Πατερικές αναφορές στο ΙΕΖΕΚΙΗΛ 18:23

Αλλά γιατί συνεχίζουμε να φιλονικούμε για να αποδείξουμε σε αυτούς πράγματα τα οποία, σύμφωνα με την παροιμία, είναι ολοφάνερα και στους τυφλούς; Όμως, ας μην παύσουμε να τους παραθέτουμε τα διδάγματα της Γραφής και να καταβάλλουμε κάθε δυνατή προσπάθεια, ώστε και από την πλάνη να τους απαλλάξουμε και στην αλήθεια να τους επαναφέρουμε. Διότι, έστω κι αν είναι ακόμη κυριευμένοι από την πλάνη, δεν παύουν να είναι ομογενείς μας, και οφείλουμε να δείχνουμε πολλή πρόνοια γι' αυτούς, και ποτέ να μην αδρανούμε, αλλά με πολλή επιμέλεια να προσφέρουμε ό,τι εξαρτάται από εμάς και να τους παρέχουμε την κατάλληλη θεραπεία, ώστε έστω και αργά, κάποια στιγμή, να επανέλθουν στην αληθινή υγεία. Διότι τίποτε δεν είναι τόσο σπουδαίο για τον Θεό όσο η σωτηρία της ψυχής. Γι' αυτό και ο Παύλος βροντοφωνάζει λέγοντας: «Αυτός που θέλει να σωθούν όλοι οι άνθρωποι και να έλθουν σε επίγνωση της αλήθειας»· και πάλι ο ίδιος ο Θεός λέει: «Δεν επιθυμώ καθόλου τον θάνατο του αμαρτωλού, αλλά να επιστρέψει και να ζήσει». Διότι για τον λόγο αυτό έφερε στην ύπαρξη ολόκληρη αυτή την κτίση και δημιούργησε εμάς, όχι για να χαθούμε, ούτε για να μας παραπέμψει στην κόλαση, αλλά για να μας σώσει, και αφού μας ελευθερώσει από την πλάνη, να μας δωρίσει την απόλαυση της βασιλείας. Αυτήν, άλλωστε, ετοίμασε για εμάς, όχι τώρα μετά τη δημιουργία μας, αλλά προ καταβολής κόσμου, καθώς ο ίδιος λέει: «Ελάτε, οι ευλογημένοι του Πατέρα μου, κληρονομήστε τη βασιλεία που έχει ετοιμαστεί για εσάς από την καταβολή του κόσμου».

Προσφέρουν ως θυμίαμα λίπος και παρασκευάζουν θυσιαστικούς άρτους για τη στρατιά του ουρανού· λέγοντάς του σχεδόν τα εξής: Για αυτούς με παρακαλείς, οι οποίοι δεν απομακρύνονται από την πονηρία, που δεν λαμβάνουν καμία αίσθηση της νόσου από την οποία κατέχονται, αλλά διακρίνονται από τέτοια αναλγησία; Δεν βλέπεις την υπερβολική τους καταφρόνηση; Δεν βλέπεις τη μεγάλη τους μανία; Πώς δεν έχουν χορτάσει ακόμη την ασέβεια, αλλά όπως ο χοίρος στον βούρκο, έτσι κυλιούνται στις δικές τους παρανομίες; Διότι, εάν ήθελαν να επιστρέψουν, μήπως θα περίμεναν να παρακληθούν; Δεν είμαι εγώ που βοώ μέσω των προφητών και λέω: «Και είπα, αφού αυτή πόρνευσε: Μετά από όλα αυτά επίστρεψε σε εμένα, και δεν επέστρεψε»; Μήπως ζητώ κάτι άλλο, εκτός από το να παύσουν την πονηρία και να αποστούν από τα κακά; Μήπως απαιτώ να λογοδοτήσουν για τα παρελθόντα, εάν δω ότι επιθυμούν να μεταστραφούν; Δεν βοώ καθημερινά λέγοντας: «Δεν επιθυμώ διόλου τον θάνατο του αμαρτωλού, παρά μόνο να επιστρέψει και να ζήσει»;

«Διότι δεν μίλησα, ούτε τους έδωσα εντολή». Όσα δεν προστάζει σύμφωνα με τον προηγούμενο λόγο, λέγει ότι δεν αποτελούν ούτε δική Του συμβουλή· όπως ακριβώς όταν λέγει: «Μήπως επιθυμώ τον θάνατο του αμαρτωλού, παρά το να επιστρέψει και να ζήσει;» Αν και βεβαίως τιμωρείται με τη δική του θέληση.

Έπειτα, για να μην πέσουν σε λήθη και ραθυμία εξαιτίας του μεγάλου χρονικού διαστήματος της προφητικής προειδοποίησης, φρόντισε να κατασκευάζεται η κιβωτός μπροστά στα ίδια τους τα μάτια, η οποία διαλαλούσε την απειλή του Θεού πιο ξεκάθαρα από κάθε φωνή. Διότι ο μεν Κάιν είχε ήδη σβηστεί από τη διάνοια των ανθρώπων, εκείνη όμως, βρισκόμενη μπροστά στα μάτια τους, διέγειρε συνεχώς τη μνήμη αυτών για τα οποία είχαν απειληθεί. Αλλά ούτε και έτσι σωφρονίστηκαν, παρά επέμεναν να προκαλούν και να ελκύουν πάνω τους τα δεινά. Διότι ο Θεός ούτε να απειλήσει με κατακλυσμό ήθελε ούτε να τον επιφέρει, όπως ακριβώς ούτε και την ίδια τη γέεννα, αλλά εμείς είμαστε οι αίτιοι όλων αυτών· πράγμα που κάποιος σοφότατος, έχοντάς το κατανοήσει, έλεγε ότι: «Ο Θεός δεν δημιούργησε τον θάνατο ούτε ευφραίνεται με την απώλεια των ζωντανών». Και ο ίδιος πάλι μέσω του προφήτη λέει τα εξής: «Μήπως τάχα θέλω τον θάνατο του αμαρτωλού, όσο το να επιστρέψει και να ζήσει;». Όταν όμως δεν επιστρέφουμε, την απώλεια και τον θάνατο εμείς οι ίδιοι τα επιφέρουμε στους εαυτούς μας, και όχι ο Θεός, ο οποίος δεν θέλει να χαθούμε και μας υποδεικνύει πώς να αποφύγουμε την οδό του διαβόλου. Άραγε, λοιπόν, μόνο αυτό έχουμε να πούμε για τον κατακλυσμό, και κανένα όφελος δεν θα βρούμε ότι προέκυψε από αυτόν; Απεναντίας, είναι αδύνατον να περιγράψει κανείς πόσο μεγάλο υπήρξε το όφελος, τόσο για εκείνους τους ίδιους που πέθαναν, όσο και για αυτούς που γεννήθηκαν μετά από εκείνους.

Γι' αυτό ας προσέξουμε τους εαυτούς μας, σας παρακαλώ αδελφοί. Ας απομακρυνθούμε από κάθε πονηρή συνήθεια, ας μάθουμε να κάνουμε το καλό, ας αποφύγουμε το κακό, ας πράξουμε το αγαθό, ας μην κρύψουμε καμία αμαρτία χωρίς να την εξομολογηθούμε, διότι αυτός που κρύβει την αμαρτία του δεν θα προκόψει, λέει η Γραφή, ενώ αυτός που ομολογεί τις αμαρτίες του και τις εγκαταλείπει θα βρει έλεος από τον Θεό. Ας πλησιάσουμε τον Θεό και θα μας πλησιάσει· ας εγκαταλείψουμε τον δρόμο της αμαρτίας και τις πονηρές σκέψεις· ας επιστρέψουμε στον Θεό και θα μας ελεήσει, όπως υποσχέθηκε, διότι οι δικές του σκέψεις δεν είναι σαν τις δικές μας σκέψεις, ούτε οι δικοί του δρόμοι σαν τους δικούς μας δρόμους, ούτε θέλει με κανέναν τρόπο τον θάνατο του αμαρτωλού, αλλά να επιστρέψει και να ζήσει, και αν τον ακούσουμε, θα γευτούμε «τα αγαθά της γης» και του ουρανού «και θα ζήσει η ψυχή μας», αν τον πλησιάσουμε. Γι' αυτόν τον λόγο, άλλωστε, μας υποσχέθηκε τη βασιλεία των ουρανών και μας απείλησε με κάθε είδους κόλαση, ώστε, αφού ακούσουμε και αγαπήσουμε ή φοβηθούμε, να εγκαταλείψουμε κάθε πονηρό δρόμο και να πορευτούμε μέσω της μετάνοιας προς την ευσπλαχνία του, και αυτός, από την έμφυτη ευσπλαχνία του, θα αφαιρέσει όλες τις αμαρτίες μας.

Διότι τέτοια ελεεινά και ταπεινά λόγια έπρεπε να απευθύνει ο προπάτορας στον Θεό και να ελκύσει το έλεος Εκείνου που από τη φύση Του είναι πανελεήμων, ο Οποίος δεν επιθυμεί τον θάνατο του αμαρτωλού, αλλά το να επιστρέψει και να ζήσει. Επειδή όμως δεν είπε τίποτα τέτοιο, ούτε είπε το «αμάρτησα», αλλά κατηγόρησε τη γυναίκα και ίσως και Εκείνον που του έδωσε τη βοηθό, και η γυναίκα με τη σειρά της μεταθέτοντας την ευθύνη στο φίδι, δικαίως λοιπόν από τον δίκαιο κριτή δέχονται και οι δύο το επιτίμιο και γίνονται εξόριστοι από τον θείο κήπο, και η γη δέχεται την κατάρα, ώστε να μην αποδίδει τους καρπούς χωρίς όργωμα όπως πριν, αλλά μάλλον να αναβλαστάνει τριβόλους και αγκάθια στον γεωργό, και με κόπο και μόχθο πολύ θα ξεχωρίζει τα γεννήματα της γης μέσα από τα αγκάθια.

Ποιο νόημα είναι συνεπές και αβλάσφημο να αναζητήσουμε και να κατανοήσουμε μέσα από τα δαυιτικά λόγια που λέγουν: «σε σένα μόνο αμάρτησα και το πονηρό ενώπιόν σου έπραξα, ώστε να δικαιωθείς στους λόγους σου και να νικήσεις όταν κρίνεσαι»; Μια ιδιαίτερη επίλυση της απορίας, η οποία εναρμονίζει με τη δαυιτική σοφία αυτό που φαίνεται να αποτελεί παραφωνία των λέξεων και είναι μάλλον επιρρεπές σε ασυμφωνία, είναι η εξής: το «ώστε να δικαιωθείς στους λόγους σου» δεν αποτελεί απόδοση του «σε σένα μόνο αμάρτησα», αν και τοποθετήθηκε πιο κοντά σε αυτό, αλλά θα αποδιδόταν πιο ορθά και πιο σοφά εάν η αναφορά του συνδεόταν με το αρχικό προηγούμενο, ως εξής: «ελέησέ με ο Θεός κατά το μέγα έλεός σου και κατά το πλήθος των οικτιρμών σου εξάλειψε το ανόμημά μου, ώστε να δικαιωθείς στους λόγους σου και να νικήσεις όταν κρίνεσαι». Τα δε άλλα, επέχοντας θέση ενδιάμεσου λόγου, δεν θα διακόψουν τον ειρμό ούτε του νοήματος ούτε της σύνταξης. Και ποιοι θα μπορούσαν να είναι οι λόγοι μέσω των οποίων ο Θεός δικαιώνεται ελεώντας; Ή το «λέγε εσύ πρώτος τις αμαρτίες σου, ώστε να δικαιωθείς», και το ότι «μήπως πραγματικά επιθυμώ τον θάνατο του αμαρτωλού, όσο το να επιστρέψει αυτός από την πονηρή του οδό και να ζήσει;» και πάλι «δεν θέλω τον θάνατο αυτού που πεθαίνει, αλλά επιστρέψτε, και θα ζήσετε».