Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΓΑΛΑΤΑΣ 2:12

Αρμόζει σε έναν θεοφιλή βασιλιά η φιλομαθής προαίρεση και ο πόθος των επουρανίων· διότι έτσι αληθινά και την καρδιά σου θα έχεις στο χέρι του Θεού, και τη βασιλεία σου θα διατηρήσεις με ειρήνη για πολλές περιόδους ετών. Επειδή, λοιπόν, η ευσέβειά σου θέλησε να μάθει από εμάς την πίστη της Καθολικής Εκκλησίας, αφού ευχαριστήσαμε γι' αυτό τον Κύριο, αποφασίσαμε να υπενθυμίσουμε στη θεοσέβειά σου, περισσότερο από οτιδήποτε άλλο, την πίστη που ομολογήθηκε από τους Πατέρες στη Νίκαια. Διότι κάποιοι, αθετώντας την, εμάς μεν επιβουλεύθηκαν με ποικίλους τρόπους επειδή δεν υποταχθήκαμε στην αρειανή αίρεση, στην δε Καθολική Εκκλησία έγιναν αίτιοι αιρέσεως και σχισμάτων. Η αληθινή και ευσεβής πίστη στον Κύριό μας Ιησού Χριστό έχει καταστεί φανερή σε όλους, καθώς γνωρίζεται και αναγινώσκεται μέσα από τις θείες Γραφές· διότι, παραμένοντας σε αυτήν, οι άγιοι τελειώθηκαν και μαρτύρησαν, και τώρα που έχουν αναχωρήσει από τη ζωή βρίσκονται κοντά στον Κύριο. Η πίστη θα είχε παραμείνει παντοτινά αλώβητη, εάν η πονηρία κάποιων αιρετικών δεν τολμούσε να την παραποιήσει. Διότι κάποιος Άρειος και οι οπαδοί του επιχείρησαν να τη διαφθείρουν και να εισαγάγουν ασέβεια εναντίον της, ισχυριζόμενοι ότι ο Υιός του Θεού προέρχεται «εκ του μη όντος» και ότι είναι «κτίσμα» και «ποίημα» και «τρεπτός». Και με αυτές τις δοξασίες εξαπάτησαν πολλούς, ώστε ακόμη και «εκείνοι που φαίνονταν να είναι κάτι σπουδαίο» να παρασυρθούν από τη βλασφημία τους.

Και όχι μόνο συγκεντρώνει χρήματα, αλλά και ο ίδιος τα μεταφέρει, και λέγει: «Τώρα όμως πηγαίνω στην Ιερουσαλήμ για να διακονήσω τους αγίους». Διότι πράγματι στερούνταν την αναγκαία τροφή. Αυτό λοιπόν δηλώνοντας και εδώ έλεγε, ότι δηλαδή σε αυτό το έργο θεώρησα σωστό να τους βοηθήσω, και το ανέλαβα, και δεν υστέρησα. Και αφού απέδειξε μέσω αυτών την ομόνοια και τη συμφωνία του προς αυτούς, αναγκάζεται πλέον να αναφέρει και την αντιπαράθεση που είχε με τον Πέτρο στην Αντιόχεια, και λέγει: «Όταν όμως ήλθε ο Πέτρος στην Αντιόχεια, του εναντιώθηκα κατά πρόσωπο, διότι ήταν αξιοκατάκριτος. Επειδή, προτού να έλθουν μερικοί από το περιβάλλον του Ιακώβου, συνέτρωγε με τους εθνικούς· όταν όμως ήλθαν, αποτραβιόταν και αποχώριζε τον εαυτό του, επειδή φοβόταν τους προερχόμενους από την περιτομή».

Ε΄. Και παρατήρησε με πόση ακρίβεια χρησιμοποιεί τον λόγο, δίνοντας τη δυνατότητα στους συνετούς να κατανοήσουν ότι τα λόγια δεν υποδήλωναν διαμάχη, αλλά οικονομία. Διότι, λέγει, «όταν ήλθε ο Πέτρος στην Αντιόχεια, του εναντιώθηκα κατά πρόσωπο, διότι ήταν κατακριτέος». Δεν είπε «από εμένα», αλλά «από τους άλλους». Εάν μάλιστα τον κατέκρινε ο ίδιος, δεν θα παρέλειπε να το πει κι αυτό. Και το «του εναντιώθηκα κατά πρόσωπο» ήταν σχήμα. Διότι, εάν πράγματι φιλονικούσαν, δεν θα επέκριναν ο ένας τον άλλον ενώπιον των μαθητών· διότι θα τους σκανδάλιζαν πάρα πολύ. Στην προκειμένη περίπτωση όμως η φανερή αυτή διαμάχη ήταν ωφέλιμη. Και όπως ακριβώς ο Παύλος υποχώρησε σε αυτούς στα Ιεροσόλυμα, έτσι και αυτοί στην Αντιόχεια. Ποια ήταν, λοιπόν, η κατάκριση; Διότι, προτού να έλθουν μερικοί εκ μέρους του Ιακώβου (επειδή αυτός ήταν ο διδάσκαλος στα Ιεροσόλυμα), συνέτρωγε με τους εθνικούς· όταν όμως ήλθαν, αποτραβιόταν και αποχώριζε τον εαυτό του, επειδή φοβόταν τους εκ περιτομής· όχι βέβαια επειδή φοβόταν μήπως κινδυνεύσει (διότι εκείνος που δεν φοβήθηκε στην αρχή, πολύ περισσότερο δεν θα φοβόταν τότε), αλλά για να μην αποστατήσουν.

Β΄. Άραγε, λοιπόν, δεν θορυβεί καθέναν από όσους ακούν τούτο, ότι ο Παύλος εναντιώθηκε στον Πέτρο, ότι οι στύλοι της Εκκλησίας συγκρούονται και έρχονται σε ρήξη μεταξύ τους; Διότι πράγματι αυτοί είναι στύλοι, που συγκρατούν και υποβαστάζουν την οροφή της πίστεως, και στύλοι, και προμαχώνες, και οφθαλμοί του σώματος της Εκκλησίας, και πηγές των αγαθών, και θησαυροί, και λιμάνια, και οτιδήποτε κι αν έλεγε κανείς, δεν θα έφτανε στο ύψος της αξίας τους· αλλά όσο πιο μεγάλα είναι τα εγκώμιά τους, τόσο μεγαλύτερος είναι ο δικός μας αγώνας. Αφυπνιστείτε, λοιπόν· διότι ο λόγος μας γίνεται προς υπεράσπιση των πατέρων, ώστε να αποκρούσουμε τις κατηγορίες που εκτοξεύονται εναντίον τους από τους έξω και από τους ξένους προς την πίστη. «Όταν δε ήλθε ο Πέτρος στην Αντιόχεια, του εναντιώθηκα κατά πρόσωπο, διότι ήταν αξιοκατάκριτος». Έπειτα παραθέτει και την αιτία της κατακρίσεως: «Διότι, πριν έλθουν μερικοί εκ μέρους του Ιακώβου, συνέτρωγε με τους εθνικούς· όταν όμως ήλθαν, αποτραβιόταν και αποχώριζε τον εαυτό του, επειδή φοβόταν εκείνους που προέρχονταν από την περιτομή. Και συνυποκρίθηκαν μαζί του και οι υπόλοιποι Ιουδαίοι, ώστε παρασύρθηκε από την υποκρισία τους ακόμη και ο Βαρνάβας. Αλλά όταν είδα ότι δεν βαδίζουν ορθά σύμφωνα με την αλήθεια του Ευαγγελίου, είπα στον Πέτρο μπροστά σε όλους».

δʹ. Ἀλλὰ εάν τα όσα συνέβησαν ήταν πράγματι μάχη και φιλονικία, θα ήταν δικαιολογημένες αυτές οι κατηγορίες. Τώρα όμως δεν πρόκειται περί μάχης, αλλά φαίνεται μεν να είναι, ενώ στην πραγματικότητα επιδεικνύει τη μεγάλη σοφία και του Παύλου και του Πέτρου, καθώς και την αμοιβαία εύνοια μεταξύ τους. Προς το παρόν, όμως, ας ακούσουμε αυτήν την ίδια που φαίνεται να είναι κατηγορία: «Όταν δε ήλθε ο Πέτρος στην Αντιόχεια, του εναντιώθηκα κατά πρόσωπο». Γιατί; «Επειδή ήταν κατακριτέος». Και με ποιον τρόπο κατέστη κατακριτέος; «Διότι, προτού να έλθουν κάποιοι από τον Ιάκωβο, συνέτρωγε με τους εθνικούς· όταν όμως ήλθαν, υποχωρούσε και αποχώριζε τον εαυτό του, επειδή φοβόταν αυτούς που προέρχονταν από την περιτομή». Τι λέγεις; Δειλός ο Πέτρος και άνανδρος; Δεν ονομάσθηκε «Πέτρος» ακριβώς γι' αυτόν τον λόγο, επειδή δηλαδή ήταν ακλόνητος στην πίστη; Τι κάνεις, άνθρωπε;

Πώς, λοιπόν, ικανοποίησε την επιθυμία του και ταυτόχρονα προνόησε εκ των προτέρων για την ασφάλειά του; Ώστε, με την επιθυμία του να μάθει, να δείξει τον ακάθεκτο πόθο του, ενώ με το να μην το κάνει ο ίδιος, αλλά να προβάλει άλλον, να φανερώσει την ευλάβεια και όλη του τη σεμνότητα. Διότι, λέει, βρίσκομαι σε αδιέξοδο από παντού· ο λόγος του Δεσπότη αφορά προδοσία· μεγάλος είναι ο κίνδυνος, και ο γκρεμός υπάρχει και από τις δύο πλευρές. Αν σιωπήσω, η αγωνία κατατρώει την ψυχή μου· αν μιλήσω, φοβάμαι μήπως δεχθώ και πάλι επιτίμηση. Ακολούθησε, λοιπόν, τη μέση οδό, και αυτός που παντού ορμούσε πρώτος, τότε χρειάστηκε την παρρησία του Ιωάννη, ώστε να μάθει τι σήμαιναν τα λόγια αυτά. Διότι για τίποτε άλλο δεν ανέπνεε και δεν είχε τίποτε άλλο διαρκώς στην ψυχή του, παρά μόνο τον Διδάσκαλο. Γι' αυτόν τον λόγο αργότερα αψήφησε και φυλακές και μύριους θανάτους, και περιγελούσε ολόκληρη την παρούσα ζωή. Για Εκείνον δέχθηκε μαστιγώσεις, και έχοντας τους μώλωπες στην πλάτη του, έλεγε προς αυτούς που τον μαστίγωσαν: «Εμείς δεν μπορούμε να μη μιλάμε για όσα είδαμε και ακούσαμε». Είδες φρόνημα αδούλωτο; Είδες παρρησία ακατανίκητη; Είδες ψυχή γεμάτη από ουράνιο πόθο και έρωτα; Πώς, λοιπόν, τολμάς να λες ότι, επειδή φοβόταν τους προερχόμενους από την περιτομή, υποχωρούσε και αποχώριζε τον εαυτό του; Και πολλά άλλα θα μπορούσαμε να πούμε για τον Πέτρο, που να αποδεικνύουν τη θέρμη του, την ανδρεία του και τον πόθο που είχε για τον Χριστό· αλλά, για να μη μακρηγορούμε άκαιρα, αρκούν τα όσα έχουν ειπωθεί.

Για ποιον λόγο, λοιπόν, απευθύνει τώρα τέτοιες κατηγορίες, λέγοντας ότι «φοβόταν αυτούς που προέρχονταν από την περιτομή»; ΙΔʹ. Για να δείτε όμως και την ίδια την ιστορία όσων λέγονται, θα σας διηγηθώ τα πράγματα ξεκινώντας από λίγο παλαιότερα· προσέξτε όμως, σας παρακαλώ· διότι φθάσαμε στο ίδιο το βάθος της λύσεως του ζητήματος. Ο Ιάκωβος, ο αδελφός του Κυρίου, ήταν τότε στην αρχή επίσκοπος της Εκκλησίας στα Ιεροσόλυμα, και προΐστατο όλων εκείνων που είχαν πιστέψει προερχόμενοι από τους Ιουδαίους. Συνέβαινε δε να υπάρχουν και στην Αντιόχεια Ιουδαίοι, οι οποίοι, αφού πίστεψαν στον Χριστό, αφενός επειδή βρίσκονταν μακριά από τα Ιεροσόλυμα, και αφετέρου επειδή έβλεπαν πολλούς από τους εθνικούς που είχαν πιστέψει να ζουν άφοβα και χωρίς την τήρηση των ιουδαϊκών διατάξεων, σιγά-σιγά και βαθμιαία παρακινούνταν και οι ίδιοι να εγκαταλείψουν την ιουδαϊκή συνήθεια και να διατηρούν καθαρή και ανόθευτη τη διδασκαλία της πίστεως. Όταν λοιπόν κατέβηκε εκεί ο Πέτρος, βλέποντας ότι δεν υπήρχε καμία απολύτως ανάγκη για συγκατάβαση, ζούσε πλέον σύμφωνα με τις συνήθειες των εθνικών. Και αυτό το να ζει κανείς ως εθνικός, αναφέρει ο Παύλος, σημαίνει το να ζει χωρίς ιουδαϊκές τηρήσεις, το να μην τηρεί απολύτως κανένα από εκείνα τα νομικά παραγγέλματα, όπως την περιτομή, ή το Σάββατο, ή οτιδήποτε παρόμοιο.

Ενώ λοιπόν ο Πέτρος ζούσε κατ' αυτόν τον τρόπο, κατέβηκαν κάποιοι Ιουδαίοι εκ μέρους του Ιακώβου, δηλαδή από τα Ιεροσόλυμα, οι οποίοι, επειδή διέμεναν συνεχώς στη μητρόπολη και δεν έβλεπαν κανέναν να ζει με διαφορετικό τρόπο, είχαν ακόμη την ιουδαϊκή προκατάληψη και διατηρούσαν πολλές από εκείνες τις τυπικές διατάξεις. Βλέποντας αυτούς ο Πέτρος, εκείνους δηλαδή που κατέβηκαν από τον Ιάκωβο και από τα Ιεροσόλυμα, να είναι ακόμη ασθενέστεροι στις αντιλήψεις τους, και φοβούμενος μήπως σκανδαλιστούν και απομακρυνθούν από την πίστη, άλλαξε και πάλι στάση, και εγκαταλείποντας τον τρόπο ζωής των εθνικών, επανήλθε στην προηγούμενη συγκατάβαση, τηρώντας τις διατάξεις περί των τροφών. Βλέποντάς τον λοιπόν οι Ιουδαίοι που διέμεναν στην Αντιόχεια να πράττει αυτό, και μη γνωρίζοντας τον σκοπό με τον οποίο τα έκανε, παρασύρθηκαν και αυτοί μαζί του και αναγκάζονταν να ιουδαΐζουν εξαιτίας του διδασκάλου. Και αυτό είναι που κατακρίνει ο Παύλος· για να γίνει δε σαφέστερο αυτό που λέγεται, θα σας διαβάσω στη συνέχεια τα ίδια τα αποστολικά λόγια: «Όταν δε ήλθε ο Πέτρος στην Αντιόχεια, του εναντιώθηκα κατά πρόσωπο, διότι η στάση του ήταν κατακριτέα. Διότι, προτού να έλθουν κάποιοι από τον Ιάκωβο», δηλαδή από τα Ιεροσόλυμα, «συνέτρωγε με τους εθνικούς», δηλαδή με αυτούς της Αντιόχειας. «Όταν όμως ήλθαν» κάποιοι νομομαθείς από τα Ιεροσόλυμα, «αποτραβιόταν και αποχώριζε τον εαυτό του ο Πέτρος, φοβούμενος αυτούς που προέρχονταν από την περιτομή». Ποιους; Αυτούς που κατέβηκαν από τον Ιάκωβο· «Και παρασύρθηκαν μαζί του και οι λοιποί Ιουδαίοι».

Επειδή εκείνος μεν είχε αποσταλεί στους περιτμημένους, ενώ ο Βαρνάβας κήρυττε στα έθνη μαζί με τον Παύλο, και παντού συμπορεύεται με τον Παύλο. Όπως, λοιπόν, λέει αλλού: «Ή μήπως μόνο εγώ και ο Βαρνάβας δεν έχουμε το δικαίωμα να μην εργαζόμαστε;» Και πάλι: «Ανέβηκα στα Ιεροσόλυμα μαζί με τον Βαρνάβα», και παντού τον βλέπεις να διδάσκει μαζί με τον Παύλο. Δεν εκφράζει, λοιπόν, την έκπληξή του για το γεγονός ότι παρασύρθηκε και αυτός επειδή τάχα ήταν ανώτερος του Πέτρου, αλλά επειδή, παρόλο που κήρυττε πάντοτε μαζί του και δεν είχε τίποτα κοινό με τους Ιουδαίους, αλλά δίδασκε στα έθνη, παρασύρθηκε και αυτός. Και το ότι ο Πέτρος είναι αυτός για τον οποίο λέει όλα αυτά, είναι φανερό και από τα προηγούμενα και από τα επόμενα. Διότι το να πει ότι «του εναντιώθηκα κατά πρόσωπο» και να το θεωρήσει αυτό ως κάτι το σπουδαίο, δεν φανέρωνε τίποτε άλλο παρά το ότι δεν δείλιασε μπροστά στο αξίωμα του προσώπου του. Αν όμως μιλούσε για κάποιον άλλο, δεν θα παρουσίαζε το ότι «του εναντιώθηκα κατά πρόσωπο» ως κάτι τόσο σπουδαίο. Και πάλι, αν ο Πέτρος ήταν κάποιος άλλος, η αλλαγή της στάσης του δεν θα είχε τόση ισχύ ώστε να παρασύρει και τους υπόλοιπους Ιουδαίους. Διότι ούτε προέτρεψε σε κάτι ούτε συμβούλευσε, αλλά μόνο αποσυρόταν και αποχώριζε τον εαυτό του· και όμως, η υποστολή και ο αποχωρισμός είχαν τη δύναμη να παρασύρουν όλους τους μαθητές, εξαιτίας του αξιώματος του προσώπου του.

Κ΄. Βλέπεις πώς παντού στηρίζεται στην κρίση του Πέτρου και αποκαλύπτει την προηγούμενη συμπεριφορά του; Ώστε να φαίνεται ότι οι Ιουδαίοι αποδέχονται την προτροπή όχι από τα λόγια του Παύλου, αλλά από τη γνώμη του Πέτρου ή από όσα εκείνος απέδειξε μέσω των πράξεών του; Για τον λόγο αυτόν λέει: «επειδή φοβόταν αυτούς που προέρχονταν από την περιτομή», και «ότι ήταν κατακριτέος», και «ότι δεν ορθοποδεί σύμφωνα με την αλήθεια του Ευαγγελίου». Δεν είχαν όμως έτσι τα πράγματα, μη γένοιτο! Διότι αυτό το έχουμε αποδείξει με πολλά επιχειρήματα. Αντιθέτως, όπως ακριβώς τότε επέπληττε ο Παύλος, και ο Πέτρος ακούγοντάς τα σιωπούσε, ώστε να μην ανατρέψει την οικονομία του Παύλου, και καταδεχόταν να λάβει την επίπληξη σαν να μην είχε πράξει ορθά, προκειμένου αυτό να χρησιμεύσει στον ίδιο ως δικαιολογία απέναντι στους μαθητές, έτσι λοιπόν και αυτός τώρα, με την ίδια πρόθεση με την οποία επέπληξε τον Πέτρο, γράφει αυτά ακριβώς που έγραψε προς τους Γαλάτες.

Διότι, εάν τότε το να επιπληχθεί ο Πέτρος και να σιωπήσει ήταν ωφέλιμο στους Ιουδαίους, πολύ περισσότερο θα ήταν ωφέλιμο και τώρα το να λεχθούν αυτά γι' αυτόν σε όσους από τους Γαλάτες είχαν διαφθαρεί πνευματικά. Διότι, όπως ακριβώς όσοι διέμεναν τότε στην Αντιόχεια, βλέποντας τον Πέτρο να επιπλήττεται με υπερβολική αυστηρότητα και να σιωπά, διορθώνονταν μέσω της κατηγορίας κατά του διδασκάλου και της σιωπής του· έτσι και τώρα οι Γαλάτες, που νοσούσαν ως προς τα ιουδαϊκά έθιμα, ακούγοντας τον Παύλο να λέει αυτά γι' αυτόν, δηλαδή ότι ήταν κατακριτέος και ότι δεν ορθοποδούσε σύμφωνα με την αλήθεια του Ευαγγελίου, και ότι, αφού επιπλήχθηκε για αυτά, σιώπησε, λάμβαναν τη μέγιστη διδασκαλία από αυτήν την κατηγορία, ώστε να μην προσκολλώνται πλέον στα ιουδαϊκά έθιμα. Γι' αυτόν τον λόγο, ο Παύλος και τότε τον επέπληξε, αλλά και τώρα μνημονεύει την επίπληξη που είχε γίνει τότε· και όχι λιγότερο πρέπει εξαιτίας αυτού να θαυμάσουμε τον Πέτρο, ο οποίος αποδέχθηκε όλα όσα ελέχθησαν.

Όταν κατέβηκε στην Αντιόχεια, συνέτρωγε χωρίς διακρίσεις με εκείνους από τα έθνη που είχαν πιστέψει στον Κύριο. Έπειτα, όταν κατέβηκαν κάποιοι από τα Ιεροσόλυμα, φοβήθηκε μήπως τους σκανδαλίσει, και χώρισε τον εαυτό του από εκείνους, με τους οποίους προηγουμένως συνέτρωγε. Αλλά ο Παύλος ενήργησε με κάποια οικονομία μαζί του, επιπλήττοντάς τον μπροστά σε όλους, επειδή εξανάγκαζε τα έθνη να ιουδαΐζουν, ώστε, καθώς ο δάσκαλος άκουγε αυτά και σιωπούσε, εκείνοι μέσω της επίπληξης του ίδιου του δασκάλου να μάθουν ότι δεν πρέπει να τηρούν τα ιουδαϊκά έθιμα. Και όλο αυτό το ζήτημα ήταν οικονομία, που προήλθε από τη σύνεση και των δύο για την ωφέλεια των μαθητών, ώστε, ακόμη κι αν λέει ότι ο Πέτρος υποκρινόταν, ακόμη κι αν δεν ορθοποδούσε, να θεωρήσουμε αυτά τα λόγια ως οικονομία της ανάγκης για την ωφέλεια τους. «Διότι ήταν κατακριτέος. Επειδή, πριν έλθουν κάποιοι από τον Ιάκωβο, συνέτρωγε με τους εθνικούς· όταν όμως ήλθαν, υποχωρούσε και αποχώριζε τον εαυτό του.» Δηλαδή, από αυτούς που κατέβηκαν από τα Ιεροσόλυμα. «Επειδή φοβόταν αυτούς που προέρχονταν από την περιτομή.» Για να μην τους σκανδαλίσει, δηλαδή, μήπως και πάθει κάτι δεινό από αυτούς. «Και μαζί του συνυποκρίθηκαν και οι υπόλοιποι Ιουδαίοι, ώστε και ο Βαρνάβας συμπαρασύρθηκε από την υπόκρισή τους.» Ονομάζει «υπόκριση» την τήρηση του νόμου, διδάσκοντας ότι πρέπει να αποχωρίζονται από αυτήν. «Αλλά όταν είδα ότι δεν ορθοποδούν σύμφωνα με την αλήθεια του Ευαγγελίου, είπα στον Πέτρο μπροστά σε όλους.» Δηλαδή, το ότι δεν εγκατέλειπαν εντελώς την παράδοση του νόμου.

Ήλθαν δε σε ρήξη, ο μεν Παύλος αντιστεκόμενος κατά πρόσωπο στον Πέτρο, όταν εκείνος υποκρίθηκε ως προς τον διαχωρισμό του από τους απερίτμητους, και έχοντας ταχθεί αντίθετα προς όλους όσοι, όπως ο ίδιος λέει, δεν ορθοποδούσαν· ο δε Μάρκος επειδή άφησε για λίγο τον Παύλο και δεν τον ακολούθησε στο κήρυγμα, και όταν επέστρεψε δεν έγινε δεκτός, γεγονός εξαιτίας του οποίου προκλήθηκε και παροξυσμός μεταξύ του Παύλου και του Βαρνάβα· επομένως, το Πνεύμα δεν βρίσκεται εξίσου ούτε με τον ίδιο τρόπο στον Χριστό και στους Αποστόλους. Άρα, δεν θα μπορούσαν να ονομαστούν κυριολεκτικά «χριστοί» εκείνοι οι οποίοι ούτε από την πρώτη, όπως λέγεται, αρχή, ούτε έπειτα ενώθηκαν ουσιωδώς και αχωρίστως με ολόκληρο το χρίσμα, αλλά ένας είναι αυτός, «ένας Κύριος Ιησούς Χριστός», όπως θα συμφωνούσαμε και εμείς με τον Παύλο· ενώ οι υπόλοιποι, ως μερικοί μέτοχοι του χρίσματος και του Χριστού, θα ονομαστούν μάλλον χριστιανοί, λαμβάνοντας το όνομα παραγώγως από τον Χριστό· αυτό ακριβώς το νέο και θεοδώρητο όνομα, το οποίο ο Κύριος μετέδωσε άφθονα σε όλους μας.

Γαλ 2,8—14 〈Διότι εκείνος που ενήργησε στον Πέτρο για την αποστολή.〉 Αν έλεγε ο Παύλος ότι ο Πέτρος και οι συνοδοί του εφάρμοζαν την περιτομή κατ' οικονομίαν, θα φαινόταν ότι και ο ίδιος την επιτρέπει, και έτσι θα φαινόταν μάλλον να συμπορεύεται με όσα είχε καθήκον να πολεμά. Διότι θα του έλεγαν: «Αν ο Πέτρος καλά κάνει και την επιτρέπει, γιατί δεν το κάνεις και εσύ; Και γιατί επικρίνεις με δριμύτητα αυτό που ονομάζεις οικονομία; Άφησέ το να εφαρμόζεται και μην το επιτιμάς· και ονόμαζέ το όπως σου αρέσει, είτε οικονομία είτε δόγμα και ακρίβεια». Αυτά θα σκέφτονταν και θα έλεγαν στον Παύλο, αν δήλωνε ότι οι περί τον Πέτρο αποδέχονταν την περιτομή κατ' οικονομίαν. Διότι μια ψυχή που έχει κυριευθεί από μια ιδέα, αρπάζοντας ακόμη και μια μικρή και τυχαία αφορμή, προσκολλάται και περιπλέκεται σε αυτήν ακόμη περισσότερο. Γι' αυτό με πάρα πολλή σοφία ο Παύλος αποσιωπά εντελώς το θέμα της οικονομίας, κατακρίνει δριμύτατα την πράξη, και ελέγχει αυτούς που την επέτρεψαν δήθεν ως παραβάτες του νόμου, ώστε με τη σφοδρότητα της επίπληξης προς εκείνους να εκφοβίσει και να διορθώσει αυτούς που πραγματικά παρανομούσαν. Γι' αυτό και δεν διστάζει να τους αποκαλεί 〈έχοντες κύρος〉 και 〈κατακριτέους〉 και 〈υποκριτές〉 και 〈μη βαδίζοντες ορθά〉, προκειμένου μόνο να κατοχυρώσει το κήρυγμα του Χριστού. Τόσο θάρρος είχαν μεταξύ τους για χάρη του κηρύγματος, και με τόσο ισχυρό δεσμό ενώνονταν, ώστε, αν υπήρχε ανάγκη, ανάλογα με την περίσταση, να ενισχυθεί ο λόγος του κηρύγματος μέσω της αμοιβαίας επίκρισής τους, δεν απέφευγαν ούτε αυτό.