Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΓΑΛΑΤΑΣ 2:21

Αλλά, επειδή είναι αναγκαίο να αποδειχθεί ότι σώζονται όσοι παραπίπτουν μετά το βάπτισμα, το λέω με φόβο, μήπως και αποστατήσετε παρά τη θέλησή μου· διότι επιθυμώ διακαώς εκείνοι που λαμβάνουν το βάπτισμα να μην αμαρτάνουν. Εάν δε κάποιοι τυχόν παραπέσουν κάποτε χωρίς να το θέλουν, δεν επιθυμώ αυτό που θέλουν εκείνοι που αναιρούν τη μετάνοια, οι οποίοι δεν θέλουν να πεθάνουμε μαζί [με τον Χριστό] στον σταυρό· αλλά εκείνο που θέλει ο Απόστολος, δηλαδή να συνταφούμε με Αυτόν και να μη ζούμε πλέον στην αμαρτία, αυτό επιθυμώ. «Δεν αθετώ τη χάρη του Θεού», λέει ο Απόστολος γράφοντας προς τους Γαλάτες, επειδή έλαβαν το Πνεύμα. Μήπως ζητάς κάτι πιο σαφές από αυτό;

Για όσους ανατρέφονταν στους κόλπους της Εκκλησίας, η ανάσταση των κεκοιμημένων αποτελούσε ακράδαντη ελπίδα, και ο Θεός την υπόσχεται στα έθνη, εφόσον επιλέξουν να προσφέρουν ως αντάλλαγμα την ίδια τους την ψυχή στον Χριστό, ο οποίος επέλεξε να πάθει για τη δική τους αμαρτία. Το ποιο είναι άραγε το δικό μας χρέος, το διασαφηνίζει ο Παύλος λέγοντας: «Διότι ένας πέθανε για χάρη όλων, ώστε αυτοί που ζουν να μη ζουν πλέον για τον εαυτό τους, αλλά για εκείνον που πέθανε και αναστήθηκε για χάρη τους.» Επομένως, του οφείλουμε τη δική μας ζωή. Γι' αυτό λέει: «Αν κάποιος θέλει να έρθει οπίσω μου, ας απαρνηθεί τον εαυτό του, ας σηκώσει τον σταυρό του και ας με ακολουθήσει.» Εκείνος βέβαια που απαρνείται τον εαυτό του, δεν θα ζήσει πια μια ζωή σύμφωνα με τις δικές του επιθυμίες, αλλά μάλλον εκείνη τη ζωή που αρμόζει στον Χριστό, δηλαδή αγία και άμωμη, όπως ακριβώς έπραξε και ο θεσπέσιος Παύλος, ο οποίος μάλιστα έγραψε ξεκάθαρα: «Διότι εγώ μέσω του νόμου πέθανα ως προς τον νόμο, για να ζήσω για τον Θεό· έχω συσταυρωθεί με τον Χριστό. Και δεν ζω πλέον εγώ, αλλά ζει μέσα μου ο Χριστός. Αυτό δε που τώρα ζω στη σάρκα, το ζω με την πίστη στον Υιό του Θεού, ο οποίος με αγάπησε και παρέδωσε τον εαυτό του για μένα. Δεν αθετώ τη χάρη του Θεού.» Δες λοιπόν πώς προσέφερε αντάλλαγμα για την αμαρτία, αφιερώνοντας κατά κάποιον τρόπο τη ζωή του σε εκείνον που έπαθε γι' αυτόν. Διότι έχουμε ακούσει τον Χριστό να λέει στους μαθητές του: «Εκείνος που αγαπά πατέρα ή μητέρα περισσότερο από εμένα, δεν είναι άξιός μου.»

ΙΔ΄. Προς αυτά τι έχουν να μας πουν οι συκοφάντες, οι πικρόχολοι επικριτές της θεότητας, οι κατήγοροι των επαινουμένων, οι σκοτεινοί απέναντι στο φως, οι απαίδευτοι ως προς τη σοφία, για τους οποίους ο Χριστός πέθανε μάταια, τα αχάριστα κτίσματα, τα πλάσματα του Πονηρού;

ΚΣΤ΄. Απέναντι σε αυτά τι μας λένε οι συκοφάντες, οι πικροί λογιστές της Θεότητος, οι κατήγοροι των αξιεπαίνων, οι σκοτεινοί απέναντι στο φως, οι απαίδευτοι ως προς τη σοφία, για τους οποίους ο Χριστός πέθανε μάταια, τα αχάριστα κτίσματα, τα πλάσματα του πονηρού;

Μη γένοιτο. Ας αποδειχθεί ο Θεός αληθινός και κάθε άνθρωπος ψεύστης. Έπειτα, Εκείνος βέβαια σε αγάπησε τόσο πολύ, ώστε να παραδώσει και τον εαυτό Του, και ενώ δεν είχες καμία ελπίδα σωτηρίας, να σε οδηγήσει σε τέτοια και τόσο σπουδαία ζωή· εσύ όμως, μετά από τόσα αγαθά, παλινδρομείς στα παλαιά; Επειδή, λοιπόν, παρέθεσε με ακρίβεια τα λογικά επιχειρήματα, στη συνέχεια διακηρύσσει τα εξής έντονα και αποφασιστικά, λέγοντας: Δεν αθετώ τη χάρη του Θεού.

Αν, λοιπόν, επιμείνουμε πεισματικά να επιβάλουμε τον νόμο, με αυτό ακριβώς γινόμαστε παραβάτες, εφόσον φιλονικούμε να τηρούμε όσα έχουν καταργηθεί από τον Θεό. «Διότι εγώ διά του νόμου πέθανα ως προς τον νόμο, για να ζήσω για τον Θεό. Έχω συσταυρωθεί με τον Χριστό». Αυτό επιδέχεται διπλή ερμηνεία. Ή δηλαδή ονομάζει νόμο τον νόμο της χάριτος, ή εννοεί μόνο τον παλαιό, δείχνοντας ότι διά του ίδιου του νόμου πέθανε ως προς τον νόμο. Αυτό δε που λέει είναι το εξής: Ο ίδιος ο νόμος με καθοδήγησε στο να δώσω προσοχή σε Αυτόν. Αν, λοιπόν, επρόκειτο να προσέχω αυτόν (τον νόμο), τότε τον ίδιο παραβαίνω· πώς και με ποιον τρόπο; Ο Μωυσής είπε: «Προφήτη θα αναστήσει για σας ο Κύριος από τους αδελφούς σας, όπως εμένα· αυτόν θα ακούτε», μιλώντας για τον Χριστό. Ώστε εκείνοι που δεν πείθονται σε Αυτόν, παραβαίνουν τον νόμο. Και τι σημαίνει, «πέθανα ως προς τον νόμο»; Όπως ακριβώς δεν είναι δυνατόν να υποτάξει κανείς τον νεκρό στις εντολές του νόμου, έτσι δεν είναι δυνατόν ούτε εμένα, ο οποίος έχω πεθάνει εξαιτίας της κατάρας εκείνου του νόμου. Διότι ο νόμος καθιστούσε επικατάρατο καθέναν που δεν εκπληρώσει τα όσα ορίζονται στον νόμο. Και κανείς δεν μπορούσε να τα εκπληρώσει. «Ζω δε, όχι πλέον εγώ, αλλά ζει μέσα μου ο Χριστός. Και αυτό που τώρα ζω στη σάρκα, το ζω με την πίστη στον Υιό του Θεού, ο οποίος με αγάπησε και παρέδωσε τον εαυτό του για μένα». Ως προς τον νόμο, λέει, ή όσον αφορά τον νόμο. «Δεν αθετώ τη χάρη του Θεού». Διά της χάριτος έχω ελευθερωθεί, λέει. Επομένως, αν επιστρέψω πάλι στον νόμο, δεν υβρίζω άραγε τη χάρη, σαν να μην έχει τη δύναμη να ζωοποιεί; «

«Διότι, εάν η δικαίωση επιτυγχάνεται μέσω του νόμου, άρα ο Χριστός πέθανε μάταια.» Πέθανε, λέει, ο Χριστός για εμάς, ώστε να μας αναστήσει, αφού μας δικαιώσει, και να εξαλείψει την αμαρτία. Εάν όμως όσοι πείθουν τους άλλους να περιτέμνονται, ισχυρίζονται ότι ο άνθρωπος δικαιώνεται μέσω του νόμου, τότε ο θάνατος του Χριστού αποβαίνει περιττός.

Αλλά, αν λένε ότι έχουν την τελειότητα από τους αγώνες, γι' αυτούς ο νόμος της ελευθερίας είναι μάταιος, και ολόκληρη η νομοθεσία της Καινής Διαθήκης καταργείται. Επίσης, παρουσιάζουν τον Χριστό ως άδικο, επειδή προστάζει έργα ελευθερίας στους βαπτισμένους, ενώ αυτοί παραμένουν παρά τη θέλησή τους υποδουλωμένοι στην αμαρτία, όπως ισχυρίζονται· και έτσι η χάρη του Θεού δεν είναι πλέον χάρη, αλλά ανταπόδοση των δικών μας αγώνων. Διότι, αν προέρχεται από τα έργα, δεν οφείλεται πλέον στη χάρη, ενώ αν οφείλεται στη χάρη, το έργο δεν είναι έργο, αλλά εντολή Εκείνου που ελευθέρωσε, και έργο ελευθερίας και πίστεως. Τέτοια πράγματα έγραψε οικονομικώς από πριν ο άγιος Παύλος προς τους Γαλάτες, νουθετώντας και αυτούς που έδειξαν παρόμοια απιστία. Εμείς όμως δεν αθετούμε κατ' αυτόν τον τρόπο τη χάρη του Θεού, μη γένοιτο.

Διότι, αν μεν με τον πρώτο τρόπο δυσφημούσε τους μάρτυρες, είναι ολοφάνερο ότι αυτό είναι γεμάτο ασέβεια και πλάνη· αν πάλι με τον δεύτερο, όπως υποπτευόμαστε, είναι πράξη άξια τιμωρίας και μομφής. [5] Διότι, αν δεχόμασταν ως μόνους μάρτυρες αυτούς που περιλαμβάνονται στα γραπτά υπομνήματα, τότε ο Χριστός πέθανε μάταια, καθιστώντας λίγους κοινωνούς των παθών Του· διότι αυτοί είναι πράγματι ελάχιστοι· και εμείς θα βρεθούμε σε κίνδυνο, μη όντας φρουρούμενοι από μυριάδες μαρτύρων, και μη έχοντας αυτούς να πρεσβεύουν υπέρ ημών στον Χριστό με την έκχυση των δικών τους αιμάτων.