Πατερικές αναφορές στο ΙΕΖΕΚΙΗΛ 9:6

Η υπόθεση του βιβλίου είναι φανερή και άμεσα κατανοητή. Επειδή ο Προφήτης έζησε σε χρόνους κατά τους οποίους πλεόνασε η κακία, περιγράφει το μέγεθος των συμφορών που τους επιφυλάσσονται και προτάσσει την αιτία της οργής του Θεού, προκειμένου να τους οδηγήσει σε μετάνοια. Καταρχάς, ξεκινά με τους λόγους εναντίον της Ιουδαίας. Επειδή (σύμφωνα με τον Πέτρο) ήταν καιρός να αρχίσει η κρίση από τον οίκο του Θεού. Διότι είναι φυσικό να οργιζόμαστε περισσότερο με τους πλέον οικείους μας, όταν σφάλλουν απέναντί μας. Και στο βιβλίο του Ιεζεκιήλ ο Κύριος, δίνοντας εντολή να τιμωρηθούν όσοι είχαν αμαρτήσει, λέει: «Από τα άγιά μου αρχίστε».

Κρασί ονομάζει τον λόγο που οδηγεί την πωρωμένη καρδιά σε συναίσθηση. Έδωσες σε εκείνους που σε φοβούνται σημείο, για να διαφύγουν από το τόξο. Ο Μωυσής βέβαια σημάδεψε τους παραστάτες των θυρών των Ισραηλιτών με το αίμα του προβάτου· εσύ όμως μας έδωσες ως σημείο το ίδιο το αίμα του άμωμου αμνού, ο οποίος σφαγιάστηκε για την αμαρτία του κόσμου. Και ο Ιεζεκιήλ αναφέρει ότι το σημείο δίνεται στα μέτωπα των προσώπων. Διότι λέει: Πηγαίνετε πίσω του και χτυπάτε· μη λυπηθείτε και μην ελεήσετε. Γέροντα και νέο, και νήπιο και παρθένο και γυναίκες, σκοτώστε τους μέχρι εξαλείψεως· σε όσους όμως υπάρχει το σημείο, μην πλησιάσετε. Ο Θεός μίλησε στο άγιό του: Θα αγαλλιάσω και θα διαμοιράσω τα Σίκιμα. Τα Σίκιμα είναι το ξεχωριστό κτήμα που δόθηκε στον Ιωσήφ από τον Ιακώβ, το οποίο αποτελεί τύπο της διαθήκης η οποία φαινόταν ότι είχε δωρηθεί αποκλειστικά στον Ισραήλ.

Έπειτα λέει ότι είδε έναν άνδρα που φορούσε ποδήρη χιτώνα και ήταν ζωσμένος· και προς αυτόν είπε ο Θεός των όλων: «Πέρασε μέσα από την Ιερουσαλήμ και βάλε το σημάδι στα μέτωπα των ανθρώπων που στενάζουν και οδύρονται για όλες τις ανομίες που γίνονται μέσα σε αυτήν. Και στους άλλους είπε, ενώ εγώ άκουγα: Πηγαίνετε στην πόλη πίσω από αυτόν, και χτυπάτε, και ας μην τους λυπηθούν τα μάτια σας. Και να μην ελεήσετε κανέναν, γέροντα και νέο, παρθένο και νήπια, και γυναίκες να σκοτώσετε μέχρι εξαλείψεως. Σε όσους όμως υπάρχει το σημάδι, μην πλησιάσετε.» Παρατήρησε, λοιπόν, πώς ο Θεός σφραγίζει με τη δική Του χάρη τον ευσεβή και γνήσιο πιστό, εκείνον που αγανακτεί και θρηνεί για όσα άλλοι τολμούν να πράξουν προσβάλλοντάς Τον. Επομένως, ακόμα και αν το πλήθος των Ισραηλιτών είναι μεγάλο και παρομοιάζεται με την άμμο που βρίσκεται στις ακτές, μόνο το υπόλειμμα θα σωθεί.

Και βέβαια σε άλλο σημείο μας αναφέρει ο ίδιος προφήτης ότι είδε άνδρα ντυμένο με ποδήρη χιτώνα, ο οποίος έφερε ζώνη, και έξι άνδρες να τον ακολουθούν· και ο καθένας, λέει, κρατούσε τον πέλεκυ στο χέρι του, και είπε: «Πορευθείτε στην πόλη πίσω του, και χτυπήστε και μη λυπηθείτε κανέναν, και μην ελεήσετε γέροντα, νέο και νήπια, και σκοτώστε τις γυναίκες μέχρις εξαλείψεως, όμως σε όλους πάνω στους οποίους υπάρχει το σημείο να μην πλησιάσετε, και να αρχίσετε από τα άγια». Επειδή όμως νομίζω ότι δεν πρέπει να αφήσουμε αβασάνιστα τα λόγια του προφήτη, ας εξετάσουμε για ποιο λόγο, ενώ ο Νώε και ο Ιώβ είχαν ήδη πεθάνει, ίσως δε και ο ίδιος ο Δανιήλ, λέει ότι αυτοί θα σωθούν χάρη στη δική τους δικαιοσύνη, καίτοι ολόκληρη η υπόλοιπη γη, εναντίον της οποίας εκδιδόταν η θανατική καταδίκη, καταστρεφόταν.

Διότι εκείνοι από τη φυλή του Ιούδα και του Βενιαμίν έτρεφαν ακόμη κάποιον σεβασμό και υπολογισμό προς τους νόμους που δόθηκαν μέσω του Μωυσή, και εφάρμοζαν τη δικαιοσύνη. Επειδή δεν είχαν παρεκκλίνει όλοι, αλλά υπήρχαν αρκετοί που έκλαιγαν και θρηνούσαν για την αποστασία όσων είχαν πλανηθεί, και δυσανασχετούσαν υπερβολικά, επειδή κάποιοι, ατιμάζοντας τον Θεό των όλων, ακολουθούσαν τους τρόπους της ειδωλολατρίας. Και μάλιστα, όπως λέει ο μακάριος προφήτης Ιεζεκιήλ, αποστέλλονταν κάποιοι εναντίον της Ιερουσαλήμ κρατώντας πελέκεις, και άκουγαν ξεκάθαρα τον Θεό να λέει ότι πρέπει να ακολουθούν εκείνον που ήταν ζωσμένος με τον ποδήρη χιτώνα, και να μην λυπηθούν κανέναν. Διότι λέει: «Και είδα, και ιδού, έξι άνδρες έρχονταν μέσα από την πύλη που βλέπει προς τον βορρά, και ο καθένας είχε έναν πέλεκυ στο χέρι του», και λέει πως είπε στον άνδρα που ήταν ζωσμένος με τον ποδήρη χιτώνα: «Πέρασε μέσα από την Ιερουσαλήμ και βάλε το σημάδι στα μέτωπα των ανδρών που στενάζουν και οδυνώνται για όλες τις αδικίες που γίνονται στο μέσο της. Και σε αυτούς είπε, ενώ εγώ άκουγα: Πορευθείτε στην πόλη πίσω του, και χτυπήστε και μην λυπηθείτε και μην ελεήσετε. Και γέροντα και νέο και νήπια και γυναίκες σκοτώστε μέχρι εξαλείψεως, σε όσους όμως υπάρχει το σημάδι μην πλησιάσετε.»

Στέκεται δε ο Θεός στο θυσιαστήριο, όχι για να αποδώσει τιμή· διότι είναι ανόητο να το κατανοήσει κανείς έτσι· επειδή είναι από τα πιο άτοπα πράγματα να νομίζει κανείς και να ισχυρίζεται ότι ο Θεός απονέμει σεβασμό και τιμή στους βωμούς των ειδώλων· πώς λοιπόν θα μπορούσε να τιμήσει το θυσιαστήριο των δαμαλιών; Είχε σταθεί μάλλον για να το καθαιρέσει και να το γκρεμίσει στη γη. Για τον λόγο αυτό σχεδόν διέταξε τον προφήτη να ξεκινήσει την καταστροφή, λέγοντας: «Χτύπησε το θυσιαστήριο, και ας σειστούν», λέει, «τα προπύλαια, και ας κλονιστεί σαν μεθυσμένος πλέον ο ναός, αφού πρόκειται να καταρρεύσει αμέσως. Και κατάφερε χτύπημα στα κεφάλια όλων», δηλαδή, ξεκίνησε από τους πιο επιφανείς ανάμεσά τους, και χτύπησε τους άρχοντες, οι οποίοι έχουν τοποθετηθεί στη θέση της κεφαλής για τους άλλους· και μαζί με αυτούς θα καταστραφούν ανακατεμένοι και οι υπόλοιποι, και θα ακολουθήσουν τις συμφορές των προϊσταμένων τους, γινόμενοι και οι ίδιοι βορά της ρομφαίας. Παρόμοιο με αυτό είναι και εκείνο που ειπώθηκε μέσω της φωνής του Ιεζεκιήλ προς τους έξι άνδρες, οι οποίοι έρχονταν από την πύλη που έβλεπε προς τον βορρά, έχοντας σηκωμένους τους πελέκεις και ακολουθούσαν τον άνδρα που ήταν ζωσμένος τον ποδήρη χιτώνα, προς τους οποίους είχε ειπωθεί από τον Θεό: «Πηγαίνετε στην πόλη πίσω του, και κόψτε και μη λυπηθείτε και μην ελεήσετε· γέροντα και νέο και νήπια και γυναίκες σκοτώστε τους μέχρις εξαφανίσεως, αλλά σε κανέναν από εκείνους στους οποίους υπάρχει το σημείο να μην πλησιάσετε, και αρχίστε από τα άγιά μου».

Και ο Ησαΐας λέγει: Φανεροί θα γίνουν αυτοί που σφραγίζονται για να μάθουν τον νόμο. Και ο Ιεζεκιήλ λέγει: Είπε ο Κύριος προς τον άνδρα που ήταν ενδεδυμένος τον ποδήρη χιτώνα, θέσε το σημάδι στα μέτωπα των ανδρών που στενάζουν και οδυνώνται για όλες τις αδικίες, και περάστε μέσα από την Ιερουσαλήμ· και χτυπήστε και μη λυπηθείτε και μην ελεήσετε· γέροντα και νέο και γυναίκες, βρέφη που θηλάζουν όλους εξαλείψτε τους· σε όσους όμως υπάρχει το σημάδι μου μην πλησιάσετε. 〈ϙβ〉 Ότι το βάπτισμα εν Χριστώ προαναγγελλόταν— ο Ησαΐας λέγει: Λουστείτε, γίνετε καθαροί, αφαιρέστε τις πονηρίες σας από τις ψυχές σας ενώπιον των οφθαλμών μου.

Διδάσκει ότι ολόκληρη η υπόθεση στρέφεται κατά του ιουδαϊκού έθνους· διότι αυτό δεν συμβαίνει μόνο επί του πρώτου αναφερθέντος βασιλέως, αλλά και επί του δεύτερου, του τρίτου και του τέταρτου. Και θα διαπιστώσει κανείς ότι σε κάθε βασιλεία των προαναφερθέντων (βασιλέων) αυτός ασκεί ελέγχους κατά του ιουδαϊκού έθνους και διατυπώνει προφητείες εναντίον τους μέχρι το ίδιο το τέλος της βασιλείας, δηλαδή του ιουδαϊκού έθνους ή της χώρας, καθώς και της πόλης της Ιερουσαλήμ. Για ποιο λόγο άραγε ξεκινά πρώτα κατά της Ιουδαίας, παρόλο που πρόκειται να μιλήσει και «κατά της Βαβυλώνος» και των Αιγυπτίων; Επειδή αρχίζει από εκείνους που θεωρείται ότι είναι αφιερωμένοι στον Θεό, σύμφωνα με αυτό που έχει ειπωθεί σε άλλο σημείο: «από τα άγιά μου να αρχίσετε» και «οι δυνατοί θα εξεταστούν με αυστηρότητα».

Και όπως στα προηγούμενα, όπου η προφητεία προανήγγειλε την πολιορκία της Ιερουσαλήμ, στη συνέχεια επέφερε την κρίση εναντίον όλων των εθνών, διότι, όπως έχει ειπωθεί σε άλλα σημεία: «από τους αγίους μου αρχίστε»· έτσι και στο παρόν, έχοντας προείπει τη λεηλασία της Ιερουσαλήμ και την πτώση της, συνδέει με αυτήν την κρίση εναντίον όλων των εθνών· διότι βεβαίως δεν απειλούσε ο λόγος με αυτά μόνο την Ιερουσαλήμ, εξαιρώντας τα υπόλοιπα έθνη που επέμεναν στις αθέμιτες και ασεβείς πράξεις τους. Γι' αυτό ακριβώς, ο λόγος προσκαλεί τα 〈έθνη〉 μαζί με τους 〈άρχοντές〉 τους και τους λαούς, και ολόκληρη 〈τη γη και όλους όσους βρίσκονται σε αυτήν〉, και πάλι ιδιαιτέρως την 〈οικουμένη〉. Και η μεν γη νοείται, σαν να έλεγε κανείς, ως ολόκληρο το στοιχείο της ξηράς και όσων κατοικούν σε αυτό, στις ερήμους και στους άγνωστους στους πολλούς τόπους, κάποιων ανήμερων και εξαγριωμένων ανθρώπων, ενώ η οικουμένη νοείται ως η περιοχή των δικών μας εθνών που εγκαθιστούν τις κατοικίες τους σε πόλεις και οικοδομήματα. Γι' αυτό και ονομάζει 〈λαό〉 αυτούς που βρίσκονται στην 〈οικουμένη〉.

Διότι ο μεν Μωυσής διέταξε να σημαδεύονται οι παραστάτες των σπιτιών των Ισραηλιτών με το αίμα του προβάτου του Πάσχα για την αποτροπή του ολοθρευτή· και στο βιβλίο του Ιεζεκιήλ επίσης, όταν επρόκειτο να αφανιστεί η πόλη, έχει καταγραφεί ο Θεός να λέει προς εκείνον που ήταν ντυμένος με τον ποδήρη χιτώνα (όποιος και αν ήταν αυτός): «Διάσχισε το κέντρο της πόλης της Ιερουσαλήμ, και βάλε τα σημάδια πάνω στα μέτωπα των ανδρών που αναστενάζουν και οδύρονται για όλες τις ανομίες που γίνονται ανάμεσά τους.» Έπειτα λέχθηκε σε άλλους: «Πορευθείτε στην πόλη πίσω από αυτόν, και χτυπήστε· να μην τους λυπηθούν τα μάτια σας και να μην ελεήσετε ηλικιωμένο και νέο, και νήπια και παρθένες και γυναίκες σκοτώστε μέχρις εξαλείψεως· όμως σε όλους εκείνους στους οποίους υπάρχει το σημάδι μην πλησιάσετε, και αρχίστε από τα άγιά μου.» Βλέπεις πώς οι μεν εξολοθρεύονταν, ενώ όσοι έφεραν το σημάδι πάνω στο μέτωπο διασώζονταν; Τέτοιοι ακριβώς ήταν και εκείνοι που παρουσιάζει η παρούσα στηλογραφία, λέγοντας: «Έδωσες σε αυτούς που σε φοβούνται σημείο για να διαφύγουν από το πρόσωπο του τόξου·» διότι, λέει, δεν το έδωσες στον Ισραήλ, αλλά σε εκείνους που σε φοβούνται. Το ότι δε είναι συνήθεια του προφητικού λόγου να αποκαλεί «αυτούς που φοβούνται τον Κύριο» εκείνους από τα έθνη που καταφεύγουν στον Θεό, το αποδείξαμε πολλές φορές, καθώς έχει ήδη προαναφερθεί.

ΙΔ΄. Περί του να σφραγιζόμαστε με το σημείο του Σταυρού. Ο Δαβίδ αναφέρει: «Σημειώθηκε πάνω μας το φως του προσώπου σου, Κύριε». Και πάλι: «Κάνε μαζί μου ένα σημείο για καλό· και ας το δουν αυτοί που με μισούν, και ας ντροπιαστούν, διότι εσύ, Κύριε, με βοήθησες και με παρηγόρησες». Και πάλι: «Έδωσες σε αυτούς που σε φοβούνται ένα σημείο, για να διασωθούν από την απειλή του τόξου». Ο Ιεζεκιήλ αναφέρει: «Υιέ ανθρώπου, πέρνα μέσα από την Ιερουσαλήμ και βάλε το σημάδι στα μέτωπα των ανθρώπων, οι οποίοι στενάζουν και οδύρονται για τις αδικίες που γίνονται ανάμεσά τους». Και πάλι: «Έξι άνδρες έρχονταν από την πύλη που βλέπει προς τον βορρά, και ο καθένας είχε πέλεκυ στο χέρι του· και ακούγοντας πήραν την εντολή: πηγαίνετε στην πόλη και κατακόψτε, και ας μην τους λυπηθούν τα μάτια σας, και μην δείξετε έλεος· γέροντα, νέο, παρθένο, νήπια και γυναίκες, σκοτώστε τους μέχρις εξαλείψεως· όμως σε κανέναν από εκείνους, πάνω στους οποίους υπάρχει το σημάδι μου, να μην πλησιάσετε». Σχετικά δε με το ότι προσέφεραν θυσίες, αυτό έχει αναφερθεί όχι επειδή ο Θεός είχε ανάγκη από θυσίες ή ολοκαυτώματα, αλλά επειδή η Λευιτική φυλή δεν είχε κλήρο στη Γη της Επαγγελίας, καθώς ο ίδιος ο Θεός ήταν ο κλήρος της, και τους έδωσε τις θυσίες ως αφορμή για να συντηρούνται· διότι δεν ήθελε, εφόσον ιερουργούσαν, να τρέφονται από τον σωματικό μόχθο και τις συναλλαγές, δηλαδή από το εμπόριο.

Μην ελεήσετε γέροντα και νέο και παρθένο, και νήπια και γυναίκες να σκοτώσετε μέχρι αφανισμού· αλλά σε κανέναν επί του οποίου υπάρχει το σημείο μην πλησιάσετε· και αρχίστε από τους αγίους μου. Επειδή ήταν άγιοι μόνο κατά το σχήμα (φαινομενικά) και όχι στην πραγματικότητα· διότι, διαφορετικά, θα κατείχαν το σημείο και δεν θα επρόκειτο να εξολοθρευτούν εξίσου με τους άλλους. Επομένως, και τώρα τους αποκαλεί οσίους μόνο κατ' όνομα· γι' αυτό παρέδωσε τις σάρκες τους, δηλαδή τις γήινες πράξεις τους, για να τις κατασπαράξουν τα νοητά θηρία.

ΣΗʹ. ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΕΠΙΣΚΟΠΟ ΕΡΜΟΓΕΝΗ. Σχετικά με την εντολή που δόθηκε στους εξολοθρευτές αγγέλους, «Και αρχίστε από τα άγιά μου». Αν αυτοί που έχουν στεφανωθεί με την ιερότητα της ιεροσύνης μπορούσαν να μας διαβάσουν κάποιον χρησμό που να λέει ότι δεν πρέπει να κοπιάζουν και να ασκούν τις αρετές, αλλά να διδάσκουν μόνο με τον λόγο, ας φρονούν όπως φρονούν. Εάν όμως οι θείοι χρησμοί παντού καταγγέλλουν αυτούς που επιχειρούν να διαπαιδαγωγήσουν μόνο με τα λόγια, γιατί, παραμελώντας όσα έχουν οριστεί από τους θείους νόμους, καυχιούνται μόνο για την ιεροσύνη, σαν να είναι τυραννική εξουσία; Διότι τα θεία θεσπίσματα παραγγέλλουν ότι αυτοί που έλαβαν τον κλήρο της ιεροσύνης πρέπει περισσότερο από όλους να ζουν με κόπους και ασκήσεις, ώστε οι υφιστάμενοί τους, στους οποίους έχουν εξουσία να δίνουν εντολές, βλέποντάς τους να κοπιάζουν, να παρακινούνται από ντροπή σε ενάρετα έργα. Επειδή από τη φύση του δεν παρακινεί τόσο πολύ ο λόγος, όσο ο τρόπος ζωής αυτών που διδάσκουν. Αυτοί όμως, σαν να τους έχει εμπιστευθεί μόνο το να μιλούν, απέχουν από τις πράξεις. Αυτούς ακριβώς στηλιτεύοντας και ο θείος Απόστολος είπε: «Εσύ που κηρύττεις να μην κλέβουν, κλέβεις;» Και η θεία απόφαση στον Ιεζεκιήλ, πράγμα το οποίο ζήτησες να μάθεις, παρήγγειλε στους αγγέλους που επρόκειτο να επιφέρουν την τιμωρία στην Ιερουσαλήμ: «Αρχίστε από τα άγιά μου». Το οποίο ερμήνευσε και ο κορυφαίος των αποστόλων λέγοντας: «Είναι καιρός να αρχίσει η κρίση από τον οίκο του Θεού». Και αν πρώτα αρχίζει από εμάς, ποιο θα είναι το τέλος εκείνων που απειθούν στο Ευαγγέλιο του Θεού;

Γ΄. Και εγώ ο ίδιος έχω ακούσει πολλούς, έπειτα από μια τέτοια εμπειρία, να παραπονούνται και να λένε μέσα τους: «Ποιο το όφελος που λυπήθηκα; Ούτε τα χρήματά μου ανέκτησα και τον εαυτό μου έβλαψα». Αν όμως λυπηθείς για την αμαρτία, και αυτήν εξάλειψας και τη μεγαλύτερη αγαλλίαση καρπώθηκες· αν λυπηθείς για τους αδελφούς που έχουν πέσει, και τον εαυτό σου παρηγόρησες και ανακούφισες, και εκείνους ανέκτησες πάλι· και αν ακόμη δεν τους ωφελήσεις σε τίποτα, έχεις τη μεγαλύτερη ανταπόδοση. Και για να μάθεις ότι το να λυπούμαστε για εκείνους που έχουν πέσει, έστω και αν δεν προσφέρουμε καμία ωφέλεια, μας φέρνει τη μεγαλύτερη αμοιβή, άκουσε τον Ιεζεκιήλ που λέει, ή μάλλον τον Θεό που ομιλεί μέσω αυτού· διότι, όταν έστειλε κάποιους για να κατασκάψουν την πόλη και να καταστρέψουν με μαχαίρι και φωτιά όλα τα οικοδομήματα μαζί με τους κατοίκους τους, προστάζει κάποιον λέγοντας τα εξής: «Βάλε το σημάδι στο πρόσωπο των ανδρών που στενάζουν και οδυνώνται». Και αφού διέταξε τους άλλους και είπε, «Από τα άγιά μου να αρχίσετε», πρόσθεσε λέγοντας: «Εκείνους όμως που φέρουν το σημάδι, μην τους αγγίξετε». Για ποιον λόγο, πες μου; Διότι, έστω και αν δεν ωφελούν σε τίποτα, εντούτοις στενάζουν και θρηνούν για όσα συμβαίνουν.

Και ο Θεός λέγει διά του προφήτου Ιεζεκιήλ: Δώσε το σημείο στα μέτωπα όσων στενάζουν και οδύρονται για όλες τις ανομίες· και περάστε, και κατακόψτε, και μην ελεήσετε· γέροντα και νέο, γυναίκες και θηλάζοντα νήπια, εξολοθρεύστε· σε όσους όμως φέρουν το σημείο μου μην εγγίσετε. Και ο Σολομών λέγει: Ευλογείτε το ξύλο, μέσω του οποίου επιτελείται η δικαιοσύνη.

Από αυτά διδασκόμαστε ότι, ακόμη κι αν είναι πολύ γνήσιος, ακόμη κι αν είναι υπερβολικά ένδοξος αυτός που μας εμποδίζει, οφείλει να θεωρείται βδελυρός από καθέναν που αγαπά τον Κύριο. ΤΙΤΛΟΣ ΚΓ΄. — Περί της συμπεριφοράς (συγκαταβάσεως). «Αν και ήμουν ελεύθερος από όλους, υποδούλωσα τον εαυτό μου στους πάντες, για να κερδίσω τους περισσότερους. Και έγινα στους Ιουδαίους σαν Ιουδαίος, για να κερδίσω τους Ιουδαίους· σε εκείνους που υπόκεινται στον νόμο σαν να ήμουν υπό τον νόμο, για να κερδίσω εκείνους που υπόκεινται στον νόμο· στους ανόμους σαν άνομος —χωρίς να είμαι άνομος απέναντι στον Θεό, αλλά υποταγμένος στον νόμο του Χριστού— για να κερδίσω τους ανόμους. Στους ασθενείς έγινα σαν ασθενής, για να κερδίσω τους ασθενείς. Έγινα τα πάντα για όλους, ώστε με κάθε τρόπο να σώσω μερικούς.» «Εκείνος που δεν συναναστρέφεται ορθά τον δικό του οίκο, θα κληρονομήσει ανέμους.» ΤΙΤΛΟΣ ΚΔ΄. — Περί του αγίου σταυρού. «Έδωσες σε αυτούς που σε φοβούνται ένα σημείο, για να διαφύγουν από το τόξο.» «Φανεροί θα είναι αυτοί που σφραγίζουν τον νόμο, ώστε να μην τον μάθουν.» «Είπε ο Κύριος προς τον άνδρα που ήταν ντυμένος με τον ποδήρη χιτώνα: Βάλε το σημείο στα μέτωπα των ανδρών που στενάζουν και οδύρονται για όλες τις αδικίες, και περάστε μέσα από την Ιερουσαλήμ και χτυπήστε, και ας μη φεισθεί το μάτι σας και μην σπλαχνιστείτε γέροντα και νέο, γυναίκες και βρέφη που θηλάζουν· εξολοθρεύστε τους όλους. Σε όσους όμως υπάρχει το σημείο, μην πλησιάσετε.» Οτιδήποτε και αν υπέμεινε ο Χριστός, δεν το υπέμεινε για τον εαυτό Του, ούτε για τον Πατέρα Του, αλλά για να σώσει το ανθρώπινο γένος.

Διότι, όπως έχει λεχθεί, οδηγώντας τον Ισραήλ προς το καλύτερο μέσω της παιδαγωγίας με πατρική φιλανθρωπία, έκρινε δίκαιο, με θεοπρεπή δικαιοσύνη, να διαχωριστούν οι ανεύθυνοι από τους υπευθύνους. Σε αυτό μυείται πρώτος, μετά τα Χερουβίμ, εκείνος που είχε την οσφύ του ζωσμένη με ζαφείρι, ο οποίος είχε ενδυθεί τον ποδήρη χιτώνα ως ιεραρχικό σύμβολο, ενώ τους υπόλοιπους αγγέλους, οι οποίοι κρατούσαν τους πελέκεις, η θεία ταξιαρχία τους διατάζει να μυηθούν από τον πρώτο σχετικά με τη θεοκρισία για το ζήτημα αυτό. Διότι στον μεν πρώτο είπε να διασχίσει την Ιερουσαλήμ και να θέσει σημάδι στα μέτωπα των ανευθύνων ανδρών, στους δε άλλους: «Πορευθείτε στην πόλη πίσω από αυτόν και κατακόψτε και ας μη δείξουν έλεος τα μάτια σας», και «σε κανέναν όμως από όσους φέρουν το σημάδι μην πλησιάσετε».

Είναι λοιπόν το μέγιστο σφάλμα εκείνων, και μάλιστα αυτό που κατά τον Σολομώντα οδηγεί στην παγίδα του άδη, η καινοτομία στο Σύμβολο της Πίστεως, την οποία διέπραξαν ανακηρύσσοντας ότι το Πνεύμα εκπορεύεται εκ του Πατρός και εκ του Υιού. Πρέπει δε το σύμβολο του πιστού να είναι ένα σύμβολο απαλλαγμένο από κάθε παραποίηση· διότι ούτε οι πελεκοφόροι στον Ιεζεκιήλ θα σπλαχνίζονταν τους σημαδεμένους, εάν δεν έβλεπαν σε αυτούς το σημείο απαραποίητο. Πώς λοιπόν θα απαντήσουμε απέναντι στην καινοτομία; Απλά και καθαρά και εξ ολοκλήρου όπως αρμόζει στους μαθητές των αλιέων. Διότι, εάν είχαμε προβάλει κάποιον άλλον δάσκαλο, θα μπορούσαμε μέσα από τα δικά του λόγια να πείσουμε τους μαθητές του και υπερασπιστές των αντίθετων δοξασιών. Επειδή όμως οι απ' αρχής αυτόπτες μάρτυρες και υπηρέτες του Λόγου μάς παρέδωσαν ότι ο ίδιος αποκάλεσε το Πνεύμα και Πνεύμα αληθείας και εκπορευόμενο παρά του Πατρός, η απάντηση είναι απλή: ή φέρε σε αντιπαράθεση κάποιον άλλον δάσκαλο που να μιλά σαφέστερα από τον Λόγο και σοφότερα από τη Σοφία, από τον οποίο αφού έλαβες αυτό το νέο δόγμα το αποδέχθηκες τόσο ένθερμα, ή, αν δεν έχεις τέτοιον, δέξου τον ένα διδάσκαλό μας, τον Χριστό, ο οποίος διδάσκει για το ομοούσιο Πνεύμα από ποιον και πώς έχει την ύπαρξη και μαρτυρεί για τον δικό του μάρτυρα ότι εκπορεύεται παρά του Πατρός.