Πατερικές αναφορές στο ΙΕΖΕΚΙΗΛ 18:8

Έπειτα σκιαγραφεί τον δίκαιο, συνθέτοντας την παντελή και ολοκληρωμένη αρετή από τα επιμέρους στοιχεία της· και πρώτα του αποδίδει την ευσέβεια, λέγοντας: «Δεν θα φάει πάνω στα όρη»· διότι στα όρη τελούσαν τις ειδωλολατρίες. Έπειτα, αναφέρει ότι πρέπει να τον διακρίνει η σωφροσύνη: «Και τη γυναίκα του πλησίον του», λέει, «δεν θα τη μιάνει, και δεν θα πλησιάσει γυναίκα που βρίσκεται σε έμμηνο ρύση». Στη συνέχεια, του προσγράφει επίσης την πραότητα και την επιείκεια: «Και άνθρωπο», λέει, «δεν θα καταδυναστεύσει»· σχετικά με αυτό φανερώνει ότι περιορίζεται σε όσα δίκαια του ανήκουν, λέγοντας: «Και δεν θα διαπράξει αρπαγή»· τον παρουσιάζει δε ελεήμονα και μεταδοτικό λέγοντας: «Το ψωμί του θα δώσει σε αυτόν που πεινά, και τον γυμνό θα ντύσει, τα χρήματά του δεν θα δώσει με τόκο, και δεν θα λάβει πλεόνασμα»· τον αναδεικνύει τίμιο στις συναλλαγές του και ειρηνικό, ώστε να είναι ικανός να διαιτητεύει άριστα αυτούς που φιλονικούν: «Διότι θα αποστρέψει το χέρι του», λέει, «από την αδικία και θα αποδώσει δίκαιη κρίση ανάμεσα σε έναν άνθρωπο και τον πλησίον του». Διότι αυτό είναι το εξαιρετικό και πλέον λαμπρό χαρακτηριστικό, το οποίο συνενώνεται με όλα τα άλλα κατορθώματα της δικαιοσύνης, δηλαδή η πολιτική και δικαστική έξη, η οποία αποδίδει στον καθένα το κατάλληλο, γι' αυτό άλλωστε λαμβάνει το όνομά της από τη δίκη. Αφού δε τα εξέθεσε αναλυτικά όλα, και όσα πρέπει να πράττονται και όσα όχι, εφήρμοσε σε όλα τον κοινό κανόνα και τύπο, στον οποίο εάν κάποιος αποβλέπει, σε τίποτα δεν θα αποτύχει.

«Εκείνος που πορεύεται με δικαιοσύνη, που μιλάει με ευθύτητα, που μισεί την ανομία και την αδικία, και τινάζει τα χέρια του μακριά από δωροδοκίες· που κλείνει τα αυτιά του για να μην ακούσει καταδίκη αίματος· που κλείνει τα μάτια του για να μη δει αδικία· αυτός θα κατοικήσει σε υψηλό σπήλαιο ισχυρού βράχου.» «Άνθρωπο δεν θα καταδυναστεύσει, θα επιστρέψει το ενέχυρο εκείνου που του οφείλει, και δεν θα αρπάξει τίποτα με τη βία, θα δώσει τον άρτο του στον πεινασμένο και θα ντύσει τον γυμνό, και τα χρήματά του δεν θα τα δώσει με τόκο και δεν θα λάβει πλεόνασμα, και θα αποστρέψει το χέρι του από την αδικία, θα κρίνει δίκαια ανάμεσα στον εαυτό του και τον πλησίον του, και πορεύεται σύμφωνα με τα προστάγματά μου, και έχει τηρήσει τις εντολές μου για να τις εφαρμόσει· αυτός είναι δίκαιος, θα ζήσει αληθινά, λέγει ο Κύριος.» «Τιμημένα γηρατειά δεν είναι η μακροζωία, ούτε μετριούνται με τον αριθμό των ετών. Αλλά τα λευκά μαλλιά για τους ανθρώπους είναι η φρόνηση, και ηλικία γήρατος είναι ο ακηλίδωτος βίος.» «Ακούσατε ότι ειπώθηκε στους παλαιούς: "Οφθαλμό αντί οφθαλμού, και δόντι αντί δοντιού". Εγώ όμως σας λέω να μην αντισταθείτε στον πονηρό, αλλά σε όποιον σε ραπίσει στο δεξί μάγουλο, στρέψε του και το άλλο. Και σε εκείνον που θέλει να κριθεί μαζί σου στο δικαστήριο και να σου πάρει τον χιτώνα, άφησέ του και το πανωφόρι· και όποιος σε αγγαρέψει για ένα μίλι, πήγαινε μαζί του δύο.»

Ή ίσως, για τον λόγο αυτόν ονομάστηκε το επιτόκιο τόκος και γέννα, επειδή φυσικά προξενεί λύπες και οδύνες τοκετού στους οφειλέτες. Και όπως είναι οδυνηρό πράγμα για την έγκυο γυναίκα οι πόνοι της γέννας, έτσι και για τον οφειλέτη είναι οδυνηρό όταν έλθει η προθεσμία για να πληρώσει τον τόκο. Στον δε 14ο Κανόνα του λέγει ότι εκείνος που λαμβάνει τόκους, εάν θελήσει να μοιράσει στους φτωχούς το άδικο αυτό κέρδος, και στο εξής εγκαταλείψει τη φιλαργυρία, μπορεί να γίνει ιερέας. Ανάγνωσε και το 18ο κεφάλαιο του Ιεζεκιήλ, όπου, εκείνος μεν ο οποίος, κοντά στις άλλες του αρετές, επιπλέον το χρήμα του δεν θα δώσει με τόκο και δεν θα λάβει πλεόνασμα, κρίνεται άξιος να ζήσει. Εκείνος δε ο οποίος, κοντά στις άλλες του κακίες, δανείζει και με τόκο, κρίνεται άξιος θανάτου. Το δε 6ο κεφάλαιο του 4ου βιβλίου των Αποστολικών Διαταγών προστάζει τους ιερείς να μην δέχονται ούτε τις προσφορές και τις καρποφορίες εκείνων που λαμβάνουν τόκους.»