. Ο δε υιός δεν θα επωμιστεί την αμαρτία του πατέρα του, ούτε ο πατέρας θα επωμιστεί την αμαρτία του υιού του». Διότι πώς είναι πλέον μακρόθυμος και πολυέλεος και αληθινός ο Δεσπότης των όλων, εάν δεν συγχωρεί τις αμαρτίες και δεν καθαρίζει τον ένοχο, αλλά παρατείνει μάλλον την αγανάκτηση έως την τρίτη και την τέταρτη γενεά; Ποιος είναι, λοιπόν, ο λόγος; Είναι μεν, όπως είπα, ανεξίκακος και ασυγκρίτως αγαθός, και δεν επιβάλλει αμέσως την τιμωρία σε όσους έχουν αμαρτήσει. Αλλά την αναβάλλει και για τη δεύτερη γενεά, ώστε ίσως κάποια μετάνοια που θα μεσολαβήσει να ανακόψει την οργή.

Κατήχηση Β΄ προς τους Φωτιζομένους, η οποία εκφωνήθηκε στα Ιεροσόλυμα, Περί μετανοίας, και αφέσεως αμαρτιών, και περί του Αντικειμένου. Και ανάγνωσμα από τον Ιεζεκιήλ: Η δικαιοσύνη του δικαίου θα είναι επάνω του, και η ανομία του ανόμου θα είναι επάνω του. Και ο άνομος εάν επιστρέψει από όλες τις ανομίες του, και τα λοιπά. Φοβερό πράγμα είναι η αμαρτία, και βαρύτατη ασθένεια της ψυχής η παρανομία· διότι αποκόπτει τα νεύρα της, και γίνεται αιτία του αιώνιου πυρός. Είναι κακό που προέρχεται από το αυτεξούσιο, γέννημα της προαιρέσεως· και το ότι αμαρτάνουμε με τη δική μας ελεύθερη προαίρεση, το λέει κάπου με σαφήνεια ο προφήτης: Εγώ σε φύτεψα σαν άμπελο καρποφόρα, εντελώς αληθινή· πώς μεταστράφηκες σε πικρία, ω άμπελε αλλότρια;

Κατήχηση περί μετανοίας και αφέσεως αμαρτιών, και περί του αντικειμένου. Και ανάγνωση από τον Ιεζεκιήλ: η δικαιοσύνη του δικαίου πάνω του θα είναι, και τα εξής. Κατήχηση περί βαπτίσματος και ανάγνωση από την Προς Ρωμαίους επιστολή: ή αγνοείτε ότι όσοι βαπτιστήκαμε στον Χριστό Ιησού, και τα εξής.

Εάν, λοιπόν, αυτό εκτίει την ποινή της πατρικής κακίας, πού είναι το δίκαιο; Πού το ευσεβές; Πού το όσιο; Πού είναι ο Ιεζεκιήλ να βροντοφωνάζει ότι: η ψυχή που αμαρτάνει, αυτή θα πεθάνει, και ότι: δεν θα επωμιστεί την αμαρτία του πατέρα εκείνος που γεννιέται από αυτόν; Πώς η ιστορία νομοθετεί αντίθετα προς τον λόγο;

Αλλά εάν το θελήσεις, δεν είναι κακό· ευχαρίστησε τον Θεό, και το κακό μεταβλήθηκε σε αγαθό. Πες και εσύ όπως ο Ιώβ: Ας είναι ευλογημένο το όνομα του Κυρίου στους αιώνες. Διότι τι τέτοιο, πες μου, έχεις πάθει; Ενέσκηψε κάποια ασθένεια; Αλλά δεν είναι τίποτα το παράξενο, επειδή το σώμα μας είναι θνητό και παθητό. Αλλά σε συνάντησε η στέρηση των χρημάτων; Αλλά και αυτά αποκτώνται και χάνονται, και παραμένουν εδώ. Αλλά δέχθηκες επιβουλές και συκοφαντίες από εχθρούς; Αλλά δεν αδικηθήκαμε εμείς από αυτά, παρά εκείνοι που τα διέπραξαν· διότι, όπως λέει η Γραφή, η ψυχή που αμαρτάνει, αυτή και θα πεθάνει.

Δηλαδή, τη νέκρωση· διότι μας νέκρωσαν τα αμαρτήματα, σύμφωνα με το ρητό: «Η ψυχή που αμαρτάνει, αυτή και θα πεθάνει». «Πού είναι λοιπόν η καύχηση;» Αφού απέδειξε ότι είχαν ανάγκη τη χάρη, προσθέτει με θάρρος ότι δεν μπορούν πλέον να καυχώνται στον νόμο· και τούτο, όχι μόνο επειδή (ο νόμος) δεν είχε τη δύναμη να σώσει κανέναν από αυτούς, αλλά και επειδή τους καταδίκαζε. «Αποκλείστηκε· διά ποίου νόμου; Των έργων;»

Φρονώ ότι εκείνοι που κατοικούν σε ιερό τόπο πρέπει να εμπιστεύονται κάθε κρίση στον Θεό και να περιφρονούν την ανθρώπινη παρέμβαση, όταν οι ίδιοι έχουν προσηλωμένο το βλέμμα τους στον επουράνιο Κριτή. ΤΙΤΛΟΣ Λʹ. —Περί αυτών που λογοδοτούν και όσων υφίστανται δικαστικές ποινές· και ότι σε καμία περίπτωση δεν θα λογοδοτήσει κάποιος αντί κάποιου άλλου. «Δεν θα θανατώνονται οι πατέρες για τα παιδιά τους, ούτε οι γιοι για τους πατέρες τους· ο καθένας θα πεθάνει για τη δική του αμαρτία.» «Αδελφός δεν μπορεί να σε λυτρώσει, πώς θα σε λυτρώσει (άλλος) άνθρωπος;» «Εκείνες τις ημέρες δεν θα λένε πλέον: "Οι πατέρες έφαγαν άγουρα σταφύλια, και τα δόντια των παιδιών μούδιασαν"· αλλά ο καθένας θα πεθάνει για τη δική του αμαρτία, και όποιου φάει, εκείνου τα δόντια θα μουδιάσουν.» «"Οι πατέρες έφαγαν άγουρα σταφύλια, και τα δόντια των παιδιών μούδιασαν". Ζω εγώ, λέγει ο Κύριος, η ψυχή που αμαρτάνει, αυτή και θα πεθάνει. Ο άνθρωπος όμως που πράττει τη δικαιοσύνη, αυτός θα είναι δίκαιος. Ο γιος δεν θα επωμιστεί την αδικία του πατέρα. Η δικαιοσύνη του δικαίου θα αναπαύεται πάνω του, και η ανομία του ανόμου θα πέφτει πάνω του.» «Ο καθένας θα βαστάξει το δικό του φορτίο.»

Ή πάλι, οργή Κυρίου είναι η αναστολή της χορηγίας των θείων χαρισμάτων, η οποία συμβαίνει προς ωφέλεια σε κάθε νου που είναι υπερόπτης και αλαζόνας και καυχιέται για τα καλά που του έχουν δοθεί από τον Θεό, σαν να επρόκειτο για δικά του κατορθώματα. Αξίζει δε να σταθούμε και να εξετάσουμε γιατί άραγε η οργή δεν ήλθε μόνο στον Εζεκία που υπερηφανεύθηκε στην καρδιά του, αλλά και στον Ιούδα και στην Ιερουσαλήμ. Αυτό, μάλιστα, θα πείσει όσους προσκολλώνται με επιμέλεια μόνο στο γράμμα της Γραφής, ότι οι φιλόθεοι πρέπει να καταβάλλουν κάθε σπουδή για την πνευματική θεωρία των γεγραμμένων, εφόσον βέβαια ο λόγος της αληθείας είναι γι' αυτούς πολυτιμότερος από όλα. Διότι, εάν ακολουθήσουμε μόνο το γράμμα, είναι επόμενο να καταλογίσουμε πολλή αδικία στη θεία κρίση, η οποία τιμωρεί μαζί με αυτόν που αμάρτησε, εντελώς άδικα, και εκείνους που δεν αμάρτησαν καθόλου. Και πώς θα αληθεύει ο λόγος που λέει «δεν θα πεθάνει πατέρας για τον γιο, ούτε γιος για τον πατέρα, αλλά ο καθένας θα πεθάνει για τη δική του αμαρτία», και «η ψυχή που αμαρτάνει, αυτή θα πεθάνει», και εκείνο που ειπώθηκε προς τον Θεό από τον Δαβίδ «Εσύ θα ανταποδώσεις στον καθένα σύμφωνα με τα έργα του»;