Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΓΑΛΑΤΑΣ 2:4

Ερώτηση 97. Εάν κάποιος λέει, «Θέλω να παραμείνω κοντά σας για λίγο χρόνο προκειμένου να ωφεληθώ», πρέπει να τον δεχόμαστε; Απόκριση. Επειδή ο Κύριος είπε, «Αυτόν που έρχεται σε εμένα δεν θα τον διώξω έξω», και ο Απόστολος διηγήθηκε: «Αυτό συνέβη εξαιτίας των παρείσακτων ψευδαδέλφων, οι οποίοι εισχώρησαν κρυφά για να κατασκοπεύσουν την ελευθερία μας, την οποία έχουμε εν Χριστώ Ιησού, με σκοπό να μας υποδουλώσουν· στους οποίους ούτε για μια ώρα δεν υποχωρήσαμε με υποταγή, ώστε η αλήθεια του Ευαγγελίου να παραμείνει σε εσάς», είναι επόμενο να του επιτρέπουμε την είσοδο, αλλά και εξαιτίας του αβέβαιου της εκβάσεως. Διότι πολλές φορές, αφού ωφεληθεί με την πάροδο του χρόνου, θα αναπαυθεί οριστικά σε αυτόν τον βίο, όπως έχει συμβεί επανειλημμένα· αλλά και για να φανερωθεί η δική μας ακρίβεια σε αυτόν που ίσως τρέφει διαφορετικές υποψίες για εμάς. Είναι όμως αναγκαίο να τηρούμε την ακρίβεια με μεγαλύτερη επιμέλεια και ενώπιόν του, ώστε και η αλήθεια να φανερωθεί, και η υποψία κάθε αδιαφορίας να αναιρεθεί. Διότι έτσι και εμείς θα ευαρεστήσουμε τον Θεό, και εκείνος είτε θα ωφεληθεί είτε θα ελεγχθεί.

Διότι ο Θεός προνόησε να δώσει τη δωρεά του Αγίου Πνεύματος και την οπτασία του αγγέλου και την αποδοχή της προσευχής, των νηστειών και των αγαθοεργιών, ώστε αυτό που εμπιστεύθηκαν οι απόστολοι, και μάλιστα ο άγιος Πέτρος και οι υπόλοιποι απόστολοι, να μην το στερήσουν από εκείνον που είχε αληθινά κληθεί από τον Θεό. 4. Αλλά αυτά βέβαια διαδραματίστηκαν τότε, υποκινούμενα από τον προαναφερθέντα ψευδαπόστολο Κήρινθο, όπως και άλλη φορά ο ίδιος και οι οπαδοί του προκάλεσαν ταραχή μέσα στην ίδια την Ιερουσαλήμ, όταν ο Παύλος ανέβηκε μαζί με τον Τίτο, και όπως ισχυρίστηκε αυτός, ότι «έφερε μαζί του απερίτμητους άνδρες», εννοώντας τον Τίτο, «και έχει βεβηλώσει (λέει) τον άγιο τόπο». Γι' αυτό και ο Παύλος λέει: «Αλλά ούτε ο Τίτος που ήταν μαζί μου, αν και ήταν Έλληνας, δεν αναγκάστηκε να περιτμηθεί· εξαιτίας δε των παρείσακτων ψευδαδέλφων, οι οποίοι εισχώρησαν κρυφά για να κατασκοπεύσουν την ελευθερία μας την οποία έχουμε εν Χριστώ, στους οποίους δεν υποκύψαμε με υποταγή ούτε για μία ώρα». Και παραγγέλλοντας σε όσους ήταν απερίτμητοι έλεγε: «Μην περιτέμνεσθε· διότι εάν περιτμηθείτε, ο Χριστός σε τίποτα δεν θα σας ωφελήσει». Διότι η περιτομή διήρκεσε υπηρετώντας για ένα χρονικό διάστημα, μέχρι που ήλθε η μεγαλύτερη περιτομή, δηλαδή το λουτρό της παλιγγενεσίας, όπως είναι φανερό στον καθένα και αποδεικνύεται σαφέστερα από όσα έχουν λεχθεί από τους αποστόλους, και μάλιστα από τον άγιο απόστολο Παύλο· διότι δηλώνει τα εξής: «στους οποίους δεν υποκύψαμε με υποταγή ούτε για μία ώρα».

Η Βαβυλώνα είναι ο κόσμος. Οι δύο πρεσβύτεροι παρουσιάζονται ως τύπος των δύο λαών που επιβουλεύονται την Εκκλησία, ο ένας εκ περιτομής και ο άλλος εξ εθνών. Διότι το να λέει ότι «αναδείχθηκαν» άρχοντες του λαού και «κριτές» σημαίνει ότι σε αυτόν τον αιώνα ασκούν εξουσία και κυβερνούν, κρίνοντας άδικα τους δικαίους. Αλλά το ότι «παρατηρούσαν επίμονα κάθε μέρα» τη Σωσάννα να περπατά στον κήπο, αυτό σημαίνει ότι μέχρι σήμερα παρακολουθούν και περιεργάζονται όσα πράττονται στην Εκκλησία, τόσο οι εξ εθνών όσο και οι εκ περιτομής Ιουδαίοι, επιθυμώντας να προβάλουν ψευδείς μαρτυρίες εναντίον μας, όπως λέει ο απόστολος: «εξαιτίας των παρείσακτων ψευδαδέλφων, οι οποίοι εισήλθαν κρυφά για να κατασκοπεύσουν την ελευθερία μας, την οποία έχουμε εν Χριστώ Ιησού». Έτσι, λοιπόν, και εκείνοι «παρατηρούσαν», λέει, «επίμονα κάθε μέρα για να τη δουν» «και διέστρεψαν τον νου τους και απέστρεψαν τα μάτια τους για να μη βλέπουν προς τον ουρανό ούτε να θυμούνται τις δίκαιες κρίσεις». Διότι εκείνοι που έγιναν επιβουλείς και φθορείς της Εκκλησίας, πώς μπορούν να κρίνουν δίκαια ή να αναβλέψουν στον ουρανό με καθαρή καρδιά, όντας υποδουλωμένοι στον άρχοντα «τούτου του αιώνα»; «Και ήταν και οι δύο κυριευμένοι από το πάθος γι' αυτήν και δεν φανέρωνε ο ένας στον άλλο τον πόνο τους, επειδή ντρέπονταν να ομολογήσουν την επιθυμία τους ότι ήθελαν να συνευρεθούν μαζί της».

Διότι όχι μόνο εγώ κήρυττα με αυτόν τον τρόπο, αλλά και ο Τίτος έτσι έπραττε, και μολονότι ήταν απερίτμητος οι απόστολοι δεν τον ανάγκασαν να περιτμηθεί. Αυτό αποτελούσε τη μέγιστη απόδειξη ότι δεν καταδίκαζαν όσα έλεγε ή έπραττε ο Παύλος. Και το πολύ σπουδαιότερο από αυτό είναι ότι, ακόμη και όταν ασκούσαν πιέσεις οι πολέμιοι, οι οποίοι μάλιστα τα γνώριζαν αυτά, οι απόστολοι δεν αναγκάστηκαν να δώσουν τέτοια εντολή· πράγμα που φανέρωνε και ο ίδιος λέγοντας: «Εξαιτίας δε των παρεισάκτων ψευδαδέλφων».

Και με διαφορετικό τρόπο, βέβαια, επιτρεπόταν αυτό από τους αποστόλους, ενώ με διαφορετικό τρόπο επιδιωκόταν από τους ψευδαδέλφους. «Οι οποίοι εισχώρησαν κρυφά για να κατασκοπεύσουν την ελευθερία μας, την οποία έχουμε εν Χριστώ Ιησού». Βλέπεις πώς, ακόμη και με την ονομασία των κατασκόπων, φανέρωσε τον πόλεμο εκείνων; Διότι οι κατάσκοποι δεν εισέρχονται για κανέναν άλλο λόγο, παρά μόνο για να μάθουν καλά τα δεδομένα των αντιπάλων, ώστε να εξασφαλίσουν στον εαυτό τους μεγάλη ευκολία προκειμένου να τους λεηλατήσουν και να τους καταστρέψουν· όπως ακριβώς έκαναν και αυτοί τότε, επειδή ήθελαν να τους επαναφέρουν στην παλαιά δουλεία. Ώστε και από αυτό είναι φανερό ότι δεν ήταν η ίδια η προαίρεση των αποστόλων με τη δική τους, αλλά μάλιστα άκρως αντίθετη. Επειδή εκείνοι μεν έκαναν παραχωρήσεις, για να τους βγάλουν λίγο-λίγο από τη δουλεία· αυτοί δε μηχανεύονταν τρόπους για να τους καθυποτάξουν ακόμη περισσότερο στη δουλεία. Γι' αυτό παρατηρούσαν ερευνώντας με ακρίβεια γύρω τους και εξετάζοντας με περιέργεια ποιοι ήταν απερίτμητοι· όπως ακριβώς και ο Παύλος, δηλώνοντας αυτό το γεγονός, έλεγε: «Εισχώρησαν κρυφά για να κατασκοπεύσουν την ελευθερία μας», υποδεικνύοντας την επιβουλή τους όχι μόνο με την ονομασία των κατασκόπων, αλλά και με τον τρόπο της λαθραίας εισόδου και της παρείσφρησής τους. Στους οποίους δεν υποχωρήσαμε με υποταγή ούτε για μια στιγμή. Παρατήρησε την ευγένεια και την έμφαση των λέξεων.

Με την πάροδο του χρόνου, και ενώ εκείνος κήρυττε στα έθνη το Ευαγγέλιο χωρίς περιτομή, κάποιοι σκανδαλίζονταν, καθώς οι γύρω από τον Πέτρο δεν καταργούσαν την περιτομή, ενώ μόνο αυτός την καταργούσε. Γι' αυτό, το Άγιο Πνεύμα, θέλοντας να αποκόψει αυτό το σκάνδαλο των άλλων, τον πρόσταξε να ανέβει με μάρτυρες και να εκθέσει στους αποστόλους το κήρυγμα χωρίς περιτομή, ώστε, με τη σύμφωνη γνώμη και εκείνων, να διαλυθεί αυτό το σκάνδαλο των ανθρώπων. «Αλλ' ούτε ο Τίτος, που ήταν μαζί μου, αν και ήταν Έλληνας, αναγκάστηκε να περιτμηθεί». Προφανώς από τους αποστόλους· πράγμα που αποτελούσε τρανή απόδειξη ότι δεν κατέκριναν τον Απόστολο επειδή δεν περιέτεμνε τα έθνη. «Και εξαιτίας των παρείσακτων ψευδαδέλφων, οι οποίοι εισχώρησαν για να κατασκοπεύσουν την ελευθερία μας, την οποία έχουμε εν Χριστώ Ιησού». Το «διά» έχει τεθεί αντί του «κατά». Το δε νόημα είναι το εξής.

Οι απόστολοι, λέγει, δεν ανάγκασαν τον Τίτο να περιτμηθεί, μολονότι ήταν απερίτμητος, παρόλο που οι παρείσακτοι ψευδάδελφοι παρακολουθούσαν στενά αυτό το ζήτημα και εξανάγκαζαν στην περιτομή· αποκαλώντας ως κατασκόπους αυτούς που ήταν αποξενωμένοι από την αλήθεια. «Για να μας υποδουλώσουν». Δηλαδή, λέγει, για να μας εισαγάγουν πάλι στη δουλεία του νόμου. Γι' αυτό και αλλού λέγει: «Ο Χριστός μας εξαγόρασε από την κατάρα του νόμου». «Στους οποίους ούτε προς στιγμήν δεν υποχωρήσαμε με υποταγή, ώστε η αλήθεια του Ευαγγελίου να παραμείνει σε εσάς». Ούτε για λίγο, λέγει, δεν υποταχθήκαμε σε αυτούς, δηλαδή στους παρείσακτους, ώστε να μη βρεθούμε να λέμε άλλα για το Ευαγγέλιο και άλλα να πράττουμε. Και τι είπε σχετικά με το Ευαγγέλιο; «Ώστε, αν κάποιος είναι εν Χριστώ, είναι καινή κτίση». Και, «Τα παλαιά πέρασαν, ιδού, τα πάντα έγιναν καινούργια». Και, «Ο Χριστός μάς ελευθέρωσε με την ελευθερία». «Από δε αυτούς που θεωρούνται ότι είναι κάτι, το ποιοι ήσαν κάποτε δεν με ενδιαφέρει καθόλου· ο Θεός δεν προσωποληπτεί. Διότι αυτοί που θεωρούνται σπουδαίοι, δεν μου προσέθεσαν τίποτα απολύτως». Το «εκείνων που θεωρούνται» [δοκούντων] τίθεται αντί του «εκείνων που πραγματικά είναι» [όντων]· όπως ακριβώς είπε και για τον εαυτό του: «Νομίζω [δοκώ] δε ότι και εγώ έχω Πνεύμα Θεού». Το δε νόημα είναι το εξής: Δεν γνωρίζω, λέγει, με ποιο σκεπτικό ο Πέτρος και οι περί αυτόν συγκατέβαιναν στην περιτομή, ούτε και φιλονικώ γι' αυτό το ζήτημα· αυτοί το γνωρίζουν, καθώς θα δώσουν λόγο στον Θεό. Ένα όμως γνωρίζω: ότι, όταν πήγα σε αυτούς, δεν μου είπαν τίποτα περισσότερο σχετικά με το κήρυγμα.

Ο υποκριτής, εφόσον νομίζει ότι περνά απαρατήρητος, παραμένει ήσυχος, θηρεύοντας τη δόξα του να φαίνεται δίκαιος· όταν όμως αποκαλυφθεί, προβάλλει θανατηφόρους λόγους, νομίζοντας ότι με τις εις βάρος των άλλων λοιδορίες συγκαλύπτει τη δική του ασχημοσύνη. Αυτόν ο λόγος του Θεού τον παρομοίασε με γέννημα εχίδνης ως δόλιο και τον πρόσταξε να φέρει καρπούς άξιους της μετάνοιας, δηλαδή να εναρμονίσει την κρυμμένη διάθεση της καρδιάς του με τη συμπεριφορά που επιδεικνύει εξωτερικά. κδ. Λένε μερικοί ότι θηρίο είναι κάθε ζώο το οποίο, σύμφωνα με τον νόμο περί των ζώων του αέρα, της γης και της θάλασσας, δεν έχει κριθεί καθαρό, έστω και αν φαίνεται ήμερο στον χαρακτήρα· με τα ονόματα των οποίων ο λόγος αποκαλεί καθέναν από τους ανθρώπους, με βάση το ιδιαίτερο πάθος του. κε. Εκείνος που προσποιείται φιλία με σκοπό τη βλάβη των πλησίον είναι λύκος που κρύβει την κακουργία του κάτω από προβιά. Αυτός, όταν βρει κάποιο απλό ήθος ή λόγο που εφαρμόζεται ή λέγεται με απλοϊκότητα κατά Χριστόν, το αρπάζει και το διαφθείρει εκτοξεύοντας αναρίθμητους ψόγους, και επιτίθεται στα λόγια ή στα ήθη τους σαν κατάσκοπος της εν Χριστώ ελευθερίας των αδελφών.

Γαλ. 2,3-5 «Αλλά ούτε και ο Τίτος που ήταν μαζί μου, αν και Έλληνας.» Ούτε τον Τίτο, λέει, παρόλο που ήταν ολοφάνερο ότι είχε γεννηθεί από ελληνική γενιά, δεν τον ανάγκασαν οι απόστολοι να περιτμηθεί, παρότι έβλεπαν να είναι παρόντες και οι ψευδάδελφοι. Διότι το «αλλά ούτε» πρέπει να εκληφθεί από κοινού, δηλαδή: αλλά ούτε ο Τίτος αναγκάστηκε, λέει, να περιτμηθεί ούτε «εξαιτίας των παρείσακτων ψευδαδέλφων». Τι συμβαίνει λοιπόν; Γιατί περιέτεμε τον Τιμόθεο, αν δεν υπολογίζει τους ψευδαδέλφους; Ούτε εκείνον τον περιέτεμε εξαιτίας αυτών -μη γένοιτο- αλλά για να κερδίσει αυτούς που σκανδαλίζονταν εξαιτίας της αδυναμίας των λογισμών τους. Διότι στους αδυνάμους πρέπει κανείς να συγκαταβαίνει για την ήπια θεραπεία της αρρώστιας τους, ενώ σε αυτούς που ορμώνται από κακοβουλία και πονηρή πρόθεση δεν πρέπει να υποχωρεί ούτε στο ελάχιστο. Διότι αυτοί όχι μόνο δεν δέχονται θεραπεία, εφόσον το πάθος έχει ριζωθεί μέσα τους ισχυρότερα από κάθε θεραπεία, αλλά ζητούν να μολύνουν και τους πλησίον τους με τη δική τους νόσο. Γι' αυτό «ούτε προς στιγμήν δεν υποχωρήσαμε σε αυτούς», όπως αποφαίνεται και ο θείος Παύλος.