Πατερικές αναφορές στο ΙΕΖΕΚΙΗΛ 3:12

«Και αφού είπε αυτά, ενώ αυτοί έβλεπαν, αναλήφθηκε.» Γι' αυτό και τα Σεραφείμ και τα εξαπτέρυγα και όλα τα νοερά και συλλειτουργικά με αυτά πνεύματα, βλέποντας τον πηλό να λάμπει ψηλότερα από αυτά, όχι λόγω της δικής του φύσης, αλλά εξαιτίας Εκείνου που τον ενδύθηκε, αινούν τον Χριστό και τον δοξάζουν για το εξαίσιο θαύμα, άλλοι μεν λέγοντας: «Άγιος, άγιος, άγιος Κύριος Σαβαώθ», άλλοι δε κράζοντας: «Ευλογημένη η δόξα του Κυρίου από τον τόπο Του», δηλαδή από το ένδοξο σώμα, και άλλοι βοώντας: «Σηκώστε τις πύλες, και υψωθείτε πύλες αιώνιες, διότι υψώθηκε η μεγαλοπρέπειά Σου υπεράνω των ουρανών.» Αλλά πείτε μας, ω πνεύματα των αγίων και των δικαίων, άραγε μόνο από τα επουράνια στρατεύματα αινείται και δοξάζεται ο Θεός; Άραγε στερείται η επίγεια γλώσσα την ικανότητα να υμνεί τον Θεό; Αλλά απαντούν: Θα μείνει σε αδράνεια εκείνος για τον οποίο κατήλθε;

Ο Δαβίδ ως ουρανός διηγείται τη δόξα του Θεού: «Εσύ όμως, Κύριε, είσαι ο υπερασπιστής μου, η δόξα μου και αυτός που υψώνει το κεφάλι μου». Ο Ιωάννης ως ουρανός διηγείται: «Και είδαμε τη δόξα του, δόξα που έχει ως μονογενής από τον Πατέρα». Ο Στέφανος ως ουρανός διηγείται: «Ο Θεός της δόξης εμφανίστηκε στον πατέρα μας Αβραάμ». Ο Παύλος ως ουρανός διηγείται τη δόξα: «Και την επιφάνεια της δόξας του μεγάλου Θεού και σωτήρα μας Ιησού Χριστού. Οι ουρανοί διηγούνται τη δόξα του Θεού: Ότι Κύριος είναι ο Ιησούς Χριστός εις δόξαν Θεού Πατέρα». Και γιατί λοιπόν να μην ανέλθω με τον λόγο στους πιο θείους ουρανούς των ουρανών που διηγούνται τη δόξα του Θεού; Και ποιοι είναι αυτοί; Άγγελοι, αρχάγγελοι, τα Χερουβείμ και τα Σεραφείμ. Τα Χερουβείμ διηγούνται τη δόξα του Θεού· διότι τα άκουσε ο προφήτης Ιεζεκιήλ να λένε: «Ευλογημένη η δόξα του Κυρίου από τον τόπο του. Οι ουρανοί διηγούνται τη δόξα του Θεού». Τα Σεραφείμ διηγούνται τη δόξα· διότι τα άκουσε ο Ησαΐας να κράζουν και να λένε: «Άγιος, άγιος, άγιος Κύριος Σαβαώθ· πλήρης ο ουρανός και η γη από τη δόξα του».

Στον Ψαλμό 18, 2, Αστέριος. Ως λογικούς ουρανούς που διηγούνται τη δόξα του Θεού, εννοεί και τους αγγέλους του Θεού και τους αγίους ανθρώπους. Και ο προφήτης Ιεζεκιήλ άκουσε τους αγγέλους και τους αρχαγγέλους, καθώς και τα Χερουβείμ και τα Σεραφείμ, να λέγουν: «Ευλογημένη η δόξα του Κυρίου από τον τόπο του». Επίσης και ο προφήτης Ησαΐας τους άκουσε να κράζουν και να λέγουν: «Άγιος, άγιος, άγιος ο Κύριος Σαβαώθ· πλήρης ο ουρανός και η γη από τη δόξα του». Και στο ευαγγέλιο λέγει ο Λουκάς: «Και ξαφνικά βρέθηκε μαζί με τον άγγελο πλήθος ουράνιας στρατιάς, που αινούσαν τον Θεό και έλεγαν: Δόξα εν υψίστοις Θεώ και επί γης ειρήνη, εν ανθρώποις ευδοκία». Και δεν είπε «διηγήθηκαν», αλλά «διηγούνται»· διότι δεν άρχισαν και μετά σιώπησαν, αλλά αφότου άρχισαν, με ακατάπαυστα στόματα διηγούνται τη δόξα του Θεού. Αλλά και όλοι οι άγιοι το ίδιο πράττουν, μιμούμενοι επί της γης την πολιτεία των αγγέλων.

Στο Ψαλτήριο. Και θα φοβηθούν τα έθνη το όνομά σου, Κύριε, και όλοι οι βασιλείς της γης τη δόξα σου. Στον Ιεζεκιήλ. Και με ανέλαβε το Πνεύμα του Κυρίου, και άκουσα πίσω μου φωνή μεγάλου σεισμού που έλεγε: Ευλογημένη η δόξα του Κυρίου από τον τόπο της.

Αυτόν τον θρόνο έβλεπε και ο Ησαΐας ανάμεσα σε εκείνο τον χορό των Χερουβίμ και τον ονόμαζε υψηλό και επηρμένο, υποδηλώνοντας την υπεροχή της Θεομήτορος έναντι των ουρανίων δυνάμεων. Γι' αυτόν τον λόγο εισάγει και τους ίδιους τους αγγέλους να δοξάζουν τον Θεό εξαιτίας της και να λένε: «ευλογημένη η δόξα του Κυρίου από τον τόπο του». Ο δε πατριάρχης Ιακώβ, έχοντας δει αυτόν τον θρόνο αινιγματικά, είπε: «Πόσο φοβερός είναι ο τόπος αυτός· δεν είναι παρά οίκος Θεού, και αυτή είναι η πύλη του ουρανού». Ο Δαβίδ πάλι, έχοντας ενώσει με τον εαυτό του τα πλήθη των σεσωσμένων, και χρησιμοποιώντας, σαν άλλες χορδές ή διαφορετικούς φθόγγους, εκείνους που από διαφορετικά γένη εναρμονίστηκαν σε μία πίστη μέσω αυτής της Αειπαρθένου, ανακρούει το παναρμόνιο μέλος προς ύμνο της, λέγοντας: «Θα θυμάμαι το όνομά σου σε κάθε γενεά και γενεά· γι' αυτό οι λαοί θα σε δοξολογούν στον αιώνα, και στον αιώνα του αιώνος».

Αυτόν τον θρόνο έβλεπε και ο Ησαΐας ανάμεσα σε εκείνον τον χερουβικό και έλεγε «υψηλό και επηρμένο», φανερώνοντας πως η Θεομήτωρ έχει ανυψωθεί πάνω από τις ουράνιες δυνάμεις. Διότι, έστω κι αν αμέσως μετά από αυτήν έλαβε τη δεύτερη θέση τώρα ο ανώτατος διάκοσμος των υπερκόσμιων ιεραρχιών, εντούτοις ως προς τον λόγο της αξίας κάθε άλλο παρά δεύτερη θέση έχει· διότι τότε θα ήταν απλώς συγκριτικά μικρότεροι, και εκείνη μεγαλύτερή τους κατά ένα μικρό μέτρο· ενώ στην πραγματικότητα διαφέρει σε υπερβολικό βαθμό. Όπως λοιπόν μετά τον δίσκο του ήλιου δεν έχουμε να επιδείξουμε κανέναν άλλο φωστήρα δεύτερο ως προς την αφθονία του φωτός παρά μόνο τη σελήνη, αν και η λάμψη της είναι πολλοστημόριο, με τον ίδιο τρόπο νομίζω και μετά τη μητέρα του Θεού δεν μπορούμε να νοήσουμε κανέναν άλλο ανάμεσα στα θεοφεγγή όντα ως δεύτερο, παρά μόνο τα Σεραφίμ. Αλλά σε όσους εξετάζουν με ακρίβεια τα της αξίας, μόλις και μετά βίας θα φανούν ως πολλοστημόριο, σαν κάποια λαμπάδα μπροστά σε περίλαμπρο πυρσό. Γι' αυτό και ο προφήτης παρουσιάζει αυτούς τους αγγέλους να δοξάζουν τον Θεό από αυτήν και να λένε «Ευλογημένη η δόξα του Κυρίου από τον θρόνο του».

Διότι τίποτα δεν είναι πιο μεγαλόπρεπο από τον άγιο, ούτε προφήτης, ούτε ιερέας, ούτε βασιλιάς, επειδή ο Θεός, όντας άγιος, αναπαύεται στους αγίους. Γι' αυτό και δεν τους έχει ενώπιόν του όπως αυτούς που εξομολογούνται, αλλά τους προσέλαβε στο δικό του αγιαστήριο και τους έκανε ομόσκηνους και κοινωνούς της δικής του δόξας και βασιλείας. Να κατανοήσεις ότι προς αυτούς έχουν ειπωθεί τα επόμενα: Φέρτε στον Κύριο οι πατριές των εθνών, φέρτε στον Κύριο δόξα και τιμή, φέρτε στον Κύριο δόξα για το όνομά του. Όχι άδικα έδωσε εντολή να ψάλλουν καινούργιο άσμα στα προοίμια της ψαλμωδίας· αλλά επειδή είναι καινούργια η κλήση του παρόντος ψαλμού, καινούργιο είναι και το κήρυγμα σε αυτόν. Διότι καθώς βλέπεις αυτά τα έθνη να καλούνται, απαιτούμε λογική προσφορά, όχι μοσχάρια, ή κριάρια, ή κάποιες άλλες τέτοιες θυσίες, αλλά δόξα και τιμή, δόξα ως προς Θεό. Διότι σε αυτόν ανήκει το να δοξάζεται. Γι' αυτό και τα Χερουβίμ τέτοια υμνωδία του προσφέρουν: Ευλογημένη η δόξα του Κυρίου από τον τόπο της. Τιμή δε ως προς Πατέρα. Διότι «τίμα τον πατέρα σου και τη μητέρα σου», έχει οριστεί από τον νόμο.

Και οι μεν δοξολογούσαν: «Ευλογημένη η δόξα του Κυρίου από τον τόπο Του»· οι δε θεολογούσαν: «Ευλογημένος ο ερχόμενος εν ονόματι Κυρίου». βʹ. Ενώ δε αυτά συντελούνταν με αυτόν τον τρόπο, και οι μαθητές αγάλλονταν για όλα τα θαύματα που είχαν δει, και έλεγαν: «Ευλογημένος ο ερχόμενος εν ονόματι Κυρίου· δόξα εν υψίστοις, και επί γης ειρήνη»· η πόλη συγκλονιζόταν λέγοντας: «Ποιος είναι αυτός;», υποκινώντας πωρωμένο φθόνο εναντίον της δόξας του Δεσπότη. Ακούγοντας δε τη λέξη πόλη, να κατανοείς το παλαιό και άτακτο πλήθος της συναγωγής.

Ο δε Παύλος, χωρίς να εγκύψει στην έρευνα της ίδιας της ουσίας, αλλά μόνο στην πρόνοιά Του, ή μάλλον έχοντας εξετάσει ένα μικρό μόνο μέρος αυτής της πρόνοιας, το οποίο φανερώθηκε με την κλήση των εθνών, βλέποντάς την σαν αχανές και ακατάληπτο πέλαγος, αναφώνησε τα εξής: «Ω βάθος πλούτου και σοφίας και γνώσεως Θεού! Πόσο ανεξερεύνητα είναι τα κρίματά Του και ανεξιχνίαστοι οι δρόμοι Του!» Και ήταν μεν επαρκής η απόδειξη μέσω αυτών· εγώ όμως δεν αρκέστηκα στους προφήτες, δεν σταμάτησα στους αποστόλους, αλλά ανέβηκα στον ουρανό, σας έδειξα τον χορό των αγγέλων να λέει: «Δόξα εν υψίστοις Θεώ και επί γης ειρήνη, εν ανθρώποις ευδοκία». Ακούσατε πάλι τα Σεραφείμ να εκπλήσσονται και με ιερό δέος να κράζουν: «Άγιος, άγιος, άγιος Κύριος Σαβαώθ· πλήρης πάσα η γη της δόξης αυτού». Πρόσθεσα και τα Χερουβίμ να βοούν: «Ευλογημένη η δόξα Του από τον τόπο Του». Κάτω τρεις μάρτυρες, πάνω τρεις μάρτυρες, που φανερώνουν το απρόσιτο της δόξας του Θεού. Αναμφισβήτητη λοιπόν ήταν η απόδειξη, και γινόταν μεγάλη επευφημία, και συνέπαιρνε η θέρμη το ακροατήριο, και φλεγόταν το εκκλησίασμα. Εγώ δε χαιρόμουν, όχι επειδή επαινούμουν ο ίδιος, αλλά επειδή δοξαζόταν ο Δεσπότης μου.

Δοξάζουν, προσκυνούν, αναπέμπουν διαρκώς τις επινίκιες και μυστικές ωδές με μεγάλο ιερό δέος· και οι μεν λέγουν: «Δόξα εν υψίστοις Θεώ»· τα δε Σεραφίμ: «Άγιος, άγιος, άγιος» και αποστρέφουν τους οφθαλμούς τους, μη μπορώντας να αντέξουν ούτε τη συγκατάβαση του Θεού· τα δε Χερουβίμ: «Ευλογημένη η δόξα Του από τον τόπο Του», όχι διότι υπάρχει τόπος στον Θεό, μη γένοιτο, αλλά όπως θα λέγαμε εκφραζόμενοι ανθρωπίνως: οπουδήποτε και αν βρίσκεται ή όπως και αν είναι, εάν βεβαίως είναι ασφαλές να ειπωθεί και αυτό για τον Θεό· διότι διαθέτουμε ανθρώπινη γλώσσα.

Με πολύ δυνατή και σταθερή φωνή, σαν ήχο πολλών υδάτων, ανακράζετε τον ένθεο ύμνο, φωτοειδή Χερουβίμ: «Ευλογημένη είναι η δόξα του Κυρίου πάντοτε από τον τόπο του». Του φύλακα: Απολαμβάνοντας πλούσια την πλέον ξεχωριστή προστασία από εσένα, οδηγέ μου, που παραστέκεσαι και με φρουρείς από παντού, που με εξοικειώνεις με τα καλά και με αποτρέπεις από τα αντίθετα, είθε να σε βρω και μεσίτη κατά τον καιρό της κρίσεως.

Εκεί οι Αρχές, εδώ οι υποδιάκονοι, εκεί οι Αρχάγγελοι, εδώ οι αναγνώστες, εκεί οι Άγγελοι, εδώ οι μοναχοί. Ιδού και η τρίτη τριαδική διακόσμηση της άνω και της κάτω ιεραρχίας. Μάθε λοιπόν ότι ένας είναι ο ύμνος και στις δύο. Εκεί ο πρώτος διάκοσμος της ουράνιας ιεραρχίας, ο οποίος κοσμείται τριαδικά από τους Θρόνους, τα Χερουβίμ και τα Σεραφίμ, έχει ως ακατάπαυστο ύμνο το «ευλογημένη η δόξα Κυρίου εκ του τόπου αυτού». Εδώ ο πρώτος διάκοσμος της δικής μας εκκλησιαστικής ιεραρχίας, που κοσμείται από τους πατριάρχες, τους μητροπολίτες και τους αρχιεπισκόπους, έχει ως ύμνο το «ευλογημένη η βασιλεία του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος, νυν και αεί και εις τους αιώνας των αιώνων».

Αυτή είναι η πρώτη τριαδική διάταξη των ουράνιων ουσιών και των επίγειων ταγμάτων της δικής μας ιεραρχίας, η οποία ίσταται άμεσα γύρω και πλησίον του Θεού και πληρούται από θεία μακαριότητα, της οποίας ο θείος ύμνος είναι: «ευλογημένη η δόξα του Κυρίου από τον τόπο του» και «ευλογημένη η βασιλεία του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος, νυν και αεί και εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν».

Διότι άλλοι μεν από αυτούς, για να εκφραστούμε με αισθητούς όρους, σαν «φωνή υδάτων» αναβοούν: «Ευλογημένη η δόξα του Κυρίου από τον τόπο Του», άλλοι δε ανακράζουν εκείνη την πολυύμνητη και σεβασμιότατη θεολογία: «Άγιος, άγιος, άγιος Κύριος Σαβαώθ, πλήρης πάσα η γη της δόξης αυτού». Αυτές δε τις υπέρτατες υμνολογίες των υπερουράνιων νοών τις έχουμε ήδη αναπτύξει, στο μέτρο του δυνατού, στα γραφόμενα περί των θείων ύμνων, και όσα έχουν λεχθεί για αυτές εκεί είναι, κατά τη γνώμη μας, επαρκή. Από αυτά, προς υπενθύμιση, αρκεί να πούμε μόνο τούτο την παρούσα στιγμή: ότι, αφού η πρώτη διακόσμηση ελλάμφθηκε με τη θεολογική γνώση από τη θεαρχική αγαθότητα όσο είναι θεμιτό, τη μετέδωσε, ως αγαθοειδής ιεραρχία, και στις αμέσως επόμενες από αυτήν, υποδεικνύοντας, για να το πούμε συνοπτικά, το εξής: ότι είναι θεμιτό και εύλογο αυτή η σεβασμία, υπερεύφημη και πανεύφημη Θεαρχία να γινώσκεται και να υμνείται από τους θεοδόχους νόες όσο είναι εφικτό (διότι αυτοί, ως θεοειδείς, είναι οι θείοι «τόποι» της θεαρχικής «καταπαύσεως», όπως λένε τα Λόγια της Γραφής), και, επιπλέον, ότι είναι Μονάδα και Ενάδα τρισυπόστατη, η οποία εκτείνει την αγαθότατη πρόνοιά της σε όλα τα όντα, από τις υπερουράνιες ουσίες μέχρι τα πέρατα της γης, ως υπεράρχια αρχή και αιτία κάθε ουσίας, και η οποία περικλείει τα πάντα υπερουσίως με αδέσμευτη συνοχή.