Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΓΑΛΑΤΑΣ 1:6

ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ Α΄. Επομένως, αδελφοί μου, να είστε σταθεροί, αμετακίνητοι, περισσεύοντας πάντοτε στο έργο του Κυρίου. ΠΡΟΣ ΓΑΛΑΤΑΣ. Απορώ που τόσο γρήγορα απομακρύνεστε από εκείνον που σας κάλεσε διά της χάριτος του Χριστού, προς ένα άλλο Ευαγγέλιο.

Διότι το κάθε ένα από τα έργα του μετέχει στη σοφία του, όντας ποικιλοτρόπως κατασκευασμένο, και μετέχοντας πάνσοφα στη δημιουργική του δύναμη· ξεχωριστά όμως και εξαιρετικά οι όσιοί του του αποδίδουν την ύψιστη δοξολογία· διότι με όσα φρονούν και πράττουν, θα διακηρύξουν τη βασιλεία του, φανερώνοντας προγευστικά ότι, έχοντας στρατευθεί σε αυτόν, αποτελούν δόξα της βασιλείας του· θα μιλήσουν δε και για την εξουσία που είναι σύμφυτη με τη βασιλεία του, καθώς το κάθε ένα από τα κτίσματα του υποτάσσεται με τάξη. Όντας φιλάνθρωποι όσοι επιδιώκουν την οσιότητα που κατευθύνεται προς εσένα και προέρχεται από εσένα, μεταδίδουν άφθονα με διδακτικό τρόπο στους υιούς των ανθρώπων τα αγαθά που έλαβαν. Διότι μόνο σε αυτούς που έχουν υπερβεί την ανθρώπινη ζωή είναι δάσκαλος και καθοδηγητής ο Χριστός, ενώ για εκείνους που τυγχάνουν να είναι ακόμη υιοί των ανθρώπων, δάσκαλοι γίνονται αυτοί που έχουν εκπαιδευτεί από τον Χριστό. Ο Παύλος, για παράδειγμα, ο οποίος δεν παρέλαβε ούτε διδάχθηκε το Ευαγγέλιο από ανθρώπους ή μέσω ανθρώπων, αλλά μέσω της αποκάλυψης του Ιησού Χριστού, έγινε δάσκαλος των εθνών εν πίστει και αληθεία. Εξάλλου, και ο ίδιος ο Σωτήρας αποστέλλει τους αποστόλους για να μαθητεύσουν όλα τα έθνη, έχοντάς τους προηγουμένως διδάξει να μην ονομάζουν κανέναν δάσκαλο επί της γης· επομένως, όσα μαθαίνουν οι όσιοι από αυτόν, τα γνωστοποιούν στους υιούς των ανθρώπων.

Προτού όμως προχωρήσω στα δικά του λόγια, θα συμβούλευα αναγκαίως όσους μελετούν το σύγγραμμα του ανδρός, και μάλιστα αν τυχόν υπάρχουν κάποιοι Γαλάτες, να μη λησμονούν τη θεία φωνή του αποστόλου Παύλου. Ο ίδιος, γράφοντας προς τους Γαλάτες, τους προέτρεπε να μην απομακρύνονται «από εκείνον που τους κάλεσε με τη χάρη του Χριστού, για να στραφούν σε άλλο ευαγγέλιο» (διότι «δεν υπάρχει άλλο», όπως είπε, «παρά μόνο ότι υπάρχουν μερικοί που σας αναστατώνουν και θέλουν να διαστρέψουν το ευαγγέλιο του Χριστού»). Επίσης, είναι ανάγκη να προσέξουν εκείνον τον λόγο, με τον οποίο ένας τόσο σπουδαίος απόστολος, βάζοντας στο στόχαστρο ακόμη και τον εαυτό του για να καταντροπιάσει αυτούς που προσπαθούσαν να διαστρέψουν τους ανθρώπους, πρόσθεσε λέγοντας: «αλλά κι αν εμείς ή άγγελος από τον ουρανό σας κηρύξει ευαγγέλιο διαφορετικό από εκείνο που σας κηρύξαμε, ας είναι ανάθεμα». Αυτό ακριβώς επαναλαμβάνει για δεύτερη φορά λέγοντας: «όπως έχουμε προείπει, και τώρα το λέω πάλι, αν κάποιος σας κηρύττει ευαγγέλιο διαφορετικό από εκείνο που παραλάβατε, ας είναι ανάθεμα». Τι ήταν όμως αυτό, πέρα από το οποίο δεν έπρεπε να κηρύττεται άλλο ευαγγέλιο, αν όχι βεβαίως εκείνο ακριβώς που έχει καταγραφεί ότι είπε ο Σωτήρας όταν το παρέδιδε στους μαθητές του: «Πορευθείτε και μαθητεύστε όλα τα έθνη, βαπτίζοντάς τα στο όνομα του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος»;

Και αυτό ήταν το Ευαγγέλιο, το οποίο δεν είναι θεμιτό να μεταβάλλεται «σε άλλο ευαγγέλιο, το οποίο δεν υπάρχει άλλο», όπως μαρτυρεί μέχρι και σήμερα στους Γαλάτες ο μέγας απόστολος, βροντοφωνάζοντας μέσα από την επιστολή του προς αυτούς: «αλλά και αν εμείς ή άγγελος από τον ουρανό σας κηρύττει ευαγγέλιο διαφορετικό από αυτό που παραλάβατε, ας είναι ανάθεμα»· δίνοντας εκ των προτέρων, όπως είναι φυσικό, την αυστηρή παραγγελία να μην δίνουν προσοχή ούτε σε επισκόπους ούτε σε άρχοντες ούτε σε διδασκάλους, εάν κάποιος από αυτούς διαστρέφει τον αληθινό λόγο της πίστεως. Και ποιος ήταν αυτός ο λόγος, παρά εκείνος που διδάσκει να γνωρίζουμε τον Θεό ως Πατέρα, και παραδίδει τη γνώση του Υιού του Θεού, και παρακινεί να επιδιώκουμε με ζήλο τη μετοχή στο Άγιο Πνεύμα; Αυτά ακριβώς θα αποτελούσαν τα γνωρίσματα αποκλειστικά των Χριστιανών, διαχωρίζοντας με αυτόν τον τρόπο την αγία Εκκλησία του Θεού από τον ιουδαϊκό τρόπο. Διότι, όπως ακριβώς εκείνος απέρριπτε την πολυθεϊστική και ελληνική πλάνη μέσω της ομολογίας ενός Θεού, έτσι και η εξαίρετη γνώση της Εκκλησίας περί του Υιού προσέφερε κάτι ανώτερο και περισσότερο, διδάσκοντας να γνωρίζουμε τον ίδιο Θεό ως Πατέρα του μονογενούς Υιού, ο Οποίος αληθινά είναι Υιός, ζει και υφίσταται. «Διότι όπως ο Πατέρας έχει ζωή μέσα Του, έτσι έδωσε και στον Υιό να έχει ζωή μέσα Του», δίδασκε ο ίδιος ο Μονογενής του Θεού λέγοντας, έτσι ώστε και ο Πατέρας να είναι αληθινά Πατέρας (μη φέροντας τον τίτλο αυτό μόνο στα λόγια, ούτε κατέχοντας την προσηγορία ψευδώς, αλλά όντας με αλήθεια και έργο Πατέρας μονογενούς Υιού) και ο Υιός να είναι αληθινά Υιός.

Αφού δηλαδή είπε, «Στον οποίο ανήκει η δόξα στους αιώνες, αμήν», αρχίζει με σφοδρότερη επίπληξη, λέγοντας τα εξής: «Απορώ, πώς τόσο γρήγορα απομακρύνεστε από εκείνον που σας κάλεσε με τη χάρη του Χριστού, σε ένα άλλο ευαγγέλιο». Επειδή δηλαδή νόμιζαν ότι με την τήρηση του νόμου είναι αρεστοί στον Πατέρα, όπως ακριβώς και οι Ιουδαίοι όταν καταδίωκαν τον Χριστό, τούτο πρώτα υποδεικνύει, ότι πράττοντας αυτά δεν παροργίζουν μόνο τον Χριστό, αλλά και τον Πατέρα. Διότι δεν απομακρύνεστε, λέγει, μόνο από τον Χριστό, αλλά και από τον Πατέρα κάνοντας αυτά. Διότι, όπως ακριβώς η Παλαιά Διαθήκη δεν είναι μόνο του Πατέρα, αλλά και του Υιού, έτσι και η χάρις δεν είναι μόνο του Υιού, αλλά και του Πατέρα, και τα πάντα είναι κοινά· «Διότι πάντα όσα έχει ο Πατέρας, είναι δικά μου». Λέγοντας, λοιπόν, ότι αποστατούν και από τον Πατέρα, διατυπώνει εναντίον τους δύο κατηγορίες: και την απομάκρυνση, και την τάχιστη απομάκρυνση. Και όμως, το αντίθετο είναι άξιο κατηγορίας, το να αποστατήσει δηλαδή κανείς έπειτα από πολύ χρόνο· αλλά εδώ ο λόγος αφορά την εξαπάτηση. Διότι, βέβαια, άξιος κατηγοριών είναι και εκείνος που αποστατεί έπειτα από πολύ χρόνο· εκείνος όμως που καταρρέει από την πρώτη επίθεση και κατά τους πρώτους κιόλας ακροβολισμούς, παρουσίασε δείγμα έσχατης αδυναμίας, πράγμα για το οποίο και τους εγκαλεί, λέγοντας: Τι σημαίνει αυτό, ότι δηλαδή δεν χρειάζονται καν χρόνο αυτοί που σας εξαπατούν, αλλά αρκεί η πρώτη τους προσέγγιση για να σας καταστρέψουν όλους και να σας κυριεύσουν; Και ποια συγγνώμη θα μπορούσατε να έχετε;

Διότι, εάν αυτό αποτελεί έγκλημα όταν γίνεται μεταξύ φίλων, και εκείνος που εγκαταλείπει τους παλαιούς και χρήσιμους φίλους του είναι άξιος καταδίκης, τότε αναλογίσου σε πόσο μεγάλη τιμωρία είναι υπόλογος εκείνος που απομακρύνεται, ενώ τον καλεί ο Θεός. Όταν δε λέει, «Απορώ», δεν το λέει μόνο για να τους φέρει σε συναίσθηση –ότι δηλαδή μετά από τόσο μεγάλη δωρεά, μετά από τόση συγχώρηση αμαρτιών και υπερβολή φιλανθρωπίας, αυτομόλησαν σε ζυγό δουλείας– αλλά ταυτόχρονα και για να δείξει τι είδους γνώμη έχει για αυτούς, ότι δηλαδή τρέφει μεγάλη και σπουδαία εκτίμηση. Διότι, δεν θα απορούσε για αυτό που συνέβη, εάν θεωρούσε ότι ήταν άνθρωποι τυχαίοι και εύκολα εξαπατήσιμοι, αλλά, λέει, επειδή εσείς είστε από τους γνήσιους και από εκείνους που έχουν κοπιάσει πολύ, γι' αυτόν τον λόγο απορώ. Αυτό δε ήταν ικανό να τους ανακτήσει και να τους επαναφέρει στην προηγούμενη κατάσταση. Το ίδιο ακριβώς δήλωνε και στη μέση της Επιστολής, λέγοντας: «Τόσα πάθατε μάταια, αν βέβαια ήταν μάταια». «Μετατίθεσθε». Δεν είπε, «μετατεθήκατε», αλλά «μετατίθεσθε», δηλαδή: δεν το πιστεύω ακόμη, ούτε θεωρώ ότι η απάτη έχει ολοκληρωθεί. Και αυτό πάλι είναι χαρακτηριστικό εκείνου που προσπαθεί να τους επαναφέρει. Αφού λοιπόν το είπε αυτό προηγουμένως με μεγαλύτερη σαφήνεια, λέει: «Εγώ έχω πεποίθηση σε εσάς, ότι δεν θα φρονήσετε τίποτε άλλο». «Από εκείνον που σας κάλεσε με τη χάρη του Χριστού». Η μεν κλήση ανήκει στον Πατέρα, η δε αιτία της κλήσεως στον Υιό. Διότι Αυτός είναι που συμφιλίωσε και προσέφερε τη δωρεά, αφού δεν σωθήκαμε εξαιτίας των έργων της δικαιοσύνης μας.

Στην πραγματικότητα όμως, και αυτά ανήκουν σε εκείνον και εκείνα σε τούτον· διότι λέει: «Τα δικά μου είναι δικά σου, και τα δικά σου είναι δικά μου». Και δεν είπε: «Απομακρύνεστε από το Ευαγγέλιο», αλλά, «Από τον Θεό που σας κάλεσε». Διότι διατύπωσε αυτό που ήταν πιο φοβερό και ικανό να τους συγκλονίσει. Επειδή αυτοί που ήθελαν να τους εξαπατήσουν, δεν το έκαναν αυτό απότομα, αλλά, απομακρύνοντάς τους σιγά σιγά από την ουσία των πραγμάτων, δεν τους απομάκρυναν από τα ονόματα. Διότι τέτοια είναι η πλάνη του διαβόλου, να μην προβάλλει γυμνές τις παγίδες του. Αν βέβαια έλεγαν: «Αποστατήστε από τον Χριστό», θα φυλάγονταν από αυτούς θεωρώντας τους πλάνους και διαφθορείς· τώρα όμως, αφήνοντάς τους προς το παρόν στην πίστη και δίνοντας στην πλάνη το όνομα του Ευαγγελίου, υπέσκαπταν την οικοδομή με μεγάλη άνεση, καθώς τα όσα έλεγαν λειτουργούσαν σαν παραπετάσματα, κρύβοντας τους τοιχωρύχους πίσω από αυτά τα ονόματα.

ΣΤ΄. Επειδή, λοιπόν, αποκαλούσαν ευαγγέλιο τη δική τους απάτη, δικαιολογημένα αυτός πολεμά και την ίδια την ονομασία, και εκφράζεται με παρρησία, λέγοντας: «Σε ένα διαφορετικό ευαγγέλιο, το οποίο δεν είναι άλλο». Πολύ ορθά· διότι δεν υπάρχει άλλο. Εντούτοις, αυτό ακριβώς που παθαίνουν οι ασθενείς, οι οποίοι βλάπτονται από τις υγιεινές τροφές, αυτό έπαθαν στην προκειμένη περίπτωση και οι Μαρκιωνιστές. Διότι στηρίχθηκε στα λεγόμενα, λέγοντας: «Ιδού, και ο Παύλος είπε, δεν υπάρχει άλλο ευαγγέλιο».

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γʹ. Ω ανόητοι Γαλάτες, ποιος σας εβάσκανε; Εσάς, μπροστά στα μάτια των οποίων ολοκάθαρα σκιαγραφήθηκε ο Ιησούς Χριστός, σταυρωμένος ανάμεσά σας. αʹ. Εδώ πλέον μεταβαίνει σε άλλο κεφάλαιο. Διότι στα προηγούμενα απέδειξε ότι δεν υπήρξε απόστολος ανθρώπων, ούτε μέσω ανθρώπων, ούτε είχε ανάγκη από τη διδασκαλία των αποστόλων· εδώ όμως πλέον, αφού κατέστησε τον εαυτό του αξιόπιστο διδάσκαλο, ομιλεί με μεγαλύτερη αυθεντία, κάνοντας σύγκριση μεταξύ πίστεως και νόμου. Αρχίζοντας, λοιπόν, λέγει: Απορώ πώς τόσο γρήγορα μεταβάλλετε φρόνημα. Εδώ, όμως, λέγει: Ω ανόητοι Γαλάτες! Διότι τότε μεν κυοφορούσε την αγανάκτησή του· επειδή όμως απολογήθηκε για όσα τον αφορούσαν, την εξέφρασε φανερά ξεσπώντας, και την εκδήλωσε έπειτα από την απόδειξη. Και αν τους ονομάζει ανόητους, μην απορήσεις· διότι δεν το πράττει αυτό παραβαίνοντας τον νόμο του Χριστού, ο οποίος λέγει να μην αποκαλεί κανείς τον αδελφό του μωρό, αλλά αντιθέτως τηρώντας τον με απόλυτη ακρίβεια. Διότι δεν έχει ειπωθεί απλώς: Εκείνος που αποκαλεί τον αδελφό του μωρό, αλλά: Εκείνος που τον αποκαλεί χωρίς λόγο. Και ποιοι θα άξιζαν πιο δίκαια αυτή την ονομασία από αυτούς, οι οποίοι μετά από τόσα και τόσο σπουδαία γεγονότα, σαν να μην είχε συμβεί τίποτε, παραμένουν προσκολλημένοι στα παλαιά; Εάν όμως εξαιτίας αυτού του γεγονότος αποκαλέσεις τον Παύλο υβριστή, τότε εξαιτίας της Σαπφείρας και του Ανανία θα αποκαλέσεις και τον Πέτρο φονιά. Εάν όμως το να πει κανείς εκείνα είναι παραφροσύνη, πολύ περισσότερο είναι και τούτα.

«Ώστε να αλλάξω τη φωνή μου», λέει. Δηλαδή, να μεταβάλω τη φωνή σε οδυρμό, να χύσω δάκρυα και να τα παρακινήσω όλα σε θρήνο. Διότι μέσω επιστολής δεν ήταν δυνατόν να φανερώσει δάκρυα ούτε οδυρμό· γι' αυτό φλέγεται επιζητώντας να είναι παρών. «Διότι βρίσκομαι σε αμηχανία για εσάς». Επειδή δεν έχω τι να πω, λέει, δεν έχω τι να σκεφτώ. Πώς εσείς, που ανεβήκατε στην ίδια την κορυφή των ουρανών, τόσο με τους κινδύνους που υπομείνατε για την πίστη, όσο και με τα θαυμαστά σημεία που επιδείξατε μέσω της πίστεως, τώρα τόσο ξαφνικά καταπέσατε σε τέτοια ευτέλεια, ώστε να σύρεστε στην περιτομή και στην τήρηση του σαββάτου και να εξαρτάστε από τους ιουδαΐζοντες; Γι' αυτό και στην αρχή έλεγε: «Απορώ που τόσο γρήγορα μεταβάλλετε φρόνημα»· και εδώ λέει: «Βρίσκομαι σε αμηχανία για εσάς»· σαν να έλεγε: «Τι να πω; Τι να λαλήσω; Τι να σκεφτώ; Απορώ». Γι' αυτό και είναι ανάγκη να οδύρομαι· πράγμα το οποίο κάνουν στις αδιέξοδες καταστάσεις και οι προφήτες.

Ο Υιός όμως του Θεού έκανε το αδύνατο δυνατό, λύνοντας τις αμαρτίες και τοποθετώντας τους εχθρούς σε θέση φίλων. «Για να μας λυτρώσει από τον πονηρό αιώνα.» Δεν εννοούσε τον χρόνο, αλλά ονόμασε πονηρή την παρούσα ζωή. «Του ενεστώτος πονηρού αιώνα, σύμφωνα με το θέλημα του Θεού και Πατέρα μας, στον οποίο ανήκει η δόξα στους αιώνες των αιώνων· Αμήν.» Εννοεί τις πονηρές πράξεις, τη διεστραμμένη προαίρεση. «Απορώ πώς τόσο γρήγορα απομακρύνεστε από εκείνον που σας κάλεσε με τη χάρη του Χριστού.» Αυτό, λέει, μου προκάλεσε τη μεγάλη έκπληξη, το ότι αυτοί που διδάχθηκαν έτσι το μυστήριο της χάριτος, ώστε να μπορούν να γίνουν και δάσκαλοι άλλων, αυτοί πείθονται τόσο εύκολα σε εκείνους που τους εξαπατούν. «Σε ένα διαφορετικό Ευαγγέλιο, το οποίο δεν είναι άλλο.» Διότι, όπως λέει ο Πέτρος, δεν υπάρχει άλλο όνομα κάτω από τον ουρανό το οποίο να έχει δοθεί στους ανθρώπους, μέσω του οποίου πρέπει να σωθούμε. «Παρά μόνο υπάρχουν μερικοί που σας αναστατώνουν και θέλουν να διαστρέψουν το Ευαγγέλιο του Χριστού.» Εύστοχα λέει το «αναστατώνουν», και όχι «διδάσκουν» ούτε «πείθουν»· για να δείξει ότι το πράγμα είναι απλώς και μόνο απάτη. «Αλλά και εάν εμείς ή άγγελος από τον ουρανό σας κηρύξει Ευαγγέλιο διαφορετικό από εκείνο που σας κηρύξαμε, ας είναι ανάθεμα. Όπως το έχουμε προείπει, και τώρα πάλι το λέω: εάν κάποιος σας κηρύττει Ευαγγέλιο διαφορετικό από εκείνο που παραλάβατε, ας είναι ανάθεμα.»

Και αρνηθήκατε να προσέξετε και στρέψατε τα νώτα σας με παραφροσύνη και βαρύνατε τα αυτιά σας για να μην ακούσετε και κάνατε την καρδιά σας απειθή, ώστε να μην εισακούσετε τον νόμο μου και τους λόγους τους οποίους απέστειλε ο Κύριος Παντοκράτορας μέσω του Πνεύματός Του δια χειρός των προηγούμενων προφητών· ας τους επικαλεστεί άλλος από τους προφήτες. Και μάλιστα ας θρηνήσει κάποιος άλλος, οικτίροντας: Εγώ σε φύτεψα ως άμπελο καρποφόρο, εντελώς αληθινή· πώς μεταστράφηκες σε πικρία, ω άμπελος αλλότρια; Ακόμη και αν πλυθείς με νίτρο και χρησιμοποιήσεις άφθονο βότανο καθαρισμού, παραμένεις στιγματισμένη ενώπιόν μου εξαιτίας των αδικιών σου, λέγει ο Κύριος. Και αγάπησαν να περιπλανώνται με τα πόδια τους και δεν συγκρατήθηκαν, και ο Θεός δεν ευαρεστήθηκε σε αυτούς. Έπειτα, απειθώντας, αποστράφηκαν και αθέτησαν τα του Κυρίου, όπως ακριβώς και οι πρόσφατοι πατέρες τους, οι οποίοι μεταστράφηκαν σαν στρεβλό τόξο. Αν πάλι, εξαιτίας των φαύλων, πρέπει να εκπλήσσεται ο Παύλος για τη μεταστροφή, με εσάς μάλλον παρά με τους Γαλάτες θα εκπλαγεί, που τόσο γρήγορα απομακρύνεστε από εκείνον που σας κάλεσε με τη χάρη του Χριστού, σε άλλο ευαγγέλιο, το οποίο δεν είναι άλλο, εξαιτίας της έπαρσης που προέρχεται από τον χρόνο και τη συνεχή διδασκαλία· πέραν του οποίου δεν επιτρέπεται να ακούτε, ακόμη και αν άγγελοι ευαγγελίζονται, λόγω του φρικτού αναθέματος.

Και ακόμη περισσότερο στην Προς Γαλάτας επιστολή, εγκαλώντας τους για την αποδοχή της περιτομής και των άλλων νομικών διατάξεων, θεωρεί τούτο ως μετάπτωση σε διαφορετικό ευαγγέλιο από εκείνον που τους κάλεσε με τη χάρη του Χριστού, και σε αυτόν που εισάγει αυτή την καινοτομία, ακόμη κι αν είναι ο ίδιος ο Παύλος ή άγγελος που ήλθε από τον ουρανό, επιβάλλει ως επιτίμιο το ανάθεμα· αποκαλεί δε τους Γαλάτες ανόητους επειδή ανέχθηκαν την καινοτομία, αποφαινόμενος ότι αυτοί καταλήγουν στη σάρκα και βρίσκονται υπό κατάρα. Επιπλέον, τους θεωρεί υιούς της δούλης και εκπτώτους της κληρονομίας, της οποίας έχουν αξιωθεί όσοι προέρχονται από την ελεύθερη, δηλαδή όσοι δεν ακολουθούν τον νόμο. Διότι λέγει: «Εμείς δεν είμαστε τέκνα της δούλης, αλλά της ελεύθερης. Σταθείτε, λοιπόν, σταθεροί στην ελευθερία με την οποία μας ελευθέρωσε ο Χριστός, και μην υποτάσσεστε πάλι σε ζυγό δουλείας». Και πόσο σπουδαία είναι η επόμενη προτροπή; «Ιδού», λέγει, «εγώ ο Παύλος σας λέγω ότι εάν περιτέμνεστε, ο Χριστός δεν θα σας ωφελήσει σε τίποτα».

Γι' αυτό και ο Παύλος, βλέποντας τους Γαλάτες σε τέτοια κατάσταση, λέει: «Απορώ πώς τόσο γρήγορα απομακρύνεστε από εκείνον που σας κάλεσε με τη χάρη του Χριστού» και μετά από πολλή διδασκαλία και σοφότατη προτροπή, δικαιολογημένα τους καταλόγισε ανοησία. Τους Εβραίους πάλι, βλέποντάς τους να έχουν ακόμη ανάγκη από γάλα και να έχουν αγύμναστα τα αισθητήρια της ψυχής για τη διάκριση του καλού και του κακού, δίκαια τους ονόμασε νωθρούς και νήπια. Και προς τους Κορινθίους, που κινδύνευαν να συμφωνήσουν με όσους τους είχαν προκαταλάβει, έλεγε: «Φοβάμαι μήπως, όπως το φίδι εξαπάτησε την Εύα με την πανουργία του, έτσι φθαρούν οι σκέψεις σας και απομακρυνθούν από την απλότητα και την αγνότητα προς τον Χριστό». Η δε Σοφία λέει ότι ο άκακος νους μεταβάλλεται εύκολα, και για τον λόγο αυτόν υπόσχεται να δώσει ευστροφία στους άκακους, και στα παιδιά και τους νέους στο φρόνημα, αντίληψη και νόηση.

Πολύ φοβερή, λοιπόν, είναι αυτή η αίρεση, και ταιριάζει να πούμε εδώ τον λόγο του μακαριότατου αποστόλου: «απορώ που τόσο γρήγορα μεταστρέφεστε από εκείνον που σας κάλεσε με τη χάρη του Χριστού σε ένα άλλο ευαγγέλιο· το οποίο δεν είναι άλλο, παρά μόνο ότι υπάρχουν κάποιοι που σας αναστατώνουν και θέλουν να διαστρέψουν το ευαγγέλιο του Χριστού. Αλλά ακόμη κι αν εμείς οι ίδιοι ή ένας άγγελος από τον ουρανό σας κηρύξει ευαγγέλιο διαφορετικό από αυτό που σας κηρύξαμε, ας είναι ανάθεμα». Αντίθετα δε με ό,τι κήρυξε όχι ο απόστολος, αλλά ο ίδιος ο Χριστός, η μοιχοσύνοδος κήρυξε ως ευαγγέλιο τη μοιχοζευξία, από την οποία προκύπτει η μοιχεία, και την πολύμορφη παρέκκλιση προς όσους μοιχεύουν ως σωτήρια οικονομία. Και αυτό κηρύσσει διαρκώς με έργα και με λόγια, έστω κι αν προσποιείται δόλια ότι υποχωρεί, ώστε, μετά την παγίδευση όσων εξαπατήθηκαν, να υψώσει και πάλι τη δική της μανία. Από την πείρα αυτής της κατάστασης μακάρι να ξεφύγω εγώ ο ταλαίπωρος, και προσεύχομαι ως αμαρτωλός να ξεφύγετε κι εσείς, έστω κι αν δεν θέλετε να μου δώσετε προσοχή.

Αυτά είναι, αδελφοί, τα ευαγγελικά κηρύγματα, αυτά είναι τα αποστολικά διδάγματα. Όσοι όμως φρονούν τα αντίθετα προσπαθούν να στρέψουν τον λαό του Θεού σε ένα άλλο ευαγγέλιο (το οποίο δεν είναι άλλο), προβάλλοντας νόθα συγγράμματα, που μιλούν από την κοιλιά τους και όχι από το στόμα του Κυρίου. Διότι συνηθίζεται πάντοτε μαζί με το σιτάρι να σπέρνονται και τα ζιζάνια και δίπλα στην αλήθεια να παρατίθεται το ψεύδος. Επειδή, πώς θα φαινόταν η αλήθεια αν δεν υπήρχε αντίλογος; Αλλά ακόμη και αν εμείς, λέει ο απόστολος, ή κάποιος άγγελος από τον ουρανό σας κηρύττει διαφορετικό ευαγγέλιο από εκείνο που σας κηρύξαμε, ας είναι ανάθεμα. Όπως έχουμε προείπει, και τώρα πάλι το λέω: αν κάποιος σας κηρύττει διαφορετικό ευαγγέλιο από αυτό που παραλάβατε, ας είναι ανάθεμα.

Έτσι λοιπόν, ω δέσποτα, εμείς οι ευτελείς φρονούμε. Και βέβαια, για να μιλήσω εν αφροσύνη, μιλήσαμε με παρρησία στον μεν μακαριώτατο πατριάρχη μας λέγοντας ότι «με μαχαίρι η εκκλησία δεν εκδικείται» (και εκείνος συγκατένευσε), στους δε βασιλείς που διέπραξαν τη σφαγή, στον μεν πρώτο είπαμε ότι «δεν ευαρεστήθηκε ο Θεός με μια τέτοια δολοφονία», στον δε δεύτερο, που απαιτούσε να δικαιολογήσουμε τη δολοφονία, ότι «πρώτα θα κοπεί το κεφάλι μου παρά να συναινέσω σε αυτό». Αυτά λοιπόν από εμάς τους αμαρτωλούς. Εσείς δε, αγιώτατοι, αν διαβάσατε κάποιο άλλο ευαγγέλιο, το οποίο εμείς δεν γνωρίζουμε, ας είναι. Ειδάλλως, αναλογιστείτε τι αποφαίνεται ο απόστολος.