Πατερικές αναφορές στο ΙΕΖΕΚΙΗΛ 9:4

Και είδα άλλον άγγελο να αναβαίνει από την ανατολή του ηλίου, έχοντας τη σφραγίδα του ζώντος Θεού. Και έκραξε με μεγάλη φωνή προς τους τέσσερις αγγέλους, στους οποίους είχε δοθεί η εξουσία να βλάψουν τη γη και τη θάλασσα, λέγοντας: Αυτό που είχε αποκαλυφθεί παλαιά στον Ιεζεκιήλ σχετικά με εκείνον που ήταν ντυμένος το βαδδίν και ο οποίος σφράγιζε τα μέτωπα εκείνων που αναστέναζαν, ώστε να μην καταστραφούν οι δίκαιοι μαζί με τους αδίκους, επειδή η κρυμμένη αρετή των αγίων είναι άγνωστη και στους αγγέλους, το ίδιο φανερώνεται και εδώ στον μακάριο: μια ανώτερη άγια δύναμη προστάζει τους τιμωρούς αγίους αγγέλους να μην πράξουν κανένα κακό σε αυτούς που αμάρτησαν, προτού διαχωρίσουν μέσω της σφραγίσεως και αναγνωρίσουν τους υπηρέτες της αλήθειας. Και αυτό, αν και έχει γίνει εν μέρει στο παρελθόν, με όσους πίστεψαν στον Χριστό και απέφυγαν την άλωση της Ιερουσαλήμ από τους Ρωμαίους —οι οποίοι ανέρχονταν σε πολλές μυριάδες, σύμφωνα με τον μέγα Ιάκωβο, ο οποίος φανέρωσε το πλήθος τους στον μακάριο Παύλο— εντούτοις, όπως έχει ειπωθεί, θα συμβεί κατεξοχήν κατά τον καιρό της ελεύσεως του αντιχρίστου, όταν η σφραγίδα του ζωοποιού σταυρού θα διαχωρίσει τους πιστούς από τους απίστους, καθώς οι πιστοί θα φέρουν χωρίς ντροπή και με παρρησία το σημείο του Χριστού ενώπιον των ασεβών. Γι' αυτό λέει ο άγγελος:

Κρασί ονομάζει τον λόγο που οδηγεί την πωρωμένη καρδιά σε συναίσθηση. Έδωσες σε εκείνους που σε φοβούνται σημείο, για να διαφύγουν από το τόξο. Ο Μωυσής βέβαια σημάδεψε τους παραστάτες των θυρών των Ισραηλιτών με το αίμα του προβάτου· εσύ όμως μας έδωσες ως σημείο το ίδιο το αίμα του άμωμου αμνού, ο οποίος σφαγιάστηκε για την αμαρτία του κόσμου. Και ο Ιεζεκιήλ αναφέρει ότι το σημείο δίνεται στα μέτωπα των προσώπων. Διότι λέει: Πηγαίνετε πίσω του και χτυπάτε· μη λυπηθείτε και μην ελεήσετε. Γέροντα και νέο, και νήπιο και παρθένο και γυναίκες, σκοτώστε τους μέχρι εξαλείψεως· σε όσους όμως υπάρχει το σημείο, μην πλησιάσετε. Ο Θεός μίλησε στο άγιό του: Θα αγαλλιάσω και θα διαμοιράσω τα Σίκιμα. Τα Σίκιμα είναι το ξεχωριστό κτήμα που δόθηκε στον Ιωσήφ από τον Ιακώβ, το οποίο αποτελεί τύπο της διαθήκης η οποία φαινόταν ότι είχε δωρηθεί αποκλειστικά στον Ισραήλ.

Έπειτα λέει ότι είδε έναν άνδρα που φορούσε ποδήρη χιτώνα και ήταν ζωσμένος· και προς αυτόν είπε ο Θεός των όλων: «Πέρασε μέσα από την Ιερουσαλήμ και βάλε το σημάδι στα μέτωπα των ανθρώπων που στενάζουν και οδύρονται για όλες τις ανομίες που γίνονται μέσα σε αυτήν. Και στους άλλους είπε, ενώ εγώ άκουγα: Πηγαίνετε στην πόλη πίσω από αυτόν, και χτυπάτε, και ας μην τους λυπηθούν τα μάτια σας. Και να μην ελεήσετε κανέναν, γέροντα και νέο, παρθένο και νήπια, και γυναίκες να σκοτώσετε μέχρι εξαλείψεως. Σε όσους όμως υπάρχει το σημάδι, μην πλησιάσετε.» Παρατήρησε, λοιπόν, πώς ο Θεός σφραγίζει με τη δική Του χάρη τον ευσεβή και γνήσιο πιστό, εκείνον που αγανακτεί και θρηνεί για όσα άλλοι τολμούν να πράξουν προσβάλλοντάς Τον. Επομένως, ακόμα και αν το πλήθος των Ισραηλιτών είναι μεγάλο και παρομοιάζεται με την άμμο που βρίσκεται στις ακτές, μόνο το υπόλειμμα θα σωθεί.

Και βέβαια σε άλλο σημείο μας αναφέρει ο ίδιος προφήτης ότι είδε άνδρα ντυμένο με ποδήρη χιτώνα, ο οποίος έφερε ζώνη, και έξι άνδρες να τον ακολουθούν· και ο καθένας, λέει, κρατούσε τον πέλεκυ στο χέρι του, και είπε: «Πορευθείτε στην πόλη πίσω του, και χτυπήστε και μη λυπηθείτε κανέναν, και μην ελεήσετε γέροντα, νέο και νήπια, και σκοτώστε τις γυναίκες μέχρις εξαλείψεως, όμως σε όλους πάνω στους οποίους υπάρχει το σημείο να μην πλησιάσετε, και να αρχίσετε από τα άγια». Επειδή όμως νομίζω ότι δεν πρέπει να αφήσουμε αβασάνιστα τα λόγια του προφήτη, ας εξετάσουμε για ποιο λόγο, ενώ ο Νώε και ο Ιώβ είχαν ήδη πεθάνει, ίσως δε και ο ίδιος ο Δανιήλ, λέει ότι αυτοί θα σωθούν χάρη στη δική τους δικαιοσύνη, καίτοι ολόκληρη η υπόλοιπη γη, εναντίον της οποίας εκδιδόταν η θανατική καταδίκη, καταστρεφόταν.

Διότι εκείνοι από τη φυλή του Ιούδα και του Βενιαμίν έτρεφαν ακόμη κάποιον σεβασμό και υπολογισμό προς τους νόμους που δόθηκαν μέσω του Μωυσή, και εφάρμοζαν τη δικαιοσύνη. Επειδή δεν είχαν παρεκκλίνει όλοι, αλλά υπήρχαν αρκετοί που έκλαιγαν και θρηνούσαν για την αποστασία όσων είχαν πλανηθεί, και δυσανασχετούσαν υπερβολικά, επειδή κάποιοι, ατιμάζοντας τον Θεό των όλων, ακολουθούσαν τους τρόπους της ειδωλολατρίας. Και μάλιστα, όπως λέει ο μακάριος προφήτης Ιεζεκιήλ, αποστέλλονταν κάποιοι εναντίον της Ιερουσαλήμ κρατώντας πελέκεις, και άκουγαν ξεκάθαρα τον Θεό να λέει ότι πρέπει να ακολουθούν εκείνον που ήταν ζωσμένος με τον ποδήρη χιτώνα, και να μην λυπηθούν κανέναν. Διότι λέει: «Και είδα, και ιδού, έξι άνδρες έρχονταν μέσα από την πύλη που βλέπει προς τον βορρά, και ο καθένας είχε έναν πέλεκυ στο χέρι του», και λέει πως είπε στον άνδρα που ήταν ζωσμένος με τον ποδήρη χιτώνα: «Πέρασε μέσα από την Ιερουσαλήμ και βάλε το σημάδι στα μέτωπα των ανδρών που στενάζουν και οδυνώνται για όλες τις αδικίες που γίνονται στο μέσο της. Και σε αυτούς είπε, ενώ εγώ άκουγα: Πορευθείτε στην πόλη πίσω του, και χτυπήστε και μην λυπηθείτε και μην ελεήσετε. Και γέροντα και νέο και νήπια και γυναίκες σκοτώστε μέχρι εξαλείψεως, σε όσους όμως υπάρχει το σημάδι μην πλησιάσετε.»

Και ο Ησαΐας λέγει: Φανεροί θα γίνουν αυτοί που σφραγίζονται για να μάθουν τον νόμο. Και ο Ιεζεκιήλ λέγει: Είπε ο Κύριος προς τον άνδρα που ήταν ενδεδυμένος τον ποδήρη χιτώνα, θέσε το σημάδι στα μέτωπα των ανδρών που στενάζουν και οδυνώνται για όλες τις αδικίες, και περάστε μέσα από την Ιερουσαλήμ· και χτυπήστε και μη λυπηθείτε και μην ελεήσετε· γέροντα και νέο και γυναίκες, βρέφη που θηλάζουν όλους εξαλείψτε τους· σε όσους όμως υπάρχει το σημάδι μου μην πλησιάσετε. 〈ϙβ〉 Ότι το βάπτισμα εν Χριστώ προαναγγελλόταν— ο Ησαΐας λέγει: Λουστείτε, γίνετε καθαροί, αφαιρέστε τις πονηρίες σας από τις ψυχές σας ενώπιον των οφθαλμών μου.

Διότι ο μεν Μωυσής διέταξε να σημαδεύονται οι παραστάτες των σπιτιών των Ισραηλιτών με το αίμα του προβάτου του Πάσχα για την αποτροπή του ολοθρευτή· και στο βιβλίο του Ιεζεκιήλ επίσης, όταν επρόκειτο να αφανιστεί η πόλη, έχει καταγραφεί ο Θεός να λέει προς εκείνον που ήταν ντυμένος με τον ποδήρη χιτώνα (όποιος και αν ήταν αυτός): «Διάσχισε το κέντρο της πόλης της Ιερουσαλήμ, και βάλε τα σημάδια πάνω στα μέτωπα των ανδρών που αναστενάζουν και οδύρονται για όλες τις ανομίες που γίνονται ανάμεσά τους.» Έπειτα λέχθηκε σε άλλους: «Πορευθείτε στην πόλη πίσω από αυτόν, και χτυπήστε· να μην τους λυπηθούν τα μάτια σας και να μην ελεήσετε ηλικιωμένο και νέο, και νήπια και παρθένες και γυναίκες σκοτώστε μέχρις εξαλείψεως· όμως σε όλους εκείνους στους οποίους υπάρχει το σημάδι μην πλησιάσετε, και αρχίστε από τα άγιά μου.» Βλέπεις πώς οι μεν εξολοθρεύονταν, ενώ όσοι έφεραν το σημάδι πάνω στο μέτωπο διασώζονταν; Τέτοιοι ακριβώς ήταν και εκείνοι που παρουσιάζει η παρούσα στηλογραφία, λέγοντας: «Έδωσες σε αυτούς που σε φοβούνται σημείο για να διαφύγουν από το πρόσωπο του τόξου·» διότι, λέει, δεν το έδωσες στον Ισραήλ, αλλά σε εκείνους που σε φοβούνται. Το ότι δε είναι συνήθεια του προφητικού λόγου να αποκαλεί «αυτούς που φοβούνται τον Κύριο» εκείνους από τα έθνη που καταφεύγουν στον Θεό, το αποδείξαμε πολλές φορές, καθώς έχει ήδη προαναφερθεί.

ΙΔ΄. Περί του να σφραγιζόμαστε με το σημείο του Σταυρού. Ο Δαβίδ αναφέρει: «Σημειώθηκε πάνω μας το φως του προσώπου σου, Κύριε». Και πάλι: «Κάνε μαζί μου ένα σημείο για καλό· και ας το δουν αυτοί που με μισούν, και ας ντροπιαστούν, διότι εσύ, Κύριε, με βοήθησες και με παρηγόρησες». Και πάλι: «Έδωσες σε αυτούς που σε φοβούνται ένα σημείο, για να διασωθούν από την απειλή του τόξου». Ο Ιεζεκιήλ αναφέρει: «Υιέ ανθρώπου, πέρνα μέσα από την Ιερουσαλήμ και βάλε το σημάδι στα μέτωπα των ανθρώπων, οι οποίοι στενάζουν και οδύρονται για τις αδικίες που γίνονται ανάμεσά τους». Και πάλι: «Έξι άνδρες έρχονταν από την πύλη που βλέπει προς τον βορρά, και ο καθένας είχε πέλεκυ στο χέρι του· και ακούγοντας πήραν την εντολή: πηγαίνετε στην πόλη και κατακόψτε, και ας μην τους λυπηθούν τα μάτια σας, και μην δείξετε έλεος· γέροντα, νέο, παρθένο, νήπια και γυναίκες, σκοτώστε τους μέχρις εξαλείψεως· όμως σε κανέναν από εκείνους, πάνω στους οποίους υπάρχει το σημάδι μου, να μην πλησιάσετε». Σχετικά δε με το ότι προσέφεραν θυσίες, αυτό έχει αναφερθεί όχι επειδή ο Θεός είχε ανάγκη από θυσίες ή ολοκαυτώματα, αλλά επειδή η Λευιτική φυλή δεν είχε κλήρο στη Γη της Επαγγελίας, καθώς ο ίδιος ο Θεός ήταν ο κλήρος της, και τους έδωσε τις θυσίες ως αφορμή για να συντηρούνται· διότι δεν ήθελε, εφόσον ιερουργούσαν, να τρέφονται από τον σωματικό μόχθο και τις συναλλαγές, δηλαδή από το εμπόριο.

Γι' αυτόν τον λόγο, ο ένας τιμωρήθηκε εδώ, ενώ ο άλλος δεν τιμωρήθηκε, παρότι διέπραττε τα ίδια ή και πολύ χειρότερα αμαρτήματα. Διότι, εάν δεν υπάρχει γέεννα, δεν θα μπορέσει καθόλου να απολογηθεί γι' αυτά σε όσους τον εγκαλούν. Γι' αυτό παρακαλώ όλους σας, αφού σταματήσετε αυτόν τον σατανικό γέλωτα, να αποστομώνετε εκείνους που σας φέρνουν αντιρρήσεις γι' αυτά. Διότι θα υπάρξει ακριβής εξέταση ακόμη και για τα πιο μικρά, τόσο στα αμαρτήματα όσο και στα αγαθά έργα. Επειδή και για τα ακόλαστα βλέμματα θα τιμωρηθούμε, και για κάθε αργό λόγο, και για άτακτο γέλιο, και για την παραμικρή λοιδορία, και για κάθε κακή σκέψη, και για μέθη θα λογοδοτήσουμε· όπως πάλι, ως προς τα αγαθά, θα λάβουμε μισθό ακόμη και για ένα ποτήρι κρύο νερό, και για έναν καλό λόγο, και μόνο για έναν στεναγμό. Διότι η Γραφή λέει: «Βάλε το σημείο στο πρόσωπο εκείνων που στενάζουν και οδυνώνται βαθιά». Πώς λοιπόν τολμάς να λες ότι ο Θεός, ενώ εξετάζει τα έργα μας με τόση ακρίβεια, απείλησε με τη γέεννα απλώς και μάταια; Μην, σας παρακαλώ, μην, σας ικετεύω, μην καταστρέφετε με αυτές τις κενές ελπίδες τους εαυτούς σας και όσους πείθονται από εσάς. Διότι, εάν απιστείτε στα δικά μας λόγια, ρωτήστε τους Ιουδαίους, τους Έλληνες, όλους τους αιρετικούς, και όλοι σαν από ένα στόμα θα απαντήσουν ότι θα υπάρξει κρίση και ανταπόδοση.

Διότι, εάν δεν υπάρχει γέεννα, σε καμία περίπτωση δεν θα μπορέσεις να απολογηθείς για αυτά απέναντι σε όσους σε εγκαλούν. Γι' αυτό σας παρακαλώ, αφού σταματήσετε αυτούς τους γέλωτες, να αποστομώνετε όσους μας φέρνουν αντιρρήσεις για τα ζητήματα αυτά. Διότι θα υπάρξει ακριβής εξέταση ακόμη και για τα πιο μικρά, τόσο στα αμαρτήματα όσο και στα αγαθά έργα. Και για τα ακόλαστα βλέμματα θα τιμωρηθούμε, και για κάθε αργό λόγο, και γενικά θα δώσουμε λόγο και για γέλωτα και για λοιδορία, και για κάθε σκέψη και για μέθη· όπως πάλι, όσον αφορά τα αγαθά, θα λάβουμε μισθό ακόμη και για ένα ποτήρι κρύο νερό, και για έναν καλό λόγο, και μόνο για έναν αναστεναγμό. Διότι λέει: «Βάλε σημάδι στο πρόσωπο εκείνων που αναστενάζουν και οδυνώνται». Πώς λοιπόν τολμάς να λες ότι Εκείνος που εξετάζει τα δικά μας έργα με τόση ακρίβεια, απείλησε με τη γέεννα απλώς και χωρίς λόγο; Μην καταστρέφεις, σε παρακαλώ, με αυτές τις κενές ελπίδες τον εαυτό σου και όσους σε ακολουθούν. Διότι, εάν δεν πιστεύεις στα δικά μας λόγια, ρώτησε τους Ιουδαίους, τους Έλληνες, όλους τους αιρετικούς, και όλοι σαν από ένα στόμα θα αποκριθούν ότι θα υπάρξει κρίση και ανταπόδοση. Αλλά δεν αρκούν οι άνθρωποι; Ρώτησε και τους ίδιους τους δαίμονες, και θα τους ακούσεις να κραυγάζουν: «Γιατί ήλθες εδώ πριν από τον καιρό μας για να μας βασανίσεις;»

Γ΄. Και εγώ ο ίδιος έχω ακούσει πολλούς, έπειτα από μια τέτοια εμπειρία, να παραπονούνται και να λένε μέσα τους: «Ποιο το όφελος που λυπήθηκα; Ούτε τα χρήματά μου ανέκτησα και τον εαυτό μου έβλαψα». Αν όμως λυπηθείς για την αμαρτία, και αυτήν εξάλειψας και τη μεγαλύτερη αγαλλίαση καρπώθηκες· αν λυπηθείς για τους αδελφούς που έχουν πέσει, και τον εαυτό σου παρηγόρησες και ανακούφισες, και εκείνους ανέκτησες πάλι· και αν ακόμη δεν τους ωφελήσεις σε τίποτα, έχεις τη μεγαλύτερη ανταπόδοση. Και για να μάθεις ότι το να λυπούμαστε για εκείνους που έχουν πέσει, έστω και αν δεν προσφέρουμε καμία ωφέλεια, μας φέρνει τη μεγαλύτερη αμοιβή, άκουσε τον Ιεζεκιήλ που λέει, ή μάλλον τον Θεό που ομιλεί μέσω αυτού· διότι, όταν έστειλε κάποιους για να κατασκάψουν την πόλη και να καταστρέψουν με μαχαίρι και φωτιά όλα τα οικοδομήματα μαζί με τους κατοίκους τους, προστάζει κάποιον λέγοντας τα εξής: «Βάλε το σημάδι στο πρόσωπο των ανδρών που στενάζουν και οδυνώνται». Και αφού διέταξε τους άλλους και είπε, «Από τα άγιά μου να αρχίσετε», πρόσθεσε λέγοντας: «Εκείνους όμως που φέρουν το σημάδι, μην τους αγγίξετε». Για ποιον λόγο, πες μου; Διότι, έστω και αν δεν ωφελούν σε τίποτα, εντούτοις στενάζουν και θρηνούν για όσα συμβαίνουν.

ΡΚΑ΄. Προς τον Αράβιο. Το καμίνι της θλίψης, το οποίο βαστάζεις στην ψυχή σου για όσα μας έχουν συμβεί, μας το έδειξε ξεκάθαρα η επιστολή σου, αν και εμείς το γνωρίζαμε ήδη από πριν. Διότι δεν θα μπορέσουμε να ξεχάσουμε την πηγή των δακρύων, την οποία άφηνες να αναβλύζει στην αρχή που εξυφαίνονταν αυτά τα δεινά. Όμως και η επιστολή σου, όχι λιγότερο από εκείνα τα δάκρυα και τους οδυρμούς, μας αποκάλυψε τη φλόγα της λύπης που υπάρχει στην καρδιά σου. Γι' αυτά να προσδοκάς τις ανταμοιβές από τον φιλάνθρωπο Θεό. Διότι και για τη λύπη υπάρχει μισθός, και μάλιστα μεγάλος και πολύς. Επειδή και κατά τις ιουδαϊκές συμφορές υπήρχαν μερικοί, οι οποίοι δεν μπορούσαν μεν να διορθώσουν όσα συνέβαιναν, αλλά μόνο στέναζαν και θρηνούσαν· και έλαβαν τέτοια ανταμοιβή, ώστε, ενώ όλοι οι άλλοι καταστρέφονταν και παραδίδονταν σε πανωλεθρία, εκείνοι διέφυγαν την οργή. «Δώσε», λέγει, «το σημάδι στα πρόσωπα εκείνων που στενάζουν και οδύρονται». Αν και βέβαια δεν εμπόδιζαν τα όσα συνέβαιναν, επειδή όμως έπρατταν αυτό που περνούσε από το χέρι τους —δηλαδή στέναζαν και θρηνούσαν για τα γενόμενα— απέκτησαν εξαιτίας αυτού μέγιστη ασφάλεια. Μην παύσετε, λοιπόν, και εσείς, κύριοί μου, να στενάζετε γι' αυτά και να παρακαλείτε τον φιλάνθρωπο Θεό να δώσει λύση στο κοινό ναυάγιο της οικουμένης.

Και από αυτά, το μεν πρώτο μπορεί να το διαπιστώσει κανείς από τον υπομονετικότατο άνδρα Ιεζεκιήλ, το δε δεύτερο από τον μακάριο Μιχαίο. Διότι ο μεν λέει ότι, όταν οι Ιουδαίοι είχαν φθάσει στο έσχατο όριο της κακίας και είχαν αυτομολήσει στη λατρεία των ειδώλων, ο Θεός πρόσταξε να τεθεί σημείο επί των προσώπων εκείνων που αναστέναζαν και οδύρονταν βαθύτατα για όσα συνέβαιναν. Διότι δεν πρέπει κανείς απλώς να αναστενάζει, αλλά και να οδυνάται ψυχικά· και μολονότι εκείνοι ούτε είπαν ούτε έπραξαν τίποτε προς διόρθωση των γενομένων, αλλά επειδή προσέφεραν μόνο τη δική τους εσωτερική θλίψη, τιμήθηκαν με τόση τιμή από τον φιλάνθρωπο Θεό, ώστε να αξιωθούν και ασφάλειας και πολλής δόξας. Ο δε Μιχαίας, μαζί με τα άλλα εγκλήματα, εννοώ της γαστριμαργίας, της μέθης και της επάλειψης με μύρα, προσέθεσε και αυτήν την κατηγορία, την έλλειψη συμπόνιας, λέγοντας τα εξής: «Δεν πονούσαν καθόλου για τη συντριβή του Ιωσήφ». Και αυτούς που κατοικούσαν στην πόλη Αινάν για τον ίδιο λόγο τους κατέκρινε πάλι, λέγοντας ότι: «Δεν εξήλθαν να θρηνήσουν τον παρακείμενο οίκο της». Εάν, λοιπόν, εκεί που ο Θεός οργίζεται, εγκαλείται εκείνος που δεν συμπάσχει με τους τιμωρουμένους, αυτός που δεν συμπάσχει με όσους καταπίπτουν στην κακία ποιας συγγνώμης θα είναι άξιος; Και μην απορήσεις εάν, όταν ο Θεός μας τιμωρεί, πρέπει να συναλγούμε με τους τιμωρουμένους· διότι ούτε ο ίδιος ο Θεός που τιμωρεί επιθυμεί να το πράττει αυτό· «Διότι δεν θέλω τον θάνατο του αμαρτωλού», λέει.

Και ο Θεός λέγει διά του προφήτου Ιεζεκιήλ: Δώσε το σημείο στα μέτωπα όσων στενάζουν και οδύρονται για όλες τις ανομίες· και περάστε, και κατακόψτε, και μην ελεήσετε· γέροντα και νέο, γυναίκες και θηλάζοντα νήπια, εξολοθρεύστε· σε όσους όμως φέρουν το σημείο μου μην εγγίσετε. Και ο Σολομών λέγει: Ευλογείτε το ξύλο, μέσω του οποίου επιτελείται η δικαιοσύνη.

Από αυτά διδασκόμαστε ότι, ακόμη κι αν είναι πολύ γνήσιος, ακόμη κι αν είναι υπερβολικά ένδοξος αυτός που μας εμποδίζει, οφείλει να θεωρείται βδελυρός από καθέναν που αγαπά τον Κύριο. ΤΙΤΛΟΣ ΚΓ΄. — Περί της συμπεριφοράς (συγκαταβάσεως). «Αν και ήμουν ελεύθερος από όλους, υποδούλωσα τον εαυτό μου στους πάντες, για να κερδίσω τους περισσότερους. Και έγινα στους Ιουδαίους σαν Ιουδαίος, για να κερδίσω τους Ιουδαίους· σε εκείνους που υπόκεινται στον νόμο σαν να ήμουν υπό τον νόμο, για να κερδίσω εκείνους που υπόκεινται στον νόμο· στους ανόμους σαν άνομος —χωρίς να είμαι άνομος απέναντι στον Θεό, αλλά υποταγμένος στον νόμο του Χριστού— για να κερδίσω τους ανόμους. Στους ασθενείς έγινα σαν ασθενής, για να κερδίσω τους ασθενείς. Έγινα τα πάντα για όλους, ώστε με κάθε τρόπο να σώσω μερικούς.» «Εκείνος που δεν συναναστρέφεται ορθά τον δικό του οίκο, θα κληρονομήσει ανέμους.» ΤΙΤΛΟΣ ΚΔ΄. — Περί του αγίου σταυρού. «Έδωσες σε αυτούς που σε φοβούνται ένα σημείο, για να διαφύγουν από το τόξο.» «Φανεροί θα είναι αυτοί που σφραγίζουν τον νόμο, ώστε να μην τον μάθουν.» «Είπε ο Κύριος προς τον άνδρα που ήταν ντυμένος με τον ποδήρη χιτώνα: Βάλε το σημείο στα μέτωπα των ανδρών που στενάζουν και οδύρονται για όλες τις αδικίες, και περάστε μέσα από την Ιερουσαλήμ και χτυπήστε, και ας μη φεισθεί το μάτι σας και μην σπλαχνιστείτε γέροντα και νέο, γυναίκες και βρέφη που θηλάζουν· εξολοθρεύστε τους όλους. Σε όσους όμως υπάρχει το σημείο, μην πλησιάσετε.» Οτιδήποτε και αν υπέμεινε ο Χριστός, δεν το υπέμεινε για τον εαυτό Του, ούτε για τον Πατέρα Του, αλλά για να σώσει το ανθρώπινο γένος.

Τον οποίο ακριβώς είχε δει ντυμένο με ποδήρη χιτώνα να διατάσσεται να διασχίσει το μέσον της πόλεως και να θέσει το σημείο στα μέτωπα των ανδρών που στενάζουν και οδύρονται για όλες τις αφροσύνες που διαπράττονται ανάμεσά τους, καθώς η θεία δικαιοκρισία διαχώριζε τους αθώους από τους υποδίκους.

Διότι, όπως έχει λεχθεί, οδηγώντας τον Ισραήλ προς το καλύτερο μέσω της παιδαγωγίας με πατρική φιλανθρωπία, έκρινε δίκαιο, με θεοπρεπή δικαιοσύνη, να διαχωριστούν οι ανεύθυνοι από τους υπευθύνους. Σε αυτό μυείται πρώτος, μετά τα Χερουβίμ, εκείνος που είχε την οσφύ του ζωσμένη με ζαφείρι, ο οποίος είχε ενδυθεί τον ποδήρη χιτώνα ως ιεραρχικό σύμβολο, ενώ τους υπόλοιπους αγγέλους, οι οποίοι κρατούσαν τους πελέκεις, η θεία ταξιαρχία τους διατάζει να μυηθούν από τον πρώτο σχετικά με τη θεοκρισία για το ζήτημα αυτό. Διότι στον μεν πρώτο είπε να διασχίσει την Ιερουσαλήμ και να θέσει σημάδι στα μέτωπα των ανευθύνων ανδρών, στους δε άλλους: «Πορευθείτε στην πόλη πίσω από αυτόν και κατακόψτε και ας μη δείξουν έλεος τα μάτια σας», και «σε κανέναν όμως από όσους φέρουν το σημάδι μην πλησιάσετε».

Είναι λοιπόν το μέγιστο σφάλμα εκείνων, και μάλιστα αυτό που κατά τον Σολομώντα οδηγεί στην παγίδα του άδη, η καινοτομία στο Σύμβολο της Πίστεως, την οποία διέπραξαν ανακηρύσσοντας ότι το Πνεύμα εκπορεύεται εκ του Πατρός και εκ του Υιού. Πρέπει δε το σύμβολο του πιστού να είναι ένα σύμβολο απαλλαγμένο από κάθε παραποίηση· διότι ούτε οι πελεκοφόροι στον Ιεζεκιήλ θα σπλαχνίζονταν τους σημαδεμένους, εάν δεν έβλεπαν σε αυτούς το σημείο απαραποίητο. Πώς λοιπόν θα απαντήσουμε απέναντι στην καινοτομία; Απλά και καθαρά και εξ ολοκλήρου όπως αρμόζει στους μαθητές των αλιέων. Διότι, εάν είχαμε προβάλει κάποιον άλλον δάσκαλο, θα μπορούσαμε μέσα από τα δικά του λόγια να πείσουμε τους μαθητές του και υπερασπιστές των αντίθετων δοξασιών. Επειδή όμως οι απ' αρχής αυτόπτες μάρτυρες και υπηρέτες του Λόγου μάς παρέδωσαν ότι ο ίδιος αποκάλεσε το Πνεύμα και Πνεύμα αληθείας και εκπορευόμενο παρά του Πατρός, η απάντηση είναι απλή: ή φέρε σε αντιπαράθεση κάποιον άλλον δάσκαλο που να μιλά σαφέστερα από τον Λόγο και σοφότερα από τη Σοφία, από τον οποίο αφού έλαβες αυτό το νέο δόγμα το αποδέχθηκες τόσο ένθερμα, ή, αν δεν έχεις τέτοιον, δέξου τον ένα διδάσκαλό μας, τον Χριστό, ο οποίος διδάσκει για το ομοούσιο Πνεύμα από ποιον και πώς έχει την ύπαρξη και μαρτυρεί για τον δικό του μάρτυρα ότι εκπορεύεται παρά του Πατρός.