Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΓΑΛΑΤΑΣ 1:7

Επομένως, ο Χριστός επέδειξε την καινότητα της σάρκας καθ' ομοίωσιν· ενώ την καινότητα του νοερού μέρους μέσα μας την επιδεικνύει ο καθένας στον εαυτό του μέσω της μίμησης, της ομοίωσης και της αποχής από την αμαρτία. Και έτσι νοείται ο Χριστός χωρίς αμαρτία. Αυτά είναι τα σοφίσματά τους και τα νοήματα της παρέκκλισής τους· και ο λόγος τους δεν είναι ενιαίος, διότι πολλές είναι οι παρεκκλίσεις της απιστίας, επινοημένες με ανθρώπινους λογισμούς. Ας αντιπαραθέσουμε, λοιπόν, σε αυτά το θέλημα της ευδοκίας του Θεού («διότι ορκίστηκε ο Κύριος», λέει, «και δεν θα μετανιώσει»), και την εκπλήρωση της αληθέστατης οικονομίας, και τη χάρη της τελειότατης ευεργεσίας· ελέγχοντας τα νοήματά τους για το εάν συμφωνούν με τα προφητικά μηνύματα· εάν ακολουθούν τα αποστολικά διδάγματα· εάν στοιχούν με τα παραγγέλματα των Πατέρων· εάν δεν αθετούν τα αναμφισβήτητα λόγια του Δεσπότη· ώστε, μέσα από τα προφητικά μηνύματα, τα αποστολικά διδάγματα και τα έργα που εκπληρώθηκαν από τον Κύριο, να προκύψει η ομολογία της αλήθειας και ο έλεγχος της πλάνης. Πείτε μας, λοιπόν, εσείς οι εφευρέτες του δικού σας νέου Ευαγγελίου, το οποίο δεν είναι καν άλλο Ευαγγέλιο, από πού σας διδάχθηκε να αποκαλείτε τη σάρκα άκτιστη, ώστε είτε να φαντάζεστε ότι η θεότητα του Λόγου μεταβλήθηκε σε σάρκα, είτε να θεωρείτε την οικονομία του πάθους, του θανάτου και της ανάστασης ως απλή φαινομενικότητα.

Διότι το κάθε ένα από τα έργα του μετέχει στη σοφία του, όντας ποικιλοτρόπως κατασκευασμένο, και μετέχοντας πάνσοφα στη δημιουργική του δύναμη· ξεχωριστά όμως και εξαιρετικά οι όσιοί του του αποδίδουν την ύψιστη δοξολογία· διότι με όσα φρονούν και πράττουν, θα διακηρύξουν τη βασιλεία του, φανερώνοντας προγευστικά ότι, έχοντας στρατευθεί σε αυτόν, αποτελούν δόξα της βασιλείας του· θα μιλήσουν δε και για την εξουσία που είναι σύμφυτη με τη βασιλεία του, καθώς το κάθε ένα από τα κτίσματα του υποτάσσεται με τάξη. Όντας φιλάνθρωποι όσοι επιδιώκουν την οσιότητα που κατευθύνεται προς εσένα και προέρχεται από εσένα, μεταδίδουν άφθονα με διδακτικό τρόπο στους υιούς των ανθρώπων τα αγαθά που έλαβαν. Διότι μόνο σε αυτούς που έχουν υπερβεί την ανθρώπινη ζωή είναι δάσκαλος και καθοδηγητής ο Χριστός, ενώ για εκείνους που τυγχάνουν να είναι ακόμη υιοί των ανθρώπων, δάσκαλοι γίνονται αυτοί που έχουν εκπαιδευτεί από τον Χριστό. Ο Παύλος, για παράδειγμα, ο οποίος δεν παρέλαβε ούτε διδάχθηκε το Ευαγγέλιο από ανθρώπους ή μέσω ανθρώπων, αλλά μέσω της αποκάλυψης του Ιησού Χριστού, έγινε δάσκαλος των εθνών εν πίστει και αληθεία. Εξάλλου, και ο ίδιος ο Σωτήρας αποστέλλει τους αποστόλους για να μαθητεύσουν όλα τα έθνη, έχοντάς τους προηγουμένως διδάξει να μην ονομάζουν κανέναν δάσκαλο επί της γης· επομένως, όσα μαθαίνουν οι όσιοι από αυτόν, τα γνωστοποιούν στους υιούς των ανθρώπων.

Προτού όμως προχωρήσω στα δικά του λόγια, θα συμβούλευα αναγκαίως όσους μελετούν το σύγγραμμα του ανδρός, και μάλιστα αν τυχόν υπάρχουν κάποιοι Γαλάτες, να μη λησμονούν τη θεία φωνή του αποστόλου Παύλου. Ο ίδιος, γράφοντας προς τους Γαλάτες, τους προέτρεπε να μην απομακρύνονται «από εκείνον που τους κάλεσε με τη χάρη του Χριστού, για να στραφούν σε άλλο ευαγγέλιο» (διότι «δεν υπάρχει άλλο», όπως είπε, «παρά μόνο ότι υπάρχουν μερικοί που σας αναστατώνουν και θέλουν να διαστρέψουν το ευαγγέλιο του Χριστού»). Επίσης, είναι ανάγκη να προσέξουν εκείνον τον λόγο, με τον οποίο ένας τόσο σπουδαίος απόστολος, βάζοντας στο στόχαστρο ακόμη και τον εαυτό του για να καταντροπιάσει αυτούς που προσπαθούσαν να διαστρέψουν τους ανθρώπους, πρόσθεσε λέγοντας: «αλλά κι αν εμείς ή άγγελος από τον ουρανό σας κηρύξει ευαγγέλιο διαφορετικό από εκείνο που σας κηρύξαμε, ας είναι ανάθεμα». Αυτό ακριβώς επαναλαμβάνει για δεύτερη φορά λέγοντας: «όπως έχουμε προείπει, και τώρα το λέω πάλι, αν κάποιος σας κηρύττει ευαγγέλιο διαφορετικό από εκείνο που παραλάβατε, ας είναι ανάθεμα». Τι ήταν όμως αυτό, πέρα από το οποίο δεν έπρεπε να κηρύττεται άλλο ευαγγέλιο, αν όχι βεβαίως εκείνο ακριβώς που έχει καταγραφεί ότι είπε ο Σωτήρας όταν το παρέδιδε στους μαθητές του: «Πορευθείτε και μαθητεύστε όλα τα έθνη, βαπτίζοντάς τα στο όνομα του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος»;

Και αυτό ήταν το Ευαγγέλιο, το οποίο δεν είναι θεμιτό να μεταβάλλεται «σε άλλο ευαγγέλιο, το οποίο δεν υπάρχει άλλο», όπως μαρτυρεί μέχρι και σήμερα στους Γαλάτες ο μέγας απόστολος, βροντοφωνάζοντας μέσα από την επιστολή του προς αυτούς: «αλλά και αν εμείς ή άγγελος από τον ουρανό σας κηρύττει ευαγγέλιο διαφορετικό από αυτό που παραλάβατε, ας είναι ανάθεμα»· δίνοντας εκ των προτέρων, όπως είναι φυσικό, την αυστηρή παραγγελία να μην δίνουν προσοχή ούτε σε επισκόπους ούτε σε άρχοντες ούτε σε διδασκάλους, εάν κάποιος από αυτούς διαστρέφει τον αληθινό λόγο της πίστεως. Και ποιος ήταν αυτός ο λόγος, παρά εκείνος που διδάσκει να γνωρίζουμε τον Θεό ως Πατέρα, και παραδίδει τη γνώση του Υιού του Θεού, και παρακινεί να επιδιώκουμε με ζήλο τη μετοχή στο Άγιο Πνεύμα; Αυτά ακριβώς θα αποτελούσαν τα γνωρίσματα αποκλειστικά των Χριστιανών, διαχωρίζοντας με αυτόν τον τρόπο την αγία Εκκλησία του Θεού από τον ιουδαϊκό τρόπο. Διότι, όπως ακριβώς εκείνος απέρριπτε την πολυθεϊστική και ελληνική πλάνη μέσω της ομολογίας ενός Θεού, έτσι και η εξαίρετη γνώση της Εκκλησίας περί του Υιού προσέφερε κάτι ανώτερο και περισσότερο, διδάσκοντας να γνωρίζουμε τον ίδιο Θεό ως Πατέρα του μονογενούς Υιού, ο Οποίος αληθινά είναι Υιός, ζει και υφίσταται. «Διότι όπως ο Πατέρας έχει ζωή μέσα Του, έτσι έδωσε και στον Υιό να έχει ζωή μέσα Του», δίδασκε ο ίδιος ο Μονογενής του Θεού λέγοντας, έτσι ώστε και ο Πατέρας να είναι αληθινά Πατέρας (μη φέροντας τον τίτλο αυτό μόνο στα λόγια, ούτε κατέχοντας την προσηγορία ψευδώς, αλλά όντας με αλήθεια και έργο Πατέρας μονογενούς Υιού) και ο Υιός να είναι αληθινά Υιός.

ΣΤ΄. Επειδή, λοιπόν, αποκαλούσαν ευαγγέλιο τη δική τους απάτη, δικαιολογημένα αυτός πολεμά και την ίδια την ονομασία, και εκφράζεται με παρρησία, λέγοντας: «Σε ένα διαφορετικό ευαγγέλιο, το οποίο δεν είναι άλλο». Πολύ ορθά· διότι δεν υπάρχει άλλο. Εντούτοις, αυτό ακριβώς που παθαίνουν οι ασθενείς, οι οποίοι βλάπτονται από τις υγιεινές τροφές, αυτό έπαθαν στην προκειμένη περίπτωση και οι Μαρκιωνιστές. Διότι στηρίχθηκε στα λεγόμενα, λέγοντας: «Ιδού, και ο Παύλος είπε, δεν υπάρχει άλλο ευαγγέλιο».

Εάν, λοιπόν, είναι άλλο το Ευαγγέλιο του Ματθαίου και άλλο του Λουκά, ως προς τη δύναμη των γεγραμμένων και την ακρίβεια των δογμάτων, δικαιολογημένα κατακρίνουν αυτόν τον λόγο. Εάν, όμως, είναι ένα και το αυτό, ας πάψουν να ανοηταίνουν και να προσποιούνται ότι αγνοούν αυτά που είναι καταφανή ακόμη και στα πολύ μικρά παιδιά. «Εκτός και αν υπάρχουν κάποιοι που σας αναστατώνουν και θέλουν να ανατρέψουν το Ευαγγέλιο του Χριστού». Δηλαδή, εφόσον έχετε υγιή τον νου, δεν πρόκειται να αναγνωρίσετε κανένα άλλο ευαγγέλιο, εφόσον βλέπετε ορθά και όχι διεστραμμένα, πλάθοντας με τη φαντασία σας ανύπαρκτα πράγματα. Διότι, όπως ακριβώς ο οφθαλμός, όταν διαταραχθεί, βλέπει άλλα αντί άλλων, έτσι και ο νους, όταν θολώνει από τη σύγχυση των πονηρών λογισμών, συνηθίζει να παθαίνει ακριβώς το ίδιο. Γι' αυτόν τον λόγο, άλλωστε, και οι παράφρονες φαντάζονται άλλα αντί άλλων.

Αλλά αυτή η μανία είναι χειρότερη από εκείνη, επειδή προκαλεί τη βλάβη όχι στα αισθητά, αλλά στα νοητά, επιφέροντας την καταστροφή όχι στην κόρη των σωματικών ματιών, αλλά στα μάτια της διανοίας. Και θέλοντας να ανατρέψουν το Ευαγγέλιο του Χριστού. Και βέβαια, μία μόνο ή δεύτερη εντολή εισήγαγαν επιπλέον, αυτήν της περιτομής, καινοτομώντας μόνο ως προς τις ημέρες· αλλά, δείχνοντας ότι κάτι μικρό που παραποιείται φθείρει το σύνολο, είπε ότι το Ευαγγέλιο ανατρέπεται. Διότι, όπως ακριβώς στα βασιλικά νομίσματα εκείνος που περικόπτει κάτι μικρό από το αποτύπωμα καθιστά ολόκληρο το νόμισμα κίβδηλο, έτσι και εκείνος που ανατρέπει έστω και το ελάχιστο από την υγιή πίστη, καταστρέφει το παν, προχωρώντας από την αρχή αυτή προς τα χειρότερα.

Ο Υιός όμως του Θεού έκανε το αδύνατο δυνατό, λύνοντας τις αμαρτίες και τοποθετώντας τους εχθρούς σε θέση φίλων. «Για να μας λυτρώσει από τον πονηρό αιώνα.» Δεν εννοούσε τον χρόνο, αλλά ονόμασε πονηρή την παρούσα ζωή. «Του ενεστώτος πονηρού αιώνα, σύμφωνα με το θέλημα του Θεού και Πατέρα μας, στον οποίο ανήκει η δόξα στους αιώνες των αιώνων· Αμήν.» Εννοεί τις πονηρές πράξεις, τη διεστραμμένη προαίρεση. «Απορώ πώς τόσο γρήγορα απομακρύνεστε από εκείνον που σας κάλεσε με τη χάρη του Χριστού.» Αυτό, λέει, μου προκάλεσε τη μεγάλη έκπληξη, το ότι αυτοί που διδάχθηκαν έτσι το μυστήριο της χάριτος, ώστε να μπορούν να γίνουν και δάσκαλοι άλλων, αυτοί πείθονται τόσο εύκολα σε εκείνους που τους εξαπατούν. «Σε ένα διαφορετικό Ευαγγέλιο, το οποίο δεν είναι άλλο.» Διότι, όπως λέει ο Πέτρος, δεν υπάρχει άλλο όνομα κάτω από τον ουρανό το οποίο να έχει δοθεί στους ανθρώπους, μέσω του οποίου πρέπει να σωθούμε. «Παρά μόνο υπάρχουν μερικοί που σας αναστατώνουν και θέλουν να διαστρέψουν το Ευαγγέλιο του Χριστού.» Εύστοχα λέει το «αναστατώνουν», και όχι «διδάσκουν» ούτε «πείθουν»· για να δείξει ότι το πράγμα είναι απλώς και μόνο απάτη. «Αλλά και εάν εμείς ή άγγελος από τον ουρανό σας κηρύξει Ευαγγέλιο διαφορετικό από εκείνο που σας κηρύξαμε, ας είναι ανάθεμα. Όπως το έχουμε προείπει, και τώρα πάλι το λέω: εάν κάποιος σας κηρύττει Ευαγγέλιο διαφορετικό από εκείνο που παραλάβατε, ας είναι ανάθεμα.»

Και αρνηθήκατε να προσέξετε και στρέψατε τα νώτα σας με παραφροσύνη και βαρύνατε τα αυτιά σας για να μην ακούσετε και κάνατε την καρδιά σας απειθή, ώστε να μην εισακούσετε τον νόμο μου και τους λόγους τους οποίους απέστειλε ο Κύριος Παντοκράτορας μέσω του Πνεύματός Του δια χειρός των προηγούμενων προφητών· ας τους επικαλεστεί άλλος από τους προφήτες. Και μάλιστα ας θρηνήσει κάποιος άλλος, οικτίροντας: Εγώ σε φύτεψα ως άμπελο καρποφόρο, εντελώς αληθινή· πώς μεταστράφηκες σε πικρία, ω άμπελος αλλότρια; Ακόμη και αν πλυθείς με νίτρο και χρησιμοποιήσεις άφθονο βότανο καθαρισμού, παραμένεις στιγματισμένη ενώπιόν μου εξαιτίας των αδικιών σου, λέγει ο Κύριος. Και αγάπησαν να περιπλανώνται με τα πόδια τους και δεν συγκρατήθηκαν, και ο Θεός δεν ευαρεστήθηκε σε αυτούς. Έπειτα, απειθώντας, αποστράφηκαν και αθέτησαν τα του Κυρίου, όπως ακριβώς και οι πρόσφατοι πατέρες τους, οι οποίοι μεταστράφηκαν σαν στρεβλό τόξο. Αν πάλι, εξαιτίας των φαύλων, πρέπει να εκπλήσσεται ο Παύλος για τη μεταστροφή, με εσάς μάλλον παρά με τους Γαλάτες θα εκπλαγεί, που τόσο γρήγορα απομακρύνεστε από εκείνον που σας κάλεσε με τη χάρη του Χριστού, σε άλλο ευαγγέλιο, το οποίο δεν είναι άλλο, εξαιτίας της έπαρσης που προέρχεται από τον χρόνο και τη συνεχή διδασκαλία· πέραν του οποίου δεν επιτρέπεται να ακούτε, ακόμη και αν άγγελοι ευαγγελίζονται, λόγω του φρικτού αναθέματος.

Πολύ φοβερή, λοιπόν, είναι αυτή η αίρεση, και ταιριάζει να πούμε εδώ τον λόγο του μακαριότατου αποστόλου: «απορώ που τόσο γρήγορα μεταστρέφεστε από εκείνον που σας κάλεσε με τη χάρη του Χριστού σε ένα άλλο ευαγγέλιο· το οποίο δεν είναι άλλο, παρά μόνο ότι υπάρχουν κάποιοι που σας αναστατώνουν και θέλουν να διαστρέψουν το ευαγγέλιο του Χριστού. Αλλά ακόμη κι αν εμείς οι ίδιοι ή ένας άγγελος από τον ουρανό σας κηρύξει ευαγγέλιο διαφορετικό από αυτό που σας κηρύξαμε, ας είναι ανάθεμα». Αντίθετα δε με ό,τι κήρυξε όχι ο απόστολος, αλλά ο ίδιος ο Χριστός, η μοιχοσύνοδος κήρυξε ως ευαγγέλιο τη μοιχοζευξία, από την οποία προκύπτει η μοιχεία, και την πολύμορφη παρέκκλιση προς όσους μοιχεύουν ως σωτήρια οικονομία. Και αυτό κηρύσσει διαρκώς με έργα και με λόγια, έστω κι αν προσποιείται δόλια ότι υποχωρεί, ώστε, μετά την παγίδευση όσων εξαπατήθηκαν, να υψώσει και πάλι τη δική της μανία. Από την πείρα αυτής της κατάστασης μακάρι να ξεφύγω εγώ ο ταλαίπωρος, και προσεύχομαι ως αμαρτωλός να ξεφύγετε κι εσείς, έστω κι αν δεν θέλετε να μου δώσετε προσοχή.

Αυτά είναι, αδελφοί, τα ευαγγελικά κηρύγματα, αυτά είναι τα αποστολικά διδάγματα. Όσοι όμως φρονούν τα αντίθετα προσπαθούν να στρέψουν τον λαό του Θεού σε ένα άλλο ευαγγέλιο (το οποίο δεν είναι άλλο), προβάλλοντας νόθα συγγράμματα, που μιλούν από την κοιλιά τους και όχι από το στόμα του Κυρίου. Διότι συνηθίζεται πάντοτε μαζί με το σιτάρι να σπέρνονται και τα ζιζάνια και δίπλα στην αλήθεια να παρατίθεται το ψεύδος. Επειδή, πώς θα φαινόταν η αλήθεια αν δεν υπήρχε αντίλογος; Αλλά ακόμη και αν εμείς, λέει ο απόστολος, ή κάποιος άγγελος από τον ουρανό σας κηρύττει διαφορετικό ευαγγέλιο από εκείνο που σας κηρύξαμε, ας είναι ανάθεμα. Όπως έχουμε προείπει, και τώρα πάλι το λέω: αν κάποιος σας κηρύττει διαφορετικό ευαγγέλιο από αυτό που παραλάβατε, ας είναι ανάθεμα.

Έτσι λοιπόν, ω δέσποτα, εμείς οι ευτελείς φρονούμε. Και βέβαια, για να μιλήσω εν αφροσύνη, μιλήσαμε με παρρησία στον μεν μακαριώτατο πατριάρχη μας λέγοντας ότι «με μαχαίρι η εκκλησία δεν εκδικείται» (και εκείνος συγκατένευσε), στους δε βασιλείς που διέπραξαν τη σφαγή, στον μεν πρώτο είπαμε ότι «δεν ευαρεστήθηκε ο Θεός με μια τέτοια δολοφονία», στον δε δεύτερο, που απαιτούσε να δικαιολογήσουμε τη δολοφονία, ότι «πρώτα θα κοπεί το κεφάλι μου παρά να συναινέσω σε αυτό». Αυτά λοιπόν από εμάς τους αμαρτωλούς. Εσείς δε, αγιώτατοι, αν διαβάσατε κάποιο άλλο ευαγγέλιο, το οποίο εμείς δεν γνωρίζουμε, ας είναι. Ειδάλλως, αναλογιστείτε τι αποφαίνεται ο απόστολος.