Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΓΑΛΑΤΑΣ 1:5

α'. Είναι καλό, όπως φαίνεται, ή μάλλον είναι πλέον καιρός, να παρουσιαστούμε φέρνοντας άγιους λόγους και να προαναγγείλουμε την αγία και πανεύφημη εορτή μας λέγοντας: «Χάρις σε εσάς και ειρήνη από τον Θεό Πατέρα, και τον Κύριό μας Ιησού Χριστό, ο οποίος παρέδωσε τον εαυτό του για τις αμαρτίες μας, για να μας ελευθερώσει από τον παρόντα πονηρό αιώνα, σύμφωνα με το θέλημα του Θεού και Πατέρα μας, στον οποίο ανήκει η δόξα στους αιώνες των αιώνων. Αμήν.» Διότι παλαιότερα η αμαρτία ενέπαιζε αυτούς που βρίσκονταν πεσμένοι, και η έμφυτη ορμή της σάρκας επιτίθετο τυραννικά, καθώς σαν ποτάμιο ρεύμα εισέρρεε διαρκώς στις ψυχές όλων η ακράτητη και άγρια ηδονή, ωθώντας τους πάντοτε στην ανάγκη να επιλέγουν να φρονούν τα γήινα.

Διότι το κάθε ένα από τα έργα του μετέχει στη σοφία του, όντας ποικιλοτρόπως κατασκευασμένο, και μετέχοντας πάνσοφα στη δημιουργική του δύναμη· ξεχωριστά όμως και εξαιρετικά οι όσιοί του του αποδίδουν την ύψιστη δοξολογία· διότι με όσα φρονούν και πράττουν, θα διακηρύξουν τη βασιλεία του, φανερώνοντας προγευστικά ότι, έχοντας στρατευθεί σε αυτόν, αποτελούν δόξα της βασιλείας του· θα μιλήσουν δε και για την εξουσία που είναι σύμφυτη με τη βασιλεία του, καθώς το κάθε ένα από τα κτίσματα του υποτάσσεται με τάξη. Όντας φιλάνθρωποι όσοι επιδιώκουν την οσιότητα που κατευθύνεται προς εσένα και προέρχεται από εσένα, μεταδίδουν άφθονα με διδακτικό τρόπο στους υιούς των ανθρώπων τα αγαθά που έλαβαν. Διότι μόνο σε αυτούς που έχουν υπερβεί την ανθρώπινη ζωή είναι δάσκαλος και καθοδηγητής ο Χριστός, ενώ για εκείνους που τυγχάνουν να είναι ακόμη υιοί των ανθρώπων, δάσκαλοι γίνονται αυτοί που έχουν εκπαιδευτεί από τον Χριστό. Ο Παύλος, για παράδειγμα, ο οποίος δεν παρέλαβε ούτε διδάχθηκε το Ευαγγέλιο από ανθρώπους ή μέσω ανθρώπων, αλλά μέσω της αποκάλυψης του Ιησού Χριστού, έγινε δάσκαλος των εθνών εν πίστει και αληθεία. Εξάλλου, και ο ίδιος ο Σωτήρας αποστέλλει τους αποστόλους για να μαθητεύσουν όλα τα έθνη, έχοντάς τους προηγουμένως διδάξει να μην ονομάζουν κανέναν δάσκαλο επί της γης· επομένως, όσα μαθαίνουν οι όσιοι από αυτόν, τα γνωστοποιούν στους υιούς των ανθρώπων.

Σύμφωνα με το θέλημα του Θεού και Πατέρα μας. Επειδή, δηλαδή, εκείνοι νόμιζαν ότι παρακούουν τον Θεό, εφόσον Εκείνος είχε δώσει τον νόμο, και φοβούνταν μήπως εγκαταλείποντας την Παλαιά Διαθήκη προσέλθουν στην Καινή· γι' αυτό και διορθώνει αυτή τους την εσφαλμένη αντίληψη λέγοντας ότι και στον Πατέρα αυτά είναι αρεστά. Και δεν είπε απλώς «του Πατέρα», αλλά «του Πατέρα μας», και το επαναλαμβάνει αυτό συνεχώς, συνετίζοντάς τους με το να αποδεικνύει ότι ο Χριστός έκανε τον δικό Του Πατέρα και δικό μας Πατέρα. Σε Αυτόν ανήκει η δόξα στους αιώνες. Αμήν. Και αυτό είναι κάτι το καινούργιο και διαφορετικό.

Αφού δηλαδή είπε, «Στον οποίο ανήκει η δόξα στους αιώνες, αμήν», αρχίζει με σφοδρότερη επίπληξη, λέγοντας τα εξής: «Απορώ, πώς τόσο γρήγορα απομακρύνεστε από εκείνον που σας κάλεσε με τη χάρη του Χριστού, σε ένα άλλο ευαγγέλιο». Επειδή δηλαδή νόμιζαν ότι με την τήρηση του νόμου είναι αρεστοί στον Πατέρα, όπως ακριβώς και οι Ιουδαίοι όταν καταδίωκαν τον Χριστό, τούτο πρώτα υποδεικνύει, ότι πράττοντας αυτά δεν παροργίζουν μόνο τον Χριστό, αλλά και τον Πατέρα. Διότι δεν απομακρύνεστε, λέγει, μόνο από τον Χριστό, αλλά και από τον Πατέρα κάνοντας αυτά. Διότι, όπως ακριβώς η Παλαιά Διαθήκη δεν είναι μόνο του Πατέρα, αλλά και του Υιού, έτσι και η χάρις δεν είναι μόνο του Υιού, αλλά και του Πατέρα, και τα πάντα είναι κοινά· «Διότι πάντα όσα έχει ο Πατέρας, είναι δικά μου». Λέγοντας, λοιπόν, ότι αποστατούν και από τον Πατέρα, διατυπώνει εναντίον τους δύο κατηγορίες: και την απομάκρυνση, και την τάχιστη απομάκρυνση. Και όμως, το αντίθετο είναι άξιο κατηγορίας, το να αποστατήσει δηλαδή κανείς έπειτα από πολύ χρόνο· αλλά εδώ ο λόγος αφορά την εξαπάτηση. Διότι, βέβαια, άξιος κατηγοριών είναι και εκείνος που αποστατεί έπειτα από πολύ χρόνο· εκείνος όμως που καταρρέει από την πρώτη επίθεση και κατά τους πρώτους κιόλας ακροβολισμούς, παρουσίασε δείγμα έσχατης αδυναμίας, πράγμα για το οποίο και τους εγκαλεί, λέγοντας: Τι σημαίνει αυτό, ότι δηλαδή δεν χρειάζονται καν χρόνο αυτοί που σας εξαπατούν, αλλά αρκεί η πρώτη τους προσέγγιση για να σας καταστρέψουν όλους και να σας κυριεύσουν; Και ποια συγγνώμη θα μπορούσατε να έχετε;

ΣΤ΄. Έπειτα πάλι φαίνονται μεν να ξεκινούν από την αρχή, αλλά παραμένουν στο ίδιο θέμα. Όπως ακριβώς και ο Παύλος, στο προοίμιο μιας Επιστολής, καταλήγοντας σε δοξολογία και λέγοντας: «Κατά το θέλημα του Θεού και Πατρός, στον οποίο ανήκει η δόξα στους αιώνες· αμήν», αρχίζει πάλι το θέμα για το οποίο έγραφε. Και πάλι σε άλλο σημείο λέγοντας: «Σεβάστηκαν και λάτρευσαν την κτίση παρά τον Κτίσαντα, ο οποίος είναι ευλογητός στους αιώνες· αμήν», δεν ολοκλήρωσε τον λόγο, αλλά αρχίζει πάλι. Ας μην κατηγορούμε λοιπόν ούτε αυτούς τους αγγέλους ότι ενεργούν άτακτα, οι οποίοι, αφού κατέληξαν σε δοξολογία, αρχίζουν πάλι τους ιερούς ύμνους. Διότι ακολουθούν τους αποστολικούς κανόνες, αρχίζοντας από δοξολογία και καταλήγοντας σε αυτήν, και μετά την κατάληξη αυτή κάνοντας πάλι νέα αρχή. Γι' αυτό λένε: «Δόξα σοι, Κύριε, δόξα σοι, Άγιε, δόξα σοι, Βασιλεύ, διότι μας έδωσες τροφές προς ευφροσύνη». Διότι δεν πρέπει να ευχαριστούμε τον Θεό μόνο για τα μεγάλα, αλλά και για τα μικρά. Ευχαριστούν δε και για αυτά, καταντροπιάζοντας την αίρεση των Μανιχαίων και όσους ισχυρίζονται ότι η παρούσα ζωή είναι πονηρή. Διότι, για να μην υποπτευθείς για αυτούς, εξαιτίας της άκρας φιλοσοφίας τους και της περιφρόνησης της κοιλιάς, ότι αποστρέφονται τις τροφές, όπως συμβαίνει με εκείνους που καταστρέφουν τους εαυτούς τους, μέσα από την προσευχή σε διδάσκουν ότι δεν απέχουν από τα περισσότερα επειδή βδελύσσονται τα δημιουργήματα του Θεού, αλλά επειδή ασκούν τη φιλοσοφία.

Αυτό ακριβώς κάνει παντού και ο Παύλος· και μάλιστα στα προοίμια των Επιστολών, όπως όταν λέει στις Εκκλησίες της Γαλατίας: Χάρη σε σας και ειρήνη από τον Θεό Πατέρα μας και τον Κύριο Ιησού Χριστό, ο οποίος έδωσε τον εαυτό του υπέρ των αμαρτιών μας, σύμφωνα με το θέλημα του Θεού και Πατέρα μας, στον οποίο ανήκει η δόξα στους αιώνες των αιώνων. Αμήν. Και στην προς Ρωμαίους: Στους οποίους ανήκει η υιοθεσία, και η δόξα, και η λατρεία, και η επαγγελία, των οποίων είναι οι πατέρες, και από τους οποίους προέρχεται ο Χριστός κατά σάρκα, ο οποίος είναι Θεός πάνω από όλα, ευλογητός στους αιώνες. Αμήν.

Το πράττει δε αυτό και στα προοίμια των επιστολών του· διότι πολλές φορές, όταν αρχίζει μια επιστολή, μόλις μνημονεύσει τον Θεό, δεν προχωρά στη διδασκαλία πριν αποδώσει σε Αυτόν την οφειλόμενη δοξολογία. Άκουσε, λοιπόν, πώς εκφράζεται γράφοντας προς τους Γαλάτες: «Χάρις σε σας και ειρήνη από τον Θεό τον Πατέρα μας και τον Κύριο Ιησού Χριστό, ο οποίος παρέδωσε τον εαυτό του για τις αμαρτίες μας, προκειμένου να μας ελευθερώσει από τον παρόντα πονηρό αιώνα σύμφωνα με το θέλημα του Θεού και Πατρός, στον οποίο ανήκει η δόξα στους αιώνες. Αμήν.» Και πάλι κάπου αλλού: «Στον δε βασιλέα των αιώνων, τον άφθαρτο, τον αόρατο, τον μόνο σοφό Θεό, ας είναι η τιμή και η δόξα στους αιώνες.»

Ο Υιός όμως του Θεού έκανε το αδύνατο δυνατό, λύνοντας τις αμαρτίες και τοποθετώντας τους εχθρούς σε θέση φίλων. «Για να μας λυτρώσει από τον πονηρό αιώνα.» Δεν εννοούσε τον χρόνο, αλλά ονόμασε πονηρή την παρούσα ζωή. «Του ενεστώτος πονηρού αιώνα, σύμφωνα με το θέλημα του Θεού και Πατέρα μας, στον οποίο ανήκει η δόξα στους αιώνες των αιώνων· Αμήν.» Εννοεί τις πονηρές πράξεις, τη διεστραμμένη προαίρεση. «Απορώ πώς τόσο γρήγορα απομακρύνεστε από εκείνον που σας κάλεσε με τη χάρη του Χριστού.» Αυτό, λέει, μου προκάλεσε τη μεγάλη έκπληξη, το ότι αυτοί που διδάχθηκαν έτσι το μυστήριο της χάριτος, ώστε να μπορούν να γίνουν και δάσκαλοι άλλων, αυτοί πείθονται τόσο εύκολα σε εκείνους που τους εξαπατούν. «Σε ένα διαφορετικό Ευαγγέλιο, το οποίο δεν είναι άλλο.» Διότι, όπως λέει ο Πέτρος, δεν υπάρχει άλλο όνομα κάτω από τον ουρανό το οποίο να έχει δοθεί στους ανθρώπους, μέσω του οποίου πρέπει να σωθούμε. «Παρά μόνο υπάρχουν μερικοί που σας αναστατώνουν και θέλουν να διαστρέψουν το Ευαγγέλιο του Χριστού.» Εύστοχα λέει το «αναστατώνουν», και όχι «διδάσκουν» ούτε «πείθουν»· για να δείξει ότι το πράγμα είναι απλώς και μόνο απάτη. «Αλλά και εάν εμείς ή άγγελος από τον ουρανό σας κηρύξει Ευαγγέλιο διαφορετικό από εκείνο που σας κηρύξαμε, ας είναι ανάθεμα. Όπως το έχουμε προείπει, και τώρα πάλι το λέω: εάν κάποιος σας κηρύττει Ευαγγέλιο διαφορετικό από εκείνο που παραλάβατε, ας είναι ανάθεμα.»