Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΓΑΛΑΤΑΣ 1:13

Με το πολύτιμο αίμα του Χριστού αγοράστηκες· μη γίνεσαι δούλος της αμαρτίας. Κατανόησε την αξία σου, για να μην παρομοιαστείς με τα ανόητα κτήνη. Αυτή η οδός τους αποτελεί σκάνδαλο για αυτούς. Ο Θεός, που οικονομεί τα της ζωής μας, μας εμποδίζει όταν βαδίζουμε τον δρόμο της κακίας, θέτοντάς μας προσκόμματα και κωλύματα, ώστε, αφού απομακρυνθούμε από την παράλογη ζωή, μετά από αυτά να ευαρεστήσουμε τον Θεό με το στόμα μας, αφού πιστέψουμε με την καρδιά προς δικαίωση, και ομολογήσουμε με το στόμα προς σωτηρία. Ο Παύλος καταδίωκε, πορθούσε την Εκκλησία του Χριστού, αλλά ο Θεός ανέκοψε τον δρόμο του προς την πονηρία· μετά από αυτά, ο Παύλος ευαρέστησε με το στόμα του, κηρύττοντας στις συναγωγές ότι Αυτός είναι ο Χριστός.

Έτσι εδικαίωσε ο Κύριος και τον θεσπέσιο Παύλο, ο οποίος προηγουμένως ήταν βλάσφημος, και διώκτης, και υβριστής· διότι σε υπερβολικό βαθμό κατεδίωκε την Εκκλησία του Θεού, και την κατέστρεφε. ΠΑΛΛ. Πολύ σωστά μίλησες. ΚΥΡ. Εάν όμως δεν δύναται, λέει, να δώσει πέντε μόσχους αντί για έναν, και τέσσερα πρόβατα αντί για ένα, ας πωληθεί ως δούλος για την κλοπή του. Βλέπεις πώς ο νόμος καταλογίζει σαφώς τη δουλοπρεπή ατιμία σε αυτούς που έχουν την αμαρτία συνεχή και ανεξάλειπτη, και δεν δύνανται, τρόπον τινά, με λύτρα να αποκρούσουν τα εγκλήματα, και λόγω της ασθένειας της θελήσεώς τους δεν ανέχονται να ιδρώσουν για τη μετάνοια, και με τους σχετικούς κόπους να εξιλεώσουν τον Θεό; Πολύ σωστά λοιπόν λέει ότι πρέπει να πωλούνται. Διότι δεν επιτρέπει να συγκαταλέγονται μεταξύ όσων έχουν ελευθερωθεί διά της θείας χάριτος, αυτοί που είναι με τέτοιο τρόπο μολυσμένοι.

Δεν χρειαζόμαστε περισσότερα λόγια για να αποδείξουμε ότι ο ιερός Απόστολος, ο οποίος ονομάζεται Βενιαμίν, προΐσταται των Εκκλησιών και είναι δάσκαλός τους. Δεν ήταν λοιπόν μόνος του ο Βενιαμίν εκεί, δηλαδή στις Εκκλησίες του Θεού, αλλά και «οι άρχοντες του Ιούδα ως ηγεμόνες τους, καθώς και οι άρχοντες του Ζαβουλών και οι άρχοντες του Νεφθαλείμ». Με αυτά τα λόγια υποδηλώνει τους υπόλοιπους αποστόλους, από τους οποίους άλλοι μεν κατάγονταν από τη φυλή του Ιούδα, άλλοι δε από τη φυλή του Ζαβουλών και του Νεφθαλείμ. Γι' αυτό το Άγιο Πνεύμα αναφέρει τον τόπο τους μέσω του προφήτη Ησαΐα, λέγοντας: «Γη του Ζαβουλών και γη του Νεφθαλείμ, στον δρόμο προς τη θάλασσα, πέρα από τον Ιορδάνη, Γαλιλαία των εθνών». Και ο ίδιος ο Σωτήρας, περνώντας από τη θάλασσα της Γαλιλαίας, από εκεί κάλεσε τους δικούς Του μαθητές. Σαφώς, λοιπόν, δίδαξε ότι προΐσταται των Εκκλησιών, πρώτα μεν ο Παύλος, ο ελάχιστος και μικρότερος, και νεότερος από τους αποστόλους, ο οποίος βρέθηκε κάποτε σε έκσταση, όταν δίωκε την Εκκλησία του Θεού και την πορθούσε, ή όταν είδε τον Σωτήρα μέσω αποκάλυψης, ή όταν αρπάχθηκε στον παράδεισο έως τον τρίτο ουρανό· μετά δε τον Παύλο, ορίζει ότι οι υπόλοιποι απόστολοι διαπρέπουν εκεί στην ίδια Εκκλησία, όντας δικοί μας άρχοντες από τη φυλή του Ιούδα, και άρχοντες του Ζαβουλών και άρχοντες του Νεφθαλείμ.

«Διότι», λέει, «εάν άρεσα στους ανθρώπους, δεν θα ήμουν δούλος του Χριστού». Και από πού είναι φανερό ότι δεν προσχώρησες στο κήρυγμα για να είσαι αρεστός στους ανθρώπους; «Ακούσατε», λέει, «για την παλαιά μου διαγωγή στον ιουδαϊσμό, ότι καταδίωκα καθ' υπερβολήν την Εκκλησία του Θεού και την κατέστρεφα». Δεν θα είχε μεταστραφεί στην πίστη, εάν ήθελε να αρέσει σε ανθρώπους. Για ποιον λόγο; Διότι τιμούνταν από τους Ιουδαίους, απολάμβανε μεγάλη ελευθερία δράσης και αξιωνόταν πρωτοκαθεδρίας· επομένως, δεν θα προσχωρούσε στον επικίνδυνο βίο των αποστόλων, ο οποίος γέμει από δυσφημίες και είναι γεμάτος από συμφορές. Ώστε η ξαφνική αυτή μεταβολή και μετάσταση, και το γεγονός ότι εγκατέλειψε μεν την τιμή ανάμεσα στους Ιουδαίους και τον ειρηνικό βίο, για να τα ανταλλάξει με τη ζωή των αποστόλων, η οποία εγκυμονεί μυρίους θανάτους, αποτέλεσε τη μέγιστη απόδειξη πως ο Παύλος δεν μεταστράφηκε εξαιτίας κάποιας ανθρώπινης πρόφασης. Για τον λόγο αυτόν και εμείς θελήσαμε να φέρουμε στο προσκήνιο τον προηγούμενο βίο του και να καταδείξουμε τον φλογερό του ζήλο εναντίον της Εκκλησίας, ώστε, όταν δεις τη μεγάλη του προθυμία υπέρ της Εκκλησίας, να θαυμάσεις τον Θεό ο οποίος ενεργεί και αναπλάθει τα πάντα. Γι' αυτόν τον λόγο και ο μαθητής του Παύλου διηγήθηκε σε εμάς με ακρίβεια τα παλαιότερα γεγονότα, και μάλιστα με πολλή έμφαση, λέγοντας τα εξής: «Ο δε Σαύλος, πνέοντας ακόμη απειλή και φόνο εναντίον των μαθητών του Κυρίου».

Τι εννοεί εδώ λέγοντας «πεποίθηση» και «εν σαρκί»; Καύχηση, παρρησία, σεμνολόγημα· και πολύ σωστά το πρόσθεσε αυτό. Διότι, αν, προερχόμενος από τους εθνικούς, κατηγορούσε την περιτομή, και όχι μόνο την περιτομή, αλλά και εκείνους που την εφαρμόζουν άκαιρα, θα έδινε την εντύπωση ότι, επειδή στερείται την ευγενική καταγωγή του Ιουδαϊσμού, επιτίθεται εναντίον της, σαν να μη γνωρίζει τα σεμνά της προνόμια ούτε να έχει συμμετάσχει σε αυτά. Τώρα όμως, αυτός που συμμετείχε και την κατηγορεί, δεν την κατηγορεί επειδή δήθεν δεν συμμετείχε, αλλά επειδή την έχει αποδοκιμάσει, όχι από άγνοια, αλλά ακριβώς από πλήρη επίγνωση. Πρόσεξε λοιπόν τι λέει και στην προς Γαλάτας επιστολή, όταν βρέθηκε στην ανάγκη να πει μεγάλα λόγια για τον εαυτό του, πώς ακόμη και έτσι επιδεικνύει ταπεινοφροσύνη: «Ακούσατε», λέει, «για την παλαιότερη διαγωγή μου στον Ιουδαϊσμό»· και πάλι εδώ: «Αν κάποιος άλλος νομίζει ότι μπορεί να έχει πεποίθηση στη σάρκα, εγώ περισσότερο»· και αμέσως πρόσθεσε: «Εβραίος από Εβραίους». Δεν το είπε αυτό πρωτίστως, αλλά αφού πρώτα είπε το «Αν κάποιος άλλος», δείχνοντας την ανάγκη, δείχνοντας ότι εξαιτίας εκείνων τα έλεγε αυτά.

Διότι η σφοδρότητά μου έγινε γνωστή μέχρι και σε εσάς· μολονότι είναι μεγάλη η απόσταση μεταξύ Παλαιστινίων και Γαλατών· ώστε δεν θα είχε διαδοθεί τόσο πολύ η φήμη, εάν τα όσα συνέβαιναν δεν υπερέβαιναν κάθε όριο και δεν ήταν αφόρητα για όλους. Γι’ αυτό και λέει: «Διότι ακούσατε για την παλαιότερη διαγωγή μου στον Ιουδαϊσμό, ότι καταδίωκα υπερβολικά την Εκκλησία του Θεού και την πορθούσα». Βλέπεις πώς διατυπώνει το καθετί με έμφαση, και δεν ντρέπεται; Διότι δεν καταδίωκε απλώς, αλλά με κάθε υπερβολή, και δεν καταδίωκε μόνο, αλλά και πορθούσε, δηλαδή, επιχειρούσε να σβήσει την Εκκλησία, να την καταστρέψει, να την κατεδαφίσει, να την αφανίσει· διότι αυτό είναι το έργο εκείνου που πορθεί. «Και προόδευα στον Ιουδαϊσμό περισσότερο από πολλούς συνομηλίκους του έθνους μου, όντας σε μεγαλύτερο βαθμό ζηλωτής των πατρικών μου παραδόσεων».

Γι' αυτό τον λόγο, ούτε καν σε μια απλή συνάντηση δεν τους είδε· και αυτό καθίσταται σαφές από όσα ακολουθούν. Διότι, λέγει, «ήμουν άγνωστος κατά πρόσωπο στις Εκκλησίες της Ιουδαίας. Μόνον άκουγαν ότι εκείνος που κάποτε μας κατεδίωκε, τώρα ευαγγελίζεται την πίστη, την οποία κάποτε προσπαθούσε να καταστρέψει». Τι θα μπορούσε να είναι πιο μετριόφρον από αυτήν την ψυχή; Διότι, όταν μεν αναφερόταν σε όσα αποτελούσαν κατηγορία εναντίον του, όπως το ότι κατεδίωκε την Εκκλησία και την κατέστρεφε, τα εξέθεσε με πολλή υπερβολή, διαπομπεύοντας ο ίδιος τον προηγούμενο βίο του· εκείνα όμως που επρόκειτο να τον αναδείξουν λαμπρό, αυτά τα αντιπαρέρχεται.

Και ότι δεν τα λέω αυτά ασκόπως ούτε για λόγους εντυπωσιασμού, το διακηρύσσουν περίτρανα όλα όσα αφορούν τον μακάριο Παύλο. Διότι αυτόν, ο οποίος κατεδίωκε τον Χριστό μετά τον σταυρό, και που χτύπησε τον μάρτυρά Του, τον Στέφανο, με τα χέρια των πολλών, όταν πια μετανόησε και καταδίκασε τα προηγούμενα αμαρτήματά του και προσέτρεξε σε Αυτόν που κάποτε κατεδίωκε, ο Χριστός τον συγκατέλεξε αμέσως ανάμεσα στους φίλους Του και σε εκείνους που κατέχουν τα πρωτεία, αναδεικνύοντάς τον κήρυκα και διδάσκαλο ολόκληρης της οικουμένης· αυτόν, τον βλάσφημο, τον διώκτη, τον υβριστή. Όπως ακριβώς και ο ίδιος, αγαλλιώντας για τη φιλανθρωπία του Θεού, τα διακήρυττε αυτά και δεν αισθανόταν ντροπή, αλλά, σαν να τα χάραζε γραπτώς σε στήλη, καταγράφοντας όσα με θράσος είχε πράξει στο παρελθόν, τα επεδείκνυε σε όλους, θεωρώντας ότι είναι προτιμότερο να στιγματίζεται από όλους ο προηγούμενος βίος του προκειμένου να φανεί το μέγεθος της δωρεάς του Θεού, παρά να επισκιάσει την άφατη και ανεκδιήγητη φιλανθρωπία Του, από δισταγμό να διαπομπεύσει σε όλους τη δική του πλάνη. Γι' αυτόν τον λόγο αναφέρει διαρκώς τους διωγμούς, τις επιβουλές και τους πολέμους εναντίον της Εκκλησίας· λέγοντας τη μία: «Δεν είμαι ικανός να ονομάζομαι απόστολος, διότι κατεδίωξα την Εκκλησία του Θεού»· και την άλλη: «Ότι ο Ιησούς ήλθε για να σώσει τους αμαρτωλούς, από τους οποίους πρώτος είμαι εγώ»· και πάλι: «Ακούσατε για την προηγούμενη διαγωγή μου στον Ιουδαϊσμό, ότι καθ' υπερβολήν κατεδίωκα την Εκκλησία του Θεού και την πορθούσα».

Αξίζει δε να θαυμάσει κανείς και τη φιλοσοφία του ευαγγελιστή, πώς δεν αποκρύπτει τον προηγούμενο βίο του, αλλά παραθέτει και το όνομά του, ενώ οι άλλοι τον απέκρυψαν με άλλη προσηγορία. Για ποιον λόγο όμως ανέφερε ότι «καθόταν στο τελωνείο»; Για να δείξει τη δύναμη Εκείνου που τον κάλεσε, ότι δηλαδή τον ανέσπασε από τα κακά, όχι αφού είχε παύσει ούτε αφού είχε αποστασιοποιηθεί από αυτήν την πονηρή καπηλεία, αλλά ενώ βρισκόταν στο μέσο αυτών· όπως ακριβώς μετέστρεψε και τον μακάριο Παύλο, ενώ μαινόταν, λυσσομανούσε και έπνεε πυρ· το οποίο άλλωστε και ο ίδιος, καθιστώντας το ως απόδειξη της δύναμης Εκείνου που τον κάλεσε, λέει προς τους Γαλάτες: «Ακούσατε την άλλοτε διαγωγή μου στον Ιουδαϊσμό, ότι καθ' υπερβολήν κατεδίωκα την Εκκλησία του Θεού»· και τους αλιείς επίσης τους κάλεσε ενώ βρίσκονταν στο μέσο των εργασιών τους.

Αλλά κανείς, ακούγοντας αυτά, ας μην νομίσει ότι αυτή η κλήση ήταν αναγκαστική· διότι μπορούσε πάλι να επιστρέψει εκεί από όπου ξεκίνησε. Πολλοί άλλωστε, βλέποντας άλλα, μεγαλύτερα θαύματα, γύρισαν πίσω, τόσο στην Καινή όσο και στην Παλαιά Διαθήκη· όπως ο Ιούδας, ο Ναβουχοδονόσορας, ο Ελύμας ο μάγος, ο Σίμων, ο Ανανίας και η Σαπφείρα, και ολόκληρος ο λαός των Ιουδαίων· αλλά όχι ο Παύλος. Αλλά αυτός, αφού ατένισε το ακήρατο φως, επιτάχυνε τον δρόμο του και πέταξε προς τον ουρανό. Και αν εξετάζεις για ποιον λόγο τυφλώθηκε, άκουσέ τον να λέει: «Διότι ακούσατε για την παλαιότερη διαγωγή μου στον Ιουδαϊσμό, ότι καταδίωκα με υπερβολική σφοδρότητα την Εκκλησία και την πορθούσα, και πρόκοβα στον Ιουδαϊσμό περισσότερο από πολλούς συνομηλίκους μου στο γένος μου, επειδή ήμουν υπερβολικά ζηλωτής των πατρικών μου παραδόσεων». Επειδή, λοιπόν, ήταν τόσο σφοδρός και απρόσιτος, είχε ανάγκη από ισχυρότερο χαλινάρι, για να μην παρασυρθεί από την ορμή της προθυμίας του και παρακούσει τα όσα του λέγονταν. Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο, καταστέλλοντας εκείνη τη μανία του, πρώτα κατευνάζει τα κύματα της ραγδαίας εκείνης οργής μέσω της τύφλωσης, και έπειτα συνομιλεί μαζί του, δείχνοντας το απρόσιτο της σοφίας Του και το υπερέχον της γνώσης Του, και για να μάθει ποιον πολεμά, τον Οποίον δεν μπορεί να αντέξει όχι μόνο όταν τιμωρεί, αλλά ούτε καν όταν ευεργετεί. Διότι δεν τον τύφλωσε το σκοτάδι, αλλά η υπερβολή του φωτός τον σκοτείνιασε.

Γι' αυτό και ο ίδιος φώναζε δυνατά, δηλώνοντας ακριβώς αυτό: «Εάν κάποιος νομίζει ότι είναι σοφός μεταξύ σας, ας γίνει μωρός, για να γίνει σοφός»· διότι δεν είναι δυνατόν να αναβλέψει κανείς καλά, εάν προηγουμένως δεν έχει τυφλωθεί καλά, και εάν δεν έχει αποβάλει τους λογισμούς που τον ταράζουν εσωτερικά, και δεν έχει εμπιστευθεί τα πάντα στην πίστη. Αλλά ακούγοντας αυτά, ας μη νομίσει κανείς ότι αυτή η κλήση ήταν αναγκαστική· διότι μπορούσε πάλι να επιστρέψει εκεί από όπου βγήκε. Πολλοί άλλωστε, αν και είδαν άλλα μεγαλύτερα θαύματα, επέστρεψαν πίσω, και στην Καινή και στην Παλαιά Διαθήκη, όπως ο Ιούδας, ο Ναβουχοδονόσορ, ο Ελύμας ο μάγος, ο Σίμων, ο Ανανίας, η Σαπφείρα, και ολόκληρος ο λαός των Ιουδαίων. Όχι όμως ο Παύλος· αλλά, αφού ανέβλεψε, επιτάχυνε τον δρόμο του προς το ακήρατο φως, και πετούσε προς τον ουρανό. Εάν δε εξετάζεις για ποιον λόγο τυφλώθηκε, άκουσέ τον να λέει: «Διότι ακούσατε για την παλαιά μου διαγωγή στον Ιουδαϊσμό, ότι δίωκα υπερβολικά την Εκκλησία του Θεού και την κατέστρεφα, και πρόκοβα στον Ιουδαϊσμό περισσότερο από πολλούς συνομηλίκους στο έθνος μου, όντας υπερβολικά ζηλωτής των πατρικών μου παραδόσεων». Επειδή, λοιπόν, ήταν τόσο σφοδρός και απρόσιτος, χρειαζόταν σφοδρότερο χαλινάρι, ώστε να μην παρασυρθεί από την ορμή της προθυμίας του και παρακούσει τα όσα του ειπώθηκαν.

Επειδή, λοιπόν, απέπλυνε όλα τα προηγούμενα μέσω του βαπτίσματος και έπειτα ζούσε με τόση καθαρότητα, ώστε να μην τον ελέγχει η συνείδησή του για τίποτα, και δεν είχε αμαρτήματα για τα οποία να στενάξει, θυμόταν τα εξαλειμμένα αμαρτήματα που είχε διαπράξει πριν από το βάπτισμα, λέγοντας: «Ο Χριστός Ιησούς ήλθε στον κόσμο για να σώσει τους αμαρτωλούς, από τους οποίους πρώτος είμαι εγώ»· και πάλι: «Με θεώρησε πιστό θέτοντάς με στη διακονία, εμένα που προηγουμένως ήμουν βλάσφημος, διώκτης και υβριστής· διότι με υπερβολική μανία δίωκα την Εκκλησία του Θεού και την κατέστρεφα»· και πάλι: «Δεν είμαι άξιος να ονομάζομαι απόστολος». Διότι, έστω και αν εκείνα τα αμαρτήματα μας αφήνουν πλέον απαλλαγμένους από κάθε ενοχή και καταδίκη, είναι ωστόσο ικανά να προκαλέσουν ιερή ντροπή στην ψυχή και να την πείσουν να αγαπά τον Θεό με σφοδρότητα.

Πρόσεξε πώς κατ' επανάληψη ισχυρίζεται ότι έγινε μαθητής του Θεού, επειδή εκείνοι που εξανάγκαζαν τους Γαλάτες να περιτέμνονται έλεγαν το εξής: ότι οι μεν απευθείας μαθητές του Χριστού, δηλαδή ο Πέτρος, ο Ιάκωβος και ο Ιωάννης, επιτρέπουν την περιτομή, ενώ αυτός είναι μαθητής μαθητών, και δεν πρέπει άραγε να δίνουν προσοχή περισσότερο σε εκείνους παρά σε αυτόν; «Διότι ακούσατε για τη διαγωγή που είχα άλλοτε στον Ιουδαϊσμό, ότι καταδίωκα σε υπερβολικό βαθμό την Εκκλησία του Θεού και την πορθούσα, και πρόκοβα στον Ιουδαϊσμό περισσότερο από πολλούς συνομηλίκους στο έθνος μου, όντας υπερβολικά ζηλωτής των πατρικών μου παραδόσεων. Όταν όμως ευδόκησε ο Θεός». Ολόκληρο το επιχείρημα που αναπτύσσει αποτελεί απόδειξη του ότι δεν παρέλαβε το μυστήριο από άνθρωπο.