Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΓΑΛΑΤΑΣ 3:15

Εάν, λοιπόν, ο Κύριος είναι πιστός σε όλα τα λόγια Του, και όλες οι εντολές Του είναι αξιόπιστες, εδραιωμένες στον αιώνα του αιώνος, φτιαγμένες με αλήθεια και ευθύτητα, αποτελεί φανερή έκπτωση από την πίστη και κατηγορία υπερηφάνειας, είτε το να αθετεί κανείς κάτι από τα γεγραμμένα, είτε το να εισάγει κάτι από τα μη γεγραμμένα. Διότι ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός έχει πει: «Τα δικά μου πρόβατα ακούνε τη δική μου φωνή»· και πριν από αυτό έχει πει: «Σε ξένο όμως δεν πρόκειται να ακολουθήσουν, αλλά θα τραπούν σε φυγή από αυτόν, διότι δεν γνωρίζουν τη φωνή των ξένων». Επίσης, ο Απόστολος, χρησιμοποιώντας ένα ανθρώπινο παράδειγμα, απαγορεύει με ακόμη μεγαλύτερη σφοδρότητα το να προσθέσει ή να αφαιρέσει κανείς κάτι στις θεόπνευστες Γραφές, με τα εξής λόγια: «Όμως ακόμη και ανθρώπου επικυρωμένη διαθήκη κανείς δεν την αθετεί, ούτε προσθέτει σε αυτήν».

Και μάρτυρας αυτού θα παραστεί ο Παύλος, αναφωνώντας: «Επειδή δε η Γραφή προείδε ότι ο Θεός δικαιώνει τα έθνη εκ πίστεως, προανήγγειλε το Ευαγγέλιο στον Αβραάμ, λέγοντας ότι μέσω εσού θα ευλογηθούν όλα τα έθνη. Επομένως, εκείνοι που προέρχονται από την πίστη ευλογούνται μαζί με τον πιστό Αβραάμ.» Ότι λοιπόν ο Ισαάκ, που γεννήθηκε από τον Αβραάμ, προτυπώνει τον ίδιο τον Κύριό μας Ιησού Χριστό, μπορεί κανείς να το αποδείξει από παντού, και μάλιστα πολύ εύκολα. Και νομίζω ότι μπορεί να πείσει ακόμη και τον πιο δυσμαθή, με βάση αυτά που αναφωνεί ο μακάριος Παύλος γράφοντας προς τους Γαλάτες: «Αδελφοί, μιλώ με ανθρώπινα παραδείγματα· ωστόσο, ακόμη και μια επικυρωμένη διαθήκη ανθρώπου κανείς δεν την ακυρώνει ούτε προσθέτει σε αυτήν.»

Παρεμβλήθηκε δε κατά θεία οικονομία η εντολή μέσω του Μωυσή, όχι επειδή παραμελήθηκε η επαγγελία, αλλά για να παιδαγωγεί και να επαναφέρει σταδιακά προς την κλήση της πίστεως· και, ελέγχοντας την αδυναμία όσων είχαν ήδη προηγηθεί, να αποδείξει πλέον ως εξαιρετικά χρήσιμη και αναγκαία σε όλους τη χάρη μέσω της πίστεως και τη δικαίωση εν Χριστώ. Είπε δε πάλι τα εξής ο θεσπέσιος Παύλος: «Αδελφοί, μιλώ με ανθρώπινα παραδείγματα· ωστόσο, μια επικυρωμένη διαθήκη ανθρώπου κανείς δεν την αθετεί ούτε προσθέτει σε αυτήν διατάξεις. Στον Αβραάμ δόθηκαν οι επαγγελίες και στο σπέρμα του».

Αδελφοί, μιλώ με ανθρώπινα παραδείγματα. Εντούτοις, επικυρωμένη διαθήκη ανθρώπου κανείς δεν την ακυρώνει, ούτε προσθέτει σε αυτήν νέες διατάξεις. Τι σημαίνει το «μιλώ με ανθρώπινα παραδείγματα»; Μέσα από ανθρώπινα παραδείγματα. Διότι, αφού θεμελίωσε τον λόγο του και με επιχειρήματα από τις Γραφές, και από τα θαύματα που συνέβαιναν ανάμεσά τους, και από τα πάθη του Χριστού, και από τον πατριάρχη, προχωρά πλέον στην κοινή ανθρώπινη συνήθεια. Διότι πάντοτε συνηθίζει να το κάνει αυτό, ώστε και να γλυκαίνει τον λόγο, και να τον καθιστά πιο ευπρόσδεκτο και ευκολότερα κατανοητό σε όσους έχουν πιο νωθρή αντίληψη. Έτσι, απευθυνόμενος και στους Κορινθίους, λέει: Ποιος ποιμαίνει ποίμνιο και δεν τρώει από το γάλα του; Ποιος φυτεύει αμπελώνα και δεν τρώει από τον καρπό του; Και πάλι προς τους Εβραίους: Διότι μια διαθήκη είναι έγκυρη μετά τον θάνατο· επειδή ποτέ δεν ισχύει όσο ζει ο διαθέτης. Και σε πολλά σημεία θα μπορούσε κανείς να διαπιστώσει ότι ο ίδιος ενδιατρίβει σε τέτοιου είδους συλλογισμούς.

Διότι και ο Θεός στην Παλαιά Διαθήκη συνεχώς αυτό πράττει, λέγοντας τα εξής: «Μήπως είναι δυνατόν να λησμονήσει μια γυναίκα το παιδί της;» και πάλι: «Μήπως θα πει το πλάσμα στον κεραμέα, τι κάνεις;». Και στον Ωσηέ λαμβάνει τη θέση του άνδρα που καταφρονείται από τη γυναίκα του. Και στους τύπους επίσης θα μπορούσε να δει κανείς πολλά ανθρώπινα παραδείγματα, όπως όταν ο προφήτης παίρνει το περίζωμα, και όταν κατέβαινε στο εργαστήριο του κεραμέα. Τι θέλει λοιπόν να δείξει με αυτό το παράδειγμα; Ότι η μεν πίστη ήταν αρχαιότερη, ενώ ο νόμος ήταν νεότερος και πρόσκαιρος, και γι' αυτό τον λόγο είχε δοθεί, για να προετοιμάσει τον δρόμο για την πίστη. Γι' αυτό λέει: «Αδελφοί, μιλώ με βάση τα ανθρώπινα». Ενώ παραπάνω τους αποκάλεσε ανόητους, εδώ τους ονομάζει αδελφούς, συγχρόνως επιπλήττοντας και παρηγορώντας τους.

«Ακόμη και ανθρώπου επικυρωμένη διαθήκη». Εάν κάποιος άνθρωπος, λέει, συντάξει διαθήκη, τολμά άραγε κανείς, ερχόμενος αργότερα, να την ανατρέψει ή να προσθέσει κάτι; Διότι αυτό σημαίνει το «ή προσθέτει νέους όρους». Επομένως, πολύ περισσότερο ισχύει αυτό για τον Θεό. Και με ποιον συνήψε διαθήκη ο Θεός; Στον Αβραάμ, λέει, δόθηκαν οι υποσχέσεις και στο σπέρμα του. Δεν λέει, «και στα σπέρματά του», σαν να επρόκειτο για πολλούς, αλλά σαν για έναν: «Και στο σπέρμα σου», το οποίο είναι ο Χριστός. Και εννοώ το εξής: Τη διαθήκη που είχε προηγουμένως επικυρωθεί από τον Θεό για τον Χριστό, ο νόμος, ο οποίος δόθηκε ύστερα από τετρακόσια τριάντα έτη, δεν την ακυρώνει, ώστε να καταργήσει την υπόσχεση. Διότι, εάν η κληρονομία προέρχεται από τον νόμο, δεν προέρχεται πλέον από υπόσχεση· ενώ στον Αβραάμ ο Θεός την χάρισε διά μέσου της υπόσχεσης. Ιδού, λοιπόν, και ο Θεός συνήψε διαθήκη με τον Αβραάμ, διακηρύσσοντας για τα έθνη, ότι στο σπέρμα του θα έλθουν οι ευλογίες· πώς, λοιπόν, μπορεί ο νόμος να τις ανατρέψει; Επειδή όμως το παράδειγμα δεν αρκούσε πλήρως για να προσαρμοστεί στο εξεταζόμενο ζήτημα, γι' αυτό τον λόγο προείπε: «Μιλώ σύμφωνα με τα ανθρώπινα». Μην εκλάβεις τίποτε από το ανθρώπινο παράδειγμα που να μειώνει τη μεγαλοπρέπεια του Θεού. Εξέτασε το παράδειγμα από την αρχή: Υποσχέθηκε στον Αβραάμ ότι μέσω του σπέρματός του θα ευλογηθούν τα έθνη· και το σπέρμα του κατά σάρκα είναι ο Χριστός. Ο νόμος ήλθε μετά από τετρακόσια τριάντα έτη. Εάν, επομένως, ο νόμος χαρίζει τις ευλογίες, και τη ζωή, και τη δικαιοσύνη, τότε εκείνη η υπόσχεση είναι άκυρη.

Διότι, επειδή δεν ήταν δυνατόν η χάρη του Πνεύματος να έλθει σε άνθρωπο ακάθαρτο και παραβάτη, πρώτα ευλογούνται, αφού αφαιρεθεί η κατάρα· έπειτα, αφού δικαιωθούν διά της πίστεως, προσελκύουν τη χάρη του Πνεύματος. Επομένως, ο μεν σταυρός κατήργησε την κατάρα, η δε πίστη εισήγαγε τη δικαιοσύνη, και η δικαιοσύνη προσείλκυσε τη χάρη του Πνεύματος. «Αδελφοί, ομιλώ με ανθρώπινα παραδείγματα· ωστόσο, μια επικυρωμένη διαθήκη, έστω και ανθρώπου, κανείς δεν την αθετεί ούτε προσθέτει σε αυτήν διατάξεις».

«Στον Αβραάμ, λοιπόν, δόθηκαν οι υποσχέσεις και στο σπέρμα του. Δεν λέει, "και στα σπέρματα", ως αναφορά σε πολλούς, αλλά ως αναφορά σε έναν, "και στο σπέρμα σου", που είναι ο Χριστός. Λέω, λοιπόν, το εξής: μια διαθήκη που έχει από πριν επικυρωθεί από τον Θεό, ο νόμος, που δόθηκε μετά από τετρακόσια τριάντα χρόνια, δεν την ακυρώνει, ώστε να καταργήσει την υπόσχεση. Διότι, αν η κληρονομία προέρχεται από τον νόμο, δεν προέρχεται πλέον από την υπόσχεση. Στον Αβραάμ, όμως, ο Θεός τη χάρισε μέσω της υπόσχεσης». Ο λόγος, λέει, προέρχεται από ανθρώπινα παραδείγματα· διότι αυτό σημαίνει το «μιλώ κατά τα ανθρώπινα».

Το δε νόημα είναι το εξής: Υποσχέθηκε στον Αβραάμ να ευλογήσει τα έθνη μέσω του σπέρματός του· και σπέρμα του κατά σάρκα είναι ο Χριστός. Ήλθε μετά από τετρακόσια τριάντα έτη ο νόμος. Εάν λοιπόν ο νόμος χαρίζει τις ευλογίες και τη ζωή και τη δικαιοσύνη, η επαγγελία εκείνη είναι άκυρη. Έπειτα, ενώ κανείς δεν αθετεί τη διαθήκη ενός ανθρώπου, η διαθήκη του Θεού ακυρώνεται μετά από τετρακόσια τριάντα έτη;

Γαλ 3,15 〈Όμως ανθρώπου επικυρωμένη.〉 Ορθώς λέει 〈επικυρωμένη〉· διότι είχε επικυρωθεί με όρκο. Και με ακρίβεια χρησιμοποιεί το 〈επικυρωμένη〉· διότι η άκυρη διαθήκη μεταβάλλεται, όπως ακριβώς και ο ίδιος ο νόμος προς το ευαγγέλιο. Γαλ 3,17 Τα τετρακόσια τριάντα έτη αθροίζονται ως εξής: από το 75ο έτος του Αβραάμ έως το 100ό υπολογίζονται 25 έτη, του Ισαάκ 60 έτη, του Ιακώβ 95 έτη, του Ιωσήφ 110 έτη, στην Αίγυπτο 144 έτη, συνολικά 430 έτη.

Έτσι λοιπόν, προς το παρόν, σας κατηχήσαμε σε αυτά με λίγα λόγια. Είθε και στο εξής, διά των προσευχών σας, να έχω τη δύναμη να πράττω αυτά που μου έχουν προσταχθεί και μου αναλογούν. Έχω όμως να σας πω και κάτι άλλο προς το παρόν, και ακούστε. Στην προηγούμενη ασθένειά μου, επειδή έφτασα στις ίδιες τις πύλες του Άδη, όπως άρμοζε επέλεξα για εσάς εκείνον που θα ηγουμενεύσει μετά από εμένα, όπως ακριβώς ζητήσατε από εμένα να υποδείξω τον κατάλληλο, και σας έδωσα, με πολλή περίσκεψη και θεία κρίση, τον καλόγερο. Όμως πάλι ο Κύριος οικονόμησε να συνεχίσω να ζω για χάρη σας. Έπειτα κάποιοι από εσάς, παρασυρόμενοι από απαιδευσία και αταξία (διότι αυτό δεν χαρακτηρίζει όσους προσέχουν ούτε τους συνετούς), άρχισαν να φλυαρούν και άλλον μεν να αποδοκιμάζουν, άλλον δε να εγκρίνουν, και κατέστησαν τους εαυτούς τους άρχοντες και δικαστές, μάλλον δε φατριαστές, προς σκάνδαλο της αδελφότητας. Ακούγοντας λοιπόν αυτά, θεώρησα καλό να αποκρούσω τέτοιου είδους φλυαρίες και αθυροστομίες με ασφάλεια. Αυτό, λοιπόν, που έγινε, έγινε καλώς και ενθέσμως, και πιστεύω υπό του Αγίου Πνεύματος. Επειδή όμως εγώ ο ταλαίπωρος ζω ακόμη, όσα έχουν γίνει είναι χωρίς ισχύ. Διότι είμαι κύριος να προσθέσω διατάξεις στη διαθήκη μου, εφόσον ζω, καθώς λέει ο Απόστολος. Ώστε πάλι θα υπάρξει ανάγκη για άλλη διαθήκη μου, όταν ο Θεός με προστάξει να απέλθω από τον βίο.