Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΓΑΛΑΤΑΣ 1:3

α'. Είναι καλό, όπως φαίνεται, ή μάλλον είναι πλέον καιρός, να παρουσιαστούμε φέρνοντας άγιους λόγους και να προαναγγείλουμε την αγία και πανεύφημη εορτή μας λέγοντας: «Χάρις σε εσάς και ειρήνη από τον Θεό Πατέρα, και τον Κύριό μας Ιησού Χριστό, ο οποίος παρέδωσε τον εαυτό του για τις αμαρτίες μας, για να μας ελευθερώσει από τον παρόντα πονηρό αιώνα, σύμφωνα με το θέλημα του Θεού και Πατέρα μας, στον οποίο ανήκει η δόξα στους αιώνες των αιώνων. Αμήν.» Διότι παλαιότερα η αμαρτία ενέπαιζε αυτούς που βρίσκονταν πεσμένοι, και η έμφυτη ορμή της σάρκας επιτίθετο τυραννικά, καθώς σαν ποτάμιο ρεύμα εισέρρεε διαρκώς στις ψυχές όλων η ακράτητη και άγρια ηδονή, ωθώντας τους πάντοτε στην ανάγκη να επιλέγουν να φρονούν τα γήινα.

Διότι το κάθε ένα από τα έργα του μετέχει στη σοφία του, όντας ποικιλοτρόπως κατασκευασμένο, και μετέχοντας πάνσοφα στη δημιουργική του δύναμη· ξεχωριστά όμως και εξαιρετικά οι όσιοί του του αποδίδουν την ύψιστη δοξολογία· διότι με όσα φρονούν και πράττουν, θα διακηρύξουν τη βασιλεία του, φανερώνοντας προγευστικά ότι, έχοντας στρατευθεί σε αυτόν, αποτελούν δόξα της βασιλείας του· θα μιλήσουν δε και για την εξουσία που είναι σύμφυτη με τη βασιλεία του, καθώς το κάθε ένα από τα κτίσματα του υποτάσσεται με τάξη. Όντας φιλάνθρωποι όσοι επιδιώκουν την οσιότητα που κατευθύνεται προς εσένα και προέρχεται από εσένα, μεταδίδουν άφθονα με διδακτικό τρόπο στους υιούς των ανθρώπων τα αγαθά που έλαβαν. Διότι μόνο σε αυτούς που έχουν υπερβεί την ανθρώπινη ζωή είναι δάσκαλος και καθοδηγητής ο Χριστός, ενώ για εκείνους που τυγχάνουν να είναι ακόμη υιοί των ανθρώπων, δάσκαλοι γίνονται αυτοί που έχουν εκπαιδευτεί από τον Χριστό. Ο Παύλος, για παράδειγμα, ο οποίος δεν παρέλαβε ούτε διδάχθηκε το Ευαγγέλιο από ανθρώπους ή μέσω ανθρώπων, αλλά μέσω της αποκάλυψης του Ιησού Χριστού, έγινε δάσκαλος των εθνών εν πίστει και αληθεία. Εξάλλου, και ο ίδιος ο Σωτήρας αποστέλλει τους αποστόλους για να μαθητεύσουν όλα τα έθνη, έχοντάς τους προηγουμένως διδάξει να μην ονομάζουν κανέναν δάσκαλο επί της γης· επομένως, όσα μαθαίνουν οι όσιοι από αυτόν, τα γνωστοποιούν στους υιούς των ανθρώπων.

Του εν αγίοις πατρός ημών Ιωάννου του Χρυσοστόμου, Αρχιεπισκόπου Κωνσταντινουπόλεως, Υπόμνημα στην Προς Γαλάτας επιστολή. Κεφάλαιο Α΄. Ο Παύλος, απόστολος όχι από ανθρώπους ούτε μέσω ανθρώπων, αλλά μέσω του Ιησού Χριστού και του Θεού Πατέρα, που τον ανέστησε από τους νεκρούς, και όλοι οι αδελφοί που είναι μαζί μου, προς τις Εκκλησίες της Γαλατίας· χάρη σε εσάς και ειρήνη από τον Θεό Πατέρα μας και τον Κύριο Ιησού Χριστό.

Τον διέβαλλαν ότι δήθεν μόνος του τα κηρύττει αυτά, και ότι εισάγει κάποια καινοτομία στα δόγματα. Θέλοντας λοιπόν να αναιρέσει την υποψία τους, και να δείξει ότι έχει πολλούς κοινωνούς στην άποψή του, συμπεριέλαβε και τους αδελφούς, δηλώνοντας ότι αυτά που γράφει, τα γράφει και με τη δική τους σύμφωνη γνώμη. «Προς τις Εκκλησίες της Γαλατίας». Διότι η πυρκαγιά αυτή της πλάνης δεν κατέτρωγε μία πόλη, ούτε δύο και τρεις, αλλά ολόκληρο το έθνος των Γαλατών. Παρατήρησε δε και εδώ τη μεγάλη του αγανάκτηση. Διότι δεν είπε: «Προς τους αγαπητούς», ούτε, «Προς τους αγιασμένους», αλλά, «Προς τις Εκκλησίες της Γαλατίας». Αυτό δε ήταν γνώρισμα ανθρώπου που βαρυθυμεί σφόδρα και δείχνει την οδύνη του, το να μην τους αποκαλέσει ούτε με ονόματα αγάπης ούτε με ονόματα τιμής, παρά μόνο από την ίδια τους τη συνάθροιση· και να μην προσθέσει καν, «Προς τις Εκκλησίες του Θεού», αλλά απλώς «Προς τις Εκκλησίες της Γαλατίας». Εξάλλου επείγεται να ενώσει ήδη από το προοίμιο αυτούς που βρίσκονταν σε διχασμό· γι' αυτό και έθεσε το όνομα της Εκκλησίας, για να τους ελέγξει και να τους συνάξει σε ένα. Διότι εκείνοι που είναι διαιρεμένοι σε πολλά μέρη, δεν θα μπορούσαν να αποκαλούνται με αυτήν την προσωνυμία· διότι το όνομα της Εκκλησίας είναι όνομα συμφωνίας και ομονοίας. «Χάρις σε σας και ειρήνη από τον Θεό Πατέρα και τον Κύριο Ιησού Χριστό». Παντού βέβαια το θέτει αυτό ως αναγκαίο, ιδιαίτερα δε τώρα που απευθύνεται στους Γαλάτες. Διότι, επειδή κινδύνευαν να εκπέσουν από τη χάρη, προσεύχεται για αυτούς ώστε να την ανακτήσουν και πάλι.

Διότι ούτε και εκεί στέλνει επιστολή σε μία πόλη, ή σε δύο και σε τρεις, αλλά σε όσους είναι παντού διασκορπισμένοι, λέγοντας: «Παύλος, απόστολος όχι από ανθρώπους, ούτε μέσω ανθρώπου, αλλά μέσω του Ιησού Χριστού και του Θεού Πατρός που τον ανέστησε εκ νεκρών, και όλοι οι αδελφοί που βρίσκονται μαζί μου, προς τις Εκκλησίες της Γαλατίας· χάρις σε εσάς και ειρήνη». Και στους Εβραίους επίσης έγραψε μία επιστολή προς όλους, χωρίς να διαχωρίσει ούτε αυτούς κατά πόλεις. Ποια είναι λοιπόν η αιτία; Μου φαίνεται ότι εδώ τα νοσήματα είναι κοινά· γι' αυτό και καθιστά κοινή την Επιστολή, επειδή είχαν ανάγκη και από κοινή διόρθωση.

Αυτό ακριβώς κάνει παντού και ο Παύλος· και μάλιστα στα προοίμια των Επιστολών, όπως όταν λέει στις Εκκλησίες της Γαλατίας: Χάρη σε σας και ειρήνη από τον Θεό Πατέρα μας και τον Κύριο Ιησού Χριστό, ο οποίος έδωσε τον εαυτό του υπέρ των αμαρτιών μας, σύμφωνα με το θέλημα του Θεού και Πατέρα μας, στον οποίο ανήκει η δόξα στους αιώνες των αιώνων. Αμήν. Και στην προς Ρωμαίους: Στους οποίους ανήκει η υιοθεσία, και η δόξα, και η λατρεία, και η επαγγελία, των οποίων είναι οι πατέρες, και από τους οποίους προέρχεται ο Χριστός κατά σάρκα, ο οποίος είναι Θεός πάνω από όλα, ευλογητός στους αιώνες. Αμήν.

Το πράττει δε αυτό και στα προοίμια των επιστολών του· διότι πολλές φορές, όταν αρχίζει μια επιστολή, μόλις μνημονεύσει τον Θεό, δεν προχωρά στη διδασκαλία πριν αποδώσει σε Αυτόν την οφειλόμενη δοξολογία. Άκουσε, λοιπόν, πώς εκφράζεται γράφοντας προς τους Γαλάτες: «Χάρις σε σας και ειρήνη από τον Θεό τον Πατέρα μας και τον Κύριο Ιησού Χριστό, ο οποίος παρέδωσε τον εαυτό του για τις αμαρτίες μας, προκειμένου να μας ελευθερώσει από τον παρόντα πονηρό αιώνα σύμφωνα με το θέλημα του Θεού και Πατρός, στον οποίο ανήκει η δόξα στους αιώνες. Αμήν.» Και πάλι κάπου αλλού: «Στον δε βασιλέα των αιώνων, τον άφθαρτο, τον αόρατο, τον μόνο σοφό Θεό, ας είναι η τιμή και η δόξα στους αιώνες.»

«Εκείνου που τον ανέστησε από τους νεκρούς». Γιατί δεν άρχισε από τα θεοπρεπή, αλλά από το ίδιο το πάθος; Διότι, επειδή στασίαζαν εναντίον του νομίζοντας ότι θα τιμωρηθούν αν αποστατήσουν από τον νόμο, γι' αυτόν τον λόγο αναφέρει το γεγονός μέσω του οποίου καταργεί κάθε αναγκαιότητα του νόμου. Εννοώ, δηλαδή, τον σταυρό και την ανάσταση που έγιναν αιτία σωτηρίας για όλους. «Και όλοι οι αδελφοί που είναι μαζί μου». Απευθύνεται πάλι σε εκείνο που έλεγαν αυτοί, ότι δηλαδή ο Παύλος είναι ένας, ενώ οι απόστολοι είναι πολλοί· γι' αυτό παρουσίασε ένα πλήθος μαζί του, και όχι όπως σε άλλες επιστολές, όπου αναφέρει μόνο τον Παύλο, ή τον Παύλο και τον Τιμόθεο, ή και τον Σιλουανό. «Στις Εκκλησίες της Γαλατίας». Δείχνει την αναγκαιότητα της επιστολής, ότι δεν ήταν μόνο μία Εκκλησία που κινδύνευε και προκάλεσε τόσο μεγάλο ζήλο εκ μέρους του, αλλά ένα πλήθος Εκκλησιών. «Χάρη σε εσάς και ειρήνη από τον Θεό Πατέρα και τον Κύριο Ιησού Χριστό». Παντού μεν το θέτει αυτό, αλλά κυρίως τώρα που στέλνει επιστολή στους Γαλάτες, επειδή κινδύνευαν να εκπέσουν από τη χάρη, με το να γυρίσουν πίσω πάλι στην περιτομή. «Ο οποίος έδωσε τον εαυτό του για τις αμαρτίες μας». Είχαμε περιπλακεί, λέει, σε αμέτρητα κακά και ήμασταν υπόδικοι της έσχατης κολάσεως· και ο μεν νόμος όχι μόνο δεν μας συμφιλίωσε, αλλά και μας καταδίκασε, καθιστώντας μεν φανερό το αμάρτημα, χωρίς όμως να έχει τη δύναμη να μας ελευθερώσει, ούτε να καταπαύσει την οργή του Θεού.