Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΓΑΛΑΤΑΣ 2:19

Έτσι, λοιπόν, ο θεσπέσιος μυσταγωγήθηκε στην ευσέβεια. Επειδή δε γεύτηκε την αλήθεια και έμαθε εκ πείρας ότι ο Χριστός ζει και υπάρχει και βασιλεύει στα πάντα, και ούτε φθάρηκε από τον θάνατο ούτε κλάπηκε από τους μαθητές, μετατάχθηκε γρήγορα από τον νόμο στο ευαγγέλιο και κήρυττε σε όλους τον Χριστό ως Θεό, τον οποίο χθες και προηγουμένως λοιδωρούσε με βλασφημίες, και αποδείχθηκε τέτοιος σύμμαχος, όπως ακριβώς ήταν και πολέμιος· διότι ήταν ισχυρός και στα δύο. Εισήλθε ξαφνικά και απροσδόκητα στις συναγωγές της Δαμασκού και αγόρευε τους λόγους του νόμου και των προφητών, όχι για να ενισχύσει τον νόμο, αλλά για να στηρίξει μέσω αυτού τον Χριστό, συγκρίνοντας τις προρρήσεις των προφητών με τα γεγονότα που συνέβησαν, αποβάλλοντας έτσι τον νόμο μέσω του νόμου. Όπως ακριβώς λέει και για τον εαυτό του, γράφοντας στους Ρωμαίους: Διότι εγώ δια του νόμου πέθανα για τον νόμο· δηλαδή, οδηγούμενος από τα Μωσαϊκά γράμματα, γνώρισα την ευσέβεια του ευαγγελίου. Έκπληξη λοιπόν κατέλαβε τη Δαμασκό και όλοι έλεγαν θαυμάζοντας μεταξύ τους: Ελάτε, δείτε τον Εβραίο από την Ταρσό, τον θερμό μαθητή του πατρικού νόμου, να γίνεται σφοδρός συνήγορος του Ιησού, να Τον ονομάζει Θεό και να αποδεικνύει από τις δικές μας Γραφές ότι Αυτός είναι ο Σωτήρας της επαγγελίας.

«Καθήλωσε από τον φόβο σου τις σάρκες μου.» Το «καθήλωσε» τίθεται αντί του «στερέωσε». «Στερέωσε λοιπόν», λέγει, «στην αγνεία τις σάρκες μου». Διότι μόνο έτσι θα μπορούσαν να πουν στον Χριστό: «Έχω συσταυρωθεί· διότι φοβήθηκα από τις κρίσεις σου». Εννοώντας, προφανώς, τον θείο νόμο.

«Πουλήστε τα υπάρχοντά σας και δώστε ελεημοσύνη, και θα αποκτήσετε πουγκιά που δεν παλιώνουν, θησαυρό ανεξάντλητο στους ουρανούς.» Όταν δε οι άγιοι μαθητές του εκπλήρωσαν και αυτήν την εντολή, τους είπε: «Την ειρήνη τη δική μου σας δίνω, την ειρήνη τη δική μου σας αφήνω.» Διότι, «Εκείνος που με αγαπά, θα τηρήσει τις εντολές μου· και εγώ και ο Πατέρας θα έρθουμε, και θα κατοικήσουμε μαζί του». Υποδεικνύοντάς μας δε να υπομένουμε γενναία τους πειρασμούς και τους αγώνες, είπε: Μέσα στον κόσμο θα έχετε θλίψη. Αλλά «έχετε θάρρος· εγώ έχω νικήσει τον κόσμο. Εσείς δε, είστε εκείνοι που εξαιτίας μου παραμείνατε σταθεροί στους πειρασμούς μου, και εγώ σας παραχωρώ βασιλεία, όπως την παραχώρησε σε εμένα ο Πατέρας μου, ώστε να τρώτε και να πίνετε στο τραπέζι μου.» Αυτά όμως δεν τα λέει σε όλους, αλλά σε εκείνους που υπομένουν τους πειρασμούς και τις θλίψεις με μακροθυμία. Πηγαίνοντας προς το άγιο πάθος του σταυρού ο Κύριος, είπε τα εξής: Όποιος θέλει να τρώει και να πίνει στο τραπέζι μου, ας συμπορευθεί μαζί μου προς τον σταυρό· δηλαδή, ας νεκρωθεί και αυτός ως προς τον κόσμο, όπως εγώ, μέσω της εφαρμογής των εντολών μου. Ακούγοντας δε αυτά ο απόστολος Παύλος, και έχοντας αποκόψει από τον εαυτό του όλα τα σαρκικά φρονήματα, τολμούσε να λέει: «Έχω συσταυρωθεί με τον Χριστό. Και δεν ζω πλέον εγώ, αλλά ζει μέσα μου ο Χριστός.» Διότι, εφόσον πορευόμαστε σαρκικά, είμαστε νεκροί μέσα στις αμαρτίες.

Για κάθε άγιο, λοιπόν, που έχει εγκαταλείψει την εγκόσμια και σαρκική ζωή και έχει αναθέσει, τρόπον τινά, την ψυχή του στον Θεό, έχοντας αποφασίσει να μην καυχάται για κανέναν άλλον εκτός από Αυτόν, γράφει πάλι ο Παύλος: «Διότι εγώ μέσω του νόμου πέθανα ως προς τον νόμο, για να ζήσω για τον Θεό», προφανώς εννοώντας για τον Υιό, και μέσω αυτού για τον Πατέρα. Θα σου γινόταν δε αυτό σαφές και αναμφισβήτητο, εάν άκουγες τι προσθέτει: «Διότι ένας πέθανε για χάρη όλων, ώστε αυτοί που ζουν να μη ζουν πλέον για τον εαυτό τους, αλλά για εκείνον που πέθανε και αναστήθηκε για αυτούς.» Και επιπλέον αυτών: «Σε εμένα δε, μη γένοιτο να καυχώμαι παρά μόνο στον σταυρό του Χριστού»· αν και κάθε άγιος λέει: «Θα χαρώ για τον Θεό τον Σωτήρα μου, ο Κύριος ο Θεός μου είναι η δύναμή μου.» Β. Και βέβαια, ω γενναίε, μας αρκούν αυτές οι έννοιες. Διότι ο Υιός αποδείχθηκε σε μας, μέσω αναρίθμητων λόγων, ότι είναι Θεός όχι κατ' όνομα, αλλά μάλλον αληθινός. Επομένως, αφήνοντας αυτό, πες μου εκείνο, δηλαδή πώς θα πρέπει κανείς να εκλάβει και να κατανοήσει το: «Πορεύομαι προς τον Πατέρα μου και Πατέρα σας, και Θεό μου και Θεό σας.» Και για ποιο λόγο ονομάζει τον Πατέρα Θεό του; Διότι να μην αμφιβάλλεις καθόλου ότι οπωσδήποτε θα ρωτήσουν και αυτό. Α. Εντελώς αβίαστη είναι η γνώση αυτών που ζητούνται και καθόλου δύσκολη στο να την κατακτήσει κανείς, εάν έχει σοφό και σώφρονα νου. Διότι είναι γεγραμμένο ότι «Όλα είναι φανερά σε αυτούς που κατανοούν, και ορθά σε εκείνους που βρίσκουν τη γνώση.»

Και με έναν άλλον τρόπο, βέβαια, εκείνοι που προσκολλώνται στον Χριστό, συσταυρώνονται οπωσδήποτε μαζί Του· διότι, υπομένοντας τρόπον τινά τον θάνατο της παλαιάς τους αναστροφής, αναμορφώνονται προς μια νέα και ευαγγελική ζωή. Γι' αυτό και ο Παύλος έλεγε: «Όσοι δε ανήκουν στον Ιησού Χριστό, σταύρωσαν τη σάρκα μαζί με τα πάθη και τις επιθυμίες», και πάλι, φέρνοντας ως παράδειγμα τον εαυτό του για όλους: «Εγώ γαρ διά του νόμου πέθανα ως προς τον νόμο, για να ζήσω για τον Θεό· έχω συσταυρωθεί με τον Χριστό, και δεν ζω πλέον εγώ, αλλά ζει μέσα μου ο Χριστός»· γράφει δε και προς κάποιους: «Εάν λοιπόν πεθάνατε ως προς τον κόσμο, γιατί υποτάσσεστε σε διατάξεις σαν να ζείτε μέσα στον κόσμο;» Διότι ο θάνατος της κοσμικής αναστροφής ανάγει στις αρχές της εν Χριστώ πολιτείας και ζωής. Επομένως, η συσταύρωση των δύο ληστών μάς υποδηλώνει με κάποιον τρόπο, μέσω αυτού του γεγονότος, την παράσταση των δύο λαών, οι οποίοι επρόκειτο να πεθάνουν τρόπον τινά μαζί με τον Σωτήρα Χριστό, όσον αφορά την αποταγή των κοσμικών ηδονών και την επιλογή να μη ζουν πλέον σαρκικά, αλλά μάλλον να συζήσουν με τον δικό τους Δεσπότη, στο μέτρο που αφορά το να πολιτεύονται σύμφωνα με Εκείνον και να αφιερώσουν σε Αυτόν τη δική τους ζωή.

Για όσους ανατρέφονταν στους κόλπους της Εκκλησίας, η ανάσταση των κεκοιμημένων αποτελούσε ακράδαντη ελπίδα, και ο Θεός την υπόσχεται στα έθνη, εφόσον επιλέξουν να προσφέρουν ως αντάλλαγμα την ίδια τους την ψυχή στον Χριστό, ο οποίος επέλεξε να πάθει για τη δική τους αμαρτία. Το ποιο είναι άραγε το δικό μας χρέος, το διασαφηνίζει ο Παύλος λέγοντας: «Διότι ένας πέθανε για χάρη όλων, ώστε αυτοί που ζουν να μη ζουν πλέον για τον εαυτό τους, αλλά για εκείνον που πέθανε και αναστήθηκε για χάρη τους.» Επομένως, του οφείλουμε τη δική μας ζωή. Γι' αυτό λέει: «Αν κάποιος θέλει να έρθει οπίσω μου, ας απαρνηθεί τον εαυτό του, ας σηκώσει τον σταυρό του και ας με ακολουθήσει.» Εκείνος βέβαια που απαρνείται τον εαυτό του, δεν θα ζήσει πια μια ζωή σύμφωνα με τις δικές του επιθυμίες, αλλά μάλλον εκείνη τη ζωή που αρμόζει στον Χριστό, δηλαδή αγία και άμωμη, όπως ακριβώς έπραξε και ο θεσπέσιος Παύλος, ο οποίος μάλιστα έγραψε ξεκάθαρα: «Διότι εγώ μέσω του νόμου πέθανα ως προς τον νόμο, για να ζήσω για τον Θεό· έχω συσταυρωθεί με τον Χριστό. Και δεν ζω πλέον εγώ, αλλά ζει μέσα μου ο Χριστός. Αυτό δε που τώρα ζω στη σάρκα, το ζω με την πίστη στον Υιό του Θεού, ο οποίος με αγάπησε και παρέδωσε τον εαυτό του για μένα. Δεν αθετώ τη χάρη του Θεού.» Δες λοιπόν πώς προσέφερε αντάλλαγμα για την αμαρτία, αφιερώνοντας κατά κάποιον τρόπο τη ζωή του σε εκείνον που έπαθε γι' αυτόν. Διότι έχουμε ακούσει τον Χριστό να λέει στους μαθητές του: «Εκείνος που αγαπά πατέρα ή μητέρα περισσότερο από εμένα, δεν είναι άξιός μου.»

Έχοντας οικειοποιηθεί αυτά, και θεωρώντας τα εντελώς ανάξια λόγου, και τιμώντας με όσια απόφαση τη δόξα των ανώτερων πραγμάτων, ας ζήσουμε ευαγγελικά, επιδιώκοντας ενάρετα να φαινόμαστε σαν να έχουμε πεθάνει για τον κόσμο, με το να μην ανεχόμαστε να ζούμε με κοσμικό τρόπο. Κάτι τέτοιο υποδηλώνει και ο Παύλος λέγοντας: «Διότι εγώ δια του νόμου πέθανα ως προς τον νόμο, για να ζήσω για τον Θεό· έχω συσταυρωθεί με τον Χριστό. Και ζω, όχι πλέον εγώ, αλλά ζει μέσα μου ο Χριστός.» Και έχοντας στο νου του, νομίζω, τον λόγο Του: «Δωρεάν λάβατε, δωρεάν δώστε», μας πείθει να έχουμε και εμείς το ίδιο φρόνημα, λέγοντας: «Ή μήπως αγνοείτε ότι όσοι βαπτιστήκαμε στον Χριστό, βαπτιστήκαμε στον θάνατο του Κυρίου; Συνταφήκαμε, λοιπόν, μαζί Του δια του βαπτίσματος στον θάνατο, ώστε, όπως ακριβώς αναστήθηκε ο Χριστός εκ νεκρών δια της δόξης του Πατρός, έτσι κι εμείς να πορευθούμε σε νέα ζωή.» Λοιπόν, θα πω κάτι από τα αναγκαία για την πνευματική ωφέλεια, και θα χρησιμοποιήσω πάλι τις φωνές των αγίων: «Ποιος είναι σοφός και συνετός μεταξύ σας; Ας δείξει τα έργα του από την καλή του συμπεριφορά, με την πραότητα της σοφίας.» Και πρέπει να θεωρούμε ότι η αξιοθαύμαστη συμπεριφορά δεν είναι άλλη από εκείνη μέσω της οποίας κατορθώνει κανείς να ανορθώνεται, να επιλέγει τον άριστο βίο και να έχει γνησιότητα στην πίστη. Διότι το να φαίνεται κανείς ότι αποδέχεται μεν την πίστη, αλλά να αποβλέπει σε άλλα, και να μισεί τη σταθερότητα, εγώ τουλάχιστον θα έλεγα ότι αποτελεί την έσχατη κατάληξη κάθε κακού.

Διότι έχει γραφτεί ότι «Οι οφθαλμοί του Κυρίου είναι στραμμένοι προς τους δικαίους, και τα ώτα του προς τη δέησή τους.» Σφαζόταν λοιπόν ο μόσχος, και το αίμα χυνόταν στο θυσιαστήριο. Αλλά και σε εμάς τους ίδιους θα μπορούσαν να γίνονται αυτά, νομίζω, νοητώς δηλαδή και πνευματικώς. Διότι, όταν παύουμε τις επιδιώξεις προς τη φαυλότητα και νεκρώνουμε τα μέλη μας που είναι πάνω στη γη, δηλαδή την πορνεία, την ακαθαρσία, το πάθος, την κακή επιθυμία, πεθαίνουμε μεν ως προς τον κόσμο, μεταβαίνουμε δε σε αγία και άμωμη ζωή· και αυτό το πράγμα είναι απολύτως αξιέπαινο ενώπιον του φιλάρετου Θεού. Ψάλλει λοιπόν και λέει ο προφήτης Δαβίδ: «Τίμιος είναι ενώπιον του Κυρίου ο θάνατος των οσίων του.» Αυτήν την ένδοξη και αξιοθαύμαστη νέκρωση έχοντας υπομείνει ο πάνσοφος Παύλος, γράφει στις επιστολές του και λέει: «Διότι εγώ διά του νόμου πέθανα ως προς τον νόμο, για να ζήσω για τον Θεό· έχω συσταυρωθεί με τον Χριστό· και δεν ζω πλέον εγώ, αλλά ζει μέσα μου ο Χριστός.» Έχει γράψει επίσης και σε άλλους, ή μάλλον και σε εμάς τους ίδιους: «Δεν γνωρίζετε ότι όσοι βαπτιστήκαμε στον Χριστό, βαπτιστήκαμε στον θάνατό του; Συνταφήκαμε λοιπόν μαζί του διά του βαπτίσματος στον θάνατό του, ώστε, όπως ακριβώς αναστήθηκε ο Χριστός εκ νεκρών διά της δόξης του Πατρός, έτσι και εμείς να περπατήσουμε σε καινούργια ζωή.»

Αυτό έλεγε και ο ίδιος ο Σωτήρας: «Αν κάποιος θέλει να έρθει οπίσω μου, ας απαρνηθεί τον εαυτό του, και ας σηκώσει τον σταυρό του, και ας με ακολουθήσει». Το ότι δε για τους ιερούς και αγιασμένους ανθρώπους είναι το πιο πρέπον και οικείο προς ωφέλεια, το να έχουν σχεδόν μπροστά στα μάτια τους τον Χριστό που πέθανε, θα μπορούσε να το υποδηλώσει το γεγονός ότι νομοθετήθηκε η δαμάλα να σφάζεται μπροστά στα μάτια του ιερέα. Όταν δε θυμόμαστε τον Χριστό που πέθανε εξαιτίας μας και για χάρη μας, τότε ακριβώς, τότε μένουμε περισσότερο έκθαμβοι ακούγοντας τον θεσπέσιο Παύλο να μας μιλά γι' αυτόν: «Διότι ένας πέθανε υπέρ πάντων, ώστε αυτοί που ζουν, να μη ζουν πλέον για τον εαυτό τους, αλλά για εκείνον που πέθανε και αναστήθηκε για χάρη μας». Και πάλι: «Διότι εγώ μέσω του νόμου πέθανα ως προς τον νόμο, για να ζήσω για τον Θεό· έχω συσταυρωθεί με τον Χριστό. Δεν ζω πλέον εγώ, αλλά ζει μέσα μου ο Χριστός. Και αυτό που ζω τώρα στη σάρκα, το ζω με την πίστη στον Υιό του Θεού, ο οποίος με αγάπησε και παρέδωσε τον εαυτό του για χάρη μας». Επομένως, ας βρίσκεται, κατά κάποιον τρόπο, μπροστά στα μάτια της διανοίας μας καθώς υπομένει τη σφαγή για χάρη μας. Διότι έτσι δεν θα ζήσουμε πλέον για τον εαυτό μας, αλλά μάλλον για τον Θεό, ως αγορασμένοι με το αίμα του Χριστού, «ο οποίος έδωσε τον εαυτό του για χάρη μας», σύμφωνα με τις Γραφές.

Θα μπορούσε κανείς να το δει αυτό πολύ καθαρά και στα βιβλία του Μωυσή, να προδιαγράφεται σαν σε σκιές στα παλαιά γεγονότα· διότι η σφαγή του προβάτου απάλλαξε από τον θάνατο και τη φθορά τους Ισραηλίτες, και απομάκρυνε τον εξολοθρευτή. Το γεγονός αυτό λοιπόν αποτελούσε τύπο του Χριστού. «Διότι το Πάσχα μας, ο Χριστός, θυσιάστηκε για εμάς», προκειμένου να καταλύσει το αμείλικτο κράτος του θανάτου, και με το δικό του αίμα να αποκτήσει την οικουμένη. «Διότι αγοραστήκαμε με τίμημα», και «δεν ανήκουμε στους εαυτούς μας». «Επειδή ένας πέθανε για όλους», ο αξιότερος όλων, «ώστε αυτοί που ζουν να μη ζουν πλέον για τους εαυτούς τους, αλλά για εκείνον που πέθανε και αναστήθηκε για αυτούς». Μαζί θα συμφωνήσει και ο Παύλος λέγοντας: «Διότι εγώ μέσω του νόμου πέθανα ως προς τον νόμο, για να ζήσω για τον Θεό. Έχω συσταυρωθεί με τον Χριστό. Και δεν ζω πλέον εγώ, αλλά ζει μέσα μου ο Χριστός».

ΑΛΛΟ. «Διότι εγώ μέσω του νόμου πέθανα ως προς τον νόμο, για να ζήσω για τον Θεό· έχω συσταυρωθεί με τον Χριστό, και δεν ζω πλέον εγώ, αλλά ζει μέσα μου ο Χριστός.» Εάν, αποδεχόμενοι τον νέο νόμο του Σωτήρος, ζούμε μεν για τον Θεό, πεθαίνουμε δε ως προς τον νόμο που δόθηκε μέσω του Μωυσή (διότι δεν ζούμε πλέον ούτε πολιτευόμαστε σύμφωνα με αυτόν), άρα ο Χριστός είναι Θεός και αληθινός Θεός. Εάν λοιπόν ισχύει τούτο, δεν είναι δημιούργημα. Το ότι δε ζούμε για τον ίδιο τον Χριστό, θα το μαρτυρήσει λέγοντας ο ίδιος ο κήρυκας της αλήθειας: «Διότι εάν ένας πέθανε για όλους, άρα όλοι πέθαναν, ώστε αυτοί που ζουν να μη ζουν πλέον για τον εαυτό τους, αλλά για εκείνον που πέθανε και αναστήθηκε για αυτούς.» Εάν όμως, ζώντας για τον Χριστό, λέγεται ότι ζούμε για τον Θεό, πώς δεν είναι Θεός; Και πώς είναι κτίσμα ή δημιούργημα;

Το να νεκρωθεί κανείς ως προς τον κόσμο και τις αμαρτίες, και να ζήσει μια ζωή ιερή και άγια και όσο το δυνατόν πιο αγαπητή στον Θεό, για το οποίο ακριβώς σεμνυνόταν ιδιαίτερα πάλι ο Παύλος λέγοντας: «Διότι εγώ διά του νόμου πέθανα ως προς τον νόμο, για να ζήσω για τον Θεό· έχω συσταυρωθεί με τον Χριστό.

Το να αξιωθεί, όμως, κανείς να δει τον ίδιο τον Θεό, δεν έχει άλλον καρπό παρά ακριβώς αυτό το ίδιο, το να αξιωθεί να δει τον Θεό. Διότι αυτό είναι η κορυφή κάθε ελπίδας και η εκπλήρωση κάθε επιθυμίας, και αποτελεί την κατάληξη και το αποκορύφωμα κάθε ευλογίας του Θεού και κάθε επαγγελίας, καθώς και των άρρητων αγαθών για τα οποία πιστεύουμε ότι υπερβαίνουν κάθε αίσθηση και γνώση. Αυτό ακριβώς πόθησε να δει και ο Μωυσής, και πολλοί προφήτες και βασιλείς επιθύμησαν. Το αξιώνονται δε μόνο οι καθαροί στην καρδιά, οι οποίοι για τον λόγο αυτό είναι και ονομάζονται πραγματικά μακάριοι, επειδή αυτοί θα δουν τον Θεό. Ένας από αυτούς επιθυμούμε να γίνεις και εσύ, αφού «συσταυρωθείς με τον Χριστό», παρασταθείς ενώπιον του Θεού ως αγνός ιερέας και γίνεις καθαρό θύμα εν πάση καθαρότητι, έχοντας προετοιμάσει τον εαυτό σου διά της αγνείας για την παρουσία του Θεού, προκειμένου και εσύ να «δεις τον Θεό με καθαρή καρδιά», σύμφωνα με την επαγγελία του Θεού και Σωτήρος μας Ιησού Χριστού, στον οποίο ανήκει η δόξα και το κράτος εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.

Αν λοιπόν επιμείνουμε πεισματικά να τον διατηρήσουμε σε ισχύ, εξαιτίας αυτού ακριβώς γινόμαστε παραβάτες, επειδή επιμένουμε να τηρούμε όσα έχουν καταργηθεί από τον Θεό. Έπειτα, δείχνει και πώς καταργήθηκε. «Διότι εγώ διά του νόμου πέθανα ως προς τον νόμο». Αυτό επιδέχεται διπλή ερμηνεία· διότι είτε εννοεί τον νόμο της χάριτος, επειδή συνηθίζει να ονομάζει και αυτόν νόμο, όπως όταν λέει: «Ο νόμος του Πνεύματος της ζωής με ελευθέρωσε»· είτε εννοεί εδώ τον παλαιό νόμο, υποδεικνύοντας ότι μέσω του ίδιου του νόμου πέθανε ως προς τον νόμο, δηλαδή: «Ο ίδιος ο νόμος με οδήγησε στο να μην τον ακολουθώ πλέον». Εάν λοιπόν είχα σκοπό να τον τηρώ, παραβαίνω τον ίδιο τον νόμο. Πώς και με ποιον τρόπο; Ο Μωυσής λέει: «Προφήτη σαν και εμένα θα αναδείξει σε εσάς ο Κύριος ο Θεός από τους αδελφούς σας· αυτόν θα ακούσετε», μιλώντας για τον Χριστό. Επομένως, εκείνοι που δεν υπακούουν σε Αυτόν, παραβαίνουν τον νόμο.

Και με άλλον τρόπο πάλι πρέπει να κατανοήσουμε το εξής: «Μέσω του νόμου πέθανα ως προς τον νόμο». Διότι ο νόμος προστάζει να εφαρμόζονται όλα τα γεγραμμένα, και τιμωρεί εκείνον που δεν τα εφαρμόζει. Επομένως, όλοι έχουμε πεθάνει εξαιτίας του· διότι κανείς δεν τον εκπλήρωσε. Και πρόσεξε πώς και εδώ με μέτρο διεξάγει τον αγώνα εναντίον του· διότι δεν είπε, «ο νόμος πέθανε για εμένα», αλλά, «Εγώ πέθανα για τον νόμο». Και αυτό που εννοεί, είναι τούτο: Όπως ακριβώς δεν είναι δυνατόν ο νεκρός να υπακούει στις εντολές του νόμου, έτσι ούτε και εγώ, ο οποίος έχω πεθάνει εξαιτίας της κατάρας εκείνου· διότι σύμφωνα με τον δικό του λόγο πέθανα. Ας μη δίνει λοιπόν προσταγές στον νεκρό, τον οποίο ο ίδιος εξόντωσε, προκαλώντας μάλιστα θάνατο όχι μόνο σωματικό, αλλά και ψυχικό, διά του οποίου επέφερε και τον σωματικό. Ότι πράγματι αυτό εννοεί, το φανέρωσε με τα όσα ακολουθούν. «Διότι, για να ζήσω για τον Θεό», λέει, «έχω συσταυρωθεί με τον Χριστό».

Επειδή, λοιπόν, είπε: «Πέθανα», για να μην πει κάποιος: «Πώς λοιπόν ζεις;», πρόσθεσε και την αιτία της ζωής, και έδειξε ότι ο μεν νόμος θανάτωσε τον ζωντανό, ο δε Χριστός, αφού τον παρέλαβε νεκρό, τον ζωοποίησε δια του θανάτου· και καταδεικνύει το θαύμα διπλό, διότι και τον νεκρό ζωογόνησε, και δια του θανάτου τού χάρισε τη ζωή. Ζωή, εξάλλου, ονομάζει εδώ τον θάνατο· διότι αυτό σημαίνει το: «Για να ζήσω για τον Θεό, έχω συσταυρωθεί με τον Χριστό».

Και πώς αυτός που ζει και αναπνέει συσταυρώθηκε; λέει. Διότι, βέβαια, το ότι ο Χριστός σταυρώθηκε είναι φανερό· εσύ, όμως, πώς έχεις σταυρωθεί και ζεις; Δες πώς ερμηνεύει και αυτό το σημείο ο ίδιος, λέγοντας: «Δεν ζω πλέον εγώ, αλλά ζει μέσα μου ο Χριστός». Διότι με το να πει, «Έχω συσταυρωθεί με τον Χριστό», υπαινίχθηκε το βάπτισμα· ενώ με το να πει, «Δεν ζω πλέον εγώ», υποδήλωσε τον μετέπειτα τρόπο ζωής, μέσω του οποίου νεκρώνονται τα μέλη μας. Τι σημαίνει, όμως, το «Ζει μέσα μου ο Χριστός»;

Αν, λοιπόν, επιμείνουμε πεισματικά να επιβάλουμε τον νόμο, με αυτό ακριβώς γινόμαστε παραβάτες, εφόσον φιλονικούμε να τηρούμε όσα έχουν καταργηθεί από τον Θεό. «Διότι εγώ διά του νόμου πέθανα ως προς τον νόμο, για να ζήσω για τον Θεό. Έχω συσταυρωθεί με τον Χριστό». Αυτό επιδέχεται διπλή ερμηνεία. Ή δηλαδή ονομάζει νόμο τον νόμο της χάριτος, ή εννοεί μόνο τον παλαιό, δείχνοντας ότι διά του ίδιου του νόμου πέθανε ως προς τον νόμο. Αυτό δε που λέει είναι το εξής: Ο ίδιος ο νόμος με καθοδήγησε στο να δώσω προσοχή σε Αυτόν. Αν, λοιπόν, επρόκειτο να προσέχω αυτόν (τον νόμο), τότε τον ίδιο παραβαίνω· πώς και με ποιον τρόπο; Ο Μωυσής είπε: «Προφήτη θα αναστήσει για σας ο Κύριος από τους αδελφούς σας, όπως εμένα· αυτόν θα ακούτε», μιλώντας για τον Χριστό. Ώστε εκείνοι που δεν πείθονται σε Αυτόν, παραβαίνουν τον νόμο. Και τι σημαίνει, «πέθανα ως προς τον νόμο»; Όπως ακριβώς δεν είναι δυνατόν να υποτάξει κανείς τον νεκρό στις εντολές του νόμου, έτσι δεν είναι δυνατόν ούτε εμένα, ο οποίος έχω πεθάνει εξαιτίας της κατάρας εκείνου του νόμου. Διότι ο νόμος καθιστούσε επικατάρατο καθέναν που δεν εκπληρώσει τα όσα ορίζονται στον νόμο. Και κανείς δεν μπορούσε να τα εκπληρώσει. «Ζω δε, όχι πλέον εγώ, αλλά ζει μέσα μου ο Χριστός. Και αυτό που τώρα ζω στη σάρκα, το ζω με την πίστη στον Υιό του Θεού, ο οποίος με αγάπησε και παρέδωσε τον εαυτό του για μένα». Ως προς τον νόμο, λέει, ή όσον αφορά τον νόμο. «Δεν αθετώ τη χάρη του Θεού». Διά της χάριτος έχω ελευθερωθεί, λέει. Επομένως, αν επιστρέψω πάλι στον νόμο, δεν υβρίζω άραγε τη χάρη, σαν να μην έχει τη δύναμη να ζωοποιεί; «