Πατερικές αναφορές στο ΙΕΖΕΚΙΗΛ 18:3

Έπειτα σε αυτόν γεννήθηκε γιος που συναγωνιζόταν τις ασέβειες του πατέρα του, και ξεπερνούσε στην κακία αυτόν που τον γέννησε. Και ο Θεός μακροθύμησε και σε αυτόν. Αλλά και από αυτόν γεννήθηκε τρίτος, ή και από τον τρίτο τέταρτος, που σε καμία περίπτωση, όσον αφορά το είδος της κακίας, δεν υπολειπόταν των πατέρων του, αλλά επεδίωξε ασέβεια ισάξια με εκείνους. Επιφέρει λοιπόν ο Θεός την οργή που οφειλόταν από παλιά και εξ αρχής σε όλο το γένος, έχοντας δείξει διαρκή ανεκτικότητα, και μάλιστα περισσότερη από όση έπρεπε. Διότι το να αναβάλει την τιμωρία μέχρι και την τέταρτη γενεά, πώς δεν θα αποτελούσε εγκώμιο πραγματικά θεοπρεπούς πραότητας; Γιατί το ότι δεν συνηθίζει να τιμωρεί τον γιο αντί του πατέρα, ούτε τον πατέρα αντί του γιου, δεν είναι καθόλου δύσκολο να το μάθει κανείς και από όσα είπε σαφώς μέσω της φωνής του προφήτη Ιεζεκιήλ προς τους ίδιους τους Ιουδαίους, οι οποίοι γόγγυζαν ακριβώς γι' αυτό και έλεγαν: «Οι πατέρες έφαγαν άγουρα σταφύλια, και τα δόντια των παιδιών μούδιασαν». «Και έγινε», λέει, «λόγος Κυρίου προς εμένα, λέγοντας: Υιέ ανθρώπου, τι σημαίνει για εσάς αυτή η παραβολή στον Ισραήλ, που λέτε: Οι πατέρες έφαγαν άγουρα σταφύλια, και τα δόντια των παιδιών μούδιασαν; Ζω εγώ, λέγει ο Κύριος, δεν πρόκειται αυτή η παραβολή να λέγεται πλέον στον Ισραήλ. Διότι όλες οι ψυχές είναι δικές μου· όπως η ψυχή του πατέρα, έτσι και η ψυχή του υιού, είναι δικές μου. Η ψυχή που αμαρτάνει, αυτή θα πεθάνει».

ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟ ΔΑΝΙΗΛ αχιζ'. Γνώριζε, ώ άριστε, ότι δεν αποτελεί απόφαση της Γραφής, αλλά είναι άποψη της κρίσης των Ιουδαίων που ασέβησαν και τιμωρήθηκαν, το ρητό: «Οι πατέρες έφαγαν αγουρίδες, και τα δόντια των παιδιών μούδιασαν.» Επειδή, δηλαδή, ενώ έσφαλλαν περισσότερο από τους προγόνους τους νόμιζαν ότι τιμωρούνται εξαιτίας εκείνων, έλεγαν αυτό το πράγμα. Ο θείος όμως και αδέκαστος Κριτής, αποδεικνύοντας ότι δεν τιμωρούνται για άλλους, αλλά για τους ίδιους τους εαυτούς τους, έλεγε: «Καθώς ζω εγώ, λέει ο Κύριος, δεν θα ειπωθεί πλέον αυτή η παραβολή», την οποία έπλασαν για να εξαπατήσουν και τους εαυτούς τους και τους ακροατές τους· «Διότι ο καθένας θα πεθάνει για τη δική του αμαρτία.» «Διότι η ψυχή που αμαρτάνει, αυτή θα πεθάνει.»

Διότι και μέσω του Ιεζεκιήλ αναιρεί αυτή την υπόνοια: «Ζω εγώ», λέγει ο Κύριος, «δεν θα λέγεται πλέον αυτή η παροιμία: Οι πατέρες έφαγαν αγουρίδες, και τα δόντια των παιδιών μούδιασαν». Και ο Μωυσής επίσης λέγει: «Δεν θα θανατωθεί πατέρας για το παιδί του». Και για κάποιον βασιλιά αναφέρει ότι, ακριβώς για αυτόν τον λόγο δεν το έπραξε αυτό, τηρώντας τον νόμο του Μωυσή. Εάν όμως ρωτήσει κάποιος: «Πώς λοιπόν έχει ειπωθεί: "Αυτός που ανταποδίδει τις αμαρτίες των γονέων στα παιδιά έως την τρίτη και την τέταρτη γενεά"»; Σε αυτό θα απαντούσαμε ότι η απόφαση αυτή δεν είναι καθολική, αλλά έχει ειπωθεί για κάποιους από εκείνους που εξήλθαν από την Αίγυπτο. Αυτό δε που εννοεί είναι το εξής: Επειδή εκείνοι που εξήλθαν από την Αίγυπτο, έπειτα από τα σημεία και τα θαύματα, έγιναν χειρότεροι από τους προγόνους τους οι οποίοι δεν είχαν δει τίποτα από αυτά, θα υποστούν τα ίδια, λέγει, με όσα έπαθαν εκείνοι, επειδή τόλμησαν να πράξουν τα ίδια.

Πώς διασώζεται η δικαιοσύνη, όταν τα παιδιά τιμωρούνται για τους πατέρες τους; Οι απειλές του Θεού είναι μεγαλύτερες από τις τιμωρίες Του. Διότι λέει: «κάθε απερίτμητο αρσενικό, το οποίο δεν θα περιτμηθεί την όγδοη ημέρα, θα εξολοθρευθεί», αλλά μπορεί να δει κανείς τους μεν περιτμημένους στην έρημο να έχουν θανατωθεί με διάφορους τρόπους, τους δε απερίτμητους να έχουν λάβει την υπόσχεση των προγόνων αντί της τιμωρίας· διότι αυτούς τους περιέτεμε ο Ιησούς του Ναυή στα Γάλγαλα. Πάλι, στα σπίτια που είχαν προζύμι απείλησε πανωλεθρία, αλλά δεν την επέφερε. Έτσι και εδώ, λοιπόν, επειδή οι άνθρωποι αγαπούν τα παιδιά τους, τους εκφοβίζει με τις απειλές, λέγοντας: «εγώ που ανταποδίδω αμαρτίες πατέρων στα τέκνα έως τρίτης και τετάρτης γενεάς σε αυτούς που με μισούν». Το ότι είναι ασεβές να προσέχει κανείς το γυμνό γράμμα, γίνεται φανερό από εκείνα με τα οποία ο ίδιος ο Θεός διδάσκει τα αντίθετα. Διότι λέει: «δεν θα πεθάνουν παιδιά εξαιτίας των πατέρων τους, ούτε πατέρες εξαιτίας των παιδιών τους, αλλά ο καθένας θα πεθάνει για τη δική του αμαρτία». Και μέσω του Ιεζεκιήλ λέει: «Προς τι αυτή η παροιμία που λέτε: Οι πατέρες έφαγαν αγουρίδα και τα δόντια των παιδιών μούδιασαν; Ζω εγώ, λέει ο Κύριος ο Θεός, δεν θα ειπωθεί ξανά αυτή η παροιμία, αλλά θα μουδιάσουν τα δόντια εκείνων που έφαγαν την αγουρίδα· διότι όλες οι ψυχές είναι δικές μου». Και τα όσα ακολουθούν έχουν το ίδιο νόημα.