Πατερικές αναφορές στο ΙΕΖΕΚΙΗΛ 34:23

Διότι ένας ήταν ο σκοπός για τους καθοδηγητές των Ιουδαίων, να αποβλέπουν αποκλειστικά στη φιλοκέρδεια, και να πλουτίζουν από τις προσφορές των υπηκόων, να συλλέγουν φόρους, και να επιβάλλουν διατάξεις πέρα από τον νόμο, ενώ για ό,τι επρόκειτο να ωφελήσει ή να διασώσει τους υποτελείς λαούς δεν έκαναν καθόλου λόγο. Γι' αυτό πάλι, για αυτούς, έτσι λέει ο όντως καλός ποιμένας: «Αυτά λέει ο Κύριος και Θεός: Ιδού, εγώ έρχομαι εναντίον των ποιμένων, και θα αναζητήσω τα πρόβατά μου από τα χέρια τους, και θα τους αποτρέψω από το να ποιμαίνουν τα πρόβατά μου, και οι ποιμένες δεν θα τα βόσκουν πλέον· και θα γλιτώσω τα πρόβατά μου από το στόμα τους, και δεν θα αποτελούν πια βορά γι' αυτούς.» Και πάλι, λίγο πιο κάτω: «Και θα αναστήσω πάνω τους έναν ποιμένα και θα τους ποιμάνει, τον δούλο μου Δαβίδ, και αυτός θα είναι ο ποιμένας τους, και εγώ ο Κύριος θα είμαι Θεός τους, και ο Δαβίδ θα είναι άρχοντας ανάμεσά τους· εγώ ο Κύριος μίλησα. Και θα συνάψω με τον Δαβίδ διαθήκη ειρήνης, και θα αφανίσω τα πονηρά θηρία από τη γη, και θα κατοικήσουν στην έρημο και θα κοιμηθούν στα δάση. Και θα τους τοποθετήσω ολόγυρα στο όρος μου, και θα σας δώσω τη βροχή, βροχή ευλογίας, και τα δέντρα του κάμπου θα δώσουν τον καρπό τους, και η γη θα δώσει τον καρπό της.»

Διότι οι απόγονοι του Λευί, επειδή ήταν νομομαθείς, και έχοντας ως άριστη βοσκή και ως καθαρό και διαυγές νερό τη διδασκαλία του Μωυσή, η οποία δεν ήταν ανίκανη να καθοδηγήσει στην αλήθεια, καταπατούσαν κατά κάποιον τρόπο τη βοσκή. Και παράλληλα τάραζαν το νερό, προσφέροντας μια διδασκαλία παχιά, υλιστική και γεμάτη από γήινη ακαθαρσία σε εκείνους που, όντας σε θέση προβάτων, τους ακολουθούσαν ως κριάρια. <Και θα αναστήσω σε αυτούς έναν ποιμένα... τον δούλο μου Δαβίδ.> (Cat. f. 225.) Το ότι αναφέρει αυτά τα πράγματα για τον Χριστό, είναι εύκολο να το κατανοήσει κανείς. Διότι ο μακάριος Δαβίδ είχε ήδη πεθάνει νωρίτερα και βρισκόταν ήδη στους τάφους, όταν προφήτευσε ο μακάριος Ιεζεκιήλ. Και ο Θεός και Πατέρας έδινε την υπόσχεση ως κάτι που επρόκειτο να συμβεί στο μέλλον, και όχι ως κάτι που είχε ήδη πραγματοποιηθεί. Διότι οι υποσχέσεις δίνονται για όσα πρόκειται να συμβούν, και όχι για τα ήδη πεπραγμένα.

Και κάτι τέτοιο προανήγγειλε μέσω της φωνής του Ιεζεκιήλ ο Θεός των όλων, λέγοντας για τον Χριστό: «Και θα αναστήσω πάνω τους έναν ποιμένα και θα τους ποιμάνει, τον δούλο μου τον Δαβίδ, και θα είναι ποιμένας τους». Ονομάζει δε Δαβίδ τον Χριστό, ο οποίος προήλθε κατά σάρκα από το σπέρμα του Δαβίδ. Επομένως, αφού θα έχει ήδη κληθεί το ποίμνιο των εθνών, θα εισέλθει τελευταίος ο Ισραήλ, και θα τεθούν όλοι κάτω από μία αρχή, και θα αναβούν, όπως λέει, από τη γη. Αυτό δε φανερώνει, νομίζω, σε όσους το κατανοούν ορθά, είτε ότι εξάπαντος και οπωσδήποτε εκείνοι που αποδέχτηκαν τον ζυγό του Σωτήρα θα απομακρυνθούν πλέον από το να φρονούν τα επίγεια, και θα γίνουν ανώτεροι από το σαρκικό φρόνημα· διότι τέτοιοι είναι όλοι όσοι έχουν υποταχθεί στον Χριστό· και αυτό το βεβαιώνει ο μακάριος Δαβίδ λέγοντας: «Διότι οι κραταιοί της γης που ανήκουν στον Θεό, υψώθηκαν πάρα πολύ», αλλά και ο Παύλος: «Εκείνοι δε που ανήκουν στον Ιησού Χριστό σταύρωσαν τη σάρκα μαζί με τα πάθη και τις επιθυμίες»· είτε σημαίνει ότι θα επιτύχουν και αυτοί την ανάσταση των νεκρών.

Επειδή λοιπόν έλαμψε ο Χριστός, ο καλός ποιμένας που θυσίασε τη ζωή του για τα πρόβατα, βοσκήσαμε σε κήπους και ποιμανθήκαμε ανάμεσα σε κρίνα, σύμφωνα με το γεγραμμένο· και αναπαυθήκαμε σε ασφαλή μαντριά· διότι βρήκαμε κατάλυμα σε εκκλησίες και σε άγιους ναούς, χωρίς κανείς να μας εκφοβίζει και να μας διαρπάζει, χωρίς να μας επιτίθεται λύκος, χωρίς να μας καταπατά λιοντάρι, χωρίς να μας διαρρηγνύει κλέφτης, χωρίς να έρχεται πλέον κανείς εναντίον μας «για να κλέψει και να σφάξει και να καταστρέψει». Αντιθέτως, ζούμε πλέον με ασφάλεια και σιγουριά, μετέχοντας σε κάθε αγαθό, έχοντας ως προστάτη μας τον ίδιο τον Σωτήρα των πάντων, δηλαδή τον Χριστό. Και αυτό μας το έκανε φανερό ο Θεός και Πατέρας μέσω της φωνής του Ιεζεκιήλ, λέγοντας: «Αυτά λέει ο Κύριος: Εγώ θα σώσω τα πρόβατά μου, και θα κρίνω ανάμεσα σε κριάρι και σε κριάρι, και θα αναστήσω για αυτά έναν ποιμένα, τον δούλο μου τον Δαβίδ, και αυτός θα είναι ο ποιμένας τους». <Χαίρε σφόδρα, θυγατέρα της Σιών, κήρυττε, θυγατέρα της Ιερουσαλήμ, ευφραίνου και τέρπου με όλη σου την καρδιά, θυγατέρα της Ιερουσαλήμ.>

Αλλά ο Ισραήλ αγνόησε τη θεία οικονομία, αν και οι άγιοι προφήτες διακήρυτταν σαφώς το μυστήριο σχετικά με αυτόν. Διότι ο ένας έλεγε: «Δυναμώστε, χέρια παραλυμένα και γόνατα αδύναμα· παρηγορήστε, οι ολιγόψυχοι στη διάνοια· δυναμώστε, μη φοβάστε.» Και αλλού: «Ιδού ο Θεός μας· ιδού, ο Κύριος έρχεται με ισχύ, και ο βραχίονας Του με εξουσία. Σαν βοσκός θα ποιμάνει το ποίμνιό Του, θα συνάξει τα αρνιά.» Ένας άλλος λοιπόν, ο Ιεζεκιήλ, αυτός ο άριστος των προφητών λέει: «Αυτά λέει ο Κύριος ο Θεός: Ιδού, εγώ θα κρίνω ανάμεσα σε δυνατό πρόβατο και ανάμεσα σε αδύναμο πρόβατο· επειδή με τα πλευρά και τους ώμους σας σπρώχνατε, και με τα κέρατά σας χτυπούσατε, και συνθλίβατε κάθε αδύναμο, θα σώσω τα πρόβατά μου, και δεν θα αποτελούν πλέον λεία· και θα κρίνω ανάμεσα σε κριάρι και κριάρι, και θα αναδείξω σε αυτά έναν ποιμένα, και θα τα ποιμάνει», τον δούλο μου τον Δαβίδ. «Και αυτός θα είναι σε αυτά ποιμένας· και εγώ, ο Κύριος, θα είμαι Θεός τους, και ο Δαβίδ άρχοντας ανάμεσά τους. Εγώ, ο Κύριος, μίλησα, και θα συνάψω με τον Δαβίδ διαθήκη ειρήνης, και θα εξαφανίσω τα πονηρά θηρία από τη γη.» Ακούς πώς συνεχώς ονομάζει Δαβίδ τον Χριστό, ο οποίος προήλθε κατά σάρκα από το σπέρμα του Δαβίδ, υποδεικνύοντας ότι θα γίνει εν καιρώ ποιμένας αυτών που προέρχονται από τον Ισραήλ;

Ψ. Από τον Ιεζεκιήλ. Μ΄. Εξαιτίας αυτού, αυτά λέει ο Κύριος: Ιδού, εγώ θα κρίνω ανάμεσα σε πρόβατο ισχυρό και σε πρόβατο ασθενές. Επειδή με τα πλευρά και τους ώμους σας τα απωθούσατε και με τα κέρατά σας τα χτυπούσατε· κάθε εξασθενημένο το συνθλίψατε. Και θα σώσω τα πρόβατά μου, και δεν θα γίνουν πλέον λεία, και θα κρίνω ανάμεσα σε κριάρι και κριάρι. Και θα αναστήσω για αυτά άλλον ποιμένα, τον δούλο μου Δαβίδ, και θα τα ποιμάνει, και αυτός θα είναι ποιμένας τους, και εγώ θα είμαι Θεός τους, και ο Δαβίδ θα είναι άρχοντας ανάμεσά τους· εγώ ο Κύριος μίλησα. Και θα συνάψω με τον Δαβίδ καινή διαθήκη, διαθήκη ειρήνης. Επειδή και σε άλλα χωρία τον προφητευόμενο Δαβίδ δεν τον ταυτίζουμε με κανέναν άλλον παρά με τον Σωτήρα μας που γεννήθηκε από το σπέρμα του Δαβίδ, για αυτόν ακριβώς τον λόγο σημειώσαμε και εδώ αυτήν την περικοπή· διότι ποιος άλλος θα μπορούσε να είναι εκείνος που πρόκειται να ποιμάνει τα πρόβατα του Κυρίου, αφού πρώτα κριθούν από Αυτόν, παρά ο μόνος καλός ποιμένας, ο οποίος δεν παρέβλεψε τα λογικά πρόβατα της δικής του ποίμνης όταν απωθούνταν και καταστρέφονταν από τις αντίπαλες δυνάμεις, αλλά προσέφερε την ίδια του την ψυχή υπέρ της σωτηρίας τους; Αυτόν, άλλωστε, υπόσχεται ο Θεός και Πατέρας του να καταστήσει άρχοντά τους μετά τον καιρό της κρίσεως, συνάπτοντας μαζί του διαθήκη ειρήνης, όταν, αφού υποταχθούν σε αυτόν οι εχθροί, θα καταργηθεί τελευταίος από όλους και αυτός ο ίδιος ο θάνατος, ο οποίος τώρα αντιτίθεται στον Λόγο, στη Σοφία και στη Ζωή;

Διότι σε άλλους μεν θα είναι δεσπότης, σε άλλους βασιλιάς, και σε άλλους κάτι διαφορετικό· για όλους όμως ανεξαιρέτως θα είναι Θεός, γινόμενος για αυτούς τα πάντα μέσω των θεϊκών αρετών και δυνάμεων που υπάρχουν σε Αυτόν. Αυτόν τον σκοπό της τρισμακάριας ελπίδας υπέδειξε ο μέγας απόστολος λέγοντας: «για να είναι ο Θεός τα πάντα σε όλους». Αλλά σε όλους μεν θα είναι τα πάντα, χορηγώντας τους τις διάφορες εκφάνσεις της θεότητάς Του ανάλογα με τη δύναμη του καθενός, μόνο όμως στον μονογενή Του Υιό θα διαφυλάξει την εξαίρετη και πατρική δόξα και τιμή και βασιλεία, η οποία είναι αμετάδοτη σε όλους τους υπολοίπους. Αν όμως πρέπει αυτά να επισφραγιστούν με προφητική σφραγίδα, για την ασφαλή επιβεβαίωση των λεγομένων θα χρησιμοποιήσω ως μάρτυρα το προφητικό πνεύμα μέσω του προφήτη Ιεζεκιήλ, το οποίο διακηρύττει ακριβώς αυτά με τα εξής λόγια: «Αυτά λέει ο Κύριος ο Θεός: Ιδού, εγώ θα αναζητήσω τα πρόβατά μου και θα τα επισκεφθώ. Όπως αναζητά ο ποιμένας το ποίμνιό του την ημέρα που υπάρχει γνόφος και συννεφιά ανάμεσα στα σκορπισμένα πρόβατα, έτσι θα αναζητήσω τα πρόβατά μου.» Και μετά από άλλα προσθέτει: «Και θα σώσω τα πρόβατά μου, και δεν θα γίνουν πλέον λεία, και θα κρίνω μεταξύ κριού και κριού. Και θα αναδείξω σε αυτά ποιμένα και θα τα ποιμάνει, τον δούλο μου Δαβίδ, και αυτός θα είναι ο ποιμένας τους. Και εγώ ο Κύριος θα είμαι Θεός για αυτούς, και ο Δαβίδ θα είναι άρχοντας ανάμεσά τους. Εγώ ο Κύριος μίλησα, και θα συνάψω με τον Δαβίδ διαθήκη».

Ο Μάρκελλος, λοιπόν, τέτοια τολμούσε να λέει· οι προφήτες του Θεού, όμως, ορίζοντας τη βασιλεία του Χριστού ως ατελεύτητη, λένε ότι μετά τον καιρό της κρίσεως θα κατέχει την εξουσία του νέου αιώνα. Δες, για παράδειγμα, πώς ο προφήτης Ιεζεκιήλ, παρουσιάζοντας το δικαστήριο των προβάτων του Θεού, μετά την κρίση τους, εγκαθιστά τον Δαβίδ σε αυτά ως ποιμένα και προφητεύει ότι ο ίδιος θα είναι άρχοντάς τους. Ο δε Δανιήλ, αφού προείπε: «Έβλεπα έως ότου στήθηκαν θρόνοι, και κάθισε ο Παλαιός των ημερών, και το ένδυμά του ήταν λευκό σαν χιόνι, και τα μαλλιά της κεφαλής του σαν καθαρό μαλλί· ο θρόνος του ήταν φλόγα πυρός, οι τροχοί του φωτιά που φλεγόταν. Ποταμός πυρός έρεε μπροστά του· χίλιες χιλιάδες τον υπηρετούσαν, και μύριες μυριάδες στέκονταν μπροστά του· το δικαστήριο συνεδρίασε, και βιβλία ανοίχθηκαν», αφού τα είδε αυτά από πριν, στη συνέχεια βλέπει τον Υιό του Ανθρώπου να έρχεται πάνω στις νεφέλες του ουρανού προς τον Παλαιό των ημερών και να παραλαμβάνει την άφθαρτη βασιλεία. Επομένως, και τότε, με τρόπο διαφορετικό και ανώτερο από ό,τι τώρα, θα έχει την εξουσία για να βασιλεύει σε εκείνους που είναι άξιοι της μακαριότητας.

Υπέρ αυτών μαρτυρεί το Ευαγγέλιο, στο οποίο ο ίδιος ο Σωτήρας επισφραγίζει τα προφητικά λόγια, παραδίδοντας στους μαθητές του τους λόγους περί της συντελείας, μέσω των οποίων δίδασκε αυτά λέγοντας: «Όταν έλθει ο Υιός του Ανθρώπου μέσα στη δόξα του, και όλοι οι άγγελοι μαζί του, τότε θα καθίσει στον θρόνο της δόξας του· και θα συναχθούν μπροστά του όλα τα έθνη, και θα τους χωρίσει τον έναν από τον άλλον, όπως ακριβώς ο ποιμένας χωρίζει τα πρόβατα από τα ερίφια, και θα τοποθετήσει τα μεν πρόβατα στα δεξιά του, τα δε ερίφια στα αριστερά του. Τότε θα πει ο βασιλιάς σε εκείνους που βρίσκονται στα δεξιά του: Ελάτε οι ευλογημένοι του Πατέρα μου, κληρονομήστε τη βασιλεία που έχει ετοιμαστεί για εσάς από την καταβολή του κόσμου». Πρόσεξε δε πώς αυτά συνάδουν με όσα έχουν ειπωθεί στην προφητεία περί της κρίσεως των προβάτων και των κριών, και πώς ο Υιός του Ανθρώπου παρουσιάζεται ως βασιλιάς μετά την κρίση των προβάτων, ενώ Πατέρας του είναι ο Θεός. Διότι αυτό δίδασκε και ο ίδιος λέγοντας: «Τότε θα πει ο βασιλιάς σε εκείνους που βρίσκονται στα δεξιά του, ελάτε οι ευλογημένοι του Πατέρα μου», κατ' αναλογία προς εκείνον που στην προφητεία ονομάζεται Δαβίδ, για τον οποίο ο λόγος διδάσκει ότι θα είναι ποιμένας και άρχοντας των προβάτων, και πρόκειται, υπό την εποπτεία του Θεού, να ποιμάνει και να εξουσιάσει το ποίμνιο του Θεού.

Είναι επίσης αναγκαίο να στρέψουμε την προσοχή μας στο εξής: ότι αυτό που ειπώθηκε από τον απόστολο στο χωρίο «όταν καταργήσει κάθε αρχή και κάθε εξουσία και δύναμη», το υπαινίχθηκε η προφητεία λέγοντας «και θα αφανίσω τα πονηρά θηρία από τη γη». Διότι ποια θα μπορούσαν να είναι τα θηρία που παλαιότερα ενοχλούσαν τα πρόβατα, παρά οι αντίπαλες δυνάμεις; Όταν αυτές απομακρυνθούν, ο νέος και καινός αιώνας, έχοντας καθαρθεί από κάθε κακία, θα έχει ως βασιλιά του τον Υιό του Ανθρώπου (ή, σύμφωνα με την προφητεία που το υπαινίσσεται συγκεκαλυμμένα, ως ποιμένα και άρχοντα τον Δαβίδ, επειδή Αυτός προήλθε «εκ σπέρματος Δαβίδ»), ενώ λέγεται ότι τον Θεό δεν θα τον έχει ούτε ως ποιμένα ούτε ως άρχοντα, αλλά ως τον ίδιο τον Θεό (αυτόθεο), ο οποίος, με ιδιότητα ανώτερη από εκείνη του ποιμένα, του άρχοντα και του βασιλιά, και με τη μεγαλοπρέπεια της θεϊκής δύναμης, θα ηγείται όχι μόνο των προβάτων αλλά και αυτού του ίδιου του ποιμένα. Διότι λέει: «Ο δούλος μου Δαβίδ θα είναι σε αυτούς ποιμένας· και εγώ ο Κύριος θα είμαι σε αυτούς Θεός»· ονομάζει δε δούλο τον Δαβίδ εξαιτίας της «μορφής δούλου» που ανέλαβε ο Σωτήρας και Κύριός μας, προερχόμενος «εκ σπέρματος Δαβίδ». Και αυτό ήταν το τρισμακάριο τέλος, κατά το οποίο, όταν ο Σωτήρας μας διασφαλίσει την υποσχεθείσα βασιλεία των ουρανών στους άξιους αυτής, ο επί πάντων Θεός και Πατέρας Του, το ύψιστο πάντων αγαθό, θα δωρίσει τον Εαυτό Του σε εκείνους που κυβερνώνται από τον Υιό, γινόμενος «τα πάντα εν πάσι».

Στον Δαυίδ. Αλληλούια. Ψαλμός 97ος. 1. Δεν έχει αναγραφεί μάταια ο ψαλμός στο όνομα του Δαυίδ· αλλά επειδή προφητεύει τα μυστήρια του Χριστού, και επειδή ο προφήτης Ιεζεκιήλ, ή μάλλον το Πνεύμα που ενεργούσε σε αυτόν, όρισε να εννοείται αυτός ως Δαυίδ· διότι λέει: Και θα αναστήσω για εσάς ποιμένα, τον δούλο μου Δαυίδ. Καίτοι εκείνος είχε πεθάνει πριν από πολλές γενεές· αλλά Δαυίδ μεν ονομάζει τον Χριστό, όχι μόνο επειδή προέρχεται από τον Δαυίδ, αλλά και ως βασιλιά· δούλο δε, επειδή έλαβε μορφή δούλου. Γι' αυτό τον λόγο και τώρα ο ψαλμός δεν επιγράφεται «Του Δαυίδ», αλλά «Στον Δαυίδ». Ψάλτε στον Κύριο άσμα καινό. Για ποιον λόγο;