Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΓΑΛΑΤΑΣ 3:12

«Ο Ιακώβ έδωσε στον Ησαύ ψωμί και βραστή φακή· και έφαγε και ήπιε, και σηκώθηκε και έφυγε. Και ο Ησαύ περιφρόνησε τα πρωτοτόκιά του». Ότι ο θεσπέσιος Αβραάμ θα γινόταν πατέρας πολλών εθνών το υποσχέθηκε ο Θεός, ο οποίος δεν γνωρίζει το ψεύδος, και διαβεβαίωνε επανειλημμένα ότι το πλήθος που θα προερχόταν από αυτόν θα ξεπερνούσε κάθε αριθμό. «Διότι θα είναι σαν την αναρίθμητη άμμο, λέει, και στο πλήθος σαν τα άστρα του ουρανού». Όμως η εκπλήρωση αυτής της τόσο περίβλεπτης δόξας έχει πραγματοποιηθεί, όχι μόνο βέβαια στον Ισραήλ, αλλά και στα πλήθη των εθνών. Διότι έχουν προσκληθεί μέσω της πίστης, και αυτοί θα ήταν μάλλον τα τέκνα στον Ισαάκ, δηλαδή από την επαγγελία· και ο σοφότατος Παύλος θα το μαρτυρήσει γράφοντας: «Προβλέποντας δε η Γραφή ότι ο Θεός δικαιώνει τα έθνη εκ πίστεως, προανήγγειλε το ευαγγέλιο στον Αβραάμ, λέγοντας: Στο πρόσωπό σου θα ευλογηθούν όλα τα έθνη. Ώστε εκείνοι που προέρχονται από την πίστη ευλογούνται μαζί με τον πιστό Αβραάμ. Διότι όσοι εξαρτώνται από τα έργα του νόμου, βρίσκονται υπό κατάρα. Επειδή είναι γραμμένο: Επικατάρατος καθένας που δεν εμμένει σε όλα όσα είναι γραμμένα στο βιβλίο του νόμου, ώστε να τα πράξει. Και ότι μέσω του νόμου κανείς δεν δικαιώνεται ενώπιον του Θεού είναι φανερό, διότι ο δίκαιος θα ζήσει εκ πίστεως. Ο δε νόμος δεν βασίζεται στην πίστη, αλλά όποιος τα πράξει, θα ζήσει μέσω αυτών». Είναι βέβαιο λοιπόν ότι οι υποσχέσεις εκπληρώνονταν· και οπωσδήποτε όχι μέσω εκείνων που διαπαιδαγωγούνταν στον νόμο, αλλά μέσω εκείνων που είχαν δικαιωθεί στην πίστη.

Και λοιπόν ο σοφότατος Παύλος γράφει: «Διότι δεν επαισχύνομαι το Ευαγγέλιο, επειδή είναι δύναμη Θεού προς σωτηρία για καθέναν που πιστεύει, και για τον Ιουδαίο πρώτα και για τον Έλληνα. Διότι η δικαιοσύνη του Θεού αποκαλύπτεται μέσω αυτού εκ πίστεως εις πίστην, καθώς είναι γραμμένο: Ο δε δίκαιος θα ζήσει εκ πίστεως». Και καταγράφει σε αυτό ακριβώς το ανώφελο και αδρανές του παλαιού νόμου, λέγοντας: «Και ότι μέσω του νόμου κανείς δεν δικαιώνεται ενώπιον του Θεού, είναι φανερό· διότι ο δίκαιος θα ζήσει εκ πίστεως. Ο δε νόμος δεν προέρχεται από την πίστη, αλλά όποιος έπραξε αυτά, θα ζήσει μέσω αυτών». Στον Χριστό, επομένως, δικαιωνόμαστε διά της πίστεως, και έχουμε λυτρωθεί από τη νοητή δουλεία. ΠΑΛΛΑΔΙΟΣ: Είναι λοιπόν ανώφελος ο νόμος; ΚΥΡΙΛΛΟΣ: Δεν λέω αυτό· διότι δεν έχει δοθεί θεόπνευστα μάταια· αλλά έχει δοθεί μάλλον «προς βοήθεια», σύμφωνα με το γεγραμμένο· διότι όσον αφορά την παιδαγωγία, και τη διάγνωση του αμαρτήματος, και την ανάγκη να λάβει κανείς τις αρχές και τα στοιχεία των λογίων του Θεού, πώς δεν θα θεωρούνταν χρήσιμος; Είναι όμως αδρανής ως προς την έκπλυση της αμαρτίας, και στο να μπορεί να οδηγήσει στην τελειότητα του αγιασμού.

〈Από την προς Γαλάτας επιστολή〉. 〈Σχόλιο〉 〈α'〉. «Μάθετε ότι ο δίκαιος εκ πίστεως θα ζήσει· διότι όσοι βρίσκονται υπό τον νόμο, είναι υπό κατάρα· ενώ εκείνος που έπραξε αυτά θα ζήσει μέσω αυτών». 〈Έλεγχος〉 〈α'〉. Το «μάθετε ότι ο δίκαιος εκ πίστεως θα ζήσει», σύμφωνα με τα όσα ελέχθησαν από τον απόστολο, αποτελεί υπόδειξη της Παλαιάς Γραφής, πράγματα τα οποία έχουν ειπωθεί από τον απόστολο για τη δική μας ζωή * από τον νόμο και τους προφήτες σχετικά με την Καινή Διαθήκη και τα οποία είναι άρρηκτα συνδεδεμένα με την ελπίδα μας. Και το «είναι υπό κατάρα» δηλώνει ότι στον νόμο υπήρχε απειλή κατά της παρακοής του Αδάμ, μέχρις ότου ήλθε Εκείνος που κατήλθε άνωθεν, και, αφού ενέδυσε τον Εαυτό Του με σώμα από το φύραμα του Αδάμ, μετέβαλε την κατάρα σε ευλογία. 〈Σχόλιο〉 〈β'〉. «Επικατάρατος είναι καθένας που κρεμιέται πάνω σε ξύλο». «Ενώ εκείνος που προέρχεται από την επαγγελία, γεννήθηκε μέσω της ελεύθερης». 〈Έλεγχος〉 〈β'〉. Δείχνοντας πάλι ο άγιος απόστολος την οικονομία της ένσαρκης παρουσίας και του σταυρού που πραγματοποιήθηκε για τη λύση της κατάρας, και ότι αυτή είχε προγραφεί στον νόμο και είχε προφητευθεί 〈ότι〉 θα συμβεί, και έπειτα εκπληρώθηκε στο πρόσωπο του Σωτήρα, απέδειξε σαφώς ότι ο νόμος δεν είναι ξένος προς τον Σωτήρα. Διότι προφήτευσε και έδωσε μαρτυρία για όσα επρόκειτο να γίνουν από Αυτόν. 〈Σχόλιο〉 〈γ'〉. «Και μαρτύρομαι πάλι ότι κάθε άνθρωπος που περιτέμνεται είναι οφειλέτης να τηρήσει ολόκληρο τον νόμο». 〈Έλεγχος〉 〈γ'〉.

Διότι δεν είπε ο προφήτης: «Ο δίκαιος θα ζήσει εκ του νόμου», αλλά: «Εκ πίστεως». Ο δε νόμος δεν προέρχεται εκ πίστεως, αλλά: «Εκείνος που τα εφαρμόζει αυτά, θα ζήσει δι' αυτών». Διότι ο νόμος δεν επιζητεί μόνο πίστη, λέγει, αλλά και έργα· ενώ η χάρις σώζει και δικαιώνει διά της πίστεως.

Ποια είναι, λοιπόν, και από πού συνίσταται; Από την εκπλήρωση των εντολών. Διότι λέει, «εκείνος που τα έπραξε αυτά, θα ζήσει δι' αυτών». Και διαφορετικά δεν είναι δυνατόν να γίνει κανείς δίκαιος εντός του νόμου, παρά μόνο εάν τα εκπληρώσει όλα· αυτό όμως δεν κατέστη σε κανέναν δυνατό.

«Επομένως, εκείνοι που προέρχονται από την πίστη ευλογούνται μαζί με τον πιστό Αβραάμ». Μέσω της όμοιας πίστης. «Διότι όσοι στηρίζονται στα έργα του νόμου βρίσκονται υπό κατάρα. Επειδή είναι γεγραμμένο: Επικατάρατος είναι καθένας που δεν εμμένει σε όλα τα γεγραμμένα στο βιβλίο του νόμου, ώστε να τα πράξει». Αφού έδειξε ότι η πίστη δικαιώνει τα έθνη, και αφού προσέφερε μαρτυρία γι' αυτό από τη θεία Γραφή, αποδεικνύει ότι καθίστανται καταραμένοι και εκείνοι που εμμένουν στον νόμο. «Το ότι μέσω του νόμου κανένας δεν δικαιώνεται ενώπιον του Θεού είναι φανερό, διότι ο δίκαιος θα ζήσει εκ πίστεως. Ο δε νόμος δεν προέρχεται από την πίστη, αλλά εκείνος που τα πράττει θα ζήσει μέσω αυτών». Δέχθηκε ως αναμφισβήτητο γεγονός ότι κανένας δεν δικαιώνεται μέσω του νόμου. Επειδή, δηλαδή, προείπε ότι είναι επικατάρατος εκείνος που δεν εκπληρώνει ολόκληρο τον νόμο, και καθώς ήταν αδύνατο στον άνθρωπο να τον εκπληρώσει, για τον λόγο αυτό αποφάνθηκε με θάρρος: «Ο Χριστός μάς εξαγόρασε από την κατάρα του νόμου, γενόμενος ο ίδιος κατάρα για χάρη μας· διότι είναι γεγραμμένο: Επικατάρατος καθένας που κρεμιέται επί ξύλου». Ο μεν λαός ήταν υπόλογος στην κατάρα που καταδικάζει όποιον δεν εμμένει σε όλα τα γεγραμμένα στο βιβλίο του νόμου. Ο δε Χριστός αντάλλαξε αυτή την κατάρα με μια άλλη, η οποία λέγει: Επικατάρατος καθένας που κρεμιέται επί ξύλου.