Πατερικὲς ἀναφορὲς ἀνὰ βιβλικὸ ἐδάφιο
7 πατερικά χωρίαΌλες οι κατηγορίες γνησιότητας
ἐν τῇ τρυφῇ τοῦ παραδείσου τοῦ Θεοῦ ἐγενήθης· πάντα λίθον χρηστὸν ἐνδέδεσαι, σάρδιον καὶ τοπάζιον καὶ σμάραγδον καὶ ἄνθρακα καὶ σάπφειρον καὶ ἴασπιν καὶ ἀργύριον καὶ χρυσίον καὶ λιγύριον καί ἀχάτην καὶ ἀμέθυστον καὶ χρυσόλιθον καὶ βηρύλλιον καὶ ὀνύχιον, καὶ χρυσίου ἐνέπλησας τοὺς θησαυρούς σου καὶ τὰς ἀποθήκας σου ἐν σοὶΑνάγνωση ολόκληρου κεφαλαίου
1–7 από 7
Ἀλλὰ γὰρ καὶ ἠκούσαμεν, ὅτι ὁ διάβολος, ἐν μέσῳ τῶν χερουβὶμ ὢν, καὶ ἀποσφράγισμα ὁμοιώσεως γενόμενος, ἐξέπεσεν ἐκ τοῦ οὐρανοῦ ὡς ἀστραπή.
Αλλά, εξάλλου, έχουμε ακούσει ότι ο διάβολος, ενώ βρισκόταν ανάμεσα στα χερουβείμ και αποτελούσε αποσφράγισμα της ομοιώσεως, εξέπεσε από τον ουρανό σαν αστραπή.
Λεπτομέρειες
Καὶ οἱ μὲν ἄνθρωποι μεμαθήκασι καταφρονεῖν σωματικοῦ πλούτου, καὶ πλουτοῦσι τῷ λόγῳ καὶ τῇ γνώσει· ὁ δὲ καυχώμενος εἶναι πλούσιος δράκων γεγύμνωται, καὶ νῦν γυμνὸς Ἶρος καὶ πένης ἐστὶ, κατεσκυλευμένος ὑπὸ πάντων. Καὶ γὰρ πάλαι τῶν χερουβὶμ ἀνὰ μέσον ὢν, καὶ πάντα λίθον χρηστὸν ἐνδεδυμένος, τὸν σάρδιον, τὸν ἴασπιν, τὸν ἀχάτην, ἄρτι λοιπὸν ἐπὶ πάπυρον, καὶ κάλαμον, καὶ χάλικα κοιμᾶται, ὡς ἐν τῷ Ἰὼβ περὶ αὐτοῦ λέγεται. Διὰ τοῦτο γὰρ ὁ Κύριος ἐπτώχευσεν, ἵνα ἡμεῖς τῇ πτωχείᾳ αὐτοῦ πλουτήσωμεν, καὶ ὁ διάβολος ἐγυμνώθη.
Και οι μεν άνθρωποι έχουν μάθει να καταφρονούν τον σωματικό πλούτο, και πλουτίζουν με τον λόγο και τη γνώση· ο δε δράκοντας, που καυχιέται ότι είναι πλούσιος, έχει απογυμνωθεί, και τώρα είναι γυμνός, ένας Ίρος και πένης, λεηλατημένος από όλους. Διότι, ενώ παλαιότερα βρισκόταν ανάμεσα στα Χερουβείμ και ήταν ντυμένος με κάθε πολύτιμο λίθο, το σάρδιο, τον ίασπι, τον αχάτη, τώρα πλέον κοιμάται πάνω σε πάπυρο, καλάμι και χαλίκι, όπως λέγεται γι' αυτόν στο βιβλίο του Ιώβ. Γι' αυτόν τον λόγο άλλωστε ο Κύριος πτώχευσε, ώστε εμείς να πλουτίσουμε με τη δική Του πτώχεια, και ο διάβολος απογυμνώθηκε.
Λεπτομέρειες
ἀλλ᾽ ἐν τοῖς ἐφεξῆς κείμενον ὡς περὶ τοῦ διορισθέντος αὐτοῖς πατρὸς, ὅτι ψεύστης ἐστὶ καθὼς καὶ ὁ πατὴρ αὐτοῦ, θορυβεῖ πως ἡμᾶς, μᾶλλον δὲ οὐ μετρίως ἐπαπορεῖν ἀναγκάζει. τίνα γὰρ τὰ εἰκότα δὴ φρονοῦντες ὑποτοπήσαιμεν ἂν γενέσθαι τῷ διαβόλῳ πατέρα, ἢ τίς πρὸ αὐτοῦ κατώλισθεν ἕτερος ᾧπερ ἂν ὡς ἐν εἴδει καὶ τρόπῳ ὁ μετ᾽ αὐτὸν παρεικάζοιτο; ἐν μὲν γὰρ τοῖς ἱεροῖς τε καὶ θείοις γράμμασιν οὐκ ἄν τις ἡμῖν ἐπιδείξοιτο τοιοῦτον ἀνάγνωσμα· παραδεκτὸν δὲ οὐδαμῶς εἰς πίστιν ὃ μὴ ταῖς θεοπνεύστοις εἴρηται γραφαῖς. πνεῦμα γὰρ ἅπαν τὸ ἐν δαίμοσι τελοῦν ὡς διαβόλου τέκνον σατανᾶς καλεῖται κατὰ τὸ εἰρημένον παρὰ τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν Χριστοῦ “Εἰ οὖν ὁ ”σατανᾶς τὸν σατανᾶν ἐκβάλλει, ἐφ᾽ ἑαυτὸν ἐμερίσθη·” ἀλλ᾽ ἕνα τῶν ἄλλων προὔχοντά τε καὶ ὑπερκείμενον ἐκεῖνον ἠκούσαμεν πρὸς ὃν εἴρηταί που διὰ τοῦ προφήτου Ἱεζεκιήλ “Σὺ εἶ ἀποσφράγισμα ὁμοιώσεως καὶ στέφανος κάλλους ἐν ”τῇ τρυφῇ τοῦ παραδείσου τοῦ Θεοῦ γεννηθεὶς, πάντα “λίθον χρηστὸν ἐνδέδυσο.” τίνα τοίνυν ὑπάρχειν ἕτερον ἀνεγκλήτως ὑποτοπήσομεν, πρὸς ὃν οὗτος ἐμορφώθη, κατ᾽ εἶδος λέγω τὸ ἐν φαυλότητι;
Αλλά αυτό που αναφέρεται στη συνέχεια σχετικά με τον πατέρα που τους έχει οριστεί, ότι δηλαδή είναι ψεύτης όπως και ο πατέρας του, κάπως μας θορυβεί, ή μάλλον μας αναγκάζει να απορούμε σε όχι μικρό βαθμό. Διότι, σκεπτόμενοι λογικά, ποιον θα μπορούσαμε να υποθέσουμε ότι έγινε πατέρας του διαβόλου; Ή ποιος άλλος εξέπεσε πριν από αυτόν, με τον οποίο θα μπορούσε να παρομοιαστεί ως προς το είδος και τον τρόπο αυτός που ήρθε μετά από εκείνον; Διότι στα ιερά και θεία γράμματα κανείς δεν θα μπορούσε να μας υποδείξει τέτοιο ανάγνωσμα· και σε καμία περίπτωση δεν γίνεται δεκτό στην πίστη κάτι που δεν έχει ειπωθεί στις θεόπνευστες Γραφές. Επειδή κάθε πνεύμα που συγκαταλέγεται στους δαίμονες, ως τέκνο του διαβόλου, ονομάζεται σατανάς, σύμφωνα με όσα ειπώθηκαν από τον Σωτήρα μας Χριστό: «Αν λοιπόν ο σατανάς εκβάλλει τον σατανά, διαιρέθηκε εναντίον του εαυτού του». Αλλά έχουμε ακούσει για έναν που υπερέχει και βρίσκεται πάνω από τους άλλους, προς τον οποίο ειπώθηκε κάπου μέσω του προφήτη Ιεζεκιήλ: «Εσύ είσαι το αποσφράγισμα της ομοιότητας και το στεφάνι του κάλλους, γεννημένος στην τρυφή του παραδείσου του Θεού, ήσουν ντυμένος με κάθε πολύτιμο λίθο». Ποιον άλλον λοιπόν θα μπορούσαμε ανεπίληπτα να υποθέσουμε ότι υπάρχει, σύμφωνα με τον οποίο διαμορφώθηκε αυτός, εννοώ ως προς το είδος της φαυλότητας;
Λεπτομέρειες
Ἰστέον δὲ ὅτι καὶ ὁ μακάριος Ἰεζεκιὴλ τὸν ἄρχοντα Τύρου πάντα μὲν τίμιον λίθον ἐνδεδύσθαι φησίν· ἀπαριθμεῖται δὲ τούτους, οὓς καὶ ἐν τῷ λογίῳ τῶν κρίσεων τεθεῖσθαί φησιν ὁ θεσπέσιος Μωσῆς.
Πρέπει δε να γνωρίζουμε ότι και ο μακάριος Ιεζεκιήλ αναφέρει πως ο άρχοντας της Τύρου ήταν ντυμένος με κάθε πολύτιμο λίθο· και απαριθμεί αυτούς τους λίθους, τους οποίους ο θεσπέσιος Μωυσής λέει ότι είχαν τοποθετηθεί στο λόγιο των κρίσεων.
Λεπτομέρειες
Ἀρχηγὸς μὲν οὖν ἁμαρτίας ὁ διάβολος, καὶ γεννήτωρ τῶν κακῶν· τοῦτο δὲ ὁ Κύριος εἴρηκεν, οὐκ ἐγώ· ὅτι ἀπ᾽ ἀρχῆς ὁ διάβολος ἁμαρτάνει· πρὸ αὐτοῦ ἥμαρτεν οὐδείς. Ἥμαρτε δὲ, οὐκ ἐκ φύσεως ἐπάναγκες τὸ ἁμαρτητικὸν λαβών· ἐπεὶ πάλιν ἀνατρέχει ἡ τῆς ἁμαρτίας πρόφασις εἰς τὸν οὕτω κατασκευάσαντα· ἀλλ᾽ ἀγαθὸς κατασκευασθεὶς, διάβολος γέγονεν ἐξ οἰκείας προαιρέσεως, ἐκ τῆς πράξεως λαβὼν τὴν προσηγορίαν. Ἀρχάγγελος γὰρ ὢν, διάβολος ὕστερον ἐκλήθη, ἀπὸ τοῦ διαβάλλειν· καὶ ἀγαθὸς ὢν ὑπηρέτης Θεοῦ, γέγονε Σατανᾶς φερωνύμως· ὁ γὰρ Σατανᾶς εἰς τὸν ἀντικείμενον διάβολον ἑρμηνεύεται. Ἐστὶ δὲ οὐκ ἐμὼ ταῦτα τὰ διδάγματα, ἀλλ᾽ Ἰεζεκιὴλ τοῦ πνευματοφόρου προφήτου. Ἐκεῖνος γὰρ λαβὼν θρῆνον ἐπ᾽ αὐτὸν, λέγει· Σὺ ἀποσφράγισμα ὁμοιώσεως, καὶ στέφανος κάλλους ἐν τῷ παραδείσῳ τοῦ Θεοῦ ἐγεννήθης· καὶ μετ᾽ ὀλίγα· Ἐγεννήθης ἄμωμος ἐν ταῖς ἡμέραις σου, ἀφ᾽ ἧς ἡμέρας σὺ ἐκτίσθης, ἕως οὗ εὑρέθη τὰ ἀδικήματα ἐν σοί. Πάνυ καλῶς τὸ, εὑρέθη ἐν σοί.
Αρχηγός λοιπόν της αμαρτίας είναι ο διάβολος και γεννήτορας των κακών. Αυτό δε το είπε ο Κύριος, όχι εγώ: ότι από την αρχή ο διάβολος αμαρτάνει· πριν από αυτόν δεν αμάρτησε κανείς. Αμάρτησε δε, όχι επειδή έλαβε την τάση για αμαρτία αναγκαστικά από τη φύση του· επειδή τότε η αιτία της αμαρτίας θα αναγόταν σε Εκείνον που τον δημιούργησε έτσι· αλλά, ενώ δημιουργήθηκε αγαθός, έγινε διάβολος από δική του ελεύθερη προαίρεση, λαμβάνοντας την ονομασία από την πράξη του. Διότι, ενώ ήταν αρχάγγελος, ονομάστηκε αργότερα διάβολος, από το ότι διέβαλλε· και ενώ ήταν αγαθός υπηρέτης του Θεού, έγινε Σατανάς σύμφωνα με τη σημασία του ονόματος· διότι ο όρος Σατανάς ερμηνεύεται ως αντίπαλος. Και δεν είναι δικές μου αυτές οι διδασκαλίες, αλλά του πνευματοφόρου προφήτη Ιεζεκιήλ. Εκείνος λοιπόν, αναλαμβάνοντας θρήνο για αυτόν, λέει: Εσύ ήσουν το αποσφράγισμα της ομοιότητας και το στεφάνι του κάλλους, στον παράδεισο του Θεού γεννήθηκες· και μετά από λίγο: Γεννήθηκες άμωμος στις ημέρες σου, από την ημέρα που κτίστηκες, μέχρι που βρέθηκαν τα αδικήματα μέσα σου. Πολύ σωστό είναι το, βρέθηκε σε σένα.
Λεπτομέρειες
Ἀρχόμενος ὀφθαλμιᾷν θεραπεύου κατὰ καιρὸν μικρὸν, ἵνα μὴ τυφλωθήσῃ, καὶ τότε ζητήσῃς τὸν ἰατρόν. Δʹ. Ἀρχηγὸς μὲν οὖν ἁμαρτίας ὁ διάβολος, γεννήτωρ τῶν κακῶν. Τοῦτο δὲ Ἰησοῦς εἶπεν ὁ Κύριος, οὐκ ἐγώ· αὐτὸς εἶπεν περὶ αὐτοῦ· Ὅτι ἀπ᾽ ἀρχῆς ὁ διάβολος ἁμαρτάνει· πρὸ αὐτοῦ ἥμαρτεν οὐδείς. Ἥμαρτεν, οὐκ ἐκ φύσεως τὸ ἁμαρτάνειν λαβὼν, ἐπεὶ ἀνατρέχει ἡ ἁμαρτία εἰς τὸν κατασκευάσαντα· ἀλλ᾽ ἀγαθὸς κατασκευασθεὶς, διάβολος γέγονεν, ἐκ τῆς πράξεως λαβὼν τὴν προσηγορίαν. Ἀρχάγγελος ὢν, διάβολος ἐκλήθη ἀπὸ τοῦ διαβάλλειν ἀγαθὸς ὢν Θεοῦ ὑπηρέτης, γέγονεν Σατανᾶς· ὁ γὰρ Σατανᾶς τὸν διάβολον ἑρμηνεύει. Οὐκ ἐμὰ ταῦτα τὰ διδάγματα, ἀλλὰ ὠφελήθημεν παρὰ Ἰεζεκιήλ. Ἐκεῖνος λαβὼν θρήνους ἐπ᾽ αὐτὸν, λέγει· Σὺ ἀποσφράγισμα ὁμοιώματος, ἐν τῷ παραδείσῳ τοῦ Θεοῦ ἐγεννήθης· καὶ μετ᾽ ὀλίγα· Ἐγεννήθης ἄμωμος ἐν ταῖς ἡμέραις σου, ἄχρις οὗ εὑρέθη τὰ ἀδικήματα ἐν σοί. Οὐκ ἔξωθεν ἐπεισηνέχθη· ἐγέννησας τὸ κακόν. Καὶ διὰ τὰς ἁμαρτίας σου ἐτραυματίσθης, καὶ ἐπὶ τὴν γῆν ἔῤῥιψά σε. Ὁ Κύριος πάλιν ἐν Εὐαγγελίοις λέγει· Ἐθεώρουν τὸν Σατανᾶν ὡς ἀστραπὴν ἐκ τοῦ οὐρανοῦ πεσόντα ἐπὶ τὴν γῆν. Βλέπεις Παλαιᾶς συμφωνίαν πρὸς Καινήν;
Όταν αρχίζεις να πάσχεις στα μάτια, θεραπεύσου λίγο εγκαίρως, για να μην τυφλωθείς, και τότε να αναζητήσεις τον γιατρό. Δ'. Αρχηγός λοιπόν της αμαρτίας είναι ο διάβολος, ο γεννήτορας των κακών. Αυτό το είπε ο Ιησούς ο Κύριος, όχι εγώ· αυτός είπε γι' αυτόν: Ότι από την αρχή ο διάβολος αμαρτάνει· πριν από αυτόν δεν αμάρτησε κανείς. Αμάρτησε, όχι παίρνοντας από τη φύση του το να αμαρτάνει, επειδή αλλιώς η αμαρτία θα αναγόταν στον Δημιουργό· αλλά ενώ δημιουργήθηκε αγαθός, έγινε διάβολος, παίρνοντας την ονομασία από την πράξη του. Αν και ήταν Αρχάγγελος, ονομάστηκε διάβολος από το να διαβάλλει· αν και ήταν αγαθός υπηρέτης του Θεού, έγινε Σατανάς· διότι η λέξη Σατανάς ερμηνεύεται ως διάβολος. Δεν είναι δικές μου αυτές οι διδασκαλίες, αλλά ωφεληθήκαμε από τον Ιεζεκιήλ. Εκείνος, αναλαμβάνοντας θρήνους γι' αυτόν, λέει: Εσύ είσαι το αποσφράγισμα της ομοιότητας, στον παράδεισο του Θεού γεννήθηκες· και μετά από λίγο: Γεννήθηκες άμωμος στις ημέρες σου, μέχρι που βρέθηκαν τα αδικήματα σε σένα. Δεν εισήχθησαν από έξω· εσύ γέννησες το κακό. Και για τις αμαρτίες σου τραυματίστηκες, και σε έριξα στη γη. Ο Κύριος πάλι στα Ευαγγέλια λέει: Έβλεπα τον Σατανά σαν αστραπή να πέφτει από τον ουρανό στη γη. Βλέπεις τη συμφωνία της Παλαιάς με την Καινή;
Λεπτομέρειες
τὸν γοῦν κατάρξαντα τῆς πτώσεως, αὑτῷ τε καὶ ἑτέροις τῆς τῶν κρειττόνων ἀποστασίας γενόμενον αἴτιον, ὡς ἂν διόλου χαμαὶ τῆς τῶν θειοτέρων εὐσεβείας ἐκπεπτωκότα καὶ κακίας μὲν ἰοῦ καὶ δυσσεβείας αὐτὸν αὑτῷ δημιουργὸν ὑποστάντα, σκότους δὲ καὶ ἀλογίας ποιητὴν ἐκ τῆς τοῦ φωτὸς αὐθεκουσίου ἀναχωρήσεως γεγονότα, δράκοντα καὶ ὄφιν μέλανά τε καὶ ἑρπυστικόν, ἰοῦ θανατηφόρου γεννητικὸν θῆρά τε ἄγριον καὶ ἀνθρωποβόρον λέοντα καὶ πάλιν τὸν ἐν ἑρπετοῖς βασιλίσκον ἀποκαλεῖν εἴωθεν. ὑπόθεσιν δ᾽ αὐτῷ φασιν οἱ θεῖοι λόγοι γεγονέναι τῆς ἀποπτώσεως μανίαν φρενῶν καὶ διανοίας ἔκστασιν, ὧδέ πως ὁμοῦ τὴν πτῶσιν αὐτοῦ καὶ τὴν φρενοβλάβειαν διηγούμενοι· “Πῶς ἐξέπεσεν ἐκ τοῦ οὐρανοῦ ὁ ἑωσφόρος, ὁ πρωῒ ἀνατέλλων; συνετρίβη ἐπὶ τὴν γῆν ὁ ἀποστέλλων πρὸς πάντα τὰ ἔθνη. σὺ δὲ εἶπας ἐν τῇ διανοίᾳ σου· εἰς τὸν οὐρανὸν ἀναβήσομαι, ἐπάνω τῶν ἄστρων τοῦ οὐρανοῦ θήσω τὸν θρόνον μου, ἔσομαι ὅμοιος τῷ ὑψίστῳ.” καὶ πάλιν· “Τάδε λέγει κύριος, κύριος, ἀνθ᾽ ὧν ὑψώθη ἡ καρδία σου καὶ εἶπας· θεός εἰμι ἐγώ, κατοικίαν θεοῦ κατῴκηκα.” καὶ αὖθις· “Σὺ ἀποσφράγισμα ὁμοιώσεως καὶ στέφανος κάλλους, ἐν τῇ τρυφῇ τοῦ παραδείσου τοῦ θεοῦ ἐγενήθης, πάντα λίθον χρηστὸν ἐνδέδεσαι” καὶ τὰ ἑξῆς.
Αυτόν λοιπόν που έκανε την αρχή της πτώσης, και έγινε στον εαυτό του και σε άλλους αίτιος της αποστασίας από τα ανώτερα αγαθά, επειδή εξέπεσε εντελώς καταγής από την ευσέβεια προς τα θεία, και κατέστη ο ίδιος για τον εαυτό του δημιουργός του ιού της κακίας και της ασέβειας, και έγινε δημιουργός του σκότους και της αλογίας εξαιτίας της εκούσιας απομάκρυνσής του από το φως, συνηθίζει να τον αποκαλεί δράκοντα και φίδι μαύρο και ερπετό, άγριο θηρίο που παράγει θανατηφόρο δηλητήριο και ανθρωποφάγο λιοντάρι, και πάλι βασιλίσκο ανάμεσα στα ερπετά. Οι θείοι λόγοι αναφέρουν ότι η αιτία της αποστασίας του ήταν η μανία των φρενών και η έκσταση της διάνοιας, διηγούμενοι κάπως έτσι ταυτόχρονα την πτώση και τη φρενοβλάβειά του: «Πώς έπεσε από τον ουρανό ο εωσφόρος, που ανατέλλει το πρωί; Συνετρίβη στη γη αυτός που έστελνε παραγγέλματα προς όλα τα έθνη. Εσύ όμως είπες στη διάνοιά σου: Θα αναβώ στον ουρανό, πάνω από τα άστρα του ουρανού θα τοποθετήσω τον θρόνο μου, θα γίνω όμοιος με τον Ύψιστο». Και πάλι: «Αυτά λέει ο Κύριος, ο Κύριος, επειδή υψώθηκε η καρδιά σου και είπες: Εγώ είμαι Θεός, σε κατοικία Θεού κατοίκησα». Και πάλι: «Εσύ, το αποσφράγισμα της ομοίωσης και ο στέφανος του κάλλους, βρέθηκες στην τρυφή του παραδείσου του Θεού, στολίστηκες με κάθε πολύτιμο λίθο» και τα εξής.
Λεπτομέρειες