Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΓΑΛΑΤΑΣ 1:12

ΤΟΜΟΣ Ε ΛΟΓΟΣ Δ. <Σας γνωρίζω δε, αδελφοί, το ευαγγέλιο που σας κήρυξα.> Πολύ επίκαιρα και σοφά αποκαλεί ευαγγέλιο το κήρυγμα για την ανάσταση των νεκρών, και βεβαίως του ίδιου του Χριστού. Διότι είναι αληθινά αγγελία κάθε αγαθού για όσους έχουν αποδεχθεί την πίστη. Και λέει ότι σε αυτό στέκονται σταθερά και σώζονται. Το «στέκονται» σημαίνει ότι οι πιστοί βρίσκονται στη σταθερότητα της ελπίδας και στο κάλλος της δόξας. Ενώ το «σώζονται» σημαίνει ότι έχουν αναδειχθεί ανώτεροι και από την ίδια την αμαρτία, και έχουν ξεφύγει πέρα από τις παγίδες του θανάτου. <Διότι σας παρέδωσα εν πρώτοις εκείνο που και εγώ παρέλαβα.> Λέει ότι τους παρέδωσε όχι αυτό που απλώς του ήρθε στο μυαλό και το αποδέχθηκε αβασάνιστα, αλλά το ευαγγέλιο που παρέλαβε, καθώς Εκείνος που ενανθρώπησε για εμάς του ενέβαλε τη γνώση. Διότι είπε πάλι ο ίδιος στο ευαγγέλιο: «Ούτε εγώ το παρέλαβα από άνθρωπο, ούτε το διδάχθηκα, αλλά μέσω αποκαλύψεως του Ιησού Χριστού.» Εάν λοιπόν είναι θεοδίδακτος αυτός που παραδίδει, πώς είναι δυνατόν να μην είναι αληθινό αυτό που κηρύττει, ότι ο Χριστός πέθανε για τις αμαρτίες μας σύμφωνα με τις Γραφές, δηλαδή της Παλαιάς και της Νέας;

Και βέβαια, για τον εαυτό του πολύ σωστά σεμνύνεται ο Παύλος, αναφωνώντας για το μυστήριο του Χριστού: «Διότι ούτε εγώ το παρέλαβα από άνθρωπο, ούτε το διδάχθηκα, αλλά δι' αποκαλύψεως του Ιησού Χριστού». Θα μπορούσες δε να διαπιστώσεις ότι και το ίδιο το Άγιο Πνεύμα εξίσου μας αποκαλύπτει τον Χριστό. Γράφει λοιπόν ο σοφότατος Ιωάννης: «Και το χρίσμα που εσείς λάβατε από Αυτόν μένει μέσα σας, και δεν έχετε ανάγκη να σας διδάσκει κανείς, αλλά όπως το δικό Του χρίσμα σας διδάσκει για όλα». Και ο Ίδιος ο Σωτήρας λέει κάπου για τον Παράκλητο, δηλαδή το Πνεύμα: «Έχω ακόμη πολλά να σας πω, αλλά δεν μπορείτε να τα βαστάξετε τώρα· όταν όμως έλθει Εκείνος, το Πνεύμα της αληθείας, θα σας οδηγήσει σε όλη την αλήθεια· διότι δεν θα μιλήσει από τον εαυτό Του, αλλά θα πει όσα ακούει, και θα σας αναγγείλει τα επερχόμενα. Εκείνος θα με δοξάσει, διότι θα λάβει από τα δικά μου και θα σας τα αναγγείλει». Επειδή, όντας Πνεύμα αληθείας, θα φωτίσει εκείνους μέσα στους οποίους θα ενοικήσει, και θα τους καθοδηγήσει στην κατανόηση της αληθείας.

Άφηνε λοιπόν, κατ' οικονομίαν, να επικρατούν πάνω του τα μέτρα της ανθρώπινης φύσης. Διότι και αυτό θα θεωρηθεί ως μέρος της ομοίωσής του προς εμάς, για τους οποίους η πρόοδος προς το τελειότερο συντελείται σταδιακά, καθώς ο χρόνος μάς οδηγεί στην αύξηση της ηλικίας και της ανάλογης φρόνησης. Επομένως, ο Λόγος που προέρχεται από τον Πατέρα είναι παντέλειος και δεν έχει την παραμικρή ανάγκη από απολύτως τίποτα, και συνεπώς ούτε από αύξηση, εφόσον είναι Θεός. Οικειοποιείται βέβαια τα δικά μας, επειδή ακριβώς έγινε όμοιος με εμάς, αλλά γνωρίζουμε ότι αυτός είναι ακόμη και έτσι ανώτερός μας ως Θεός. Τολμά μάλιστα ο Παύλος, παρόλο που γνωρίζει ότι έγινε σάρκα, αποβλέποντας στην υπεροχή της θεότητάς του, κάποιες φορές να λέει σε ορισμένα σημεία ότι δεν είναι καν άνθρωπος· γράφει για παράδειγμα στους Γαλάτες: «Παύλος, απόστολος όχι από ανθρώπους, ούτε μέσω ανθρώπου, αλλά μέσω του Ιησού Χριστού». Και βέβαια και αλλού: «Σας γνωρίζω δε το Ευαγγέλιο που κηρύχθηκε από εμένα, ότι δεν είναι ανθρώπινο. Διότι ούτε εγώ το παρέλαβα από άνθρωπο, ούτε το διδάχθηκα, αλλά δι' αποκαλύψεως του Ιησού Χριστού». Β— Πρέπει λοιπόν να αποδώσουμε σε αυτόν και το ότι αναφέρεται πως προέκοπτε κατά τη σοφία, την ηλικία και τη χάρη, όπως ακριβώς και το να πεινά, καθώς και το να κοπιάζει, και όσα είναι παρόμοια με αυτά; Και ίσως, ακόμη κι αν λέγεται ότι έπαθε, και ότι ζωοποιήθηκε από τον Πατέρα, θα του αποδώσουμε και αυτά.

ΑΛΛΟ. «Έτσι», λέει, «ας μας θεωρούν οι άνθρωποι, ως υπηρέτες του Χριστού και οικονόμους των μυστηρίων του Θεού». Εάν λοιπόν το μυστήριο περί του Υιού, ο Παύλος το αποκαλεί μυστήριο του Θεού, πώς δεν θα είναι κατά φύσιν Θεός, ή πώς θα καταταχθεί στα δημιουργήματα εκείνος που υπηρετείται δια των αποστόλων; Και πώς δεν θα λέει την αλήθεια, ονομάζοντας μυστήριο του Θεού το Ευαγγέλιο του Χριστού, αυτός που με πολλή παρρησία είπε: «Διότι ούτε εγώ το παρέλαβα από άνθρωπο, ούτε το διδάχθηκα, αλλά δηλαδή από τον Θεό;» Όταν λοιπόν, όντας θεοδίδακτος, αναγνωρίζει ότι ο Υιός είναι Θεός, ποιος θα ανεχθεί εκείνους που διδάσκουν άλλα;

ΑΛΛΟ. «Σας γνωρίζω, αδελφοί, ότι το Ευαγγέλιο που κηρύχθηκε από εμένα δεν είναι ανθρώπινο έργο. Διότι ούτε εγώ το παρέλαβα από άνθρωπο, ούτε το διδάχθηκα, αλλά δι' αποκαλύψεως του Ιησού Χριστού.» Ας δούμε λοιπόν τι λέει για τον Υιό εκείνος που έμαθε από Αυτόν το μυστήριο περί Αυτού: «Ο Ιησούς Χριστός», λέει, «είναι ο ίδιος χθες και σήμερα και στους αιώνες.» Ιδού, ομολογεί με σαφήνεια ότι ο Υιός υφίσταται σε άτρεπτη και αναλλοίωτη φύση· πράγμα που αποτελεί ίδιον αποκλειστικά του Θεού και Πατρός, και δεν υπάρχει σε κανένα απολύτως από τα δημιουργήματα. Επομένως, εάν μόνος άτρεπτος είναι ο Θεός και Πατέρας, και ο Υιός βρίσκεται σε ταυτότητα φύσεως, όντας πάντοτε αυτό ακριβώς που είναι Εκείνος που Τον εγέννησε, πώς θα μπορούσε να είναι ένα από τα δημιουργήματα Αυτός που μόνος εξισώνεται με τον Γεννήτορά Του ως προς τον ανέκφραστο λόγο της ουσίας, και είναι κατά φύση αυτό που είναι ο Πατέρας, με τη μόνη διαφορά ότι δεν είναι Πατέρας;

«Τώρα όμως έρχομαι προς εσένα, και τα λέω αυτά μέσα στον κόσμο, για να έχουν τη χαρά τη δική μου ολοκληρωμένη μέσα τους.» Αντιλαμβάνεσαι λοιπόν ότι σε αυτά τα λόγια φαίνεται να μιλάει με βάση μόνο την ανθρώπινη φύση του. Β— Πολύ σωστά μίλησες. Α— Διότι δεν θα νομίσουμε βέβαια ότι έχει κρυφτεί και έχει αποδημήσει από τον κόσμο, παρόλο που λέει ξεκάθαρα: «Αλήθεια, αλήθεια σας λέω ότι όπου συναχθούν δύο ή τρεις στο όνομά μου, εκεί είμαι ανάμεσά τους.» Και πάλι: «Ιδού, εγώ είμαι μαζί σας όλες τις ημέρες έως τη συντέλεια του αιώνος.» Θα μπορούσες δε να δεις και τον ίδιο τον ιερότατο Παύλο να παραβλέπει πολλές φορές το ότι πρέπει να τον ανακηρύττει και ως άνθρωπο. «Ο Παύλος», λέει, «απόστολος όχι από ανθρώπους ούτε μέσω ανθρώπου, αλλά μέσω του Ιησού Χριστού.» Και πάλι επιπλέον: «Σας γνωρίζω το Ευαγγέλιο», λέει, «το οποίο κηρύχθηκε από εμένα, ότι δεν είναι ανθρώπινο. Διότι ούτε εγώ το παρέλαβα από άνθρωπο, ούτε το διδάχθηκα, αλλά μέσω αποκαλύψεως του Ιησού Χριστού.» Και βέβαια και αλλού λέει: «Και αν ακόμη γνωρίσαμε τον Χριστό κατά σάρκα, αλλά τώρα πλέον δεν τον γνωρίζουμε έτσι.» Ποιος είναι λοιπόν ο Ιησούς ο Χριστός, αυτός που εκπέμπει σαν αστραπή μέσα του την τόσο άρρητη, αλάνθαστη και θεία αποκάλυψη των δικών του μυστηρίων; Άραγε δεν είναι ο Λόγος που έγινε σάρκα, και δεν απαξίωσε για χάρη μας τη γέννηση από γυναίκα; Β— Βεβαιότατα.

Διότι το κάθε ένα από τα έργα του μετέχει στη σοφία του, όντας ποικιλοτρόπως κατασκευασμένο, και μετέχοντας πάνσοφα στη δημιουργική του δύναμη· ξεχωριστά όμως και εξαιρετικά οι όσιοί του του αποδίδουν την ύψιστη δοξολογία· διότι με όσα φρονούν και πράττουν, θα διακηρύξουν τη βασιλεία του, φανερώνοντας προγευστικά ότι, έχοντας στρατευθεί σε αυτόν, αποτελούν δόξα της βασιλείας του· θα μιλήσουν δε και για την εξουσία που είναι σύμφυτη με τη βασιλεία του, καθώς το κάθε ένα από τα κτίσματα του υποτάσσεται με τάξη. Όντας φιλάνθρωποι όσοι επιδιώκουν την οσιότητα που κατευθύνεται προς εσένα και προέρχεται από εσένα, μεταδίδουν άφθονα με διδακτικό τρόπο στους υιούς των ανθρώπων τα αγαθά που έλαβαν. Διότι μόνο σε αυτούς που έχουν υπερβεί την ανθρώπινη ζωή είναι δάσκαλος και καθοδηγητής ο Χριστός, ενώ για εκείνους που τυγχάνουν να είναι ακόμη υιοί των ανθρώπων, δάσκαλοι γίνονται αυτοί που έχουν εκπαιδευτεί από τον Χριστό. Ο Παύλος, για παράδειγμα, ο οποίος δεν παρέλαβε ούτε διδάχθηκε το Ευαγγέλιο από ανθρώπους ή μέσω ανθρώπων, αλλά μέσω της αποκάλυψης του Ιησού Χριστού, έγινε δάσκαλος των εθνών εν πίστει και αληθεία. Εξάλλου, και ο ίδιος ο Σωτήρας αποστέλλει τους αποστόλους για να μαθητεύσουν όλα τα έθνη, έχοντάς τους προηγουμένως διδάξει να μην ονομάζουν κανέναν δάσκαλο επί της γης· επομένως, όσα μαθαίνουν οι όσιοι από αυτόν, τα γνωστοποιούν στους υιούς των ανθρώπων.

Γι' αυτό, λοιπόν, σε αυτούς είναι αναγκαία η μαρτυρία της αποστολικής εντολής που λέει: «ακόμη κι αν άγγελος από τον ουρανό σας κηρύξει Ευαγγέλιο διαφορετικό από αυτό που παραλάβατε, ας είναι ανάθεμα». Με κυριεύει θαυμασμός όταν παρατηρώ την αποστολική διάνοια. Διότι, σαν να προφήτευε το μέλλον στους ίδιους τους Γαλάτες, καθόριζε με ακρίβεια τη θεολογία για τον Σωτήρα, γράφοντας αμέσως στην αρχή της προς αυτούς επιστολής με τρόπο πιο ασυνήθιστο από τον καθιερωμένο, ως εξής: «Παύλος, απόστολος όχι από ανθρώπους ούτε μέσω ανθρώπου, αλλά διά του Ιησού Χριστού». Δεν θα έβρισκε, βέβαια, κανείς να γράφει με αυτόν τον τρόπο σε άλλους· επειδή, όπως είναι φυσικό, κανένας από τους άλλους στους οποίους έγραφε δεν βρισκόταν στην ίδια κατάσταση όσον αφορά την πίστη. Διότι σε εκείνους που θεωρούσαν τον Χριστό ως απλό άνθρωπο, προσέφερε τη διόρθωση, διδάσκοντας στην αρχή της επιστολής ότι δεν ήταν άνθρωπος· και προχωρώντας, έλεγε στους ίδιους ότι «το Ευαγγέλιο που κηρύχθηκε από εμένα σε εσάς, δεν είναι ανθρώπινο, διότι ούτε εγώ το παρέλαβα από άνθρωπο, ούτε το διδάχθηκα, αλλά δι' αποκαλύψεως Ιησού Χριστού», με τα οποία λόγια πάλι αποδείκνυε ότι ο Ιησούς Χριστός δεν ήταν άνθρωπος. Και τι ήταν, αν δεν ήταν άνθρωπος, προχωρώντας πάλι το διασαφήνιζε λέγοντας: «όταν δε ευδόκησε ο Θεός, ο οποίος με ξεχώρισε από την κοιλιά της μητέρας μου, να αποκαλύψει τον Υιό Του μέσα μου». Βλέπεις πώς σαφώς ονόμαζε τον Σωτήρα Υιό του Θεού, και γι' αυτόν τον λόγο, Θεό.

Διότι ούτε εγώ το παρέλαβα από άνθρωπο ούτε το διδάχθηκα, αλλά μέσω αποκαλύψεως του Ιησού Χριστού. Παρατήρησε πώς διαρκώς ισχυρίζεται αυτό, ότι δηλαδή έγινε μαθητής του Χριστού χωρίς τη μεσολάβηση ανθρώπου, αλλά επειδή ο Ίδιος τον καταξίωσε να του αποκαλύψει ολόκληρη τη γνώση. Και ποια απόδειξη θα μπορούσε να υπάρξει για όσους απιστούν, ότι ο Θεός σου αποκάλυψε ο Ίδιος, και όχι μέσω κάποιου ενδιαμέσου, εκείνα τα απόρρητα μυστήρια;

Παρατήρησε την αποστολική σύνεση· διότι, για να μην πει κανείς ότι από κενοδοξία υποστηρίζει τα δικά του δόγματα, αναθεμάτισε και τον ίδιο τον εαυτό του· και επειδή εκείνοι κατέφυγαν σε αξιώματα, δηλαδή στον Ιάκωβο και στον Ιωάννη, γι' αυτό ακριβώς μνημόνευσε και αγγέλους. Μη μου αναφέρεις, δηλαδή, τον Ιάκωβο και τον Ιωάννη. Διότι ακόμα και αν κάποιος από τους πρώτους αγγέλους, λέει, διαφθείρει το κήρυγμα, ας είναι ανάθεμα. «Διότι τώρα ανθρώπους ζητώ να πείσω ή τον Θεό;» Ακόμα και αν σας εξαπατούσα, λέει, λέγοντας αυτά, μήπως μπορώ να ξεγελάσω και τον Θεό, ο οποίος γνωρίζει τα απόκρυφα της διανοίας, και στον οποίο καταβάλλω κάθε προσπάθεια να αρέσω σε όλα; «Αν ακόμα ήθελα να αρέσω σε ανθρώπους, δεν θα ήμουν δούλος του Χριστού. Σας κάνω γνωστό, αδελφοί, ότι το Ευαγγέλιο το οποίο κηρύχθηκε από εμένα δεν είναι ανθρώπινο.» Αν ήθελα να αρέσω σε ανθρώπους, λέει, θα ήμουν ακόμα με τους Ιουδαίους και θα πολεμούσα την Εκκλησία. Αν όμως καταφρόνησα ολόκληρο έθνος και συγγενείς και δόξα, και τα αντάλλαξα με διωγμούς και πολέμους και καθημερινούς θανάτους, είναι ολοφάνερο ότι και αυτά που λέω τώρα, δεν τα λέω επειδή επιθυμώ τη δόξα των ανθρώπων. Αυτό δε το είπε, επειδή επρόκειτο να διηγηθεί και τον προηγούμενο βίο του. Για να μη νομίσουν, λοιπόν, ότι το κάνει αυτό ως απολογία προς αυτούς και υπερηφανευτούν, γι' αυτό λέει: Διότι τώρα ανθρώπους ζητώ να πείσω; «Διότι ούτε εγώ το παρέλαβα από άνθρωπο ούτε το διδάχθηκα, αλλά δι' αποκαλύψεως του Ιησού Χριστού.»

Τολμά ο Παύλος ακόμη και να μην ονομάζει άνθρωπο τον Ιησού, όχι με την έννοια ότι δεν είναι άνθρωπος, αλλά επειδή είναι και Θεός. Γράφει, λοιπόν, προς τους Γαλάτες: «Ο Παύλος, απόστολος όχι από ανθρώπους ούτε μέσω ανθρώπου, αλλά μέσω του Ιησού Χριστού», και πάλι: «Σας κάνω γνωστό το ευαγγέλιο που κηρύχθηκε από εμένα, ότι δεν είναι κατά άνθρωπο· διότι ούτε εγώ το παρέλαβα από άνθρωπο ούτε το διδάχθηκα, αλλά μέσω αποκαλύψεως του Ιησού Χριστού». Έχει γραφεί: «Ούτε άγγελος, ούτε απεσταλμένος, αλλά ο ίδιος ο Κύριος μας έσωσε». Λέει ο Παύλος: «Γίνετε μιμητές του Θεού ως τέκνα αγαπητά και περιπατείτε με αγάπη, όπως ακριβώς και ο Χριστός μας αγάπησε και παρέδωσε τον εαυτό του για εμάς». Αυτός που λυπάται και απεύχεται το ποτήριο, πώς «παρέδωσε τον εαυτό του», εάν ήταν μόνο άνθρωπος;