Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΓΑΛΑΤΑΣ 3:10

Άρα λοιπόν απομένει άλλος σαββατισμός και άλλη κατάπαυση, η οποία είναι η πίστη στον Χριστό, καθώς λέγει ο Κύριος διά του προφήτη Ιερεμία: «Ιδού, έρχονται ημέρες, και θα συνάψω με τον οίκο Ισραήλ και με τον οίκο Ιούδα νέα διαθήκη». Με το να λέγει «νέα», έχει παλαιώσει την πρώτη. «Όχι κατά τη διαθήκη που έκανα με τους πατέρες τους την ημέρα που τους έπιασα από το χέρι για να τους βγάλω από τη γη της Αιγύπτου· επειδή αυτοί δεν έμειναν στη διαθήκη μου, κι εγώ τους εγκατέλειψα, λέγει ο Κύριος. Διότι αυτή είναι η διαθήκη που θα συνάψω με τον οίκο Ισραήλ: θα βάλω τους νόμους μου στη διάνοιά τους και θα τους γράψω επάνω στις καρδιές τους· και θα είμαι γι’ αυτούς Θεός, και αυτοί θα είναι για μένα λαός». — «Άρα λοιπόν η πίστη προέρχεται από την ακοή, και η ακοή διά του λόγου του Θεού». Διότι πρέπει πρώτα να ακούσει κανείς, έπειτα να δεχθεί στη διάνοια και στην καρδιά τα ρήματα του Θεού και να πιστεύσει· όπως και: «Ο Αβραάμ πίστεψε στον Θεό, και αυτό λογαριάσθηκε σ’ αυτόν ως δικαιοσύνη». — «Διότι από έργα νόμου δεν θα δικαιωθεί καμιά σάρκα». — «Διότι όσοι στηρίζονται σε έργα νόμου, βρίσκονται κάτω από κατάρα· επειδή είναι γραμμένο: Καταραμένος είναι όποιος δεν εμμένει σε όλα όσα είναι γραμμένα στο βιβλίο του νόμου, ώστε να τα πράξει». Ότι δε με τον νόμο κανείς δεν δικαιώνεται ενώπιον του Θεού, είναι φανερό· διότι «ο δίκαιος θα ζήσει από την πίστη». Και ο Αβραάμ πίστεψε στον Θεό και αυτό λογαριάσθηκε σ’ αυτόν ως δικαιοσύνη. Η δε Γραφή, προϊδούσα ότι ο Θεός δικαιώνει τα έθνη από την πίστη, προευαγγελίσθηκε τούτο στον Αβραάμ.

Διότι το ότι ήρθε σε αυτόν κατά τη διάρκεια της νύχτας και διαβεβαίωσε ότι γνωρίζει σαφώς πως έχει έρθει από τον Θεό ως δάσκαλος, και ότι κανείς δεν θα μπορούσε να κάνει τέτοια σημεία αν δεν είχε τον Θεό μαζί του, νομίζω ότι όλοι το έχουν μάθει, καθώς ο μακάριος Ευαγγελιστής το έχει πει αυτό σαφώς στην αρχή. Επειδή, λοιπόν, θαύμαζε μαζί με τα πλήθη τον Ιησού, κάπως πληγώνεται που αποκαλείται καταραμένος μαζί με αυτούς. Διότι είναι δύσκολο να πείσει κανείς τη συνείδηση να ησυχάζει σε όσα αντίκεινται στη γνώμη της. Επειδή, λοιπόν, λυπήθηκε για αυτό, τους ανταποδίδει ίση ύβρη, όχι ακόμη φανερά, αλλά με λόγια παρμένα από τον νόμο που έχουν πειστικότητα, μην εκφράζοντας την αγανάκτησή του εντελώς γυμνή. Διότι ενώ ο νόμος, λέει, για κάθε ένα από τα ζητούμενα πράγματα επιτάσσει στους δικαστές το «Και θα εξετάσεις» με ακρίβεια και σαφήνεια, αν έχει γίνει αυτό το πράγμα, εσείς βιαστικά καταδικάσατε αυτούς που δεν έχουν ακόμη κληθεί σε κρίση, και πριν ακούσετε κάτι από τα λόγια τους, εκφέρετε τόσο πρόχειρα την απόφαση. Εσείς, λοιπόν, λέει, είστε οι αληθινά καταραμένοι που καταφρονείτε τον νόμο. Διότι είναι γραμμένο: «Επικατάρατος καθένας που δεν εμμένει σε όλα τα γεγραμμένα στο βιβλίο του νόμου αυτού, για να τα εφαρμόσει». Και από την αγανάκτησή του πάλι εναντίον των Φαρισαίων που καταδικάζουν τον λαό μόνο και μόνο επειδή θαύμασαν τον Ιησού, γίνεται φανερό ότι συναινεί με αυτούς που πιστεύουν.

Διότι έγινε «υπέρ ημών κατάρα», σύμφωνα με όσα έχουν γραφτεί, διότι λέει «επικατάρατος είναι καθένας που κρεμιέται πάνω σε ξύλο». Επικατάρατοι δε είμαστε όλοι εμείς, επειδή δεν τηρούμε στο ακέραιο τον θείο νόμο, διότι «όλοι σφάλλουμε σε πολλά», και η ανθρώπινη φύση είναι πάρα πολύ επιρρεπής σε αυτό. Επειδή πάλι ο θείος νόμος είπε κάπου: «Επικατάρατος όποιος δεν εμμένει σε όλα τα γεγραμμένα στο βιβλίο αυτού του νόμου, ώστε να τα εφαρμόσει»· δική μας επομένως, και όχι άλλων, είναι η κατάρα. Διότι για εκείνους για τους οποίους η παράβαση αποτελεί έγκλημα, ενώ η απόκλιση από τα ορισθέντα είναι κάτι πολύ εύκολο, σε αυτούς αρμόζει να αποδοθεί και η ευθύνη. Επομένως, έγινε επικατάρατος για εμάς Εκείνος που δεν γνώρισε αμαρτία, ώστε να μας ελευθερώσει από την αρχαία κατάρα. Διότι αρκούσε που έπαθε αυτό για όλους ο υπέρ πάντας Θεός, εξαγοράζοντας με τον θάνατο της δικής Του σάρκας τη λύτρωση όλων.

Διότι κανείς από τους Ιουδαίους δεν υπήρξε τόσο τέλειος, ώστε να μην υποπέσει σε κανένα σφάλμα· «διότι όλοι αμάρτησαν και στερούνται τη δόξα του Θεού, και δικαιώνονται δωρεάν με τη δική Του χάρη». Το ότι δε είναι ανώφελη αυτή η προσπάθεια ακόμη και για εκείνους που έχουν φτάσει στην τελειότητα κατά τον νόμο, εάν δεν προσλάβουν τη χάρη διά του Χριστού, το αποδεικνύει πολύ καλά γράφοντας σε κάποιους ο πάνσοφος Παύλος, ότι θεώρησε σκύβαλα όλα τα του νόμου, για να κερδίσει τον Χριστό και να βρεθεί ενωμένος με Αυτόν, έχοντας όχι τη δική του δικαιοσύνη, δηλαδή αυτήν που προέρχεται από τον νόμο, αλλά αυτήν που αποκτάται διά της πίστεως στον Ιησού Χριστό. Κατηγορεί δε τους Ιουδαίους για ανοησία, λέγοντας τα εξής: «Επειδή αγνοούσαν τη δικαιοσύνη του Θεού και ζητούσαν να εγκαθιδρύσουν τη δική τους, δεν υποτάχθηκαν στη δικαιοσύνη του Θεού. Διότι το τέλος του νόμου είναι ο Χριστός, για τη δικαίωση καθενός που πιστεύει». Είπε δε πάλι: «Εμείς που είμαστε εκ φύσεως Ιουδαίοι και όχι αμαρτωλοί από τα έθνη, επειδή γνωρίζουμε ότι δεν δικαιώνεται ο άνθρωπος από τα έργα του νόμου, παρά μόνο διά της πίστεως στον Ιησού Χριστό, πιστέψαμε και εμείς στον Χριστό». Έγινε δε γι' αυτόν τον λόγο κατάρα ο Χριστός, για να ελευθερώσει από την κατάρα του νόμου όσους βρίσκονταν υπό αυτήν· διότι έχει γραφτεί ότι, «Επικατάρατος είναι καθένας που δεν εμμένει σε όλα τα γραμμένα στον νόμο του βιβλίου αυτού, ώστε να τα πράξει.» <Και θα οικοδομήσουν οικίες, και οι ίδιοι θα κατοικήσουν σε αυτές· και θα φυτέψουν αμπελώνες, και οι ίδιοι θα φάνε τον καρπό τους.>

Διότι είναι γραμμένο ότι: «Επικατάρατος είναι καθένας που δεν θα εμμείνει σε όλα όσα είναι γραμμένα στο βιβλίο αυτού του νόμου, ώστε να τα εφαρμόσει». Ότι δε η αλήθεια θα ακολουθήσει οπωσδήποτε όσα είπα, θα το επιβεβαιώσει πάλι ο ιερότατος Παύλος. Διότι έγραψε: «Ο νόμος τέθηκε εξαιτίας των παραβάσεων». Και πάλι: «Ο νόμος παρεισέφρησε, για να πλεονάσει το παράπτωμα». Διότι, εφόσον όσοι βρίσκονταν υπό τον νόμο ασθενούσαν και αμάρταναν διαρκώς, το παράπτωμα πλεόνασε. Καθώς λοιπόν ο νόμος έλεγχε την ασθένεια εκείνων που του υπόκεινταν, κατέστη αναγκαίος για όσους βρίσκονταν στη γη αυτός που δικαιώνει μέσω της πίστεως και όχι μέσω των έργων του νόμου. Και αυτός ήταν ο Χριστός, για τον οποίο έχει γραφτεί: «Ακόμη λίγο, πολύ λίγο, και αυτός που έρχεται θα έρθει, και δεν θα καθυστερήσει. Αν όμως δειλιάσει, η ψυχή μου δεν ευαρεστείται σε αυτόν. Ο δίκαιος όμως θα ζήσει εκ της πίστεώς μου». Διότι θυσία και προσφορά δεν θέλησε ο Θεός των όλων. Ούτε σε ολοκαυτώματα και θυσίες υπέρ αμαρτίας ευαρεστήθηκε, επειδή, όπως ακριβώς είπε ο ίδιος ο Χριστός, «Ο Θεός είναι πνεύμα, και εκείνοι που τον προσκυνούν πρέπει να τον προσκυνούν με πνεύμα και αλήθεια». γʹ. Διδάσκοντας αυτά περνούσε τον χρόνο του στις συναγωγές, συνοδεύοντας τους λόγους του με θεία σημεία και κατορθώνοντας όσα αρμόζουν μόνο στη φύση που βρίσκεται πάνω από όλα, και μάλιστα εντελώς άκοπα, ή μάλλον με μόνο το παντοδύναμο νεύμα του.

«Ο Ιακώβ έδωσε στον Ησαύ ψωμί και βραστή φακή· και έφαγε και ήπιε, και σηκώθηκε και έφυγε. Και ο Ησαύ περιφρόνησε τα πρωτοτόκιά του». Ότι ο θεσπέσιος Αβραάμ θα γινόταν πατέρας πολλών εθνών το υποσχέθηκε ο Θεός, ο οποίος δεν γνωρίζει το ψεύδος, και διαβεβαίωνε επανειλημμένα ότι το πλήθος που θα προερχόταν από αυτόν θα ξεπερνούσε κάθε αριθμό. «Διότι θα είναι σαν την αναρίθμητη άμμο, λέει, και στο πλήθος σαν τα άστρα του ουρανού». Όμως η εκπλήρωση αυτής της τόσο περίβλεπτης δόξας έχει πραγματοποιηθεί, όχι μόνο βέβαια στον Ισραήλ, αλλά και στα πλήθη των εθνών. Διότι έχουν προσκληθεί μέσω της πίστης, και αυτοί θα ήταν μάλλον τα τέκνα στον Ισαάκ, δηλαδή από την επαγγελία· και ο σοφότατος Παύλος θα το μαρτυρήσει γράφοντας: «Προβλέποντας δε η Γραφή ότι ο Θεός δικαιώνει τα έθνη εκ πίστεως, προανήγγειλε το ευαγγέλιο στον Αβραάμ, λέγοντας: Στο πρόσωπό σου θα ευλογηθούν όλα τα έθνη. Ώστε εκείνοι που προέρχονται από την πίστη ευλογούνται μαζί με τον πιστό Αβραάμ. Διότι όσοι εξαρτώνται από τα έργα του νόμου, βρίσκονται υπό κατάρα. Επειδή είναι γραμμένο: Επικατάρατος καθένας που δεν εμμένει σε όλα όσα είναι γραμμένα στο βιβλίο του νόμου, ώστε να τα πράξει. Και ότι μέσω του νόμου κανείς δεν δικαιώνεται ενώπιον του Θεού είναι φανερό, διότι ο δίκαιος θα ζήσει εκ πίστεως. Ο δε νόμος δεν βασίζεται στην πίστη, αλλά όποιος τα πράξει, θα ζήσει μέσω αυτών». Είναι βέβαιο λοιπόν ότι οι υποσχέσεις εκπληρώνονταν· και οπωσδήποτε όχι μέσω εκείνων που διαπαιδαγωγούνταν στον νόμο, αλλά μέσω εκείνων που είχαν δικαιωθεί στην πίστη.

Γι' αυτό, λοιπόν, έλεγε στους Ιουδαίους που δεν τον είχαν πιστέψει: «Αν πιστεύατε στον Μωυσή, θα πιστεύατε και σε μένα. Διότι εκείνος έγραψε για μένα». Δικαιωνόμαστε, λοιπόν, όχι από τα έργα του νόμου, αλλά μάλλον από την πίστη στον Χριστό: «Διότι όσοι στηρίζονται στα έργα του νόμου, βρίσκονται υπό κατάρα. Επειδή είναι γεγραμμένο: Επικατάρατος είναι καθένας που δεν εμμένει σε όλα όσα είναι γεγραμμένα στο βιβλίο του νόμου, ώστε να τα πράξει. Αλλά από την κατάρα του νόμου μας εξαγόρασε ο Χριστός, γενόμενος για χάρη μας κατάρα. Διότι είναι γεγραμμένο ότι επικατάρατος είναι καθένας που κρεμάται πάνω σε ξύλο, προκειμένου η ευλογία του Αβραάμ να έρθει στα έθνη εν Χριστώ Ιησού, για να λάβουμε την επαγγελία του Πνεύματος δια της πίστεως». ΠΑΛΛ. Αλλά, ω γενναίε, αν νομίζεις σωστό, ας προχωρήσουμε μάλλον σε κάτι άλλο, σχετικό με τη διδασκαλία του Χριστού. διότι αυτά είναι αρκετά όσον αφορά τον νόμο και την κατ' αυτόν οικονομία. ΚΥΡ. Πες, λοιπόν, αυτό που είναι αρεστό σε σένα, και για μένα δεν είναι από τα εντελώς ανέφικτα να το εξηγήσω. ΠΑΛΛ. Και βέβαια η απορία δεν είναι πολύ ανηφορική, δηλαδή δύσβατη. Και νομίζω ότι θα επιλυθεί με μεγάλη ευκολία το ζητούμενο, εφόσον ο Χριστός ενσταλάξει μέσα μας το θείο φως.

Υπάρχει δε αυτή η αίρεση των Ναζωραίων στην περιοχή της Βέροιας κοντά στην Κοίλη Συρία, και στη Δεκάπολη γύρω από τα μέρη της Πέλλας, και στη Βασανίτιδα στη λεγόμενη Κωκάβη, η οποία στα εβραϊκά ονομάζεται Χωχάβη. Διότι από εκεί έγινε η αρχή, μετά τη μετοικεσία από τα Ιεροσόλυμα όλων των μαθητών, οι οποίοι εγκαταστάθηκαν στην Πέλλα, επειδή ο Χριστός τούς είχε παραγγείλει να εγκαταλείψουν τα Ιεροσόλυμα και να αναχωρήσουν, εξαιτίας της πολιορκίας που επρόκειτο να υποστούν. Και με αυτή την αφορμή κατοίκησαν στην Περαία και παρέμεναν εκεί, όπως ανέφερα. Από εκεί έλαβε την αρχή της η αίρεση των Ναζωραίων. 8. Έχουν δε πλανηθεί και αυτοί καυχώμενοι για την περιτομή, και επιπλέον οι άνθρωποι αυτοί «βρίσκονται υπό κατάρα», μη δυνάμενοι να εκπληρώσουν τον νόμο. Διότι πώς θα μπορέσουν να εκπληρώσουν τα όσα αναφέρονται στον νόμο, ότι δηλαδή «τρεις φορές τον χρόνο θα εμφανιστείς ενώπιον Κυρίου του Θεού σου, κατά τη γιορτή των Αζύμων, της Σκηνοπηγίας και της Πεντηκοστής», στον τόπο των Ιεροσολύμων; Εφόσον λοιπόν έχει αποκλειστεί ο τόπος και αυτά που ορίζονται στον νόμο δεν μπορούν να εκπληρωθούν, σε κάθε εχέφρονα άνθρωπο θα πρέπει να είναι σαφές ότι ο Χριστός ήλθε ως εκπληρωτής του νόμου, όχι για να καταλύσει τον νόμο, αλλά για να εκπληρώσει τον νόμο, και για να αφαιρέσει την κατάρα που είχε οριστεί για την παράβαση του νόμου.

Διότι έχει γραφτεί: «Επικατάρατος είναι καθένας που δεν εμμένει σε όλα όσα είναι γεγραμμένα στο βιβλίο του νόμου, ώστε να τα πράττει.» Εύλογα, αφού τους ελευθέρωσε από αυτήν την κατάρα, τους λύτρωνε από τον τόκο και την αδικία, αφού έγινε ο ίδιος κατάρα για χάρη τους· προσφέροντας το τίμιο αίμα του για αυτούς, καθιστώντας τους έτσι τίμιους για τον εαυτό του. Γι' αυτό αναφέρεται στη συνέχεια: «Και είναι έντιμο το όνομά τους ενώπιόν του.» Όθεν έχει καταγραφεί ότι τους είπε: «Μη χαίρεστε επειδή τα δαιμόνια υποτάσσονται σε εσάς· αλλά να χαίρεστε και να αγαλλιάζεσθε, διότι τα ονόματά σας έχουν εγγραφεί στους ουρανούς.» Γιατί, όμως, το όνομά τους ήταν έντιμο ενώπιόν του; Διότι ακριβώς ο ίδιος τους αξίωσε με αυτά τα ονόματα, αποκαλώντας τον μεν Σίμωνα Πέτρο, τον δε Θωμά Δίδυμο, και τους υιούς του Ζεβεδαίου Βοανεργές, το οποίο ερμηνεύεται υιοί βροντής.

Αποδεικνύει δε ότι και αυτά που συμβαίνουν τώρα, έγιναν σύμφωνα με προφητεία. «Διότι», λέγει, «επειδή η Γραφή προείδε ότι ο Θεός δικαιώνει τα έθνη εκ πίστεως και όχι εξαιτίας του νόμου, προανήγγειλε το χαρμόσυνο μήνυμα στον Αβραάμ». Τι σημαίνει όμως αυτό; Ο Ίδιος που έδωσε τον νόμο, λέγει, πριν καν δώσει αυτόν τον νόμο, είχε ορίσει τούτο: να δικαιωθούν τα έθνη εκ πίστεως. Και δεν είπε «αποκάλυψε», αλλά «προανήγγειλε το ευαγγέλιο», για να μάθεις ότι και ο πατριάρχης χαιρόταν με αυτόν τον τρόπο της δικαιοσύνης και επιθυμούσε σφοδρά την πραγματοποίησή του. Επειδή όμως τους κατείχε και ένας άλλος φόβος (διότι είχε γραφεί: «Επικατάρατος είναι καθένας που δεν εμμένει σε όλα τα γεγραμμένα στο βιβλίο αυτού του νόμου, ώστε να τα εφαρμόσει»), διαλύει και αυτόν τον φόβο, αντιστρέφοντάς τον πάλι σοφά και συνετά στο αντίθετό του, και αποδεικνύοντας ότι όχι μόνο δεν είναι επικατάρατοι όσοι εγκατέλειψαν τον νόμο, αλλά είναι και ευλογημένοι· αντίθετα, όσοι τον τηρούν προσκολλημένοι σε αυτόν, όχι μόνο δεν είναι ευλογημένοι, αλλά είναι και επικατάρατοι. Διότι εκείνοι μεν έλεγαν ότι όποιος δεν τηρεί τον νόμο είναι επικατάρατος· αυτός όμως αποδεικνύει ότι εκείνος που τον τηρεί είναι επικατάρατος, ενώ αυτός που δεν τον τηρεί είναι ευλογημένος.

Εκείνοι πάλι έλεγαν ότι όποιος βασίζεται μόνο στην πίστη είναι επικατάρατος· αυτός όμως αποδεικνύει ότι όποιος βασίζεται μόνο στην πίστη, είναι ευλογημένος. Πώς λοιπόν τα αποδεικνύει όλα αυτά; Διότι δεν υποσχεθήκαμε κάτι το τυχαίο. Γι' αυτό πρέπει να προσέξουμε με ακρίβεια τα ακόλουθα. Διότι το απέδειξε βέβαια και προηγουμένως λέγοντας το εξής, ότι η Γραφή είπε στον πατριάρχη ότι: «Στο πρόσωπό σου θα ευλογηθούν όλα τα έθνη». Τότε όμως δεν υπήρχε νόμος, αλλά πίστη· γι' αυτό και εξάγοντας το συμπέρασμα, πρόσθεσε: «Ώστε αυτοί που ζουν εκ πίστεως ευλογούνται μαζί με τον πιστό Αβραάμ». Για να μην το προβάλουν όμως αυτό ως αντίρρηση και πουν: «Εύλογα δικαιώθηκε από την πίστη, διότι δεν υπήρχε ακόμη ο νόμος· εσύ όμως δείξε μου ότι μετά τη θέσπιση του νόμου η πίστη είναι αυτή που δικαιώνει»· έρχεται σε αυτό ακριβώς το σημείο και αποδεικνύει περισσότερα από όσα ζητούν, ότι δηλαδή όχι μόνο η πίστη δικαιώνει, αλλά και ότι ο νόμος καθιστά επικατάρατους αυτούς που προσκολλώνται σε αυτόν. Και για να το μάθεις αυτό, άκουσε τα ίδια τα αποστολικά λόγια: «Διότι όσοι στηρίζονται στα έργα του νόμου, βρίσκονται υπό κατάρα». Αλλά αυτό αποτελεί απόφανση, η οποία δεν έχει ακόμη την απόδειξή της. Ποια είναι λοιπόν η απόδειξη; Προέρχεται από τον ίδιο τον νόμο: «Επικατάρατος είναι καθένας που δεν μένει σταθερός σε όλα όσα είναι γραμμένα στο βιβλίο του νόμου τούτου, ώστε να τα πράξει». Το ότι δε κανείς δεν δικαιώνεται μέσω του νόμου, είναι σε όλους προφανές. Διότι όλοι αμάρτησαν και βρίσκονται υπό κατάρα.

Και βέβαια, ο λαός ήταν υπόλογος σε μια άλλη κατάρα που έλεγε: «Επικατάρατος είναι καθένας που δεν εμμένει σε όσα είναι γραμμένα στο βιβλίο του νόμου». Και τι σημαίνει αυτό; Διότι ο μεν λαός ήταν υπόλογος, επειδή δεν παρέμεινε πιστός, ούτε υπήρξε κάποιος που να είχε εκπληρώσει στο ακέραιο τον νόμο. Ο δε Χριστός αντάλλαξε την κατάρα αυτή με μια άλλη που λέει: «Επικατάρατος είναι καθένας που κρεμιέται πάνω σε ξύλο». Επειδή, λοιπόν, και εκείνος που κρεμιέται πάνω σε ξύλο είναι επικατάρατος, αλλά και εκείνος που παραβαίνει τον νόμο είναι επικατάρατος, εκείνος που επρόκειτο να λύσει εκείνη την κατάρα δεν έπρεπε να καταστεί υπόλογος σε αυτήν, αλλά έπρεπε να δεχθεί μια κατάρα αντί για εκείνη· δέχθηκε λοιπόν μια τέτοια κατάρα, και μέσω αυτής κατήργησε την πρώτη. Και όπως ακριβώς, όταν κάποιος έχει καταδικαστεί σε θάνατο, εάν ένας άλλος, που δεν είναι υπόλογος, επιλέξει να πεθάνει υπέρ εκείνου, τον απαλλάσσει από την τιμωρία· έτσι ακριβώς έπραξε και ο Χριστός. Διότι, επειδή δεν υπόκειτο στην κατάρα της παραβάσεως, ο Χριστός ανέλαβε τούτη την κατάρα αντί για εκείνη, προκειμένου να λύσει τη δική τους. Διότι «δεν έπραξε αμαρτία, ούτε βρέθηκε δόλος στο στόμα του».

Επικατάρατοι είναι όσοι απομακρύνονται από τις εντολές σου. Ας φοβηθούμε, λοιπόν, αδελφοί, μήπως έλθει πάνω μας η κατάρα του Αγίου Πνεύματος. Αυτήν την κατάρα επιβάλλει και ο νόμος στους παραβάτες. Διότι λέει: «Επικατάρατος είναι καθένας που δεν εμμένει σε όσα είναι γραμμένα στο βιβλίο του νόμου, ώστε να τα εφαρμόζει». Και εμείς επίσης, ψάλλοντας, γινόμαστε σύμφωνοι με το Άγιο Πνεύμα, παραδίδοντας στην κατάρα εκείνους που απομακρύνονται από τις εντολές του Θεού. Ας προσέξουμε, λοιπόν, μήπως, ενώ αποκαλούμε άλλους επικατάρατους, εμείς οι ίδιοι γίνουμε τέτοιοι με το να παρεκτραπούμε από τις εντολές του Θεού. Αφαίρεσε από εμένα τον ονειδισμό και την εξουθένωση, διότι αναζήτησα τα μαρτύριά σου. Ονείδισε τον προφήτη ο Νάβαλ, αποκαλώντας τον δραπέτη δούλο· τον ονείδισαν και οι Γεθαίοι. Αισθανόμενος πόνο, λοιπόν, εξαιτίας αυτών, παρακαλεί να εξαλειφθούν οι ονειδισμοί, καθότι αναζήτησε τα θεία μαρτύρια. Επομένως, τα παρόντα λόγια δεν ταιριάζουν με τους ονειδισμούς του Σεμεΐ. Διότι εκείνοι συνέβησαν μετά την αμαρτία, ενώ του Νάβαλ και των άλλων πριν από την αμαρτία. Σε άλλον ψαλμό, λοιπόν, λέει ο ίδιος προφήτης: «Ο ονειδισμός ανήκει σε αυτούς που ευημερούν, και η εξουθένωση στους υπερήφανους»· και, «Αυτοί είναι αμαρτωλοί και ευημερώντας παντοτινά απέκτησαν πλούτο»· και πάλι ένας άλλος προφήτης λέει: «Γιατί οι αμαρτωλοί ευημερούν, και έχουν παλιώσει μέσα στον πλούτο;». Προσεύχεται, λοιπόν, ο προφήτης να αφαιρεθεί από τον ίδιο αυτός ο ονειδισμός και η εξουθένωση.

Άγγελοι και αρχάγγελοι παρίστανται, θρόνοι, κυριότητες, αρχές και εξουσίες, αναπέμποντας αίνο· όλη η γη από τα πέρατα έως τα πέρατα δοξολογεί, υμνεί και επευφημεί τον σαρκωθέντα Θεό. Διότι ο μεν πρώτος Αδάμ γέμισε από αναρίθμητες κατάρες· τούτος όμως, αντίθετα με εκείνον, γέμισε από πολλή ευλογία. Εκείνος άκουσε: «Επικατάρατος είσαι στα έργα σου»· και ο μεταγενέστερός του πάλι: «Επικατάρατος είναι όποιος εκτελεί τα έργα του Κυρίου με αμέλεια»· και, «Επικατάρατος είναι όποιος δεν εμμένει σε όλα όσα είναι γραμμένα σε τούτο το βιβλίο»· και, «Επικατάρατος είναι όποιος κρεμάται επί ξύλου».

«Επομένως, εκείνοι που προέρχονται από την πίστη ευλογούνται μαζί με τον πιστό Αβραάμ». Μέσω της όμοιας πίστης. «Διότι όσοι στηρίζονται στα έργα του νόμου βρίσκονται υπό κατάρα. Επειδή είναι γεγραμμένο: Επικατάρατος είναι καθένας που δεν εμμένει σε όλα τα γεγραμμένα στο βιβλίο του νόμου, ώστε να τα πράξει». Αφού έδειξε ότι η πίστη δικαιώνει τα έθνη, και αφού προσέφερε μαρτυρία γι' αυτό από τη θεία Γραφή, αποδεικνύει ότι καθίστανται καταραμένοι και εκείνοι που εμμένουν στον νόμο. «Το ότι μέσω του νόμου κανένας δεν δικαιώνεται ενώπιον του Θεού είναι φανερό, διότι ο δίκαιος θα ζήσει εκ πίστεως. Ο δε νόμος δεν προέρχεται από την πίστη, αλλά εκείνος που τα πράττει θα ζήσει μέσω αυτών». Δέχθηκε ως αναμφισβήτητο γεγονός ότι κανένας δεν δικαιώνεται μέσω του νόμου. Επειδή, δηλαδή, προείπε ότι είναι επικατάρατος εκείνος που δεν εκπληρώνει ολόκληρο τον νόμο, και καθώς ήταν αδύνατο στον άνθρωπο να τον εκπληρώσει, για τον λόγο αυτό αποφάνθηκε με θάρρος: «Ο Χριστός μάς εξαγόρασε από την κατάρα του νόμου, γενόμενος ο ίδιος κατάρα για χάρη μας· διότι είναι γεγραμμένο: Επικατάρατος καθένας που κρεμιέται επί ξύλου». Ο μεν λαός ήταν υπόλογος στην κατάρα που καταδικάζει όποιον δεν εμμένει σε όλα τα γεγραμμένα στο βιβλίο του νόμου. Ο δε Χριστός αντάλλαξε αυτή την κατάρα με μια άλλη, η οποία λέγει: Επικατάρατος καθένας που κρεμιέται επί ξύλου.

Διότι κάθε γένος ανθρώπων θα βρεθεί να είναι υπό κατάρα σύμφωνα με τον νόμο του Μωυσή. Επειδή έχει γραφτεί: Επικατάρατος είναι καθένας που δεν εμμένει σε όσα είναι γραμμένα στο βιβλίο του νόμου, ώστε να τα πράξει. Και κανείς δεν τα έπραξε όλα με ακρίβεια, και ούτε εσείς θα τολμήσετε να φέρετε αντίρρηση, αλλά υπάρχουν εκείνοι που φύλαξαν τις εντολές περισσότερο ή λιγότερο ο ένας από τον άλλον. Εάν λοιπόν όσοι είναι υπό αυτόν τον νόμο φαίνεται να βρίσκονται υπό κατάρα, επειδή δεν τα φύλαξαν όλα, δεν θα φανούν πολύ περισσότερο ότι βρίσκονται υπό κατάρα όλα τα έθνη, που και ειδωλολατρούν και διαφθείρουν παιδιά και πράττουν τα άλλα κακά; Εάν, λοιπόν, ο Πατέρας των όλων θέλησε να αναδεχθεί ο δικός Του Χριστός τις κατάρες όλων, υπέρ των ανθρώπων από κάθε γένος, γνωρίζοντας ότι θα τον αναστήσει αφού σταυρωθεί και πεθάνει, γιατί μιλάτε για Εκείνον, που υπέμεινε να τα πάθει αυτά κατά το θέλημα του Πατέρα, σαν να είναι καταραμένος, και δεν θρηνείτε καλύτερα τους εαυτούς σας; Διότι, κι αν ο Πατέρας Του και ο ίδιος ενήργησαν ώστε να τα πάθει αυτά υπέρ του ανθρώπινου γένους, εσείς δεν το πράξατε αυτό υπηρετώντας το θέλημα του Θεού. Επειδή ούτε όταν φονεύατε τους προφήτες επιτελούσατε έργο ευσέβειας. Και ας μη λέει κανείς από εσάς: Εάν ο Πατέρας θέλησε να τα πάθει αυτά, ώστε με την πληγή Του να έρθει ίαση στο γένος των ανθρώπων, εμείς δεν πράξαμε καμία αδικία.