Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΓΑΛΑΤΑΣ 2:8

Αρμόζει σε έναν θεοφιλή βασιλιά η φιλομαθής προαίρεση και ο πόθος των επουρανίων· διότι έτσι αληθινά και την καρδιά σου θα έχεις στο χέρι του Θεού, και τη βασιλεία σου θα διατηρήσεις με ειρήνη για πολλές περιόδους ετών. Επειδή, λοιπόν, η ευσέβειά σου θέλησε να μάθει από εμάς την πίστη της Καθολικής Εκκλησίας, αφού ευχαριστήσαμε γι' αυτό τον Κύριο, αποφασίσαμε να υπενθυμίσουμε στη θεοσέβειά σου, περισσότερο από οτιδήποτε άλλο, την πίστη που ομολογήθηκε από τους Πατέρες στη Νίκαια. Διότι κάποιοι, αθετώντας την, εμάς μεν επιβουλεύθηκαν με ποικίλους τρόπους επειδή δεν υποταχθήκαμε στην αρειανή αίρεση, στην δε Καθολική Εκκλησία έγιναν αίτιοι αιρέσεως και σχισμάτων. Η αληθινή και ευσεβής πίστη στον Κύριό μας Ιησού Χριστό έχει καταστεί φανερή σε όλους, καθώς γνωρίζεται και αναγινώσκεται μέσα από τις θείες Γραφές· διότι, παραμένοντας σε αυτήν, οι άγιοι τελειώθηκαν και μαρτύρησαν, και τώρα που έχουν αναχωρήσει από τη ζωή βρίσκονται κοντά στον Κύριο. Η πίστη θα είχε παραμείνει παντοτινά αλώβητη, εάν η πονηρία κάποιων αιρετικών δεν τολμούσε να την παραποιήσει. Διότι κάποιος Άρειος και οι οπαδοί του επιχείρησαν να τη διαφθείρουν και να εισαγάγουν ασέβεια εναντίον της, ισχυριζόμενοι ότι ο Υιός του Θεού προέρχεται «εκ του μη όντος» και ότι είναι «κτίσμα» και «ποίημα» και «τρεπτός». Και με αυτές τις δοξασίες εξαπάτησαν πολλούς, ώστε ακόμη και «εκείνοι που φαίνονταν να είναι κάτι σπουδαίο» να παρασυρθούν από τη βλασφημία τους.

Του εν αγίοις πατρός ημών Ιωάννου του Χρυσοστόμου, αρχιεπισκόπου Κωνσταντινουπόλεως, άπαντα τα ευρισκόμενα. Ερμηνεία Στην προς Εβραίους Επιστολή, η οποία συντάχθηκε βάσει σημειώσεων μετά την κοίμησή του, από τον Κωνσταντίνο, πρεσβύτερο Αντιοχείας. Υπόθεση α΄. Γράφοντας προς τους Ρωμαίους ο μακάριος Παύλος λέει: «Εφόσον λοιπόν εγώ είμαι απόστολος των εθνών, τιμώ τη διακονία μου, μήπως τυχόν παρακινήσω σε ζήλο τους κατά σάρκα ομοεθνείς μου»· και πάλι αλλού: «Διότι εκείνος που ενήργησε στον Πέτρο για την αποστολή της περιτομής, ενήργησε και σε μένα για τα έθνη». Εάν λοιπόν ήταν απόστολος των εθνών (διότι και στις Πράξεις των Αποστόλων του λέει ο Θεός: «Πήγαινε, διότι εγώ θα σε αποστείλω μακριά, στα έθνη»)· τι κοινό είχε με τους Εβραίους; Και γιατί τους έγραφε επιστολή; Εξάλλου, και εκείνοι είχαν εχθρική διάθεση απέναντί του· και αυτό μπορεί κανείς να το διαπιστώσει από πολλά σημεία. Άκουσε, πράγματι, τι του λέει ο Ιάκωβος: «Βλέπεις, αδελφέ, πόσες μυριάδες Ιουδαίων υπάρχουν που έχουν πιστέψει; Και όλοι αυτοί έχουν πληροφορηθεί για σένα ότι διδάσκεις αποστασία από τον νόμο»· και γι' αυτόν τον λόγο έγιναν πολλές φορές έντονες αντιπαραθέσεις μαζί του για το θέμα αυτό.

Γι' αυτό τον λόγο προσθέτει λέγοντας: «Όταν είδαν ότι μου έχει εμπιστευθεί το Ευαγγέλιο της ακροβυστίας, όπως στον Πέτρο της περιτομής»· αναφέροντας την περιτομή και την ακροβυστία, δεν εννοεί τα ίδια τα πράγματα, αλλά τα έθνη που προσδιορίζονται από αυτά. Πρόσθεσε, λοιπόν: «Διότι εκείνος που ενήργησε στον Πέτρο για την αποστολή της περιτομής, ενήργησε και σε εμένα για τα έθνη».

Γι' αυτό και έδωσαν το δεξί χέρι σε εμένα, και όχι μόνο σε εμένα, αλλά και στον Βαρνάβα, ώστε εμείς μεν να απευθυνθούμε στα έθνη, αυτοί δε στην περιτομή. Ω υπερβολή της συνέσεως και αναντίρρητη απόδειξη της συμφωνίας! Διότι αποδεικνύει ότι και τα δικά τους ήταν δικά του, και τα δικά του δικά τους. Επειδή αυτό φαινόταν ορθό και στις δύο πλευρές, δηλαδή και εκείνοι να κηρύττουν με αυτόν τον τρόπο στους Ιουδαίους, και αυτός στα έθνη· γι' αυτό και πρόσθεσε: «Ώστε εμείς μεν στα έθνη, αυτοί δε στην περιτομή». Βλέπεις πώς εδώ ονομάζει περιτομή όχι το ίδιο το πράγμα, αλλά τους Ιουδαίους; Διότι, όταν εννοεί το ίδιο το πράγμα και το αντιδιαστέλλει, παραθέτει απέναντί του την ακροβυστία, όπως όταν λέει: «Η περιτομή βέβαια ωφελεί, εάν τηρείς τον νόμο· εάν όμως είσαι παραβάτης του νόμου, η περιτομή σου έχει γίνει ακροβυστία»· και πάλι: «Ούτε η περιτομή έχει κάποια ισχύ, ούτε η ακροβυστία»· όταν όμως ονομάζει κατ' αυτόν τον τρόπο τους Ιουδαίους, και θέλει να δηλώσει όχι το πράγμα αλλά τον λαό, δεν αντιπαραθέτει την ακροβυστία, αλλά τα έθνη. Διότι οι Ιουδαίοι αντιδιαστέλλονται προς τα έθνη, ενώ η περιτομή προς την ακροβυστία· όπως όταν λέει και πιο πάνω: «Διότι εκείνος που ενήργησε στον Πέτρο για την αποστολή της περιτομής, ενήργησε και σε εμένα για τα έθνη»· και εδώ πάλι, το «Εμείς στα έθνη, αυτοί δε στην περιτομή», δεν το λέει για το ίδιο το πράγμα, αλλά έτσι ονομάζει τον λαό των Ιουδαίων, αντιδιαστέλλοντάς τον προς τα έθνη. «Μόνο να θυμόμαστε τους φτωχούς, πράγμα το οποίο και εγώ προθυμοποιήθηκα να πράξω ακριβώς».

Διότι, αν και είπε, «Μαθητεύσατε πάντα τα έθνη», εντούτοις, καθώς επρόκειτο να αναληφθεί στον ουρανό, φανέρωσε ότι σε αυτούς θα απευθύνονταν πρώτα. «Διότι θα λάβετε δύναμη», λέγει, «όταν έλθει το Άγιο Πνεύμα επάνω σας, και θα γίνετε μάρτυρές μου και στην Ιερουσαλήμ, και σε όλη την Ιουδαία, και μέχρι τα πέρατα της γης». Και ο Παύλος πάλι αναφέρει: «Διότι Εκείνος που ενήργησε στον Πέτρο για την αποστολή της περιτομής, ενήργησε και σε εμένα για τα έθνη». Γι' αυτόν τον λόγο και οι απόστολοι κατευθύνθηκαν πρώτα προς τους Ιουδαίους, και αφού παρέμειναν για πολύ χρόνο στην Ιερουσαλήμ, έπειτα, αφού εκδιώχθηκαν από αυτούς, διασκορπίστηκαν με αυτόν τον τρόπο στα έθνη.

Και αυτό δεν το λέγω από μόνος μου, αλλά μπορεί κανείς να το ακούσει από τον ίδιο τον Παύλο που λέγει: «Διότι εκείνος που ενέργησε στον Πέτρο για την αποστολή της περιτομής, ενέργησε, λέγει, και σε εμένα για τα έθνη»· ονομάζοντας εδώ «περιτομή» το ίδιο το έθνος. Και από πού είναι φανερό αυτό; Από τη συνέχεια του λόγου του. Διότι λέγοντας, «Εκείνος που ενέργησε στον Πέτρο για την αποστολή της περιτομής, ενέργησε, λέγει, και σε εμένα για τα έθνη», αποδεικνύει ότι χρησιμοποίησε τη λέξη περιτομή σε αντιδιαστολή προς τα έθνη. Αλλά σε αντιδιαστολή προς τα έθνη δεν βρίσκεται η περιτομή, αλλά οι Ιουδαίοι, τους οποίους υπονόησε μέσω της περιτομής· σαν να έλεγε: «Εκείνος που ενέργησε στον Πέτρο για την αποστολή στους Ιουδαίους, ενέργησε και σε εμένα για τα έθνη». Διότι, όπως ακριβώς ένας σοφός βασιλιάς, γνωρίζοντας με ακρίβεια τον κατάλληλο άνθρωπο, στον μεν έναν εμπιστεύεται την αρχηγία του ιππικού, στον δε άλλον του πεζικού· έτσι λοιπόν και ο Χριστός, αφού χώρισε το στρατόπεδό του σε αυτά τα δύο μέρη, τους μεν Ιουδαίους ανέθεσε στον Πέτρο, τους δε Έλληνες τους εμπιστεύθηκε στον Παύλο. Και αν τα στρατόπεδα είναι διαφορετικά, ο βασιλιάς όμως είναι ένας. Διότι, όπως ακριβώς εκεί η διαφορά των στρατοπέδων έγκειται στην κατασκευή των όπλων και όχι στη φύση των ανθρώπων, έτσι ακριβώς και εδώ η διαφορά φαίνεται σε ένα μικρό σχήμα της σάρκας, και όχι σε αλλαγή της ουσίας.

Βλέπεις ότι δεν παρουσιάζει καμία διαφορά στις δωρεές, φανερώνοντας την ομοτιμία του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος. «Αλλά είναι το ίδιο Πνεύμα». Ακόμη και αν ως προς το μέτρο μειονεκτείς, λέει, εντούτοις από Εκείνο έλαβες το μεγαλύτερο. «Υπάρχουν και διαιρέσεις διακονιών, και είναι ο ίδιος Κύριος· υπάρχουν και διαιρέσεις ενεργημάτων». Το χάρισμα, η ενέργεια και η διακονία είναι το ίδιο, και μόνο στα ονόματα υπάρχει διαφορά· επειδή πρόκειται για τα ίδια πράγματα. Διότι αυτό που είναι χάρισμα, αυτό είναι και διακονία· και αυτό που είναι διακονία, αυτό είναι και ενέργεια. Διότι, λέει, «τη διακονία μου την έχω εκπληρώσει»· και, «τη διακονία μου δοξάζω». Και προς τον Τιμόθεο γράφει: «Σου υπενθυμίζω να αναζωπυρώνεις το χάρισμα του Θεού, το οποίο υπάρχει μέσα σου». Και προς τους Γαλάτες: «Διότι αυτός που ενέργησε στον Πέτρο για την αποστολή στους περιτμημένους, ενέργησε και σε εμένα για τα έθνη». Βλέπεις ότι δεν υπάρχει καμία διαφορά μεταξύ χαρίσματος, διακονίας και ενέργειας.

Αντί του: εναντιώθηκαν. «Αλλά τουναντίον, βλέποντας ότι μου έχει εμπιστευθεί το Ευαγγέλιο της ακροβυστίας, όπως ακριβώς στον Πέτρο της περιτομής (διότι εκείνος που ενήργησε στον Πέτρο για την αποστολή στην περιτομή, ενήργησε και σε εμένα για τα έθνη)· και αναγνωρίζοντας τη χάρη που μου δόθηκε, ο Ιάκωβος, ο Κηφάς και ο Ιωάννης, οι οποίοι θεωρούνταν ότι είναι στύλοι, έδωσαν σε εμένα και στον Βαρνάβα δεξιά χείρα κοινωνίας, ώστε εμείς μεν να πάμε στα έθνη, αυτοί δε στην περιτομή.» Με τη φράση «αλλά τουναντίον βλέποντας», πρέπει να συνδεθεί το «έδωσαν σε εμένα και στον Βαρνάβα». Αναφέρει δε τα ενδιάμεσα, αποδεικνύοντας πάλι ότι δεν έχει χειροτονηθεί από ανθρώπους για να κηρύττει στα έθνη, πράγμα το οποίο έλεγαν οι εχθροί γι' αυτόν. «Μόνο να θυμόμαστε τους φτωχούς, πράγμα το οποίο και φρόντισα ο ίδιος να κάνω.» Οι συμφωνίες, λέει, έγιναν τέτοιες, ώστε εκείνοι μεν να κηρύττουν στους Ιουδαίους, εμείς δε στα έθνη. Κοινή όμως έγινε και για τους δύο η φροντίδα των φτωχών. Και αυτοί οι φτωχοί ήταν εκείνοι από τους Ιουδαίους που πίστεψαν στον Χριστό, οι οποίοι και στερήθηκαν τα ίδια τους τα σπίτια από τους Ιουδαίους· και αυτοί είναι στους οποίους έγραφε: «Και την αρπαγή των υπαρχόντων σας την αποδεχθήκατε με χαρά». «Όταν όμως ήλθε ο Κηφάς στην Αντιόχεια, του αντιστάθηκα κατά πρόσωπο.» Όσο βρισκόταν στα Ιεροσόλυμα ο Πέτρος, συγκατέβαινε στον Ιουδαϊσμό, μην εμποδίζοντας προς το παρόν την περιτομή, ούτε τα Σάββατα.

Γαλ 2,8—14 〈Διότι εκείνος που ενήργησε στον Πέτρο για την αποστολή.〉 Αν έλεγε ο Παύλος ότι ο Πέτρος και οι συνοδοί του εφάρμοζαν την περιτομή κατ' οικονομίαν, θα φαινόταν ότι και ο ίδιος την επιτρέπει, και έτσι θα φαινόταν μάλλον να συμπορεύεται με όσα είχε καθήκον να πολεμά. Διότι θα του έλεγαν: «Αν ο Πέτρος καλά κάνει και την επιτρέπει, γιατί δεν το κάνεις και εσύ; Και γιατί επικρίνεις με δριμύτητα αυτό που ονομάζεις οικονομία; Άφησέ το να εφαρμόζεται και μην το επιτιμάς· και ονόμαζέ το όπως σου αρέσει, είτε οικονομία είτε δόγμα και ακρίβεια». Αυτά θα σκέφτονταν και θα έλεγαν στον Παύλο, αν δήλωνε ότι οι περί τον Πέτρο αποδέχονταν την περιτομή κατ' οικονομίαν. Διότι μια ψυχή που έχει κυριευθεί από μια ιδέα, αρπάζοντας ακόμη και μια μικρή και τυχαία αφορμή, προσκολλάται και περιπλέκεται σε αυτήν ακόμη περισσότερο. Γι' αυτό με πάρα πολλή σοφία ο Παύλος αποσιωπά εντελώς το θέμα της οικονομίας, κατακρίνει δριμύτατα την πράξη, και ελέγχει αυτούς που την επέτρεψαν δήθεν ως παραβάτες του νόμου, ώστε με τη σφοδρότητα της επίπληξης προς εκείνους να εκφοβίσει και να διορθώσει αυτούς που πραγματικά παρανομούσαν. Γι' αυτό και δεν διστάζει να τους αποκαλεί 〈έχοντες κύρος〉 και 〈κατακριτέους〉 και 〈υποκριτές〉 και 〈μη βαδίζοντες ορθά〉, προκειμένου μόνο να κατοχυρώσει το κήρυγμα του Χριστού. Τόσο θάρρος είχαν μεταξύ τους για χάρη του κηρύγματος, και με τόσο ισχυρό δεσμό ενώνονταν, ώστε, αν υπήρχε ανάγκη, ανάλογα με την περίσταση, να ενισχυθεί ο λόγος του κηρύγματος μέσω της αμοιβαίας επίκρισής τους, δεν απέφευγαν ούτε αυτό.

Αλλά και ο ίδιος ο θαυμάσιος Παύλος, δείχνοντας την εκλογή που αντιστοιχούσε στη δική του αξία, έγραφε ότι: «Αυτός που ενήργησε στον Πέτρο για την περιτομή, ενήργησε και σε μένα για τα έθνη.» γ΄.