Πατερικές αναφορές στο ΙΕΖΕΚΙΗΛ 37:8

Απόκριση του Βαρσανουφίου: Αδελφέ, σου έγραψα προηγουμένως ότι ο διάβολος έσπειρε μέσα σου άκαιρη αδολεσχία. Διότι ο καιρός σου είναι για να κλάψεις και να πενθήσεις για τις αμαρτίες σου. Αλλά όμως, για να μην σε αφήσω στους λογισμούς, αν θέλεις να μάθεις για την ανάσταση, αν πιστεύεις στους προφήτες, ο Θεός μας έδειξε πώς θα γίνει η ανάσταση μέσω του προφήτη Ιεζεκιήλ, πώς ενώθηκε οστό με οστό, και άρθρωση με άρθρωση, και φλέβες και δέρμα και νεύρα, και έτσι αναστήθηκαν.

Γνωρίζουμε δε ότι «τα πάντα είναι δυνατά στον Θεό» και μπορεί να διατηρεί σώμα χωρίς ψυχή, και τα σώματα που έχουν γίνει άφαντα μπορεί να τα κάνει πάλι να αναβιώσουν και να κινούνται από μόνα τους χωρίς ψυχές, εάν το θέλει, όπως άλλωστε έκανε ήδη μια τέτοια οικονομία μέσω του αγιωτάτου Ιεζεκιήλ. Έλεγε δηλαδή στον άγιο προφήτη: «πες, υιέ ανθρώπου, να ενωθεί οστό με οστό και άρθρωση με άρθρωση»· και ήταν άξιο θαυμασμού για τη δύναμη του Θεού το ότι, ενώ δεν είχαν εισέλθει ακόμη οι ψυχές, αλλά τα οστά ήταν ξηρά, όχι μόνο απέκτησαν τη δύναμη να κινούνται με την προσταγή του Θεού, αλλά και τα οστά γέμισαν από σύνεση και γνώση όχι τυχαία. Διότι τα οστά των ποδιών δεν κατευθύνονταν κατά λάθος κοντά στα μέρη της κεφαλής, ούτε οι σπόνδυλοι του τραχήλου περιπλανώμενοι αναζητούσαν τη θέση τους γύρω από τις αρθρώσεις των αστραγάλων, αλλά το καθένα από τα οστά και κινήθηκε και προχώρησε με σύνεση και προσκολλήθηκε στη δική του άρθρωση. Εάν λοιπόν θέλει ο Θεός, μπορεί να εγείρει και σώμα χωρίς ψυχή. Διότι σε αυτό ακριβώς έδειξε τη δύναμή του, στο ότι έκανε πρώτα να αναβιώσει εκείνο για το οποίο οι άνθρωποι είχαν απελπιστεί, δίνοντας την προσταγή στον Ιεζεκιήλ.

Εάν όμως ο Θεός φέρει το σώμα από μόνο του —διότι μπορεί, όπως μου έχει ήδη φανερωθεί πιο πάνω μέσω του Ιεζεκιήλ· έστω και αν το έργο έγινε μέσω παραβολής, ωστόσο η μορφή του ολοκληρώθηκε ως αλληγορία της αλήθειας που τότε εκφράστηκε παραβολικά, καθώς ενώθηκε οστό με οστό και άρθρωση με άρθρωση, και ενώ τα οστά ήταν ξηρά και δεν υπήρχε ακόμη μέσα τους ψυχή ούτε πνεύμα για να τα κινεί, αμέσως τα σώματα συγκεντρώθηκαν και στερεώθηκαν σύμφωνα με τον λόγο του προφήτη. Και αν ο Θεός το θέλει, έχει τη δύναμη να κάνει το σώμα να παρίσταται και να κινείται χωρίς ψυχή, όπως ακριβώς και το αίμα του Άβελ, το οποίο ήταν σώμα, φώναζε μετά τον θάνατο και όχι η ψυχή· διότι το αίμα δεν είναι ψυχή, αλλά είναι σώμα ορατό. Όμως δεν θα είναι δυνατόν να κριθεί το σώμα χωρίς την ψυχή. Διότι θα μπορούσε να αντιλέξει και το ίδιο, λέγοντας ότι: «Δεν αμάρτησα εγώ, αλλά η ψυχή· μήπως τάχα, αφότου αυτή χωρίστηκε από εμένα, εγώ μοίχευσα, πόρνευσα, ή ειδωλολάτρησα;». Έτσι, το σώμα θα έφερνε αντίρρηση στη δίκαιη κρίση του Θεού, και μάλιστα θα έφερνε εύλογη αντίρρηση. Εξαιτίας αυτού, λοιπόν, και για πολλά άλλα αναγκαία, ο Θεός με τη σοφία Του οδηγεί τα νεκρά σώματά μας και τις ψυχές σε παλιγγενεσία, σύμφωνα με την υπόσχεση της φιλανθρωπίας Του, ώστε εκείνος που κοπίασε με οσιότητα να λάβει όλη την καλή ανταπόδοση από τον Θεό, και εκείνοι που έπραξαν μάταια έργα ομοίως να κριθούν, το σώμα μαζί με την ψυχή και η ψυχή μαζί με το σώμα.

Και ας μην νομίσει κανείς ότι αυτά έχουν ήδη συμβεί, αλλά ότι αποτελούν προαναγγελία των μελλόντων· θα συμβούν δε τότε, όταν η μετακόσμηση, αφού εμψυχώσει τους νεκρούς, θα επαναφέρει τον καθένα για λογοδοσία των πεπραγμένων του, όντας και πάλι σύνθετος όπως πρωτύτερα, συνιστάμενος από ψυχή και σώμα. Ο δε θεοφόρος Ιεζεκιήλ, ο θεατής των μεγάλων οπτασιών, οδηγούμενος άραγε σε ποιο νόημα έβλεπε εκείνη τη μεγάλη και απέραντη πεδιάδα που ήταν γεμάτη από ανθρώπινα οστά, για τα οποία έλαβε την εντολή να προφητεύσει; Και αμέσως σάρκες τα περιέβαλλαν, ενώ τα αποσυντεθειμένα και ατάκτως σκορπισμένα ενώνονταν μεταξύ τους με τάξη και αρμονία. Ή μήπως είναι ολοφάνερο ότι μέσω τέτοιων λόγων μάς υποδεικνύει επαρκώς την αναβίωση αυτής της σάρκας; Σε εμένα δε φαίνεται ότι όσοι εναντιώνονται εριστικά σε αυτόν τον λόγο δεν είναι μόνο ασεβείς, αλλά και παράφρονες· διότι η ανάσταση, η αναβίωση, η μετακόσμηση και όλα τα παρόμοια ονόματα, κατευθύνουν τη σκέψη του ακροατή προς το σώμα που υπόκειται στη φθορά. Εφόσον η ψυχή, εξεταζόμενη αυτή καθ' εαυτήν, ουδέποτε πρόκειται να αναστηθεί, επειδή ούτε πεθαίνει, αλλά είναι άφθαρτη και ανώλεθρη· όντας όμως αθάνατη, έχει ως κοινωνό των πράξεών της κάτι το θνητό, και για τον λόγο αυτόν, ενώπιον του δίκαιου Κριτή, κατά τον καιρό της λογοδοσίας, θα κατοικήσει και πάλι στο συνεργό της σώμα, ώστε μαζί με αυτό να δεχθεί από κοινού τις τιμωρίες ή τις τιμές.

Εορτή είναι η ομολογία και η επίγνωση του όντως Όντος. Είναι δυνατόν δε, λέγει, να σταχυολογήσει κανείς και πολλά άλλα χωρία της Αγίας Γραφής για τη θεμελίωση του δόγματος περί της αναστάσεως. Διότι και ο Ιεζεκιήλ, με το προφητικό πνεύμα, έχοντας υπερβεί όλον τον ενδιάμεσο χρόνο και το αντίστοιχο διάστημα, ίσταται, μέσω της προγνωστικής του δύναμης, στον ίδιο τον καιρό της αναστάσεως, και φέρνει ενώπιόν μας με τη διήγησή του αυτό που πρόκειται να συμβεί, σαν να το έχει ήδη θεαθεί. Είδε ένα μεγάλο πεδίο που εκτεινόταν στο άπειρο, και επάνω του μεγάλη σωρεία οστών, τα οποία βρίσκονταν σκορπισμένα άλλα εδώ και άλλα εκεί ανάλογα με τη συγκυρία· έπειτα τα είδε, με θεία δύναμη, να μετακινούνται προς τα συγγενικά και τα οικεία τους μέρη, και να συναρμόζονται στις οικείες αρθρώσεις τους. Έπειτα, να καλύπτονται με νεύρα, σάρκες και δέρματα (πράγμα που η ψαλμωδία περιγράφει με τη λέξη «πυκάζονται»), και ένα πνεύμα να ζωοποιεί και να συνεγείρει καθετί που κειτόταν εκεί.

Το νεκρό σώμα δεν είναι μίασμα, Απόλλωνα, αλλά το να καταδιώκεις μια κόρη που επιθυμεί να ζει με σωφροσύνη, και να υποσκάπτεις τη σεμνότητα μιας παρθένου, και, όταν αποτυγχάνεις στην αναίσχυντη πράξη, να θρηνείς, αυτό είναι άξιο και κατηγορίας και τιμωρίας. Πολλοί βέβαια θαυμαστοί και μεγάλοι προφήτες υπήρξαν ανάμεσά μας, οι οποίοι προφήτευσαν πολλά για τα μελλοντικά, και πουθενά δεν προσέταζαν αυτούς που τους ρωτούσαν να ξεθάβουν τα οστά των νεκρών· αντιθέτως, ο μεν Ιεζεκιήλ, στεκόμενος κοντά στα ίδια τα οστά, όχι μόνο δεν εμποδιζόταν καθόλου από αυτά, αλλά, αφού τα περιέβαλε με σάρκες, νεύρα και δέρματα, τα επανέφερε και πάλι στη ζωή. Ο δε μέγας Μωυσής δεν στεκόταν απλώς κοντά σε οστά νεκρών, αλλά, έχοντας μαζί του ολόκληρο τον νεκρό Ιωσήφ, κατ' αυτόν τον τρόπο προέλεγε τα μελλοντικά· και πολύ εύλογα. Διότι τα μεν λόγια εκείνων αποτελούσαν χάρη του Αγίου Πνεύματος, ενώ τα λόγια αυτών είναι απάτη και ψεύδος που δεν μπορεί με κανέναν τρόπο να συγκαλυφθεί.

Του λέγουν: «Κύριε, είναι τεταρταίος και ήδη όζει». Αυτά είναι μικρά για τον Θεό· δεν ήταν ακόμη ξηρά οστά, δεν ήταν ακόμη στερημένα από σάρκες και νεύρα, όπως κάποτε την εποχή του Ιεζεκιήλ το στρατόπεδο των νεκρών που κειτόταν καταγής, και ήταν στερημένο από όλα: ψυχή, αίσθηση, αντίληψη, ζωτικό πνεύμα. Στάθηκε δίπλα στον τάφο, παρέχοντας ήδη μια σαφή απόδειξη της μελλοντικής ανάστασης. Η Μάρθα σιώπησε, και ο λίθος αφαιρέθηκε, και όλοι βρίσκονταν σε αγωνιώδη αναμονή, σαν ζωντανοί νεκροί· ίσως δε και ο ίδιος ο άδης, καθώς οι πύλες του θανάτου ήδη παρέλυαν. Και πρώτα ο Κύριος Ιησούς αρχίζει με δοξολογία.

Δεν ήταν άγονος και σε προχωρημένη ηλικία; Δεν είχε γυναίκα που και λόγω ηλικίας και λόγω φύσεως ήταν ακατάλληλη για τεκνοποίηση; Δεν είχαν χαθεί από παντού οι ελπίδες για την περίπτωσή του; Τι συνέβη λοιπόν; Δεν γέμισα ολόκληρη την οικουμένη από εκείνον τον έναν, τον άγονο, τον ηλικιωμένο; Γιατί, λοιπόν, ταράζεστε; Διότι, αν από τον έναν μπόρεσα να γεμίσω την οικουμένη, πολύ περισσότερο θα γεμίσω τα Ιεροσόλυμα από εσάς τους λίγους. Γι’ αυτό λέει: «Κοιτάξτε τη στερεή πέτρα από την οποία λαξευτήκατε»· αποκαλώντας έτσι τον Αβραάμ· «και το κοίλωμα του λάκκου από το οποίο εξορυχθήκατε»· ονομάζοντας έτσι τη Σάρρα. Επειδή, όπως ακριβώς ο λάκκος δεν έχει από μόνος του νερό που να αναβλύζει, αλλά το δέχεται από τις βροχές άνωθεν, έτσι και εκείνη, ενώ στερούνταν τη δύναμη της τεκνοποιίας, έλαβε αυτή την ικανότητα άνωθεν· και όπως η πέτρα δεν έφερε ποτέ καρπό, έτσι ούτε και ο Αβραάμ ήταν σε θέση να φέρει. Αλλά εγώ σας έβγαλα από εκεί, και από τον έναν γέμισα τόσες χώρες. Γι’ αυτόν τον λόγο οδηγεί και τον Ιεζεκιήλ στην πεδιάδα και του δείχνει έναν σωρό από οστά, και προφητεύοντας τα ανασταίνει, δείχνοντάς τους τα οστά και λέγοντας: «Αν μπορώ να αναστήσω τους νεκρούς, πολύ περισσότερο μπορώ να επαναφέρω εσάς που ζείτε».

Είναι δε φανερό ότι στα μνήματα δεν τοποθετούνται οι ψυχές, αλλά τα σώματα. Και ο μακάριος Ιεζεκιήλ αναφέρει: «Και συνέβη», λέει, «ενώ εγώ προφήτευα, και ιδού έγινε σεισμός, και πλησίασαν τα οστά, οστό προς οστό, το καθένα στη φυσική του άρθρωση. Και είδα, και ιδού, προστέθηκαν σε αυτά νεύρα, και αναπτύχθηκαν σάρκες, και ανέβηκαν σε αυτά και απλώθηκαν πάνω τους δέρματα εξωτερικά». Έπειτα διδάσκει πώς επέστρεψαν τα πνεύματα κατόπιν προσταγής.

Σημασία στην όραση του προφήτη Ιεζεκιήλ, στην οποία τα ξηρά οστά των ανθρώπων ανακτούν την προηγούμενη μορφή τους. Την έλευση του Θεού προς τους ανθρώπους την περίμεναν οι προφήτες και επιθυμούσαν να τη δουν, επειδή όμως δεν ήταν δυνατό (διότι δεν ζούσαν στους καιρούς εκείνους, κατά τους οποίους έπρεπε να είναι παρών ο ευεργέτης), έβλεπαν το μέλλον μέσα από κάποια σύμβολα και επικοινωνούσαν με τις εικόνες αυτών που ποθούσαν και χαίρονταν με τους τύπους, σαν τους θερμούς εραστές που στερούνται τα ίδια τα πράγματα. Και αυτό αποτελούσε για αυτούς παρηγοριά του πόθου τους εκ μέρους του Πνεύματος. Σε αυτόν ακριβώς τον χορό των μακαρίων ανήκε και ο Ιεζεκιήλ και μυήθηκε στη μέλλουσα σωτηρία και είδε, με τα μέσα που ήταν δυνατόν, αυτά που δεν ήταν ακόμη παρόντα, και αυτό που είπε ο Κύριος για τον Αβραάμ, «αγαλλίασε για να δει την ημέρα τη δική μου, και την είδε και χάρηκε», αυτό συνέβη και σε εκείνον. Και το σημαντικότερο είναι ότι στα οράματά του έβλεπε τον εαυτό του ως εικόνα του Σωτήρα, και τα μεν ξηρά οστά ως τους ανθρώπους που πρόκειται να σωθούν, τα οποία περιβάλλονταν με νεύρα και σάρκες παραδόξως, ενώ τον εαυτό του στη θέση εκείνου που σώζει, να συνάγει τα οστά και να τα συνδέει και να εμφυσά ψυχή και να κάνει τα πάντα, μέσω των οποίων φανερωνόταν η ανάσταση των ανθρώπων.

Και δεν ήταν δυνατόν να βαπτιστεί κανείς, εάν δεν είχε προηγουμένως αγαπήσει την επιφάνεια του Σωτήρος και το ίδιο το βάπτισμα. Και βέβαια, δεν είναι δυνατόν ούτε να αγαπήσει το βάπτισμα, εάν δεν έχει προηγουμένως πιστέψει ότι μέσω αυτού ήλθε η σωτηρία. Αυτά δε τα υποδήλωσε αλληγορικά μέσω των νεύρων, των σαρκών και του δέρματος: την μεν πίστη μέσω των νεύρων, την δε αγάπη μέσω των σαρκών, και το βάπτισμα μέσω του δέρματος. Διότι η μεν πίστη είναι θεμελιώδης και χαρακτηρίζεται στέρεη, και για τον λόγο αυτό ο Κύριος ονόμασε τον μακάριο Πέτρο πέτρα και θεμέλιο, εξαιτίας της πίστεώς του. «Διότι εσύ είσαι», λέγει, «ο Πέτρος, και πάνω σε αυτή την πέτρα θα οικοδομήσω την Εκκλησία μου». Διότι αυτή πρώτη συγκρατεί την εν Κυρίω ζωή μας. Στην δε αγάπη αποδίδεται και το θερμό και το ιλαρό: το ένα λόγω της συμπάθειας, το άλλο λόγω της κίνησης.

Επειδή και ο Σωτήρας δεν ευαγγελίστηκε μόνο τον δικό του θάνατο, πάνω στον οποίο οικοδομήθηκε η πίστη και το βάπτισμα, αλλά και την κάθοδο του Πνεύματος, χωρίς την οποία η εν Χριστώ ζωή των ανθρώπων είναι ατελής· γι' αυτό, μετά το δέρμα, τα νεύρα και τις σάρκες, λέει: «Θα δώσω το πνεύμα μου και θα ζήσετε». Επειδή δε, αν και δημιουργήθηκαν τα νεύρα και σχηματίστηκαν οι σάρκες και απλώθηκε το δέρμα, λέει, δεν έζησαν ακόμη, διότι «δεν υπήρχε πνεύμα μέσα τους», γι' αυτό και προσθέτει: «Και μου είπε· προφήτευσε στο πνεύμα, προφήτευσε, υιέ ανθρώπου». Διότι ο Σωτήρας μίλησε στους αποστόλους για το Πνεύμα και μετά τον θάνατό του και πριν από τον θάνατό του, και υποσχέθηκε να το στείλει όταν θα επέστρεφε στον Πατέρα. Και γι' αυτό λέει δύο φορές, «προφήτευσε στο πνεύμα».

Ίσως κάποιος από τους αντιπάλους να έφερνε αντίρρηση λέγοντας προς αυτά, ότι αυτό που ελέχθη δεν είναι ταυτόσημο με τα ζητούμενα. Διότι άλλο πράγμα είναι το να αναστήσεις κάποιον αμέσως μόλις νεκρωθεί, και άλλο το να υπομένει κάποιος με νεκρωμένα πολλαπλώς τα μέλη και να αντέχει τα αφόρητα βασανιστήρια με συντριμμένες τις σάρκες, τα οστά και τους μυελούς του. Όμως αγνοούν παντελώς ότι, ενώ ο Ιεζεκιήλ βρήκε προηγουμένως στην πεδιάδα ξηραμένα τα οστά των νεκρών, την ώρα που προφήτευε είδε άνδρες να ζουν στον κόσμο. Εμείς, λοιπόν, που τα γνωρίζουμε, ας τιμήσουμε με πίστη και με σεπτούς ύμνους τη μνήμη του μαρτυρίου του μάρτυρα.

Διότι, όπως ακριβώς αν κάποιος συνδέσει νεκρό οστό με οστό και άρθρωση με άρθρωση, τα οποία μπορείς να εκλάβεις ως τα έργα και την απόκτηση της αρετής, δεν ωφελεί σε τίποτα, εάν δεν υπάρχει αυτός που μπορεί να υφάνει πάνω τους σάρκα και νεύρα, αλλά ακόμη και αν το κάνει αυτό, και συνδέσει τις αρθρώσεις με τα νεύρα, και ντύσει εκείνα τα νεκρά οστά με σάρκα και δέρμα και τα διαμορφώσει σε σώμα, πάλι δεν θα υπάρξει κανένα όφελος, εφόσον αυτό στερείται το πνεύμα που το ζωοποιεί και το κινεί, δηλαδή είναι στερημένο από ψυχή. Έτσι να σκέφτεσαι και για τη νεκρωμένη ψυχή και στρέψε τον νου σου στα εσωτερικά της μέλη, και δες να συγκεντρώνονται όλες οι πράξεις, δηλαδή η νηστεία και η αγρυπνία, η κοίμηση στο έδαφος και η σκληραγωγία, η ακτημοσύνη και η αλουσία και όσα ακολουθούν αυτά, σαν νεκρά οστά, και να συναρμολογούνται μεταξύ τους και να ακολουθεί η μία την άλλη και να συντίθενται και τρόπον τινά να αποτελούν το ακέραιο σώμα της ψυχής. Ποιο είναι λοιπόν το όφελος, εάν κείται άψυχο και άπνουν, χωρίς να υπάρχει μέσα του το Άγιο Πνεύμα; Διότι μόνο Εκείνο, όταν έλθει μέσα μας και εγκατοικήσει, συνδέει με τα νεύρα της πνευματικής ισχύος και συνενώνει μέσω της αγάπης προς τον Θεό τις νεκρωμένες ενάρετες πράξεις, που μοιάζουν με άψυχα μέλη αποσπασμένα το ένα από το άλλο, και τότε μας αναδεικνύει καινούργιους από παλιούς και ζωντανούς από νεκρούς. Διαφορετικά, δεν είναι δυνατόν να ζήσει η ψυχή.

Δείτε λοιπόν, αδελφοί μου, πόσο φοβερή είναι η δύναμή του· πόσο μεγάλη είναι η ένδειξη της αγανάκτησης, ο θυμός της οργής του· και αν ο τωρινός είναι τέτοιος και τόσος, πώς θα είναι εκείνος ο σεισμός της συντέλειας του παντός; Σύμφωνα με το γραμμένο: Ιδού, εγώ μια φορά τον ουρανό και τη γη σείω, λέγει ο Κύριος. Ποιος φόβος θα ακολουθήσει; Ποιος τρόμος θα προκληθεί, όταν η γη, συθέμελα κλονιζόμενη, θα παραδώσει όλους τους απ' αιώνος κεκοιμημένους· καθώς τα οστά θα συνενώνονται με τα οστά, και θα αναπτύσσονται επάνω τους σάρκες και νεύρα, και τα σώματα θα εμψυχώνονται πάλι και θα ανασταίνονται; Όταν ο ουρανός, τυλιγόμενος σαν βιβλίο, θα αποβάλει τα άστρα και θα μεταβάλει τους φωστήρες; Καθώς ήχος και βροντή θα ακούγεται μέσω της σάλπιγγας του αρχαγγέλου σε όλους τους κατοίκους της γης;

Δείτε λοιπόν, αδελφοί μου, πόσο φοβερή είναι η δύναμή του, πόσο μεγάλη η ένδειξη της αγανάκτησής του, ο θυμός της οργής του! Και αν ο παρών είναι τέτοιος και τόσο μεγάλος, πώς άραγε θα είναι εκείνος ο σεισμός της συντέλειας των πάντων, σύμφωνα με το «ιδού εγώ για μια ακόμη φορά θα σείσω τον ουρανό και τη γη, λέει ο Κύριος»; Ποιος φόβος θα ακολουθήσει; Ποιος τρόμος θα προκληθεί, όταν η γη, συγκλονιζόμενη, θα δώσει πίσω όλους τους απ' αιώνος κεκοιμημένους, καθώς τα οστά θα συνενώνονται μεταξύ τους και θα αναπτύσσονται σε αυτά σάρκες και νεύρα, και τα σώματα θα εμψυχώνονται και πάλι και θα ανασταίνονται; Όταν ο ουρανός, τυλιγόμενος σαν ειλητάριο, θα αποβάλλει τα άστρα και θα μεταβάλει τους φωστήρες του, ενώ ήχος και βροντή θα ακούγεται μέσω της σάλπιγγας του αρχαγγέλου σε όλους τους κατοίκους της γης; Όταν ο ίδιος ο Θεός μας θα έλθει φανερά, με μύριες μυριάδες και χίλιες χιλιάδες αγγέλων και αρχαγγέλων και όλων των άνω δυνάμεων να προηγούνται και να προπορεύονται ενώπιόν του; Όταν θα στηθούν θρόνοι και θα καθίσει στο κριτήριο ο αδέκαστος κριτής και δεσπότης, κρίνοντας τα πάντα γυμνά και ξεσκεπασμένα, και ελέγχοντας και εξετάζοντας κάθε σκέψη, πράξη και λόγο από όσα έχουμε πράξει στη ζωή μας;

Στον μάγιστρο κύριο Ιωάννη Παντεχνή. Και τι να ανταποδώσω στον Κύριο για όλα όσα μου ανταπέδωσε; Με οδήγησε μέσα από τη θάλασσα με τόση ασφάλεια, όση ούτε καν στη στεριά. Πρόσταξε την καταιγίδα και μεταβλήθηκε σε αύρα. Με γλίτωσε από πολυήμερη ασθένεια και με περιέζωσε με δύναμη, ώστε τα τωρινά να είναι εφάμιλλα με εκείνα τα παλαιά, εννοώ όσα συνέβησαν στον Εζεκία και όσα είδε ο επόπτης των μεγάλων μυστηρίων Ιεζεκιήλ στον ποταμό Χοβάρ, όταν δηλαδή πνεύμα ζωής και παλιγγενεσίας ανακαίνιζε τα νεκρά οστά, για να μην αναφέρω τα θαύματα του δικού μου Ιησού, την πεθερά του Πέτρου και τον γιο του βασιλικού αξιωματούχου και τον υδρωπικό και τον παράλυτο, οι οποίοι ανακουφίστηκαν από τον πυρετό, αποκαταστάθηκαν από την καχεξία και ανορθώθηκαν από την παράλυση. Ας είναι, λοιπόν, η χάρη σε Εκείνον που σώζει δωρεάν και δεν ενεργεί σύμφωνα με τις ανομίες μας, αλλά παραβλέπει τις αμαρτίες και προσπερνά τα εγκλήματα.

Δεν αναφέρω ακόμη εκείνους που ανασταίνονται από τους τάφους την τέταρτη ημέρα, και άλλους που ενώ φέρονται για ταφή αναπηδούν από το νεκροκρέβατο, και νεκρό κορίτσι που ξυπνά σαν να κοιμόταν, και επιπλέον γυναίκες που παίρνουν πίσω τους νεκρούς τους μέσω της αναστάσεως, και τον προφήτη που βλέπει γυμνά οστά να αναπλάθονται με σάρκες, και δέρμα να τα καλύπτει, και τρίχες να φυτρώνουν πάνω τους.