Πατερικές αναφορές στο ΙΕΖΕΚΙΗΛ 34:16

Πράγματι, πάνω σε ένα αισθητό ονάριο κάθισε ο Κύριος, εισερχόμενος από τη Βηθανία στα Ιεροσόλυμα. Διότι έτσι προφητεύει και ο Ζαχαρίας λέγοντας: «Πείτε στη θυγατέρα της Σιών: Ιδού, ο βασιλιάς σου έρχεται σε σένα πράος και επιβιβασμένος σε όνο, σε πουλάρι, γέννημα υποζυγίου». Εφόσον, λοιπόν, η ιστορία αληθεύει, αναζητώ τα πράγματα που έχουν καταχωριστεί σε αυτήν· αναζητούμε τον θησαυρό που έχει εναποτεθεί για εμάς, αναζητούμε τη δύναμη του Πνεύματος. Διότι δεν προσέχουμε στην ψιλή ιστορία, καθότι τέτοια παραφροσύνη χαρακτηρίζει τους Ιουδαίους. Βεβαίως, ο Κύριος και Σωτήρας μας Ιησούς Χριστός, ελέγχοντας την ανοησία τους, είπε: «Ερευνάτε τις Γραφές, διότι νομίζετε ότι σε αυτές έχετε αιώνια ζωή», αλλά οι Ιουδαίοι, προσκολλώμενοι στο ψιλό γράμμα, λιμοκτόνησαν. Γνωρίζοντας λοιπόν, αγαπητοί, ότι «το μεν γράμμα αποκτείνει, το δε πνεύμα ζωοποιεί», όχι μόνο δεν ακολουθούμε απλώς την ιστορία των Γραφών, ούτε προσέχουμε στο ψιλό γράμμα όπως οι Ιουδαίοι, αλλά όπως είναι γραμμένο οφείλουμε «να ερευνούμε τις Γραφές», ώστε με αυτόν τον τρόπο να μπορέσουμε να κατανοήσουμε τη μαρτυρία τους περί του Ιησού. Διότι θα μας χλευάσουν και οι Έλληνες λέγοντας ότι ο Θεός των Χριστιανών, ο ονομαζόμενος Χριστός, κάθισε πάνω σε ονάριο. Και εμείς βέβαια δεν αμφιβάλλουμε, ούτε αρνούμαστε την εν σώματι παρουσία Του. Διότι γι' αυτό επιδήμησε στον κόσμο, ώστε αφού αναζητήσει το απολωλός να το βρει, και το πλανημένο να το επιστρέψει.

Έχω καταπλαγεί, και πολύ δικαιολογημένα, από το μεγαλείο του πράγματος. Διότι μαθαίνω ότι, ενώ υπάρχεις σε μορφή και απόλυτη ισότητα με Εκείνον που σε γέννησε, θα υποβάλεις τον εαυτό σου σε εκούσια κένωση, και θα γίνεις άνθρωπος σαν εμάς από γυναίκα, και θα υπομείνεις τη μορφή του δούλου, και θα επιγράψεις μαζί με εμάς ως Θεό τον δικό σου Πατέρα, και θα γίνεις υπήκοος «μέχρι θανάτου, και μάλιστα θανάτου σταυρικού». Άκουσα λοιπόν το μήνυμά σου και φοβήθηκα, κατανόησα τα έργα σου και εξεπλάγην. Διότι ευαγγελίστηκες στους τυφλούς την ανάβλεψη, κήρυξες στους αιχμαλώτους την απελευθέρωση, γιάτρεψες τους συντετριμμένους στην καρδιά, επανέφερες τον πλανημένο, έδεσες τον συντετριμμένο, έγινες φως για εκείνους που βρίσκονταν στο σκοτάδι, θύρα και οδός προς τη ζωή και τον αγιασμό, έγινες ειρήνη, ενώνοντας μέσω της πίστης σε έναν λαό τόσο εκείνους που προέρχονται από την περιτομή, όσο βέβαια και εκείνους από τα έθνη, έγινες «λίθος ακρογωνιαίος, εκλεκτός, έντιμος»· κατέκτησες την οικουμένη για τον Θεό και Πατέρα, ελευθέρωσες από τις αμαρτίες όσους είχαν αιχμαλωτιστεί εξαιτίας της αδυναμίας τους, τους γλίτωσες από τα χέρια του διαβόλου, με τη χάρη της υιοθεσίας λαμπρύνθηκε ο δούλος, πολίτης του ουρανού έγινε ο χωματένιος άνθρωπος· επιπλέον όμως αυτών, άξιο να ακουστεί είναι και το εξής, νομίζω· διότι εσύ που ζωογονείς τα πάντα, υπέμεινες μαζί μας τον θάνατο της σάρκας. Όμως έγινες «πρωτότοκος εκ των νεκρών», και απαρχή των κεκοιμημένων, και ο πρώτος καρπός της ανθρωπότητας που επανήλθε στην αφθαρσία.

Διότι παλαιότερα οι άνθρωποι επί της γης διήγαν βίο όμοιο με των κτηνών και αποτελούσαν «μερίδες αλεπούδων», σύμφωνα με τη φωνή του Ψαλμωδού. Επειδή λάτρευσαν τα ακάθαρτα πνεύματα, αποδίδοντας σεβασμό κατά χώρες και πόλεις, και νομίζοντας ότι είναι θεός αυτό που φαινόταν στον καθένα. Επειδή όμως ο Κύριος και Θεός εμφανίστηκε σε εμάς, έκανε να αστράψει στις καρδιές όλων το φως της αληθινής θεογνωσίας, επανέφερε το πλανημένο, έδεσε το άρρωστο. Και όντας αγαθός ποιμένας, απομάκρυνε τα θηρία από την αυλή των προβάτων, αγίασε με το Πνεύμα, εξασφάλισε προστασία με τις αγγελικές δυνάμεις, και τοποθέτησε σε όλη τη γη αγίους μυσταγωγούς. (I f. 276 b.) Θα προσκαλέσει λοιπόν, λέει, τον ουρανό άνω, δηλαδή τους αγίους αγγέλους που βρίσκονται ψηλά και στους ουρανούς, και τη γη, δηλαδή εκείνους που έχουν επιλεγεί σε αυτήν και έχουν οριστεί για αποστολική διακονία, ώστε να διακρίνει τον λαό του. Διότι εκείνοι που ιερουργούσαν το θείο κήρυγμα, προσέφεραν στον Θεό όσους ήταν υπάκουοι, ενώ εκείνους που δεν ήταν τέτοιοι τους εγκατέλειπαν στον Σατανά, λέγοντας σχεδόν: Πορευθείτε στο φως της φωτιάς σας, και στη φλόγα που ανάψατε. Έτσι λοιπόν μιλούσαν και στους Ιουδαίους· επειδή όμως διαπίστωσαν ότι ήταν σκληροί και έρεπαν πολύ προς την ανυποταξία, έλεγαν ρητά: «Σε εσάς ήταν αναγκαίο πρώτα να κηρυχθεί ο λόγος του Θεού· επειδή όμως τον απορρίπτετε και κρίνετε τους εαυτούς σας ανάξιους της αιώνιας ζωής, ιδού, στρεφόμαστε προς τα έθνη.»

Πώς ο Ιησούς Χριστός είναι προς δόξαν του Θεού Πατρός. Διότι μέσω της ενανθρωπήσεως το απολωλός διασώθηκε, το συντριμμένο επιδέθηκε, το πλανημένο επέστρεψε· και αυτά συντείνουν στη δόξα του Θεού και Πατρός.

ΣΤ΄. Πες μου, σε ποιους βοσκότοπους πρέπει να τα οδηγήσουμε, σε ποιες πηγές πρέπει να πορευθούμε, και ποιες πρέπει να αποφεύγουμε, είτε πρόκειται για βοσκότοπους είτε για νάματα· ποια πρέπει να ποιμαίνουμε με τη ράβδο και ποια με τη σύριγγα· πότε πρέπει να τα οδηγούμε σε βοσκότοπους και πότε να τα ανακαλούμε από αυτούς· πώς πρέπει να πολεμούμε τους λύκους και πώς να μην πολεμούμε τους ποιμένες· και μάλιστα στη σημερινή εποχή, που οι ποιμένες συμπεριφέρθηκαν άφρονα και διασκόρπισαν τα πρόβατα της νομής, ώστε να οδύρομαι κι εγώ για τα ίδια μαζί με τους αγιωτάτους προφήτες. Πώς θα ενισχύσω το ασθενές, και θα ανορθώσω το πεπτωκός, και θα επαναφέρω το πλανημένο, και θα αναζητήσω το απολωλός, και θα διαφυλάξω το ισχυρό; Πώς και θα τα μάθω αυτά και θα τα τηρήσω σύμφωνα με τον ορθό λόγο της ποιμαντικής και τον δικό σας· ώστε να μη γίνω κακός ποιμένας, που καταναλώνει το γάλα, και ντύνεται με τα μαλλιά των προβάτων, και σφάζει ή εμπορεύεται τα παχύτερα, ενώ τα υπόλοιπα τα εγκαταλείπει στα θηρία και στους κρημνούς, ποιμαίνοντας τον εαυτό του και όχι τα πρόβατα, πράγμα για το οποίο ακριβώς επικρίνονταν οι παλαιοί προεστώτες του Ισραήλ.

Θα τους εγκαταλείψουμε ως νεκρούς, ως βδελυρούς, ως τα πιο μοχθηρά από τα ερπετά και τα θηρία; Σε καμία περίπτωση, αδελφοί· ούτε αρμόζουν αυτά σε εμάς, τα θρέμματα του Χριστού, του καλού Ποιμένα, ο οποίος επαναφέρει το πλανημένο, και αναζητά το απολωλός, και ενισχύει το ασθενές· ούτε στην ανθρώπινη φύση, η οποία θέσπισε ως νόμο τη συμπόνια, έχοντας διδαχθεί την ευσέβεια και τη φιλανθρωπία από την κοινή μας αδυναμία.

Ονομάζεται δε Χριστός, εξαιτίας της θεότητάς Του· διότι αυτή είναι το χρίσμα της ανθρωπότητας, που δεν αγιάζει μέσω της ενέργειας, όπως συμβαίνει με τους άλλους χριστούς, αλλά με την παρουσία ολόκληρου Εκείνου που χρίει· έργο της οποίας είναι να ονομαστεί άνθρωπος Αυτός που χρίει, και να κάνει θεό αυτόν που χρίεται. Οδός δε, επειδή μας οδηγεί (στον Θεό) μέσω του Εαυτού Του. Θύρα δε, ως Εκείνος που μας εισάγει. Ποιμένας δε, επειδή μας εγκαθιστά σε τόπο χλοερό, μας τρέφει κοντά σε ύδωρ αναπαύσεως, μας οδηγεί εντεύθεν και προμαχεί εναντίον των θηρίων· επειδή επιστρέφει το πλανημένο, επαναφέρει το απολωλός, επιδένει το συντετριμμένο, διαφυλάσσει το ισχυρό και τα συγκεντρώνει στην επουράνια μάνδρα με τους λόγους της ποιμαντικής επιστήμης. Πρόβατο δε, ως σφάγιο· αμνός δε, ως τέλειος. Αρχιερέας δε, επειδή μας προσαγάγει (στον Πατέρα). Μελχισεδέκ δε, επειδή είναι αμήτωρ (χωρίς μητέρα) ως προς την υπέρτερη θεία Του φύση, και απάτωρ (χωρίς πατέρα) ως προς την ανθρώπινη φύση Του που είναι όμοια με εμάς· και ως αγενεαλόγητος ως προς τα άνω· «διότι τη γενεά Του», λέγει, «ποιος θα την διηγηθεί;»· και ως βασιλιάς της Σαλήμ, που σημαίνει ειρήνη, και ως βασιλιάς της δικαιοσύνης, και ως Εκείνος που λαμβάνει τη δεκάτη από τους πατριάρχες που αριστεύουν κατά των πονηρών δυνάμεων. Έχεις τις προσηγορίες του Υιού. Βάδιζε διαμέσου αυτών· σε όσες είναι υψηλές, θεοπρεπώς, και σε όσες είναι σωματικές, με συμπάθεια και συγκατάβαση· μάλλον δε, σε όλες να προχωράς θεοπρεπώς, για να γίνεις θεός ανεβαίνοντας από τα κάτω, εξαιτίας Εκείνου που κατέβηκε για εμάς από τα άνω.

ΤΙΤΛΟΣ Δ΄. — Περί της πρόνοιας του Θεού· και ότι ο Θεός προνοεί για εμάς. «Είπε η Σιών: Με εγκατέλειψε ο Κύριος, και ο Θεός με λησμόνησε. Μήπως θα λησμονήσει η γυναίκα το παιδί της, ώστε να μη σπλαχνιστεί τα γεννήματα της κοιλιάς της; Κι αν ακόμη μια γυναίκα τα λησμονήσει αυτά, εγώ όμως δεν θα σε λησμονήσω, λέγει ο Κύριος.» «Θα παρηγορήσω όλα τα έρημα μέρη της Σιών, και θα τα καταστήσω σαν τον παράδεισο της τρυφής.» «Αυτά λέγει ο Κύριος: Το απολωλός θα αναζητήσω, και το πλανεμένο θα επαναφέρω· το συντετριμμένο θα επιδέσω, το αδύναμο θα ενισχύσω, και το ισχυρό θα διαφυλάξω, και θα το ποιμάνω με δικαιοσύνη.» «Αγαπάς όλα τα όντα, και δεν βδελύσσεσαι τίποτα από όσα εποίησες· διότι, αν μισούσες κάτι, δεν θα το είχες κατασκευάσει.»

Διότι εκείνος είναι ποιμένας, ο οποίος φροντίζει το ποίμνιο, ο οποίος αναζητά ολόψυχα το απολωλός, ο οποίος επαναφέρει το πλανεμένο, ο οποίος θεραπεύει το ασθενές, και, όπως είπε ο Κύριος, εκείνος που θυσιάζει τη ζωή του υπέρ των προβάτων του· όποιος όμως δεν είναι τέτοιος..., δεν επιθυμώ να πω τα υπόλοιπα· θα τα δείξει δε η πείρα των πραγμάτων, όταν έλθει ο καιρός.

Ή έπρεπε να ταιριάζεις εσύ με τις δικές μας ασχήμιες ή με τα δικά μου μέτρια σφάλματα αποκρύπτεται και το δικό σου μέγιστο κακό· ίσως μάλιστα θα κατηγορήσεις και τους πατέρες, εσύ ο ευχάριστος και γελαστός, επειδή πολλές φορές αγνοούν τη φυσική στοργή χάριν της ίδιας της φύσης και φανερώνουν από τη μύτη τον δριμύ θυμό τους, άλλοτε τιμωρώντας, άλλοτε κλείνοντας βαριά τις πόρτες στα πρόσωπά τους και αποκλείοντάς τους από το τραπέζι. Αλλά και αυτοί είναι πατέρες, και εγώ δάσκαλος, έστω και αν σκάσεις χίλιες φορές υποστηρίζοντας τα αντίθετα. Έπειτα, αν η αποκήρυξή μου ήταν ανυποχώρητη και οι αποφάσεις μου αμετάκλητες και η ζυγαριά έγερνε μόνο προς τα αριστερά και η διαμονή είχε μόνο νύχτα, όπως μυθολογείται για κάποια χώρα, ούτε και τότε θα είχες κάτι ορθό να πεις, έστω κι αν το νόμιζες. Τώρα όμως, αν και γνωρίζω ότι μιλώ σε τυφλό, ύψωσε τα μάτια σου τριγύρω και δες συναγμένα τα τέκνα μου· διότι, ιδού, θεραπεύω τους συντετριμμένους και δέχομαι αυτούς που είχαν απωθηθεί· και έφερα πίσω το πλανημένο και αναζήτησα το απολωλός· και αυτόν που για λίγο δεν ήταν λαός μου, λαό μου τον ονομάζω· και αυτούς που για λίγο χώλαναν στις τρίβους τους και έγιναν ξένοι, συγκαταλέγοντάς τους με τους υιούς, σου προξενώ στεναγμούς· επάταξα και πάλι θα ιατρεύσω· επαίδευσα, αλλά δεν παρέδωσα στον θάνατο· με την αριστερά απώθησα, αλλά με τη δεξιά προσέλκυσα. Η γλώσσα αποκήρυσσε, αλλά ο νους τους κατέγραφε ως κληρονόμους.