Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΓΑΛΑΤΑΣ 3:9

Υπερβαίνει, λοιπόν, τις αμαρτίες και προσπερνά τα εγκλήματα και δεν διατήρησε την οργή του εις μαρτύριον. Το «εις μαρτύριον» χρησιμοποιείται αντί του «μέχρι τέλους» ή «για πάντα». Διότι αποβληθήκαμε στο πρόσωπο του Αδάμ, αλλά γίναμε δεκτοί στο πρόσωπο του Χριστού. Και καταράστηκε μεν δι' εκείνου, ευλόγησε δε πάλι διά τούτου: «Διότι, όπως», λέει, «με το παράπτωμα του ενός οι πολλοί πέθαναν, έτσι και με το δικαίωμα του ενός οι πολλοί θα ζήσουν». Έπαυσε, λοιπόν, την οργή του, διότι είναι θελητής του ελέους· κατά δε τον καιρό της επιστροφής των πάντων, δηλαδή της ενανθρωπήσεως, θα καταποντίσει σαν σε θάλασσα τις αμαρτίες όλων. Επειδή δε υποσχέθηκε στους αγίους πατέρες, τον Αβραάμ εννοώ και τον Ιακώβ, ότι θα πολλαπλασιάσει το σπέρμα τους σαν τα άστρα του ουρανού, θα τους δώσει, λέει, τα υπεσχημένα. Διότι θα ονομαστούν πατέρες πολλών εθνών, χωρίς φυσικά να υπολογίζονται τα τέκνα μόνο ανάμεσα σε εκείνους που κατάγονται από το αίμα του Ισραήλ, αλλά και σε εκείνους που προέρχονται από την επαγγελία. Αυτοί δε είναι όσοι προέρχονται από την πίστη της λεγόμενης ακροβυστίας, οι οποίοι τρόπον τινά συνενώνονται σε μια πνευματική ενότητα με εκείνους που προέρχονται από τον νόμο και την περιτομή. Διότι είναι γραμμένο ότι «Δεν είναι Ισραήλ όλοι όσοι κατάγονται από τον Ισραήλ· αλλά τα τέκνα της επαγγελίας λογίζονται ως σπέρμα». Διότι όσοι προέρχονται «από την πίστη, ευλογούνται μαζί με τον πιστό Αβραάμ.»

Και μάρτυρας αυτού θα παραστεί ο Παύλος, αναφωνώντας: «Επειδή δε η Γραφή προείδε ότι ο Θεός δικαιώνει τα έθνη εκ πίστεως, προανήγγειλε το Ευαγγέλιο στον Αβραάμ, λέγοντας ότι μέσω εσού θα ευλογηθούν όλα τα έθνη. Επομένως, εκείνοι που προέρχονται από την πίστη ευλογούνται μαζί με τον πιστό Αβραάμ.» Ότι λοιπόν ο Ισαάκ, που γεννήθηκε από τον Αβραάμ, προτυπώνει τον ίδιο τον Κύριό μας Ιησού Χριστό, μπορεί κανείς να το αποδείξει από παντού, και μάλιστα πολύ εύκολα. Και νομίζω ότι μπορεί να πείσει ακόμη και τον πιο δυσμαθή, με βάση αυτά που αναφωνεί ο μακάριος Παύλος γράφοντας προς τους Γαλάτες: «Αδελφοί, μιλώ με ανθρώπινα παραδείγματα· ωστόσο, ακόμη και μια επικυρωμένη διαθήκη ανθρώπου κανείς δεν την ακυρώνει ούτε προσθέτει σε αυτήν.»

«Ο Ιακώβ έδωσε στον Ησαύ ψωμί και βραστή φακή· και έφαγε και ήπιε, και σηκώθηκε και έφυγε. Και ο Ησαύ περιφρόνησε τα πρωτοτόκιά του». Ότι ο θεσπέσιος Αβραάμ θα γινόταν πατέρας πολλών εθνών το υποσχέθηκε ο Θεός, ο οποίος δεν γνωρίζει το ψεύδος, και διαβεβαίωνε επανειλημμένα ότι το πλήθος που θα προερχόταν από αυτόν θα ξεπερνούσε κάθε αριθμό. «Διότι θα είναι σαν την αναρίθμητη άμμο, λέει, και στο πλήθος σαν τα άστρα του ουρανού». Όμως η εκπλήρωση αυτής της τόσο περίβλεπτης δόξας έχει πραγματοποιηθεί, όχι μόνο βέβαια στον Ισραήλ, αλλά και στα πλήθη των εθνών. Διότι έχουν προσκληθεί μέσω της πίστης, και αυτοί θα ήταν μάλλον τα τέκνα στον Ισαάκ, δηλαδή από την επαγγελία· και ο σοφότατος Παύλος θα το μαρτυρήσει γράφοντας: «Προβλέποντας δε η Γραφή ότι ο Θεός δικαιώνει τα έθνη εκ πίστεως, προανήγγειλε το ευαγγέλιο στον Αβραάμ, λέγοντας: Στο πρόσωπό σου θα ευλογηθούν όλα τα έθνη. Ώστε εκείνοι που προέρχονται από την πίστη ευλογούνται μαζί με τον πιστό Αβραάμ. Διότι όσοι εξαρτώνται από τα έργα του νόμου, βρίσκονται υπό κατάρα. Επειδή είναι γραμμένο: Επικατάρατος καθένας που δεν εμμένει σε όλα όσα είναι γραμμένα στο βιβλίο του νόμου, ώστε να τα πράξει. Και ότι μέσω του νόμου κανείς δεν δικαιώνεται ενώπιον του Θεού είναι φανερό, διότι ο δίκαιος θα ζήσει εκ πίστεως. Ο δε νόμος δεν βασίζεται στην πίστη, αλλά όποιος τα πράξει, θα ζήσει μέσω αυτών». Είναι βέβαιο λοιπόν ότι οι υποσχέσεις εκπληρώνονταν· και οπωσδήποτε όχι μέσω εκείνων που διαπαιδαγωγούνταν στον νόμο, αλλά μέσω εκείνων που είχαν δικαιωθεί στην πίστη.

Έπρεπε λοιπόν σαν ένας έλεγχος και ακριβής κατήγορος της αδυναμίας όλων, να φανερωθεί προηγουμένως ο νόμος που υποδεικνύει την αμαρτία, ώστε να μην αγνοηθεί το μέγεθος της θείας αγαθότητας προς εμάς μέσω του Χριστού. Διότι πού και πώς θα υπήρχε η χάρη της αφέσεως, εάν δεν προϋπήρχαν τα εγκλήματα; Και αν πρέπει μιλώντας με συντομία να ανατρέξουμε σε κάποιες αρχαίες διηγήσεις, θα πω πάλι ότι στον Αβραάμ υποσχέθηκε ο Θεός τη χάρη διαμέσου της πίστεως. Και σαν σε απαρχή εκείνων που ελεήθηκαν, στο πρόσωπό του κατέστησε την από αγαθότητα άφεση αρχαιότερη του νόμου. Διότι είναι γεγραμμένο ότι: «Επίστευσε ο Αβραάμ στον Θεό και του λογαριάστηκε ως δικαιοσύνη». Προσθέτει δε και διαβεβαιώνει ο Παύλος λέγοντας: «Πώς λοιπόν του λογαριάστηκε; Όταν ήταν σε περιτομή ή σε ακροβυστία; Όχι σε περιτομή, λέει, αλλά σε ακροβυστία. Και έλαβε το σημείο της περιτομής, ως σφραγίδα της δικαιοσύνης που προήλθε από την πίστη του όσο βρισκόταν στην ακροβυστία». Και άκουσε τον Θεό να λέει ξεκάθαρα ότι: «Θα ευλογηθούν στο πρόσωπό σου όλα τα έθνη». Το δε «στο πρόσωπό σου», θα μπορούσε να σημαίνει σύμφωνα με τη δική σου ομοιότητα. Έτσι κατανοώντας το ο Παύλος, λέει: «Προβλέποντας δε η Γραφή ότι ο Θεός δικαιώνει τα έθνη εκ πίστεως, προανήγγειλε το ευαγγέλιο στον Αβραάμ, λέγοντας ότι θα ευλογηθούν στο πρόσωπό σου όλα τα έθνη. Ώστε εκείνοι που ζουν εκ πίστεως, ευλογούνται μαζί με τον πιστό Αβραάμ».

Εκείνοι πάλι έλεγαν ότι όποιος βασίζεται μόνο στην πίστη είναι επικατάρατος· αυτός όμως αποδεικνύει ότι όποιος βασίζεται μόνο στην πίστη, είναι ευλογημένος. Πώς λοιπόν τα αποδεικνύει όλα αυτά; Διότι δεν υποσχεθήκαμε κάτι το τυχαίο. Γι' αυτό πρέπει να προσέξουμε με ακρίβεια τα ακόλουθα. Διότι το απέδειξε βέβαια και προηγουμένως λέγοντας το εξής, ότι η Γραφή είπε στον πατριάρχη ότι: «Στο πρόσωπό σου θα ευλογηθούν όλα τα έθνη». Τότε όμως δεν υπήρχε νόμος, αλλά πίστη· γι' αυτό και εξάγοντας το συμπέρασμα, πρόσθεσε: «Ώστε αυτοί που ζουν εκ πίστεως ευλογούνται μαζί με τον πιστό Αβραάμ». Για να μην το προβάλουν όμως αυτό ως αντίρρηση και πουν: «Εύλογα δικαιώθηκε από την πίστη, διότι δεν υπήρχε ακόμη ο νόμος· εσύ όμως δείξε μου ότι μετά τη θέσπιση του νόμου η πίστη είναι αυτή που δικαιώνει»· έρχεται σε αυτό ακριβώς το σημείο και αποδεικνύει περισσότερα από όσα ζητούν, ότι δηλαδή όχι μόνο η πίστη δικαιώνει, αλλά και ότι ο νόμος καθιστά επικατάρατους αυτούς που προσκολλώνται σε αυτόν. Και για να το μάθεις αυτό, άκουσε τα ίδια τα αποστολικά λόγια: «Διότι όσοι στηρίζονται στα έργα του νόμου, βρίσκονται υπό κατάρα». Αλλά αυτό αποτελεί απόφανση, η οποία δεν έχει ακόμη την απόδειξή της. Ποια είναι λοιπόν η απόδειξη; Προέρχεται από τον ίδιο τον νόμο: «Επικατάρατος είναι καθένας που δεν μένει σταθερός σε όλα όσα είναι γραμμένα στο βιβλίο του νόμου τούτου, ώστε να τα πράξει». Το ότι δε κανείς δεν δικαιώνεται μέσω του νόμου, είναι σε όλους προφανές. Διότι όλοι αμάρτησαν και βρίσκονται υπό κατάρα.

«Επομένως, εκείνοι που προέρχονται από την πίστη ευλογούνται μαζί με τον πιστό Αβραάμ». Μέσω της όμοιας πίστης. «Διότι όσοι στηρίζονται στα έργα του νόμου βρίσκονται υπό κατάρα. Επειδή είναι γεγραμμένο: Επικατάρατος είναι καθένας που δεν εμμένει σε όλα τα γεγραμμένα στο βιβλίο του νόμου, ώστε να τα πράξει». Αφού έδειξε ότι η πίστη δικαιώνει τα έθνη, και αφού προσέφερε μαρτυρία γι' αυτό από τη θεία Γραφή, αποδεικνύει ότι καθίστανται καταραμένοι και εκείνοι που εμμένουν στον νόμο. «Το ότι μέσω του νόμου κανένας δεν δικαιώνεται ενώπιον του Θεού είναι φανερό, διότι ο δίκαιος θα ζήσει εκ πίστεως. Ο δε νόμος δεν προέρχεται από την πίστη, αλλά εκείνος που τα πράττει θα ζήσει μέσω αυτών». Δέχθηκε ως αναμφισβήτητο γεγονός ότι κανένας δεν δικαιώνεται μέσω του νόμου. Επειδή, δηλαδή, προείπε ότι είναι επικατάρατος εκείνος που δεν εκπληρώνει ολόκληρο τον νόμο, και καθώς ήταν αδύνατο στον άνθρωπο να τον εκπληρώσει, για τον λόγο αυτό αποφάνθηκε με θάρρος: «Ο Χριστός μάς εξαγόρασε από την κατάρα του νόμου, γενόμενος ο ίδιος κατάρα για χάρη μας· διότι είναι γεγραμμένο: Επικατάρατος καθένας που κρεμιέται επί ξύλου». Ο μεν λαός ήταν υπόλογος στην κατάρα που καταδικάζει όποιον δεν εμμένει σε όλα τα γεγραμμένα στο βιβλίο του νόμου. Ο δε Χριστός αντάλλαξε αυτή την κατάρα με μια άλλη, η οποία λέγει: Επικατάρατος καθένας που κρεμιέται επί ξύλου.