Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΓΑΛΑΤΑΣ 2:6

Αρμόζει σε έναν θεοφιλή βασιλιά η φιλομαθής προαίρεση και ο πόθος των επουρανίων· διότι έτσι αληθινά και την καρδιά σου θα έχεις στο χέρι του Θεού, και τη βασιλεία σου θα διατηρήσεις με ειρήνη για πολλές περιόδους ετών. Επειδή, λοιπόν, η ευσέβειά σου θέλησε να μάθει από εμάς την πίστη της Καθολικής Εκκλησίας, αφού ευχαριστήσαμε γι' αυτό τον Κύριο, αποφασίσαμε να υπενθυμίσουμε στη θεοσέβειά σου, περισσότερο από οτιδήποτε άλλο, την πίστη που ομολογήθηκε από τους Πατέρες στη Νίκαια. Διότι κάποιοι, αθετώντας την, εμάς μεν επιβουλεύθηκαν με ποικίλους τρόπους επειδή δεν υποταχθήκαμε στην αρειανή αίρεση, στην δε Καθολική Εκκλησία έγιναν αίτιοι αιρέσεως και σχισμάτων. Η αληθινή και ευσεβής πίστη στον Κύριό μας Ιησού Χριστό έχει καταστεί φανερή σε όλους, καθώς γνωρίζεται και αναγινώσκεται μέσα από τις θείες Γραφές· διότι, παραμένοντας σε αυτήν, οι άγιοι τελειώθηκαν και μαρτύρησαν, και τώρα που έχουν αναχωρήσει από τη ζωή βρίσκονται κοντά στον Κύριο. Η πίστη θα είχε παραμείνει παντοτινά αλώβητη, εάν η πονηρία κάποιων αιρετικών δεν τολμούσε να την παραποιήσει. Διότι κάποιος Άρειος και οι οπαδοί του επιχείρησαν να τη διαφθείρουν και να εισαγάγουν ασέβεια εναντίον της, ισχυριζόμενοι ότι ο Υιός του Θεού προέρχεται «εκ του μη όντος» και ότι είναι «κτίσμα» και «ποίημα» και «τρεπτός». Και με αυτές τις δοξασίες εξαπάτησαν πολλούς, ώστε ακόμη και «εκείνοι που φαίνονταν να είναι κάτι σπουδαίο» να παρασυρθούν από τη βλασφημία τους.

Ας τα θυμηθούμε αυτά, και ας μην αθετήσουμε τη χάρη του Θεού και τις ευεργεσίες Του, επειδή μας αξίωσε του χρηστού Του ζυγού. Μήπως όμως και ζητήσαμε κάτι, και δεν μας το έδωσε; Και ποιος δεν γνωρίζει, ότι αυτό δεν έγινε για το συμφέρον μας; Ας πούμε και τούτο: δεν έχει άραγε κανείς μας επίγνωση ότι παράκουσε τον Κύριο, και ο Κύριος, βλέποντάς το, μακροθύμησε; Όσο για τους ηγουμένους, ας τα αφήσουμε στον Κύριο. Διότι όλοι θα παρασταθούμε ενώπιον του βήματος του Χριστού. Επειδή ο Θεός δεν κάνει διακρίσεις προσώπων. Σήκω, λοιπόν, και ζώσου, και μην καταπίπτεις μαζί με τους λογισμούς. Άκου αυτόν που λέει: να μη νικιέσαι από το κακό, αλλά να νικάς το κακό με το αγαθό. Αλίμονο σε εμένα τον αμαρτωλό, αγαπητέ. Τόσα πολλά υπέμεινε ο Κύριος της δόξης για εμάς. Τι αντάξιο μπορούμε να του προσφέρουμε έναντι των παθημάτων που υπέμεινε για εμάς;

Είπα, όταν έλθει ο βασιλιάς της Βαβυλώνας στην Ιερουσαλήμ και συλλάβει τον βασιλιά της και τους άρχοντές της. Είναι ολοφάνερο λοιπόν το πώς και αυτός ο Λίβανος, μαζί με όσους υψώθηκαν από την αλαζονεία τους, κατέπεσε κατά την παρουσία του Σωτήρα μας που προήλθε από τη ρίζα του Ιεσσαί· στον οποίο και αναπαύθηκε η τελειότητα των χαρισμάτων του Αγίου Πνεύματος, και ο οποίος πρόκειται να έλθει και πάλι κατά τη δεύτερη και ένδοξη παρουσία του, χωρίς να κρίνει σύμφωνα με την εξωτερική δόξα· διότι ο Θεός δεν προσωποληπτεί· αλλά ούτε και θα ελέγξει σύμφωνα με τα λόγια· διότι αυτός ερευνά καρδιές και νεφρούς, και διεισδύει μέχρι τον διαχωρισμό ψυχής και πνεύματος.

Εδώ μου φαίνεται ότι έλαβαν τη δεξιά, όπως λέει ο ίδιος: «Έδωσαν σε εμένα και στον Βαρνάβα δεξιές κοινωνίας». Έπειτα λέει ότι: «Τίποτε δεν μου προσέθεσαν».

Διότι, αν εγνώριζαν ότι γι’ αυτόν τον λόγο έκανε την περιτομή, για να καταργήσει δηλαδή την περιτομή, δεν θα τον άκουγαν καν εξ αρχής να ομιλεί, και θα χανόταν όλο το όφελος· τώρα όμως η άγνοια τους ωφέλησε τα μέγιστα. Επειδή νόμισαν ότι το έκανε αυτό ως τηρητής του νόμου, υποδέχθηκαν με ευμένεια και με προσήνεια και τον ίδιο και τη διδασκαλία του. Και αφού τον δέχθηκαν, σιγά-σιγά διδάχθηκαν και απομακρύνθηκαν από τα παλαιά. Πράγμα που δεν θα είχε συμβεί, αν γνώριζαν την αιτία εξ αρχής. Διότι, αν την είχαν μάθει, θα τον αποστρέφονταν, και αν τον αποστρέφονταν, δεν θα τον άκουγαν, και αν δεν τον άκουγαν, θα παρέμεναν στην προηγούμενη πλάνη τους. Για να μη συμβεί αυτό, δεν αποκάλυψε την αιτία. Γι' αυτό και εδώ δεν φανερώνει την αφορμή της οικονομίας, αλλά μεθοδεύει διαφορετικά τον λόγο του, λέγοντας τα εξής: «Από εκείνους δε που εθεωρούντο ότι είναι κάτι σπουδαίο – το τι ήταν κάποτε, δεν έχει για εμένα καμία σημασία· ο Θεός δεν προσωποληπτεί».

Εδώ, όχι μόνο δεν υπερασπίζεται τους αποστόλους, αλλά και επιτιμά με σφοδρότητα τους αγίους, προκειμένου να ωφελήσει εκείνους που ασθενούν. Η δε έννοια των όσων λέει είναι η εξής: Αν και εκείνοι επιτρέπουν την περιτομή, οι ίδιοι θα δώσουν λόγο στον Θεό. Διότι, επειδή είναι σπουδαίοι και κορυφαίοι, ο Θεός δεν πρόκειται να κάνει προσωποληψία. Αλλά βέβαια δεν το εξέφρασε με τόση σαφήνεια, αλλά συγκρατημένα· διότι δεν είπε: «Αν εκείνοι νοθεύουν το κήρυγμα και κηρύττουν αντίθετα προς τα προσταγμένα, θα υποστούν την εσχάτη δίκη και θα τιμωρηθούν». Τίποτα από αυτά δεν είπε, αλλά φαίνεται να τους ελέγχει με πιο διακριτικό και ήπιο τρόπο, λέγοντας τα εξής: «Όσο για εκείνους που θεωρούνται ότι είναι κάτι σπουδαίο, όποιοι κι αν ήταν κάποτε». Και δεν είπε, «Όποιοι κι αν είναι», αλλά «Ήταν», αποδεικνύοντας ότι και οι ίδιοι είχαν πλέον παύσει να κηρύττουν κατ' αυτόν τον τρόπο, δεδομένου ότι το κήρυγμα είχε πλέον διαλάμψει παντού.

Όσον αφορά δε το «Οποίοι κι αν ήσαν», λέγει: Εάν αυτοί κήρυτταν έτσι, θα δώσουν λόγο. Διότι δεν πρόκειται να απολογηθούν σε ανθρώπους, αλλά στον Θεό. Γ΄. Αυτά όμως τα έλεγε, όχι επειδή αμφέβαλλε, ούτε επειδή αγνοούσε τα δικά τους ζητήματα, αλλά, όπως προανέφερα, επειδή θεωρούσε ότι έτσι συνέφερε να μεθοδεύσει τον λόγο. Έπειτα, για να μη φανεί ότι τους κατηγορεί τηρώντας αντίθετη στάση, και εξαιτίας αυτού δημιουργήσει υπόνοια διαμάχης, πρόσθεσε αμέσως τη διόρθωση, λέγοντας ότι «εκείνοι που θεωρούνταν σπουδαίοι, δεν μου προσέθεσαν τίποτε απολύτως». Τι σημαίνει όμως αυτό;

«Αυτά που εσείς λέτε», λέει, «δεν τα γνωρίζω· εκείνο όμως γνωρίζω σαφώς, ότι δεν εναντιώθηκαν σε εμένα, αλλά και ομοφώνησαν και συμφώνησαν. Διότι η φράση "Έδωσαν τα δεξιά", αυτό ακριβώς φανερώνει. Αλλά προς το παρόν δεν λέει αυτό, παρά ότι δεν με δίδαξαν, δεν με διόρθωσαν, δεν πρόσθεσαν τίποτα περισσότερο σε όσα ήδη γνώριζα. "Διότι σε εμένα οι επιφανείς", λέει, "δεν πρόσθεσαν τίποτα". Δηλαδή: Αφού πληροφορήθηκαν τα όσα πρέσβευα, δεν πρόσθεσαν τίποτα, δεν διόρθωσαν τίποτα, και μάλιστα ενώ γνώριζαν ότι γι' αυτόν τον λόγο ήρθα, για να τα ανακοινώσω σε αυτούς· και ήρθα κατόπιν αποκαλύψεως του Πνεύματος, για να τα ανακοινώσω σε αυτούς, και είχα μαζί μου τον Τίτο, ο οποίος ήταν απερίτμητος, και ούτε σε εμένα είπαν κάτι περισσότερο από όσα γνώριζα, ούτε εκείνον τον περιέτεμαν. Αλλά συνέβη το αντίθετο. Τι σημαίνει, "Το αντίθετο"; Μερικοί μεν ισχυρίζονται ότι εννοεί το εξής, ότι δηλαδή όχι μόνο δεν τον δίδαξαν οι ίδιοι, αλλά και διδάχθηκαν από αυτόν· εγώ όμως δεν θα το έλεγα αυτό.»

Τι περισσότερο επρόκειτο, άλλωστε, να μάθω από αυτόν; Διότι ο καθένας από αυτούς ήταν ολοκληρωμένος. Επομένως, λέγοντας «το αντίθετο», δεν θέλει να πει αυτό, αλλά ότι όχι μόνο δεν επέπληξαν, αλλά και τόσο πολύ απείχαν από το να κατακρίνουν, ώστε μάλιστα επαίνεσαν· διότι το αντίθετο της κατάκρισης είναι ο έπαινος. Έπειτα, επειδή ήταν φυσικό να φέρουν κάποιοι αντίρρηση, ρωτώντας: «Αν επαίνεσαν, πώς λοιπόν δεν κατήργησαν την περιτομή; Διότι, αν επαίνεσαν, έπρεπε να την καταργήσουν»· το να πει βέβαια ότι την κατήργησαν το θεωρούσε εξαιρετικά αναίσχυντο και ότι εισάγει φανερή σύγκρουση με τα κοινώς ομολογημένα. Από την άλλη πλευρά, ομολογώντας την παραχώρηση στο ζήτημα της περιτομής, έβλεπε ότι αναπόφευκτα θα έπεφτε σε άλλη αντίφαση. «Διότι», θα πει κάποιος, «αν επαίνεσαν το δικό σου κήρυγμα, και οι ίδιοι πάλι επέτρεπαν την περιτομή, έρχονταν σε σύγκρουση με τον ίδιο τους τον εαυτό». Ποια είναι λοιπόν η λύση αυτού του ζητήματος; Θα μπορούσε να πει ότι τα έκαναν αυτά από συγκατάβαση προς τους Ιουδαίους. Αλλά, λέγοντας αυτό, θα κλόνιζε ολόκληρο το θεμέλιο της θείας οικονομίας. Γι' αυτόν τον λόγο δεν το λέει, αλλά το αφήνει ως απορία και μετέωρο λέγοντας: «Όσο για εκείνους που θεωρούνται ότι είναι κάτι, δεν με ενδιαφέρει καθόλου»· σαν να έλεγε: «Δεν κατηγορώ ούτε διαβάλλω εκείνους τους αγίους· οι ίδιοι γνωρίζουν τι έπρατταν· διότι στον Θεό πρόκειται να δώσουν λόγο. Αυτό όμως που επιδιώκω με σπουδή είναι να δείξω ότι τα δικά μου δεν τα ανέτρεψαν, ούτε τα διόρθωσαν, ούτε πρόσθεσαν κάτι σε αυτά θεωρώντας τα ελλιπή, αλλά και τα επαίνεσαν και τα επιδοκίμασαν· και γι' αυτά έχω μάρτυρες και τον Τίτο και τον Βαρνάβα».

Και παντού βλέπουμε ότι αυτός ήταν πιο θερμός από τους άλλους και ριχνόταν πρώτος στους κινδύνους. Και όταν εμφανίστηκε στην παραλία, ενώ οι άλλοι τραβούσαν το πλοίο, αυτός δεν άντεξε να έρθει μαζί με το πλοίο· αλλά και μετά την ανάσταση, όταν οι Ιουδαίοι διψούσαν για φόνο, μαίνονταν και ζητούσαν να τους κατασπαράξουν, πρώτος αυτός βγήκε μπροστά και τόλμησε να υψώσει φωνή και να πει ότι ο Σταυρωθείς ανελήφθη και βρίσκεται στους ουρανούς. Δεν είναι δε το ίδιο πράγμα να ανοίξει κανείς μια κλειστή θύρα και να κάνει την αρχή σε ένα έργο, με το να μιλήσει με παρρησία αργότερα. Αυτός, λοιπόν, που παρέδωσε τη ζωή του σε τόσο μεγάλο πλήθος, πώς θα μπορούσε ποτέ να υποκριθεί; Εκείνος που μαστιγώθηκε και δέθηκε, και δεν δέχθηκε να υποχωρήσει στο ελάχιστο από την παρρησία του, και μάλιστα στην αρχή του κηρύγματος, στο κέντρο της μητρόπολης, όπου υπήρχε τόσος κίνδυνος, πώς θα ήταν δυνατόν μετά από τόσο χρόνο στην Αντιόχεια, όπου δεν υπήρχε κίνδυνος, και ενώ ο ίδιος είχε αναδειχθεί πολύ πιο λαμπρός, έχοντας τη μαρτυρία των ίδιων των γεγονότων, να φοβηθεί εκείνους από τους Ιουδαίους που είχαν πιστέψει; Διότι αυτός που δεν φοβήθηκε τους ίδιους τους Ιουδαίους από την αρχή και μέσα στη μητρόπολη, πώς θα φοβόταν μετά από τόσο χρόνο, ευρισκόμενος σε ξένο τόπο, εκείνους που είχαν μεταστραφεί από αυτούς; Επομένως, δεν τα λέει αυτά ο Παύλος εναντίον του Πέτρου, αλλά με την ίδια διάθεση που είπε: «Όσο για εκείνους που θεωρούνταν ότι είναι κάτι· το τι ήταν κάποτε δεν διαφέρει σε τίποτα για μένα», από την ίδια ακριβώς διάθεση διακηρύσσει και αυτά.

Από όποιον, λέγει, θέλετε να μάθετε, μάθετε· δεν διαφέρουμε σε τίποτα. Και δεν είπε: «Εάν δεν θέλετε να πεισθείτε από εμένα, πεισθείτε από εκείνους», αλλά καθιστά και τον εαυτό του αξιόπιστο, και λέγει ότι ο ίδιος από μόνος του επαρκεί, όπως και εκείνοι από μόνοι τους. Διότι καμία διαφορά δεν δημιουργούσε η διάκριση των προσώπων, εφόσον τα αξιώματα ήσαν ίσα. Αυτό πράττει και στην προς Γαλάτας επιστολή, όταν τους αποδέχεται, όχι επειδή τους είχε ανάγκη, αλλά δηλώνοντας ότι και ο ίδιος είναι επαρκής: «Διότι σε εμένα», λέγει, «εκείνοι που εθεωρούντο ότι είναι κάτι σπουδαίο δεν προσέθεσαν τίποτα»· πλην όμως ακόμη και έτσι επιδιώκω την ομόνοια μαζί τους: «Μου έδωσαν», λέγει, «το δεξί χέρι». Διότι, εάν η αξιοπιστία του Παύλου επρόκειτο να εναπόκειται πάντοτε σε άλλους και να επιβεβαιώνεται από τη μαρτυρία των άλλων, οι μαθητές θα υφίσταντο εξαιτίας αυτού μύριες βλάβες. Δεν το κάνει λοιπόν αυτό για να εξυψώσει τον εαυτό του, αλλά επειδή αγωνιά για το Ευαγγέλιο. Γι' αυτό και εδώ λέγει, εξισώνοντας τον εαυτό του: «Είτε λοιπόν εγώ είτε εκείνοι, με αυτόν τον τρόπο κηρύσσουμε».

Διότι, όταν δεις μέσα στην εκκλησία τον φτωχό να στέκεται δίπλα στον πλούσιο, τον άρχοντα δίπλα στον απλό πολίτη, τον ταπεινό δίπλα στον ανώτερο, αυτόν που έξω τρέμει την εξουσία να παραστέκεται μέσα άφοβα μαζί με την εξουσία, κατανόησε τι σημαίνει: «Τότε θα βοσκήσει ο λύκος μαζί με τα αρνιά». Λύκο, λοιπόν, ονομάζει η Γραφή τον πλούσιο, και αρνί τον φτωχό. Και πώς εξηγείται αυτό, ότι «θα συναναστραφεί ο λύκος με το αρνί», με τον ίδιο τρόπο δηλαδή που ο πλούσιος με τον φτωχό; Πρόσεξε με ακρίβεια. Πολλές φορές στέκεται ο πλούσιος και ο φτωχός στην εκκλησία· φτάνει η ώρα των θείων μυστηρίων· αποβάλλεται ο πλούσιος ως αμύητος, ενώ ο φτωχός στέκεται μέσα στις ουράνιες σκηνές, και ο πλούσιος δεν αγανακτεί· διότι γνωρίζει ότι ο ίδιος είναι ξένος προς τα θεία μυστήρια. Αλλά, ω της θείας χάριτος! Όχι μόνο υπάρχει ισοτιμία μέσα στην εκκλησία εξαιτίας της χάριτος του Θεού, αλλά και την ώρα που στέκονται, πολλές φορές ο φτωχός ξεπερνά τον πλούσιο στην ευσέβεια, και σε τίποτα δεν ωφέλησε ο πλούτος αυτόν που τον κατέχει όταν στερείται ευσέβειας, ούτε η φτώχεια ζημίωσε τον πιστό που στέκεται με θάρρος μπροστά στο άγιο θυσιαστήριο. Και αυτά τα λέγω, αγαπητοί, για τους κατηχουμένους, και όχι γενικά για τους πλουσίους. Σκέψου, αγαπητέ, πώς αποχωρεί από την εκκλησία ο κύριος, και παρίσταται στα μυστήρια ο πιστός υπηρέτης· αναχωρεί η κυρία, και παραμένει η δούλη· διότι ο Θεός δεν κάνει διακρίσεις προσώπων. Δεν υπάρχει λοιπόν στην Εκκλησία δούλος και ελεύθερος· αλλά η Γραφή αναγνωρίζει ως δούλο μόνον εκείνον που είναι υποδουλωμένος στην αμαρτία.

Μην αποθαρρύνεσαι, λοιπόν, μήτε να μικροψυχείς. Διότι και εγώ, όταν εκδιωκόμουν από την πόλη, για τίποτα από αυτά δεν ανησυχούσα, αλλά έλεγα στον εαυτό μου: αν επιθυμεί η βασίλισσα να με εξορίσει, ας με εξορίσει· του Κυρίου είναι η γη και το πλήρωμά της. Αν επιθυμεί να με πριονίσει, ας με πριονίσει· έχω ως υπόδειγμα τον Ησαΐα. Αν θέλει να με ρίξει στο πέλαγος, ας με ρίξει· φέρνω στη μνήμη μου τον Ιωνά. Αν θέλει να με ρίξει σε καμίνι, έχω τους τρεις παίδες που το υπέστησαν αυτό. Αν θέλει να με ρίξει στα θηρία, έχω τον Δανιήλ. Αν θέλει να με λιθοβολήσει, ας με λιθοβολήσει· έχω τον Στέφανο τον πρωτομάρτυρα. Αν θέλει να πάρει το κεφάλι μου, έχω τον Ιωάννη. Αν θέλει να πάρει τα υπάρχοντά μου, ας τα πάρει· γυμνός βγήκα από την κοιλιά της μητέρας μου, και γυμνός θα απέλθω. Με νουθετεί ο Απόστολος λέγοντας: Ο Θεός δεν προσωποληπτεί· και, αν προσπαθούσα ακόμη να αρέσω στους ανθρώπους, δεν θα ήμουν δούλος του Χριστού. Και ο Δαβίδ με θωρακίζει λέγοντας: Μιλούσα ενώπιον βασιλέων και δεν ντρεπόμουν.

Οι απόστολοι, λέγει, δεν ανάγκασαν τον Τίτο να περιτμηθεί, μολονότι ήταν απερίτμητος, παρόλο που οι παρείσακτοι ψευδάδελφοι παρακολουθούσαν στενά αυτό το ζήτημα και εξανάγκαζαν στην περιτομή· αποκαλώντας ως κατασκόπους αυτούς που ήταν αποξενωμένοι από την αλήθεια. «Για να μας υποδουλώσουν». Δηλαδή, λέγει, για να μας εισαγάγουν πάλι στη δουλεία του νόμου. Γι' αυτό και αλλού λέγει: «Ο Χριστός μας εξαγόρασε από την κατάρα του νόμου». «Στους οποίους ούτε προς στιγμήν δεν υποχωρήσαμε με υποταγή, ώστε η αλήθεια του Ευαγγελίου να παραμείνει σε εσάς». Ούτε για λίγο, λέγει, δεν υποταχθήκαμε σε αυτούς, δηλαδή στους παρείσακτους, ώστε να μη βρεθούμε να λέμε άλλα για το Ευαγγέλιο και άλλα να πράττουμε. Και τι είπε σχετικά με το Ευαγγέλιο; «Ώστε, αν κάποιος είναι εν Χριστώ, είναι καινή κτίση». Και, «Τα παλαιά πέρασαν, ιδού, τα πάντα έγιναν καινούργια». Και, «Ο Χριστός μάς ελευθέρωσε με την ελευθερία». «Από δε αυτούς που θεωρούνται ότι είναι κάτι, το ποιοι ήσαν κάποτε δεν με ενδιαφέρει καθόλου· ο Θεός δεν προσωποληπτεί. Διότι αυτοί που θεωρούνται σπουδαίοι, δεν μου προσέθεσαν τίποτα απολύτως». Το «εκείνων που θεωρούνται» [δοκούντων] τίθεται αντί του «εκείνων που πραγματικά είναι» [όντων]· όπως ακριβώς είπε και για τον εαυτό του: «Νομίζω [δοκώ] δε ότι και εγώ έχω Πνεύμα Θεού». Το δε νόημα είναι το εξής: Δεν γνωρίζω, λέγει, με ποιο σκεπτικό ο Πέτρος και οι περί αυτόν συγκατέβαιναν στην περιτομή, ούτε και φιλονικώ γι' αυτό το ζήτημα· αυτοί το γνωρίζουν, καθώς θα δώσουν λόγο στον Θεό. Ένα όμως γνωρίζω: ότι, όταν πήγα σε αυτούς, δεν μου είπαν τίποτα περισσότερο σχετικά με το κήρυγμα.

«Τσακισμένο καλάμι δεν θα συντρίψει, και λινάρι που καπνίζει δεν θα σβήσει, αλλά θα αποδώσει κρίση σύμφωνα με την αλήθεια. Θα λάμψει και δεν θα θραυστεί, έως ότου εγκαθιδρύσει την κρίση στη γη, και στο όνομά του θα ελπίσουν τα έθνη.» «Εγώ θα εκδικάσω την υπόθεσή σου, και εγώ θα λυτρώσω τους υιούς σου· και αυτοί που σε καταθλίβουν θα φάνε τις σάρκες τους, και θα πιουν το αίμα τους σαν νέο κρασί.» «Εγώ είμαι ο Κύριος, που λαλώ δικαιοσύνη και αναγγέλλω αλήθεια.» «Όλες οι κρίσεις σου είναι αλήθεια, και αληθινές κρίσεις εφήρμοσες.» «Εσύ, όντας κύριος της δύναμης, κρίνεις με επιείκεια, και με πολλή φειδώ μας κυβερνάς. Επειδή είσαι δίκαιος, δίκαια κυβερνάς τα πάντα.» «Μεγάλες είναι οι κρίσεις σου και δυσδιήγητες.» «Διότι αυτούς μεν τους νουθέτησες και τους παιδαγώγησες σαν πατέρας· εκείνους όμως τους καταδίκασες και τους τιμώρησες σαν αυστηρός βασιλιάς.» «Ο Κύριος είναι κριτής, και δεν υπάρχει σε αυτόν διάκριση υπέρ της ανθρώπινης δόξας. Δεν θα προσωποληπτήσει.» «Είναι φοβερό να πέσει κανείς στα χέρια του ζωντανού Θεού.» «Ο Θεός δεν προσωποληπτεί τους ανθρώπους.» «Δεν υπάρχει προσωποληψία σε αυτόν.» «Ο Θεός είναι αυτός που δικαιώνει· ποιος είναι αυτός που κατακρίνει;» Ούτε το έλεος του Θεού είναι άκριτο, ούτε η κρίση του ανελέητη· απεναντίας, και όταν ελεεί, μοιράζει τους οικτιρμούς του με διάκριση στους άξιους, και όταν κρίνει, επιφέρει την κρίση αναλογιζόμενος την αδυναμία μας.

Γαλ. 2,6 〈Διότι για μένα αυτοί που θεωρούνται σπουδαίοι δεν σημαίνουν τίποτα.〉 Δεν έλαβα τίποτα επιπλέον, τίποτα δεν προστέθηκε σε μένα, αλλά όπως ακριβώς ο Θεός χειροτόνησε εκείνους αποστόλους, έτσι και εμένα. Και δεν προέκρινε εκείνους έναντι εμού· διότι 〈ο Θεός δεν προσωποληπτεί〉 όπως εσείς.

Και δεν μπορεί να είναι διαφορετικά· διότι δεν υπάρχει προσωποληψία στον Θεό, όπως ισχυρίζονται οι μοιχειανοί, ότι τάχα οι νόμοι του δεν ισχύουν εξίσου για όλους, αλλά στην περίπτωση των βασιλέων, όπως λένε, υποχωρούν και τροποποιούνται. Και πού είναι το ευαγγέλιο των βασιλέων; Αλλά όντως έχουν ασεβήσει πάρα πολύ, μη κατανοώντας ότι ο Θεός δεν κάνει διακρίσεις προσώπων, όπως είπε ο ιερός απόστολος, ούτε ότι ο ίδιος μέσω ενός από τους προφήτες, ελέγχοντάς τους, λέει: εσείς δεν τηρήσατε τις οδούς μου, αλλά δείξατε προσωποληψία στην εφαρμογή του νόμου. Ένας Θεός δεν σας δημιούργησε; Δεν υπάρχει ένας πατέρας για όλους σας; Γράφει δε και ο Σολομών τα εξής: ακούστε λοιπόν, βασιλιάδες, και κατανοήστε. Και μετά από άλλα: ότι, αν και είστε υπηρέτες της βασιλείας του Υψίστου, δεν κρίνατε ορθά ούτε τηρήσατε τον νόμο ούτε πορευθήκατε σύμφωνα με το θέλημα του Θεού. Φρικτά και γρήγορα θα παρουσιαστεί μπροστά σας, διότι αυστηρή κρίση επιβάλλεται στους άρχοντες. Διότι ο Δεσπότης των πάντων δεν θα υπολογίσει κανένα πρόσωπο.

Ας φράξουμε τα αυτιά μας, για να μη φθαρούμε από τη βλασφημία, αδελφοί. Και το επιχείρημά τους είναι, λέει, ότι στην περίπτωση των βασιλέων πρέπει να παραβλέπονται οι ευαγγελικοί νόμοι. Ιδού, άλλη μια προδρομική ενέργεια του Αντιχρίστου. Και πού είναι το «ένας νόμος θα υπάρχει»; Και πού είναι το «αυστηρή κρίση θα γίνει σε όσους κατέχουν εξουσία»; Και πού είναι το «ο Θεός δεν προσωποληπτεί»; Και ποιος είναι ο νομοθέτης του βασιλιά; Και εφόσον υπάρχει αλληλεξάρτηση μεταξύ άρχοντα και αρχόμενων, τότε ούτε για τους αρχόμενους ισχύουν οι ευαγγελικοί νόμοι. Διότι, εάν ισχύουν για εκείνον, ισχύουν και για εκείνους, ώστε να παραμένουν υποταγμένοι υπό έναν νόμο και νομοθέτη, υπάκουοι και χωρίς να στασιάζουν. Εάν, όμως, δεν ισχύουν για εκείνον, όποτε το θελήσει –και ίσως να μην ήθελε να τηρήσει κανέναν– ενώ για αυτούς ναι, τότε συμβαίνει ένα από τα δύο: ή ο βασιλιάς είναι θεός (διότι μόνο το θείο δεν υπόκειται σε νόμο) ή θα υπάρξει αναρχία και στάση. Διότι, όπου ο νόμος δεν είναι ο ίδιος, πώς μπορεί να υπάρξει ειρήνη, όταν ο βασιλιάς θέλει κάτι άλλο, δηλαδή να μοιχεύει, να ακολουθεί αιρέσεις, και οι υπήκοοι, από την άλλη πλευρά, διατάζονται από τον νόμο να μην έχουν την ίδια μερίδα με τον μοιχό, ούτε να συμμετέχουν σε αιρέσεις, ούτε να παραβαίνουν στο ελάχιστο αυτά που έχουν παραδοθεί από τον Χριστό και τους αποστόλους; Και πώς από αυτά δεν καθίσταται φανερό ότι ο Αντίχριστος βρίσκεται προ των πυλών; Διότι δεν θα τολμήσουν να πουν οι οπαδοί της μοιχείας: «μήπως όσα πράττει ανόμως ο βασιλιάς δεν τα κάνει και δεν διατάζει τον λαό να υποταχθεί σε αυτά;».

Αλλά, επειδή όσοι λυπούνται παρασύρθηκαν στη μοιχεία, δυσαρεστούνται κακώς με την υπενθύμιση, ενώ θα έπρεπε να ομολογούν την αλήθεια, να προσπίπτουν και να κλαίνε στον Θεό για την παρέκκλισή τους, για την οποία και θα δώσουν λόγο την ημέρα της κρίσεως, εάν δεν μετανοήσουν. Εκείνοι όμως, για να παροξύνουν τον Θεό, επισύρουν επιπλέον αμαρτία πάνω στην αμαρτία. Ή μήπως τους διέφυγε πόσος διωγμός άναψε παντού εξαιτίας αυτού, και πόσοι μοίχευσαν εξαιτίας αυτού του προεξάρχοντος παραδείγματος; Και τα υπόλοιπα παραλείπω να τα αναφέρω από σεβασμό προς ορισμένα πρόσωπα. Ας πάψουν να λυπούνται με λύπη μισητή προς τον Θεό, οποιοιδήποτε κι αν είναι αυτοί. Διότι ο Θεός δεν προσωποληπτεί. Και, σε αντίθεση με αυτό που παραλάβαμε από το ευαγγέλιο, εάν κάποιος κηρύττει κάτι άλλο, ακόμη κι αν είναι άγγελος, αναθεματίζεται, όπως διαλαλεί ο μακάριος απόστολος. Γνωρίζοντας αυτά, ας μην παραπονιέται ο ευλαβέστατος ηγούμενος για τον άγιο Θεοφάνη επειδή επικρίθηκε για το θέμα αυτό· διότι τίποτε δεν είναι πολυτιμότερο από την αλήθεια. Και δεν αρνείται να το ακούσει, όπως ούτε ο μέγας απόστολος Πέτρος αρνήθηκε την άρνησή του, ούτε ο άγιος Δαβίδ τη μοιχεία, ούτε ο ιερομάρτυρας Κυπριανός τη μαγεία; Όσο για το ότι μνημονεύεται στην Εκκλησία ως ορθόδοξος, αυτό δεν αντιβαίνει καθόλου στο ευαγγέλιο, επειδή μνημονεύεται και ο Ουαλεντινιανός, όχι όμως για το ότι είχε παράνομα δύο γυναίκες ταυτόχρονα, αλλά για την ορθή του πίστη. Και ο Ιοβιανός, όχι όμως, όπως αναφέρει η ιστορία, επειδή ήταν αρρενοφθόρος. Και ο Νικηφόρος, όχι όμως επειδή ήταν πλεονέκτης.

Και πάλι: «Ποιος από εσάς, εάν ο γιος του του ζητήσει ψωμί», και τα εξής. Διότι με όλα αυτά μας υποδεικνύει τη διαρκή προσήλωση στις προσευχές. Κάποιοι όμως προσπάθησαν να ερμηνεύσουν αυτή την παραβολή με πιο εξεζητημένο τρόπο, και τόλμησαν να την παραλληλίσουν με την αλήθεια. Χήρα, είπαν, είναι κάθε ψυχή που απέβαλε τον άνδρα που είχε προηγουμένως, εννοώ τον διάβολο, και για τον λόγο αυτό τον έχει ως αντίδικο που της επιτίθεται διαρκώς. Αυτή, λοιπόν, προσέρχεται στον Θεό, τον κριτή της αδικίας, δηλαδή σε εκείνον που καταδικάζει την αδικία, ο οποίος ούτε Θεό φοβάται. Διότι Αυτός μόνος είναι Θεός και δεν υπάρχει άλλος για να τον φοβηθεί· αλλά ούτε και άνθρωπο ντρέπεται, διότι ο Θεός δεν προσωποληπτεί. Αυτή τη χήρα ψυχή, η οποία παρακαλεί τον Θεό συνεχώς εξαιτίας του αντιδίκου της, του διαβόλου, την σπλαγχνίζεται ο Θεός, καθώς τον έχει κάμψει με την επιμονή της αυτή. Αυτά λοιπόν, σε όποιον αρέσουν, ας τα δεχθεί.