Εἶτα διαγράφει τὸν δίκαιον, τὴν παντελῆ καὶ ὁλόκληρον ἀρετὴν ἐκ τῶν κατὰ μέρος συντιθείς· καὶ πρῶτον αὐτῷ τὴν εὐσέβειαν προσάπτει, λέγων· Ἀπὸ τῶν ὀρέων οὐ φάγεται· ἐν γὰρ τοῖς ὄρεσι τὰς εἰδωλολατρείας ἐπετέλουν. Εἶτα σωφροσύνην αὐτῷ προσεῖναι δεῖν λέγει· Καὶ τὴν γυναῖκα, φησὶν, τοῦ πλησίον οὐ μὴ μιάνῃ, καὶ πρὸς γυναῖκα ἐν ἀφέδρῳ οὖσαν οὐ προσεγγιεῖ. Εἶτα καὶ τὸ πρᾶον αὐτῷ καὶ τὸ ἐπιεικὲς προσγράφει, Καὶ ἄνθρωπον, φησὶν, οὐ μὴ καταδυναστεύσῃ· πρὸς τοῦτο ἰδιοπραγεῖν αὐτὸν ἀποφαίνεται ἐν τῷ λέγειν· Καὶ ἅρπαγμα οὐχ ἁρπάσει· ἐλεήμονά τε καὶ κοινωνικὸν διατυποῖ λέγων· Τὸν ἄρτον αὐτοῦ τῷ πεινῶντι δώσει, καὶ γυμνὸν περιβαλεῖ, τὸ ἀργύριον αὐτοῦ οὐ δώσει ἐπὶ τόκῳ, καὶ πλεονασμὸν οὐ λήψεται· εὐσυνάλλακτόν τε καὶ εἰρηνικὸν ἀποφαίνει, ὡς καὶ διαιτᾷν ἄριστα τοῖς ἀμφισβητοῦσι δύνασθαι· Καὶ ἐξ ἀδικίας γὰρ, φησὶν, ἀποστρέψει τὴν χεῖρα αὐτοῦ καὶ κρῖμα δίκαιον ποιήσει ἀναμέσον ἀνδρὸς καὶ ἀναμέσον τοῦ πλησίον αὐτοῦ. Τοῦτο γὰρ τὸ ἐξαίρετον καὶ διαπρεπέστατον, τοῖς ἄλλοις ἅπασι συγκείμενον τοῖς τῆς δικαιοσύνης κατορθώμασιν, ἡ πολιτικὴ καὶ δικαστικὴ ἕξις, ἑκάστῳ πρόσφορον ἐπιφέρουσα, διὸ καὶ τῆς δίκης ἐστὶν ἐπώνυμος. Διεξελθὼν δὲ, πάντα τά τε πρακτέα, καὶ τὰ μὴ, τὸν κοινὸν κανόνα καὶ τύπον πᾶσιν ἐφήρμοσεν, εἰς ὃν ἀφορῶν τις, ἐν οὐδενὶ διαμαρτήσεται.
Μετάφραση
Έπειτα σκιαγραφεί τον δίκαιο, συνθέτοντας την παντελή και ολοκληρωμένη αρετή από τα επιμέρους στοιχεία της· και πρώτα του αποδίδει την ευσέβεια, λέγοντας: «Δεν θα φάει πάνω στα όρη»· διότι στα όρη τελούσαν τις ειδωλολατρίες. Έπειτα, αναφέρει ότι πρέπει να τον διακρίνει η σωφροσύνη: «Και τη γυναίκα του πλησίον του», λέει, «δεν θα τη μιάνει, και δεν θα πλησιάσει γυναίκα που βρίσκεται σε έμμηνο ρύση». Στη συνέχεια, του προσγράφει επίσης την πραότητα και την επιείκεια: «Και άνθρωπο», λέει, «δεν θα καταδυναστεύσει»· σχετικά με αυτό φανερώνει ότι περιορίζεται σε όσα δίκαια του ανήκουν, λέγοντας: «Και δεν θα διαπράξει αρπαγή»· τον παρουσιάζει δε ελεήμονα και μεταδοτικό λέγοντας: «Το ψωμί του θα δώσει σε αυτόν που πεινά, και τον γυμνό θα ντύσει, τα χρήματά του δεν θα δώσει με τόκο, και δεν θα λάβει πλεόνασμα»· τον αναδεικνύει τίμιο στις συναλλαγές του και ειρηνικό, ώστε να είναι ικανός να διαιτητεύει άριστα αυτούς που φιλονικούν: «Διότι θα αποστρέψει το χέρι του», λέει, «από την αδικία και θα αποδώσει δίκαιη κρίση ανάμεσα σε έναν άνθρωπο και τον πλησίον του». Διότι αυτό είναι το εξαιρετικό και πλέον λαμπρό χαρακτηριστικό, το οποίο συνενώνεται με όλα τα άλλα κατορθώματα της δικαιοσύνης, δηλαδή η πολιτική και δικαστική έξη, η οποία αποδίδει στον καθένα το κατάλληλο, γι' αυτό άλλωστε λαμβάνει το όνομά της από τη δίκη. Αφού δε τα εξέθεσε αναλυτικά όλα, και όσα πρέπει να πράττονται και όσα όχι, εφήρμοσε σε όλα τον κοινό κανόνα και τύπο, στον οποίο εάν κάποιος αποβλέπει, σε τίποτα δεν θα αποτύχει.
Περισσότερα
Λεπτομέρειες