Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΓΑΛΑΤΑΣ 1:16

Ποιον θέλουν να μιμηθείς εκείνοι; Εκείνον που διστάζει και, ενώ θέλει να ακολουθήσει, το αναβάλλει και ζητά συμβουλές για χάρη των οικείων του· ή τον μακάριο Παύλο, ο οποίος, μόλις του ανατέθηκε η οικονομία, δεν συμβουλεύτηκε σάρκα και αίμα;

Ποιον θέλουν να μιμηθείς εκείνοι; Εκείνον που διστάζει και, ενώ θέλει μεν να ακολουθήσει, το αναβάλλει και συμβουλεύεται τους δικούς του; Ή τον μακάριο Παύλο, ο οποίος, αμέσως μόλις του ανατέθηκε η οικονομία, δεν συμβουλεύτηκε σάρκα και αίμα;

Απολ. Πώς δύναται ο ανθρώπινος νους να μην τρέπεται; Ορθ. Όπως αυτό το θνητό, όταν ενδυθεί την αθανασία, δεν πεθαίνει πλέον, και αυτό το φθαρτό, όταν ενδυθεί την αφθαρσία, δεν φθείρεται πλέον, έτσι και ο νους, όταν θεωθεί μέσω της ενώσεως με τον Θεό Λόγο, δεν τρέπεται. Απολ. Επομένως και οι άγιοι είχαν άτρεπτο νου; Ορθ. Όχι. Απολ. Γιατί; Δεν υπήρχε και σε αυτούς ο Λόγος; Ορθ. Στους αγίους όμως δεν βρισκόταν καθ' ένωσιν, αλλά κατά τη χάρη του Πνεύματος που ενεργούσε σε αυτούς με διάφορους τρόπους· εδώ αντιθέτως υπάρχει όλο το πλήρωμα της θεότητας· και οι μεν άγιοι ήταν μέτοχοι του Λόγου, εδώ όμως ο Λόγος μετέσχε της ανθρωπότητας. Απολ. Πες «αίματος και σαρκός», όπως έχει γραφτεί. Ορθ. Είναι συνήθεια της Γραφής να ονομάζει όλον τον άνθρωπο σάρκα και αίμα, όπως όταν λέει: «δεν συμβουλεύθηκα σάρκα και αίμα», και «τις έσχατες ημέρες θα εκχέω από το Πνεύμα μου επί πάσαν σάρκα», και πάλι: «δεν θα παραμείνει το Πνεύμα μου στους ανθρώπους αυτούς, επειδή είναι σάρκες» και όλα τα παρόμοια. Απολ. Τι σημαίνει ότι οι άγιοι μετείχαν και ο Θεός Λόγος μετέσχε; Ποια είναι η διαφορά; Ορθ. Ότι οι άγιοι υπήρξαν προηγουμένως, και έπειτα μετείχαν του Θεού Λόγου· εδώ όμως δεν συνέβη έτσι, αλλά ο υπάρχων προ των αιώνων Θεός Λόγος, αφού θέλησε να ενανθρωπήσει, αγίασε την Παρθένο και ένωσε με τον εαυτό Του σώμα από αυτήν, το οποίο δεν υπήρξε προηγουμένως για να το ενώσει έπειτα, αλλά το ένωσε κατά την ίδια τη στιγμή της υπάρξεώς του. Απολ.

Διότι αυτό ακριβώς λέω, ότι όλα τα έργα είναι του Πατρός, και του Υιού, και του Αγίου Πνεύματος· και γι' αυτόν τον λόγο άλλοτε αποδίδονται στον Πατέρα, άλλοτε στον Υιό, και άλλοτε στο Άγιο Πνεύμα. Εξάλλου λέγει ο άγιος απόστολος Παύλος: «Όταν δε ευδόκησε ο Θεός, ο οποίος με ξεχώρισε από την κοιλία της μητρός μου, να αποκαλύψει τον Υιό Του μέσα μου»· και πάλι ο ίδιος λέγει: «Παύλος, δούλος του Ιησού Χριστού, κλητός Απόστολος, ξεχωρισμένος για το Ευαγγέλιο του Θεού». Μακεδόνιος.

Και είτε θέλεις να πεις «Συμπλέχθηκε», είτε, όπως είπε η Γραφή, «Έλαβε», είτε «Έγινε», είναι ο Θεός Λόγος, ο οποίος έλαβε μορφή δούλου, ονομαζόμενος και όντας και πιστευόμενος ως Χριστός· και αφενός χρίεται ως άνθρωπος με το Άγιο Πνεύμα, αφετέρου ως Θεός το χορηγεί ο ίδιος στους αξίους. Έτσι και ως Θεός νομοθετεί, και ως άνθρωπος υπόκειται στον νόμο, και για τον λόγο αυτόν δεν λέει: «Τάδε λέγει Κύριος», επειδή δεν είναι άνθρωπος που μετείχε στη θεότητα, αλλά Θεός που μετείχε σε αίμα και σάρκα, δηλαδή στην ανθρωπότητα. Διότι η Γραφή αποκαλεί τον άνθρωπο σάρκα και αίμα, όπως όταν λέει ο Παύλος: «Δεν συμβουλεύθηκα σάρκα και αίμα»· και όπως ακριβώς ο άνθρωπος είναι ένα πρόσωπο, το οποίο συντίθεται από το ζωικό και το λογικό στοιχείο, έτσι και ο Χριστός είναι ένα πρόσωπο, υπάρχοντας από Θεό και δουλική μορφή, και γι' αυτό δεν λέει: «Τάδε λέγει Κύριος», αλλά, «Εγώ σας λέω»· και, «Εγώ είμαι η ζωή και η αλήθεια». Όπως λοιπόν, εάν το λογικό στοιχείο μέσα μας λέει: «Εγώ είμαι αυτός που δημιουργήθηκε κατ' εικόνα Θεού και πλάστηκε άφθαρτος»· και πάλι το ίδιο λογικό στοιχείο λέει: «Εγώ είμαι γη και στάχτη»· δεν μιλάει πότε το ζωικό στοιχείο και πότε το λογικό, αλλά το ίδιο το λογικό λέει άλλοτε τα δικά του γνωρίσματα και άλλοτε τα γνωρίσματα του ζωικού στοιχείου· έτσι, μέσα από την ένωση, όντας ένα πρόσωπο ο άνθρωπος και ο Θεός Λόγος, όταν λέει, «Εκείνος που έχει δει εμένα, έχει δει τον Πατέρα», εκφράζει τη θεωρία της δικής του θεότητας.

Πιες αυτό πρώτα, κάνε το γρήγορα. Μην προσέρχεσαι στην ανάληψη του έργου με νωθρότητα, ούτε με μαλθακότητα, ούτε χωρίς προθυμία, ούτε χαλαρά, αλλά με ζέση και με σπουδή. Τέτοιος ήταν ο Παύλος· μόλις ήπιε την πίστη, δεν καθυστέρησε καθόλου να αρχίσει το κήρυγμα· αυτός, ο οποίος βέβαια δεν συμβουλεύτηκε σάρκα και αίμα, αλλά αμέσως, σαν ένας δρομέας, με το που έλαβε το σύνθημα του αγώνα, έσπευδε προς το τέρμα, προχωρώντας προς τον σκοπό, για το βραβείο της άνω κλήσεως.

Κεφάλαιο Δ΄ ΛΟΥΚΑΣ. Είπε δε προς κάποιον άλλον: Ακολούθησέ με. Εκείνος δε είπε: Κύριε, επίτρεψέ μου να πάω πρώτα να θάψω τον πατέρα μου. Είπε δε σε αυτόν ο Κύριος: Άφησε τους νεκρούς να θάψουν τους δικούς τους νεκρούς· εσύ δε πήγαινε και διάγγελλε τη βασιλεία του Θεού. ΠΡΟΣ ΓΑΛΑΤΑΣ. Όταν δε ευδόκησε ο Θεός, ο οποίος με ξεχώρισε από την κοιλιά της μητέρας μου και με κάλεσε διά της χάριτός Του, να αποκαλύψει τον Υιό Του σε εμένα, για να Τον ευαγγελίζομαι στα έθνη· αμέσως δεν συμβουλεύτηκα σάρκα και αίμα, ούτε πήγα στα Ιεροσόλυμα προς τους αποστόλους πριν από εμένα· αλλά αναχώρησα για την Αραβία, και επέστρεψα πάλι στη Δαμασκό.

Αλλά δεν θα διαπιστώσουμε ότι οι άγιοι απόστολοι υπήρξαν τέτοιοι· διότι άκουσαν τον Ιησού να λέει: «Ελάτε οπίσω μου και θα σας κάνω αλιείς ανθρώπων». Και εκείνοι παρευθύς, αναφέρει, «αφού άφησαν το πλοίο και τον πατέρα τους, τον ακολούθησαν». Γράφει δε και ο σοφότατος Παύλος: «Όταν δε ευδόκησε ο Θεός να αποκαλύψει τον Υιό του σε εμένα, αμέσως δεν συμβουλεύτηκα σάρκα και αίμα». Τέτοιοι αρμόζει να είναι όσοι επιθυμούν να ακολουθούν τον Χριστό.

Και δεν αναχώρησε προηγουμένως από τη γη των Μαδιανιτών, παρά μόνο όταν πληροφορήθηκε ότι πλέον είχε πεθάνει ο τύραννος των Αιγυπτίων· διότι φοβόταν πάρα πολύ τον θάνατο. Επειδή δε απαλλάχθηκε από αυτούς τους φόβους, αφού του το είχε προαναγγείλει ο Θεός, τότε μόλις, παίρνοντας τη γυναίκα και τα παιδιά του, κατεβαίνει στη γη των Αιγυπτίων, για να εκτελέσει τα προσταχθέντα. Αυτό θα μπορούσε να αποτελεί τύπο της ζωής σύμφωνα με τον Νόμο, η οποία κατά κάποιον τρόπο είναι μερισμένη και βλέπει και προς τα δύο, δηλαδή, εννοώ, και προς τα θεία και προς τα ανθρώπινα. Διότι δεν είναι ελεύθερη από τη γήινη και κοσμική φροντίδα, ούτε βέβαια εντελώς ιερή, αν και η ευαγγελική πολιτεία δεν επιδέχεται καθόλου τον μερισμό προς τα σαρκικά, δηλαδή προς τα πράγματα του κόσμου, αλλά ολοκληρωτικά αφιερώνει στον Θεό αυτούς που έχουν τεθεί υπό τον Χριστό. «Διότι εκείνοι που ανήκουν στον Ιησού Χριστό», λέει, «σταύρωσαν τη σάρκα μαζί με τα πάθη και τις επιθυμίες.» Γι' αυτό, όταν κάποιος από τους μαθητές προσήλθε και είπε στον Χριστό: «Διδάσκαλε, επίτρεψέ μου πρώτα να πάω και να θάψω τον πατέρα μου», διδάχθηκε ολοκληρωτικά την ιερή πολιτεία, ακούγοντας αμέσως: «Ακολούθησέ με, και άφησε τους νεκρούς να θάψουν τους δικούς τους νεκρούς.» Γράφει επίσης σε κάποιους και ο θεσπέσιος Παύλος: «Όταν όμως ευδόκησε ο Θεός να αποκαλύψει τον Υιό του σε μένα, για να τον ευαγγελίζομαι στα έθνη, δεν συμβουλεύτηκα αμέσως σάρκα και αίμα.» Ο Μωυσής όμως συμβουλεύεται.

ή «να θυμάστε τα λόγια του Κυρίου, ότι ο ίδιος είπε, καλό είναι να δίνει κανείς μάλλον παρά να λαμβάνει»· «και τώρα ιδού, εγώ δεδεμένος από το Πνεύμα πορεύομαι», σαν να έλεγε: «Ο Παύλος, δέσμιος του Ιησού Χριστού»· «μόνο που το Πνεύμα μού διαμαρτύρεται από πόλη σε πόλη λέγοντας», το οποίο είναι όμοιο με το να ειπωθεί: «ο Κύριος μαρτυρεί στην ψυχή μου ότι δεν ψεύδομαι»· «εν δυνάμει κατά το Πνεύμα της αγιωσύνης», το οποίο είναι όμοιο με το να ειπωθεί: «Άγιος είναι ο αναπαυόμενος εν αγίοις»· και «περιτομή της καρδιάς εν πνεύματι», το οποίο είναι όμοιο με το να ειπωθεί: «και περιτμηθήκατε με περιτομή αχειροποίητη, με την απέκδυση του σώματος των αμαρτιών, κατά την περιτομή του Χριστού»· «εάν βέβαια το Πνεύμα του Θεού κατοικεί μέσα σας», το οποίο είναι όμοιο με το να ειπωθεί: «όπως ακριβώς παραλάβατε τον Χριστό, μέσα σε αυτόν να περιπατείτε» και «το Πνεύμα του Κυρίου μίλησε μέσα μου και ο λόγος του είναι στο στόμα μου»· και «έχοντας την απαρχή του Πνεύματος», το οποίο είναι όμοιο με το να ειπωθεί: «η απαρχή είναι ο Χριστός»· «αλλά το ίδιο το Πνεύμα υπερεντυγχάνει υπέρ ημών», το οποίο είναι όμοιο με το να ειπωθεί: «ο οποίος είναι στα δεξιά του Θεού, ο οποίος και μεσιτεύει υπέρ ημών»· «για να γίνει η προσφορά των εθνών ευπρόσδεκτη, αγιασμένη εν Αγίω Πνεύματι», το οποίο είναι όμοιο με το να ειπωθεί: «και είθε ο Κύριος να σας αγιάσει, ώστε να είστε ειλικρινείς και απρόσκοπτοι κατά την ημέρα του Χριστού»· «σε εμάς όμως τα αποκάλυψε ο Θεός δια του Πνεύματός του», το οποίο είναι όμοιο με το να ειπωθεί: «όταν ευδόκησε αυτός που με ξεχώρισε από την κοιλιά της μητέρας μου δια της χάριτός του να αποκαλύψει τον Υιό του μέσα μου»· «εμείς όμως δεν λάβαμε το πνεύμα του κόσμου, αλλά το Πνεύμα το εκ του Θεού», το οποίο είναι όμοιο με το να ειπωθεί: «δοκιμάζετε τους εαυτούς σας εάν ο Χριστός είναι μέσα σας»· «είστε ναός του Θεού και το Πνεύμα του Θεού κατοικεί μέσα σας», το οποίο είναι όμοιο με το να ειπωθεί: «θα κατοικήσω ανάμεσά τους και θα περιπατήσω μαζί τους, και θα είμαι Θεός τους και αυτοί θα είναι λαός μου».

«καὶ ὅταν ἦλθαν στὴν Μυσία, δοκίμαζαν νὰ πορευθοῦν πρὸς τὴν Βιθυνία καὶ δὲν τοὺς ἄφησε τὸ Πνεῦμα», ὅπως θὰ ἔλεγε ὁ Χριστὸς «πορευθέντες βαπτίσατε ὅλα τὰ ἔθνη» ἢ «μὴ βαστάζετε σακίδιο, μήτε ράβδο, μήτε ὑποδήματα»· «οἱ ὁποῖοι (λέγει) ἔλεγαν στὸν Παῦλο μέσῳ τοῦ Πνεύματος νὰ μὴν ἀνεβαίνει στὰ Ἱεροσόλυμα», ἢ ὁ Ἄγαβος «αὐτὰ λέγει τὸ Πνεῦμα τὸ Ἅγιο, τὸν ἄνδρα στὸν ὁποῖο ἀνήκει ἡ ζώνη αὐτή», ὅμοιο μὲ αὐτὸ ποὺ εἶπε ὁ Παῦλος «ἐὰν ζητεῖτε ἀπόδειξη τοῦ Χριστοῦ ποὺ λαλεῖ μέσα μου» ἢ «νὰ θυμᾶστε τοὺς λόγους τοῦ Κυρίου, ὅτι ὁ ἴδιος εἶπε πὼς εἶναι καλὸ νὰ δίνει κανεὶς μᾶλλον παρὰ νὰ λαμβάνει»· «καὶ τώρα ἰδού, ἐγὼ δεμένος μὲ τὸ Πνεῦμα πορεύομαι», ὅπως θὰ ἔλεγε «ὁ Παῦλος, δέσμιος τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ»· «ἐκτὸς τοῦ ὅτι τὸ Πνεῦμα διαμαρτύρεται σὲ ἐμένα σὲ κάθε πόλη λέγοντας», ὅμοιο μὲ τὸ νὰ λέει «ὁ Κύριος μαρτυρεῖ στὴν ψυχή μου ὅτι δὲν ψεύδομαι»· «ἐν δυνάμει κατὰ τὸ πνεῦμα τῆς ἁγιωσύνης», ὅμοιο μὲ τὸ νὰ λέει «ἅγιος εἶναι αὐτὸς ποὺ ἀναπαύεται ἐν ἁγίοις»· «καὶ ἡ περιτομὴ τῆς καρδιᾶς ἐν πνεύματι» ὅμοιο μὲ τὸ νὰ λέει «καὶ περιτμηθήκατε μὲ περιτομὴ ἀχειροποίητη, μὲ τὴν ἀπέκδυση τοῦ σώματος τῶν ἁμαρτιῶν διὰ τῆς περιτομῆς τοῦ Χριστοῦ»· «ἐὰν βέβαια τὸ Πνεῦμα τοῦ Θεοῦ κατοικεῖ μέσα σας», ὅμοιο μὲ τὸ νὰ λέει «καθὼς λάβατε τὸν Χριστό, νὰ περιπατεῖτε ἐν αὐτῷ»· καὶ «τὸ Πνεῦμα τοῦ Κυρίου ἐλάλησε μέσα μου καὶ ὁ λόγος του εἶναι στὸ στόμα μου» καὶ «ἔχοντας τὴν ἀπαρχὴ τοῦ Πνεύματος», ὅμοιο μὲ τὸ νὰ λέει «ἀπαρχὴ εἶναι ὁ Χριστός»· «ἀλλὰ τὸ ἴδιο τὸ Πνεῦμα ὑπερμεσιτεύει ὑπὲρ ἡμῶν», ὅμοιο μὲ τὸ νὰ λέει «ὁ ὁποῖος εἶναι στὰ δεξιὰ τοῦ Θεοῦ, ὁ ὁποῖος καὶ μεσιτεύει ὑπὲρ ἡμῶν»· «ὥστε νὰ γίνει ἡ προσφορὰ τῶν ἐθνῶν εὐπρόσδεκτη, ἁγιασμένη ἐν Πνεύματι Ἁγίῳ», ὅμοιο μὲ τὸ νὰ λέει «καὶ ὁ Κύριος νὰ σᾶς ἁγιάσει, ὥστε νὰ εἶστε εἰλικρινεῖς καὶ ἀπρόσκοπτοι κατὰ τὴν ἡμέρα τοῦ Χριστοῦ»· «σὲ ἐμᾶς δὲ τὸ ἀπεκάλυψε ὁ Θεὸς διὰ τοῦ Πνεύματός του», ὅμοιο μὲ τὸ νὰ λέει «ὅταν εὐδόκησε αὐτὸς ποὺ μὲ ξεχώρισε ἀπὸ τὴν κοιλιὰ τῆς μητέρας μου, διὰ τῆς χάριτός του νὰ ἀποκαλύψει τὸν Υἱό του σὲ ἐμένα»· «ἐμεῖς δὲ δὲν λάβαμε τὸ πνεῦμα τοῦ κόσμου, ἀλλὰ τὸ Πνεῦμα τὸ ἐκ τοῦ Θεοῦ», ὅμοιο μὲ τὸ νὰ λέει «δοκιμάζετε τὸν ἑαυτό σας ἂν ὁ Χριστὸς εἶναι μέσα σας»· «ναὸς τοῦ Θεοῦ εἶστε καὶ τὸ Πνεῦμα τοῦ Θεοῦ κατοικεῖ μέσα σας», ὅμοιο μὲ τὸ νὰ λέει «θὰ κατοικήσω ἀνάμεσά τους καὶ θὰ περπατήσω μαζί τους, καὶ θὰ εἶμαι Θεός τους καὶ αὐτοὶ θὰ εἶναι λαός μου». 6.

Και ο Απόστολος αυτό ακριβώς δήλωνε λέγοντας: «Καθώς μας εξέλεξε στο πρόσωπό του προ καταβολής κόσμου, για να είμαστε άγιοι και άμωμοι ενώπιόν του με αγάπη, αφού μας προόρισε για υιοθεσία μέσω του Ιησού Χριστού»· και πάλι: «Στον οποίο και κληρωθήκαμε, αφού προοριστήκαμε σύμφωνα με την πρόγνωση εκείνου που ενεργεί τα πάντα και κατά τη βουλή του θελήματός του, ώστε να είμαστε εμείς προς έπαινο της δόξας του». Βλέπεις πώς λέει ότι προ καταβολής κόσμου έχουμε εκλεγεί και προοριστεί για υιοθεσία, σύμφωνα με την πρόθεση αυτού που ενεργεί τα πάντα; Την ίδια δε σκέψη παρουσιάζει ο ίδιος λέγοντας: «Γνωρίζουμε δε ότι σε εκείνους που αγαπούν τον Θεό όλα συνεργούν προς το αγαθό, σε εκείνους που είναι κλητοί σύμφωνα με την πρόθεσή του· διότι αυτούς που προγνώρισε, αυτούς και προόρισε να γίνουν σύμμορφοι με την εικόνα του Υιού του, ώστε να είναι αυτός πρωτότοκος ανάμεσα σε πολλούς αδελφούς. Και αυτούς που προόρισε, αυτούς και κάλεσε, και αυτούς που κάλεσε, αυτούς και δικαίωσε, και αυτούς που δικαίωσε, αυτούς και δόξασε». Τα παρόμοια διδάσκει και για τον εαυτό του σε όσα λέει: «Όταν δε ευδόκησε αυτός που με ξεχώρισε από την κοιλιά της μητέρας μου, να αποκαλύψει τον Υιό του σε εμένα».

Γι' αυτό, λοιπόν, σε αυτούς είναι αναγκαία η μαρτυρία της αποστολικής εντολής που λέει: «ακόμη κι αν άγγελος από τον ουρανό σας κηρύξει Ευαγγέλιο διαφορετικό από αυτό που παραλάβατε, ας είναι ανάθεμα». Με κυριεύει θαυμασμός όταν παρατηρώ την αποστολική διάνοια. Διότι, σαν να προφήτευε το μέλλον στους ίδιους τους Γαλάτες, καθόριζε με ακρίβεια τη θεολογία για τον Σωτήρα, γράφοντας αμέσως στην αρχή της προς αυτούς επιστολής με τρόπο πιο ασυνήθιστο από τον καθιερωμένο, ως εξής: «Παύλος, απόστολος όχι από ανθρώπους ούτε μέσω ανθρώπου, αλλά διά του Ιησού Χριστού». Δεν θα έβρισκε, βέβαια, κανείς να γράφει με αυτόν τον τρόπο σε άλλους· επειδή, όπως είναι φυσικό, κανένας από τους άλλους στους οποίους έγραφε δεν βρισκόταν στην ίδια κατάσταση όσον αφορά την πίστη. Διότι σε εκείνους που θεωρούσαν τον Χριστό ως απλό άνθρωπο, προσέφερε τη διόρθωση, διδάσκοντας στην αρχή της επιστολής ότι δεν ήταν άνθρωπος· και προχωρώντας, έλεγε στους ίδιους ότι «το Ευαγγέλιο που κηρύχθηκε από εμένα σε εσάς, δεν είναι ανθρώπινο, διότι ούτε εγώ το παρέλαβα από άνθρωπο, ούτε το διδάχθηκα, αλλά δι' αποκαλύψεως Ιησού Χριστού», με τα οποία λόγια πάλι αποδείκνυε ότι ο Ιησούς Χριστός δεν ήταν άνθρωπος. Και τι ήταν, αν δεν ήταν άνθρωπος, προχωρώντας πάλι το διασαφήνιζε λέγοντας: «όταν δε ευδόκησε ο Θεός, ο οποίος με ξεχώρισε από την κοιλιά της μητέρας μου, να αποκαλύψει τον Υιό Του μέσα μου». Βλέπεις πώς σαφώς ονόμαζε τον Σωτήρα Υιό του Θεού, και γι' αυτόν τον λόγο, Θεό.

Του οποίου η ύλη απέβαλε τη γήινη φύση, αφότου δια του βαπτίσματος απέβαλε τα λέπια των οφθαλμών μαζί με το σαρκικό φρόνημα, και αναδημιουργήθηκε από το εύοσμο άρωμα, γενόμενος τέκνο του Αγίου Πνεύματος· αυτός, επειδή μέσα από μία τέτοια σφυρηλάτηση κατασκευάστηκε ως σκεύος εκλογής, γενόμενος φιάλη για την οινοχοΐα του λόγου, δεν είχε πλέον ανάγκη από άνθρωπο για να του εγχύσει τη γνώση των μυστηρίων (διότι δεν συμβουλεύθηκε σάρκα και αίμα), αλλά ο ίδιος δημιουργούσε μέσα του και ανέβλυζε το θείο ποτό, παρασκευάζοντας ως μύρο τα ποικίλα άνθη των αρετών για τους ακροατές μέσω της ευωδίας του Χριστού, ώστε, σύμφωνα με τις διαφορές και τις ιδιότητες εκείνων που δέχονταν τον λόγο, να βρίσκεται το άρωμα κατάλληλο για την εκάστοτε ανάγκη εκείνου που το επιζητούσε: για τους Ιουδαίους, για τους Έλληνες, για τις γυναίκες, για τους άνδρες, για τους κυρίους, για τους δούλους, για τους γονείς, για τα τέκνα, για τους ανόμους, για εκείνους που βρίσκονταν υπό τον νόμο. Τόσο πολύμορφη ήταν σε αυτόν η χάρη της διδασκαλίας, συγκερασμένη με κάθε αρετή, καθώς η φιάλη παρασκεύαζε το μύρο δια μέσου των ποικίλων διδαγμάτων καταλλήλως προς την ανάγκη του καθενός από εκείνους που δέχονταν τον λόγο. Τέτοιου είδους σιαγόνες, λοιπόν, επαινεί εκείνη που ζωγραφίζει με τον λόγο το κάλλος του σώματος του Νυμφίου.

Έτσι λοιπόν, αφού ανέλαβε αναγκαστικά τον ζυγό, και αφού τελέστηκαν σε αυτόν στη συνέχεια όλα τα καθορισμένα νόμιμα, ζήτησε λίγο χρόνο από εκείνον που του ανακοίνωσε την ιεροσύνη, προκειμένου να κατανοήσει την ακρίβεια του μυστηρίου. Δεν θεώρησε πλέον ότι έπρεπε, όπως λέει ο Απόστολος, να στηριχθεί σε σάρκα και αίμα, αλλά ζητούσε από τον Θεό να του γίνει η φανέρωση των κρυφών μυστηρίων· και δεν αποτόλμησε νωρίτερα το κήρυγμα του λόγου, προτού του αποκαλυφθεί η αλήθεια μέσω κάποιας εμφάνισης. Διότι, ενώ κάποτε εξέταζε μέσα στη νύχτα τα περί του λόγου της πίστεως και ανακινούσε στο μυαλό του λογισμούς κάθε είδους –επειδή υπήρχαν πράγματι και τότε κάποιοι που παραχάρασσαν την ευσεβή διδασκαλία, καθιστώντας πολλές φορές την αλήθεια αμφίβολη ακόμη και στους συνετούς, εξαιτίας της αληθοφάνειας των επιχειρημάτων τους– ενώ λοιπόν αγρυπνούσε και μεριμνούσε για την αλήθεια αυτή, του εμφανίζεται κάποιος στον ξύπνιο του με ανθρώπινη μορφή, γέροντας στην όψη, ιεροπρεπής στην περιβολή του ενδύματός του, υποδηλώνοντας πολλή αρετή με τη χάρη του προσώπου του και με το σεμνό του παράστημα.

Αλλά επειδή ο Πέτρος αντίκρισε έτσι παράδοξα το ελεύθερο φως, βλέποντας αμέσως τον μέγα Παύλο ως αρχέτυπο, ούτε ο ίδιος θέλησε να συμβουλευτεί σάρκα και αίμα· και πράττοντας ορθά, παραδίδεται ολόκληρος στον Θεό, ο Οποίος με ανώτερη πρόνοια είχε οικονομήσει τα ζητήματά του και τον είχε καλέσει τόσο θαυμαστά, και Τον ακολουθεί με θαυμαστή προθυμία, μη ανεχόμενος να απομακρυνθεί ούτε για λίγο, ούτε να αποχωριστεί τα ίχνη Του. Διότι, όπως αν κάποιος προσηλώσει επίμονα το βλέμμα του στον ήλιο και έπειτα κοιτάξει προς τα κάτω, τα βλέπει όλα κυριολεκτικά ως σκοτάδι, έτσι και εκείνος, έχοντας στηρίξει αμετακίνητο το μάτι της ψυχής του, τον νου, στον ουρανό, εύκολα παρέβλεψε τα πάντα: σπίτι, πατρίδα, γονείς, τους συγγενείς εξ αίματος, κάθε είδους φιλικές συναναστροφές, και αφού είπε σε όλους αντίο, ή μάλλον χωρίς καν να αποχαιρετήσει, αφιερώνεται σε ένα πράγμα, στην κατά Θεόν πολιτεία. Και ένα μέλημα ήταν γι' αυτόν ανώτερο από κάθε άλλη ενασχόληση: να κρατά γερά το θείο θέλημα, και έτσι να γίνει τα πάντα για τον Χριστό, για να έχει τον Χριστό αντί για όλα, σύμφωνα με την θεσπέσια εκείνη απόφαση.

Δεν ρωτά αν πρέπει να μιλήσει στα έθνη, αλλά μιλά αμέσως· γι' αυτό έλεγε: «Δεν συμβουλεύτηκα σάρκα και αίμα». Πραγματικά, μεγάλο αγαθό είναι η θλίψη, και αποτελεί κατόρθωμα μεγάλης και γενναίας ψυχής. Πόσοι πίστεψαν μετά από αυτόν, και όμως κανείς δεν έλαμψε έτσι; Τέτοια προθυμία χρειαζόμαστε παντού, μεγάλη πνευματική φλόγα, ψυχή παρατεταγμένη για τον θάνατο· διότι διαφορετικά δεν είναι δυνατόν να αξιωθούμε τη Βασιλεία, χωρίς να σταυρωθούμε. Ας μην εξαπατούμε τους εαυτούς μας. Διότι, αν σε έναν πόλεμο δεν είναι δυνατόν να σωθεί εκείνος που ζει με τρυφή, που θησαυρίζει, που εμπορεύεται και που ραθυμεί, πολύ περισσότερο δεν είναι δυνατόν σε τούτον εδώ τον πόλεμο. Ή μήπως δεν νομίζετε ότι διεξάγεται τώρα ένας πόλεμος που είναι ο πιο σκληρός από όλους τους πολέμους;

Διότι, εάν όταν βρισκόμουν στην πλάνη δεν με κυρίευε ένα τέτοιο πάθος, αλλά ο ζήλος για τον Θεό με οδήγησε σε αυτό, πόσο μάλλον, όταν πλέον γνώρισα την αλήθεια, θα ήταν δίκαιο να έχω απαλλαγεί από κάθε τέτοια υποψία. Επειδή ταυτόχρονα μετεστράφην προς τα δόγματα της Εκκλησίας και απέβαλα κάθε ιουδαϊκή προκατάληψη, επιδεικνύοντας εδώ πολύ μεγαλύτερο ζήλο· πράγμα που αποτελεί σημείο του ότι μετεστράφην εν αληθεία και κατεχόμενος από θείο ζήλο. Διότι, εάν δεν συνέβαινε αυτό, τι άλλο, πες μου, ήταν εκείνο που προετοίμασε μια τόσο μεγάλη μεταβολή, και με έκανε να ανταλλάξω την τιμή με ύβρεις, την άνεση με κινδύνους, και την ασφάλεια με ταλαιπωρία; Τίποτε άλλο δεν υπάρχει, παρά μόνο ο έρωτας της αλήθειας. «Όταν δε ευδόκησε ο Θεός, ο οποίος με ξεχώρισε από την κοιλιά της μητέρας μου και με κάλεσε διά της χάριτός Του, να αποκαλύψει τον Υιό Του σε εμένα, για να Τον κηρύττω στα έθνη, αμέσως δεν συμβουλεύτηκα σάρκα και αίμα». Πρόσεξε τι σπεύδει να δείξει εδώ: ότι και τον χρόνο κατά τον οποίο εγκαταλείφθηκε, αφέθηκε (στην πλάνη) για κάποια απόρρητη οικονομία. Διότι, εάν από την κοιλιά της μητέρας του είχε ξεχωριστεί για να γίνει απόστολος και να κληθεί σε αυτήν τη διακονία· αλλά κλήθηκε τότε, και μόλις κλήθηκε υπάκουσε· είναι φανερό ότι ο Θεός για κάποια απόρρητη αιτία το ανέβαλλε έως εκείνη τη στιγμή. Ποια είναι, λοιπόν, αυτή η οικονομία;

Είδες την υπερβολή της ταπεινοφροσύνης; Γι' αυτόν τον λόγο, λέει, ελεήθηκα εγώ, ώστε να μην απελπιστεί κανείς, εφόσον ο χειρότερος από όλους τους ανθρώπους απόλαυσε τη φιλανθρωπία. Διότι αυτό δηλώνει με το να πει: «Για να δείξει σε εμένα όλη τη μακροθυμία, ως υπόδειγμα για εκείνους που πρόκειται να πιστέψουν σε Αυτόν». «Να αποκαλύψει τον Υιό Του μέσα μου». Σε άλλο σημείο όμως λέει ο Χριστός: «Κανείς δεν γνωρίζει τον Υιό, παρά μόνο ο Πατέρας, και κανείς δεν γνωρίζει τον Πατέρα, παρά μόνο ο Υιός, και σε όποιον θέλει ο Υιός να τον αποκαλύψει».

Είδες ότι και ο Πατέρας αποκαλύπτει τον Υιό, και ο Υιός τον Πατέρα; Έτσι συμβαίνει και με τη δόξα, και ο Υιός δοξάζει τον Πατέρα, και ο Πατέρας τον Υιό: «Δόξασέ με», λέει, «για να σε δοξάσω»· και, «Καθώς εγώ σε δόξασα». Γιατί όμως δεν είπε «να αποκαλύψει τον Υιό του σε εμένα», αλλά «μέσα μου»; Δείχνοντας έτσι ότι δεν άκουσε τα περί της πίστεως μόνο με λόγια, αλλά και γέμισε από άφθονο Πνεύμα, καθώς η αποκάλυψη καταύγαζε την ψυχή του, και είχε τον Χριστό να μιλάει μέσα του. «Για να τον κηρύττω στα έθνη». Διότι όχι μόνο το ότι πίστεψε, αλλά και το ότι χειροτονήθηκε προήλθε από τον Θεό.

Διότι έτσι μου τον αποκάλυψε, όχι για να τον δω μόνον εγώ, αλλά για να τον γνωστοποιήσω και σε άλλους. Και δεν είπε απλώς σε άλλους, αλλά «για να τον ευαγγελίζομαι στα έθνη», προετοιμάζοντας ήδη από αυτό το σημείο ένα διόλου μικρό κεφάλαιο της απολογίας του, σε σχέση με το πρόσωπο των μαθητών. Διότι δεν ήταν αναγκαίο να κηρύττουν με τον ίδιο τρόπο στους Ιουδαίους και στα έθνη. «Αμέσως δεν συμβουλεύτηκα σάρκα και αίμα». Εδώ υπονοεί τους αποστόλους, ονομάζοντάς τους από τη φύση τους. Εάν όμως το λέει αυτό και για όλους τους ανθρώπους γενικά, ούτε εμείς θα φέρουμε αντίρρηση.

Ας εξετάσουμε λοιπόν και τη σκέψη του Παύλου, με βάση την οποία έγραφε αυτά· ας δούμε τον σκοπό του, και ποια ήταν γενικά η στάση του απέναντι στους αποστόλους, και τότε θα κατανοήσουμε με ποια πρόθεση λέγονταν αυτά. Διότι ούτε για να εξευτελίσει εκείνους, ούτε για να επαινέσει τον εαυτό του είπε αυτά ή τα προηγούμενα· πώς άλλωστε θα γινόταν αυτό, από τη στιγμή που αναθεμάτισε ακόμη και τον εαυτό του; Αντιθέτως, παντού διαφύλασσε την ασφάλεια του Ευαγγελίου. Επειδή δηλαδή έλεγαν εκείνοι που κατέστρεφαν την Εκκλησία, ότι πρέπει να ακολουθούν τους αποστόλους που δεν τα εμποδίζουν αυτά, και όχι τον Παύλο που τα εμποδίζει, και έτσι σιγά-σιγά εισαγόταν η ιουδαϊκή πλάνη, αναγκάζεται να σταθεί απέναντι σε αυτά τα πράγματα γενναία, όχι επειδή ήθελε να κακολογήσει τους αποστόλους, αλλά επειδή ήθελε να καταστείλει την ανοησία εκείνων που υπερηφανεύονταν εσφαλμένα. Γι' αυτό λέει: «Δεν συμβουλεύθηκα σάρκα και αίμα». Διότι θα αποτελούσε την έσχατη ατοπία, αυτός που διδάχθηκε από τον Θεό, να συμβουλεύεται πλέον ανθρώπους. Διότι εκείνος μεν που μαθαίνει από ανθρώπους, εύλογα πάλι κάνει κοινωνούς τους ανθρώπους· εκείνος όμως που αξιώθηκε εκείνης της θείας και μακάριας φωνής, και διδάχθηκε τα πάντα από τον Ίδιο που κατέχει τον θησαυρό της σοφίας, για ποιον λόγο πλέον να συμβουλεύεται ανθρώπους; Διότι για έναν τέτοιον δεν θα ήταν ορθό να μαθαίνει από ανθρώπους, αλλά να διδάσκει τους ανθρώπους. Επομένως, δεν τα έλεγε αυτά από αλαζονεία, αλλά για να καταδείξει το κύρος του δικού του κηρύγματος.

Διότι και τα δύο αυτά τα επισημαίνει, λέγοντας: «Αμέσως δεν συμβουλεύτηκα σάρκα και αίμα». Δεν είπε απλώς, «δεν συμβουλεύτηκα», αλλά, «αμέσως». Και αν μετά από αυτά ανέβηκε, δεν ήταν για να λάβει κάτι επιπλέον. «Αλλά αναχώρησα για την Αραβία». Δες φλογερή ψυχή· έσπευδε να καταλάβει τους τόπους που δεν είχαν ακόμη καλλιεργηθεί, αλλά βρίσκονταν ακόμα σε πιο άγρια κατάσταση. Διότι, αν παρέμενε μαζί με τους αποστόλους, εφόσον δεν είχε να μάθει τίποτα, το κήρυγμα θα εμποδιζόταν· επειδή έπρεπε αυτοί να διαδώσουν τον λόγο παντού. Γι' αυτό ο μακάριος αυτός, φλεγόμενος στο πνεύμα, καταπιάστηκε αμέσως με τη διδασκαλία ανθρώπων βαρβάρων και άγριων, επιλέγοντας έναν βίο γεμάτο αγώνες και πολύ κόπο.

Και γιατί λοιπόν δεν έγινε αυτό εξ αρχής, λέει; Μην το αναζητάς αυτό, ούτε να το περιεργάζεσαι, αλλά παραχώρησε την καταλληλότητα του χρόνου στο ακατάληπτο της πρόνοιας του Θεού. Διότι και ο ίδιος αυτό πράττει λέγοντας: «Όταν όμως ευδόκησε εκείνος, ο οποίος με ξεχώρισε από την κοιλιά της μητέρας μου και με κάλεσε διά της χάριτός του, να αποκαλύψει τον Υιό του σε εμένα». Επομένως, και εσύ να μην περιεργάζεσαι τίποτα περισσότερο, όταν ο Παύλος το λέει αυτό. Διότι τότε, τότε ακριβώς συνέφερε, αφού είχαν απομακρυνθεί από τη μέση τα σκάνδαλα. Λοιπόν, από αυτό ας μάθουμε ότι κανένας απολύτως, ούτε από εκείνους που υπήρξαν πριν από αυτόν, ούτε ο ίδιος, τον βρήκε από μόνος του, αλλά ο Χριστός φανέρωσε τον εαυτό του.

Προτού εξέλθεις. Έτσι και ο Παύλος λέει: Εκείνος που με ξεχώρισε από την κοιλιά της μητέρας μου, για να τον ευαγγελίζομαι στα έθνη. —Και λίγο πιο κάτω: Εγώ που σε έπλασα από την κοιλιά. Αυτό δεν είναι έργο της φύσεως, ούτε των ωδίνων· Εγώ είμαι ο αίτιος των πάντων. Επομένως, δικαίως πρέπει να υπακούσεις σε εμένα, που σου παρέσχε και την ύπαρξη.

Διότι μια τόσο ξαφνική μεταβολή δεν θα ήταν δυνατόν να πραγματοποιηθεί μέσω ανθρώπου. Επειδή η διδασκαλία που προέρχεται από ανθρώπους προοδεύει σταδιακά. Περιέχει όμως και κάποιο άλλο λανθάνον επιχείρημα. Διότι τους διδάσκει ήπια να μην εφαρμόζουν τις νομικές διατάξεις. Επειδή, εάν, λέει, αυτός που έδειξε τόσο μεγάλο ζήλο για τον νόμο, αφού εγκατέλειψε τα του νόμου, ήλθε προς τη σωτηρία που προέρχεται από την πίστη, είναι ολοφάνερο ότι εγκατέλειψε τον νόμο επειδή αυτός δεν μπόρεσε να προσφέρει την τελειότητα. Πολύ περισσότερο λοιπόν αυτοί που προσέδραμαν στην πίστη, δεν οφείλουν να επιδιώκουν αυτόν που δεν μπορεί να τελειοποιήσει. «Εκείνος που με ξεχώρισε από την κοιλιά της μητέρας μου, και με κάλεσε μέσω της χάριτός του για να αποκαλύψει τον Υιό του σε εμένα, ώστε να τον κηρύττω στα έθνη.» Εάν κλήθηκε από την κοιλιά της μητέρας του, προφανώς για το αποστολικό έργο, πώς έγινε διώκτης; Αυτήν όμως την απορία ο ίδιος την έλυσε σε άλλο σημείο, λέγοντας: «Ώστε σε εμένα πρώτον να δείξει ο Χριστός όλη τη μακροθυμία του, ως υπόδειγμα γι' αυτούς που πρόκειται να πιστέψουν σε αυτόν για να αποκτήσουν αιώνια ζωή. Αμέσως, δεν συμβουλεύτηκα σάρκα και αίμα, ούτε ανέβηκα στα Ιεροσόλυμα προς εκείνους που ήταν απόστολοι πριν από εμένα, αλλά αναχώρησα για την Αραβία, και πάλι επέστρεψα στη Δαμασκό.» Πάλι, αποτελεί αποδεικτικό στοιχείο το ότι δεν δέχθηκε τη διδασκαλία περί του Χριστού από ανθρώπους. Διότι πώς επρόκειτο να συμβουλευτεί ανθρώπους, αυτός που αξιώθηκε την άνωθεν διδασκαλία; «

Γαλ. 1,16-22 «Δεν συμβουλεύτηκα σάρκα.» Δεν παρεξέκλινα προς την άνεση και την ηδυπάθεια, ούτε επαναπαύθηκα σε ραστώνη και ολιγωρία θεωρώντας ότι έχω κατορθώσει κάτι σπουδαίο, αλλά διήνυα με ένταση τον δρόμο του Ευαγγελίου. —Ή ως εξής: Δεν προτίμησα να δω συγγενείς ή την οικία μου ή την πατρίδα, αλλά, αφού τα εγκατέλειψα όλα —διότι ούτε σε αυτό υστερώ σε σχέση με τους μαθητές γύρω από τον Πέτρο και τον Ιωάννη— αμέσως «στην Αραβία» και στη «Δαμασκό» και στο κήρυγμα έτρεχα. «Ούτε ανέβηκα στα Ιεροσόλυμα.» Δεν ανέβηκα, λέει, στα Ιεροσόλυμα για να δω «τους πριν από εμένα αποστόλους» και να μάθω κάτι από αυτούς· διότι ανέβηκε μεν στα Ιεροσόλυμα από τη Δαμασκό, όπως δηλώνουν οι Πράξεις, αλλά όχι για να μαθητεύσει, παρά για να κηρύξει και ο ίδιος τον Χριστό και να διδάξει την πίστη. Διότι με τον ίδιο τρόπο, λέει, που αναχώρησα για την Αραβία για να κηρύξω, και πάλι στη Δαμασκό, με τον ίδιο τρόπο πήγα και στα Ιεροσόλυμα. «Και μετά από τρία έτη» από τότε που κήρυττα και δίδασκα, ανέβηκα για να δω τον Πέτρο, όχι για να μάθω κάτι από αυτόν —διότι ήδη εγώ ευαγγελιζόμουν και κήρυττα. —Ή ως εξής: Από τον Πέτρο δεν έμαθα, μόνο τον είδα. Από τον Ιάκωβο δεν έμαθα, διότι και εκείνον μόνο τον είδα. Άλλον από τους αποστόλους δεν είδα. Μήπως όμως έμαθα από κάποιο άλλο, πιο ταπεινό και όχι τόσο επιφανές πρόσωπο;