Πατερικές αναφορές στο ΙΕΖΕΚΙΗΛ 36:27

Επειδή έφθασε η ώρα να συγκαταριθμείτε και να συνενώνετε με τον Υιό τα κτίσματα που δημιουργήθηκαν δι' αυτού. Αρκούσε βεβαίως να εννοήσουμε τα γραφόμενα ως αναφερόμενα στο ρεύμα των ανέμων, όπως έχει ήδη ειπωθεί· επειδή όμως προβάλλετε ως πρόφαση τη μνεία του Χριστού στο συγκεκριμένο ρητό, είναι αναγκαίο να εξετάσουμε με ακρίβεια τα λεγόμενα, μήπως τυχόν βρούμε πιο οικείο νόημα και ως προς το πνεύμα που λέγεται ότι κτίζεται. Τι άλλο σημαίνει, λοιπόν, το να αναγγέλλει στους ανθρώπους τον Χριστό του, από το ότι Αυτός γίνεται άνθρωπος, και ότι αυτό είναι ισοδύναμο με το να λέει: «Ιδού η παρθένος θα συλλάβει, και θα γεννήσει υιό· και θα καλέσουν το όνομά του Εμμανουήλ», και όλα τα υπόλοιπα όσα έχουν γραφτεί για την έλευσή του; Εφόσον, λοιπόν, αναγγέλλεται η ένσαρκη παρουσία του Λόγου, ποιο πνεύμα πρέπει να εννοήσουμε ότι κτίζεται, αν όχι το πνεύμα των ανθρώπων που ανακτίζεται και ανακαινίζεται; Διότι αυτό ακριβώς υποσχέθηκε ο Θεός και μέσω του Ιεζεκιήλ λέγοντας: «Και θα σας δώσω καρδιά καινή, και πνεύμα καινό θα σας δώσω· και θα αφαιρέσω την πέτρινη καρδιά από τη σάρκα σας· και θα σας δώσω καρδιά σάρκινη· και το Πνεύμα μου θα δώσω μέσα σας». Πότε, αλήθεια, εκπληρώθηκε αυτό, αν όχι όταν ήλθε ο Κύριος και ανακαίνισε τα πάντα με τη χάρη του;

Επειδή είναι ώρα να συγκαταριθμείτε και να συνδέετε με τον Υιό τα κτίσματα που δημιουργήθηκαν μέσω αυτού. Θα αρκούσε, βεβαίως, να εννοήσουμε τα γεγραμμένα ως αναφερόμενα στο πνεύμα των ανέμων, όπως έχει ήδη ειπωθεί· επειδή όμως προβάλλετε ως επιχείρημα την αναφορά στον Χριστό μέσα στο χωρίο, είναι αναγκαίο να εξετάσουμε με ακρίβεια τα λεγόμενα, μήπως τυχόν βρούμε κάποια πιο οικεία και ορθή έννοια και για το πνεύμα που αναφέρεται ότι κτίζεται. Τι σημαίνει, λοιπόν, το να εξαγγέλλει στους ανθρώπους τον Χριστό του, παρά το ότι Αυτός γίνεται άνθρωπος; Και αυτό είναι ισοδύναμο με το να λέει: «Ιδού, η παρθένος θα συλλάβει και θα γεννήσει υιό, και θα καλέσουν το όνομα αυτού Εμμανουήλ», καθώς και τα υπόλοιπα, όσα έχουν γραφεί για την έλευσή του. Εφόσον δε εξαγγέλλεται η ένσαρκη παρουσία του Λόγου, ποιο πνεύμα πρέπει να νοήσουμε ότι κτίζεται, αν όχι το πνεύμα των ανθρώπων που αναδημιουργείται και ανακαινίζεται; Διότι αυτό ακριβώς υποσχέθηκε ο Θεός και μέσω του Ιεζεκιήλ, λέγοντας: «Και θα σας δώσω καρδιά νέα, και πνεύμα νέο θα δώσω σε εσάς· και θα αφαιρέσω την πέτρινη καρδιά από τη σάρκα σας, και θα σας δώσω καρδιά σάρκινη· και το Πνεύμα μου θα δώσω μέσα σας». Πότε, λοιπόν, εκπληρώθηκε αυτό, αν όχι όταν ήλθε ο Κύριος και ανακαίνισε τα πάντα με τη χάρη του;

Έχεις επίσης και στον Ιεζεκιήλ (αν βέβαια δεν έχεις κουραστεί να ακούς) αυτό που ήδη ειπώθηκε: «και έπεσε πάνω μου Πνεύμα και μου είπε· λέγε, αυτά λέει ο Κύριος». Το δε «έπεσε πάνω μου» πρέπει να εκληφθεί με την ορθή έννοια, ότι έγινε με στοργή, και όπως ακριβώς ο Ιακώβ, όταν βρήκε τον Ιωσήφ, έπεσε στον τράχηλό του, και όπως στα Ευαγγέλια ο φιλόστοργος πατέρας, βλέποντας τον γιο του να επιστρέφει από την ξενιτιά, τον σπλαχνίστηκε και, τρέχοντας, έπεσε στον τράχηλό του και τον καταφίλησε. Και πάλι στον Ιεζεκιήλ: «και με οδήγησε στη γη των Χαλδαίων, στην αιχμαλωσία, σε όραμα, εν Πνεύματι Θεού». Τα υπόλοιπα άλλωστε τα άκουσες πρωτύτερα σε όσα ελέχθησαν περί του βαπτίσματος: «και θα σας ραντίσω με καθαρό νερό, και τα εξής, και θα σας δώσω νέα καρδιά, και νέο πνεύμα θα θέσω μέσα σας». Και αμέσως μετά: «και το Πνεύμα μου θα δώσω μέσα σας». Και πάλι: «και ήρθε πάνω μου το χέρι του Κυρίου, και με έβγαλε έξω εν Πνεύματι Κυρίου».

Και ο Ιεζεκιήλ λέγει: Θα σας καθαρίσω, και το πνεύμα μου θα δώσω μέσα σας. Και πάλι: Θα τους δώσω άλλη καρδιά και νέο πνεύμα θα τους δώσω. Και ο Δαβίδ στον <ιη΄> ψαλμό λέγει: Σε όλη τη γη εξήλθε ο φθόγγος του και στα πέρατα της οικουμένης τα λόγια του.

Και το πνεύμα μου θα δώσω μέσα σας», είπε ο Θεός μέσω του Ιεζεκιήλ.

Ότι, λοιπόν, δεν δίνεται στους άξιους μόνο η ανακαίνιση, αλλά και το ίδιο το Άγιο Πνεύμα, μας το υπέδειξε με έργο και με λόγο ο Κύριος, όταν εμφύσησε και είπε στους μαθητές: «Λάβετε Πνεύμα Άγιον», και έχοντας προαναγγείλει μέσω του Ιεζεκιήλ: «Θα σας δώσω νέα καρδιά και νέο πνεύμα, και θα αφαιρέσω την πέτρινη καρδιά από τη σάρκα σας, και θα σας δώσω σάρκινη καρδιά, και θα δώσω το Πνεύμα μου μέσα σας», και πριν από αυτό μέσω του Μωυσή, ο οποίος είπε προς τον Ιησού του Ναυή: «Μήπως ζηλεύεις εσύ για χάρη μου;

Η γραφίδα, λοιπόν, είναι όργανο του γραφέα, το οποίο μετέχει οπωσδήποτε στην ενέργεια αλλά όχι στην ουσία εκείνου που γράφει, χαράσσοντας εκείνα τα οποία ο γραφέας θέλει και μπορεί. Αλλά πώς το Άγιο Πνεύμα είναι επαγγελία του Πατρός; Επειδή μέσω των προφητών του προϋποσχέθηκε αυτό, λέγοντας αφενός μέσω του Ιεζεκιήλ: «θα σας δώσω νέα καρδιά και νέο Πνεύμα, και θα βάλω μέσα σας το Πνεύμα μου», και αφετέρου μέσω του Ιωήλ: «και θα συμβεί στις έσχατες ημέρες να εκχέω από το Πνεύμα μου σε κάθε σάρκα». Αυτό επιθυμώντας διακαώς και ο Μωυσής, προανεφώνησε λέγοντας: «ποιος θα δώσει την χάρη ώστε όλος ο λαός του Κυρίου να γίνουν προφήτες, όταν ο Κύριος δώσει το Πνεύμα του σε αυτούς;». Επειδή δε η ευδοκία και η επαγγελία του Πατρός και του Υιού είναι μία, γι' αυτό σε εκείνους που πιστεύουν σε αυτόν είπε: «εκείνος που θα πιει από το νερό που εγώ θα του δώσω, θα γίνει πηγή νερού που θα αναβλύζει εις ζωήν αιώνιον», και, «εκείνος που πιστεύει σε εμένα, όπως είπε η Γραφή, ποταμοί ζωντανού νερού θα ρεύσουν από τα σπλάγχνα του»· πράγμα το οποίο ερμηνεύοντας ο ευαγγελιστής λέει: «αυτό δε το έλεγε για το Πνεύμα που επρόκειτο να λάβουν όσοι πιστεύουν σε αυτόν».

Είναι βέβαια εντελώς προφανές και τι εννοεί λέγοντας «στερεωμένη βροντή», ότι δηλαδή εννοεί το Ευαγγέλιο· του οποίου τους υπηρέτες ο Θεός Λόγος ονόμασε «υιούς βροντής». Ο ίδιος πάλι λέγει: «θα σας δώσω νέο πνεύμα και θα αφαιρέσω την πέτρινη καρδιά από τη σάρκα σας, και θα σας δώσω σάρκινη καρδιά, και το Πνεύμα μου θα δώσω μέσα σας». Σε αυτά τα λόγια θαυμάσια ο μέγας (πατέρας) επισημαίνει ότι —επειδή η λέξη «πνεύμα» αναφέρεται εδώ δύο φορές— το ένα το ονόμασε «νέο», υποσχόμενος να το δώσει για να δηλώσει αυτό που ανακαινίζεται μέσα μας· το δε άλλο το ονόμασε «Πνεύμα μου», δηλαδή το συμφυές και προφανώς ομοούσιο με Αυτόν, εντός του οποίου κτίζεται και ανακαινίζεται το δικό μας πνεύμα· όπως ακριβώς λέει και ο ψαλμωδός: «θα εξαποστείλεις το Πνεύμα σου και θα κτισθούν, και θα ανακαινίσεις το πρόσωπο της γης». Και πάλι εύχεται να κτισθεί μέσα του καθαρή καρδιά και να εγκαινισθεί ευθές πνεύμα στα έγκατά του. Άλλο, επομένως, είναι, τόσο κατά τους αγίους Πατέρες όσο και κατά τους θείους Προφήτες, το Άγιο Πνεύμα που εμφυσήθηκε αμέσως στους Αποστόλους μέσω του κυριακού εμφυσήματος, και άλλο εκείνο που στάλθηκε σε αυτούς μετά από αυτό από τον Πατέρα μέσω του Υιού και διαμερίστηκε με τη μορφή πύρινων γλωσσών.

Διότι, λέγει, «έγινε ο πρώτος άνθρωπος Αδάμ εις ψυχήν ζώσαν· ο έσχατος Αδάμ εις πνεύμα ζωοποιούν»· το οποίο βεβαίως λέμε ότι ονομάστηκε και Άγιο Πνεύμα από τον Σωτήρα, και με αυτόν τον τρόπο αποφεύγουμε κάθε παραλογισμό που ακολουθεί εκείνους οι οποίοι ισχυρίζονται ότι αυτό είναι το ίδιο το ενυπόστατο Πνεύμα. Ο μέγας Αθανάσιος λέει ότι το πνεύμα αυτό ονομάζεται κτιστό από τον Αμώς· και πάλι στον Ιεζεκιήλ δίδεται η υπόσχεση ότι θα δοθεί στους ανθρώπους ένα νέο πνεύμα μαζί με μια νέα καρδιά, δηλαδή το πνεύμα των ανθρώπων που ανακτίζεται και ανακαινίζεται μέσω του Ευαγγελίου. Διότι ο μεν [Αμώς] μιλάει εκ προσώπου του Θεού: «Ιδού εγώ που στερεώνω τη βροντή και κτίζω το πνεύμα»· ο δε [Ιεζεκιήλ λέει]: «Θα σας δώσω νέα καρδιά και νέο πνεύμα θα σας δώσω, και θα αφαιρέσω την πέτρινη καρδιά από τη σάρκα σας, και θα σας δώσω σάρκινη καρδιά· και το Πνεύμά μου θα δώσω μέσα σας». Στα χωρία αυτά θαυμάσια επισημαίνει ο Μέγας [Αθανάσιος], ότι, εφόσον το πνεύμα αναφέρεται δύο φορές, το μεν ένα το ονόμασε "νέο", υποσχόμενος να το δώσει για να φανερώσει αυτό που ανακαινίζεται μέσα μας· για το δε άλλο είπε "το πνεύμά μου", εννοώντας προφανώς το συμφυές και ομοούσιο με Αυτόν, εντός του οποίου και το δικό μας πνεύμα κτίζεται και ανακαινίζεται, όπως ακριβώς λέει και ο ψαλμωδός: «Θα εξαποστείλεις το Πνεύμα σου και θα ανακαινίσεις το πρόσωπο της γης»· και πάλι προσεύχεται να κτιστεί μέσα του καθαρή καρδιά και να εγκαθιδρυθεί πνεύμα ευθές στα έγκατά του.