Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΓΑΛΑΤΑΣ 4:12

Αν ήρθατε σε έναν ανόητο, ο κόπος σας είναι περιττός· αν όμως νομίζετε ότι είμαι φρόνιμος, «γίνετε όπως εγώ». Διότι πρέπει να μιμούμαστε τα καλά. Και αν μεν εγώ ερχόμουν σε εσάς, θα σας μιμούμουν· αφού όμως εσείς ήρθατε σε εμένα, «γίνετε όπως εγώ», διότι είμαι χριστιανός. Εκείνοι, γεμάτοι θαυμασμό, αναχώρησαν, διότι έβλεπαν ακόμη και τους δαίμονες να φοβούνται τον Αντώνιο. Όταν πάλι τον συνάντησαν άλλοι τέτοιοι στο έξω όρος και νόμιζαν ότι μπορούσαν να τον χλευάσουν, επειδή δεν είχε μάθει γράμματα, ο Αντώνιος τους λέγει: «Εσείς τι λέτε; Τι προηγείται, ο νους ή τα γράμματα; Και τι είναι αιτία τίνος, ο νους των γραμμάτων ή τα γράμματα του νου;». Και όταν εκείνοι απάντησαν ότι πρώτος είναι ο νους και εφευρέτης των γραμμάτων, ο Αντώνιος είπε: «Σε όποιον, λοιπόν, ο νους είναι υγιής, σε αυτόν δεν είναι αναγκαία τα γράμματα». Ο λόγος αυτός εξέπληξε και τους παρευρισκομένους και τους ίδιους. Απήλθαν, λοιπόν, με θαυμασμό, επειδή έβλεπαν τόση σύνεση σε έναν απλοϊκό άνθρωπο. Διότι, παρόλο που είχε ανατραφεί στο όρος και είχε γεράσει εκεί, το ήθος του δεν ήταν άγριο, αλλά ήταν ευγενής και κοινωνικός.

Άλλο. «Αδελφοί, σας παρακαλώ, σε τίποτα δεν με αδικήσατε· γνωρίζετε δε ότι λόγω ασθενείας της σαρκός σας κήρυξα το Ευαγγέλιο την πρώτη φορά, και τον πειρασμό σας που βρισκόταν στη σάρκα μου δεν τον περιφρονήσατε ούτε τον αποστραφήκατε, αλλά με δεχθήκατε ως άγγελο Θεού, ως Χριστό Ιησού.» Αφού αποδέχθηκε και θαύμασε υπερβολικά την ευλάβεια των Γαλατών προς τον Θεό και την αγάπη τους προς τον ίδιο, και αφού είπε ότι «Ως άγγελο Θεού με δεχθήκατε», ανεβαίνει σε πολύ υψηλότερο επίπεδο, προσθέτοντας: «ως Χριστό Ιησού». Ποια είναι λοιπόν η υπεροχή του Χριστού σε σχέση με τους αγγέλους, ας το διδάξει ο ίδιος, λέγοντας: «Όταν δε εισαγάγει τον πρωτότοκο στην οικουμένη, λέγει: Και ας τον προσκυνήσουν όλοι οι άγγελοι του Θεού.» Και πάλι: «Διότι σε ποιον από τους αγγέλους είπε ποτέ: Υιός μου είσαι εσύ, εγώ σήμερα σε γέννησα; και, Κάθισε στα δεξιά μου, μέχρι να θέσω τους εχθρούς σου υποπόδιο των ποδιών σου;» Έχει γραφτεί δε πάλι για αυτούς: «Αυτός που κάνει τους αγγέλους του πνεύματα, και τους λειτουργούς του φλόγα φωτιάς.» Εφόσον λοιπόν υπάρχει τόσο μεγάλη διαφορά μεταξύ τους, ώστε ο μεν Υιός να προσκυνείται, οι δε άγγελοι να τον υπηρετούν· και ο μεν να κάθεται σε θέση βασιλιά και Υιού και Δεσπότη, ενώ οι άλλοι να αποστέλλονται για διακονία· πώς δεν θα είναι Θεός αυτός που και από τους αγγέλους αναγνωρίζεται ότι είναι τέτοιος κατά φύση;

Μετά από αυτά, προτρέπει τις νεάνιδες να γίνουν και οι ίδιες ωραίες, προβάλλοντας ως πρότυπο τη δική της ομορφιά, καθ' ομοίωση του μεγάλου Παύλου που λέει: «Γίνετε όπως εγώ, διότι και εγώ έγινα όπως εσείς», και: «Γίνετε μιμητές μου, όπως και εγώ είμαι του Χριστού». Γι' αυτόν τον λόγο, δεν επιτρέπει στις ψυχές που μαθητεύουν κοντά της να στρέφουν το βλέμμα τους στον παρελθόντα βίο και να απελπίζονται ότι δεν μπορούν να γίνουν ωραίες, αλλά, κοιτάζοντας προς αυτήν, να μαθαίνουν μέσω του παραδείγματός της ότι το παρόν γίνεται περικάλυμμα του παρελθόντος, εάν είναι άμεμπτο. Διότι λέει: Αν και τώρα λάμπει πάνω μου η ομορφιά, η οποία μου δόθηκε ως μορφή επειδή αγαπήθηκα από την ευθύτητα, ωστόσο γνωρίζω για τον εαυτό μου ότι δεν ήμουν λαμπρή στην αρχή, αλλά μαύρη. Και αυτήν την όψη μου, την σκοτεινή και ζοφερή, την δημιούργησε ο προηγούμενος βίος μου. Όμως, παρόλο που ήμουν εκείνη, τώρα είμαι αυτή. Διότι το ομοίωμα του σκότους μεταμορφώθηκε σε μορφή ομορφιάς. Και εσείς λοιπόν, ω θυγατέρες της Ιερουσαλήμ, σηκώστε το βλέμμα σας προς τη μητέρα σας, την Ιερουσαλήμ. Ακόμη κι αν είστε σκηνώματα του Κηδάρ, εξαιτίας του ότι κατοίκησε μέσα σας ο άρχοντας της εξουσίας του σκότους (διότι η λέξη Κηδάρ ερμηνεύεται ως σκοτασμός), θα γίνετε δέρρεις του Σολομώντα, δηλαδή θα γίνετε ναός του βασιλιά, όταν κατοικήσει μέσα σας ο βασιλιάς Σολομών. Και ο Σολομών είναι ο ειρηνικός, αυτός που έχει λάβει το όνομά του από την ειρήνη. Διότι αναφέροντας τις «δέρρεις του Σολομώντος», κατονόμασε από ένα της μέρος ολόκληρη τη βασιλική σκηνή.

«Σας φοβάμαι, μήπως τυχόν κοπίασα μάταια για σας». Είδες την αποστολική ευσπλαχνία; Εκείνοι κλονίζονταν, και αυτός τρέμει και φοβάται. Γι' αυτό και το έθεσε με τρόπο που προκαλεί έντονη συστολή, λέγοντας: «Έχω κοπιάσει για σας»· σαν να έλεγε: «Μην κάνετε μάταιους αυτούς τους ιδρώτες μου». Λέγοντας δε «Φοβάμαι», και προσθέτοντας το «μήπως τυχόν», και σε αγωνία τους έβαλε, και σε χρηστές ελπίδες τους οδήγησε. Διότι δεν είπε «Μάταια κοπίασα», αλλά «Μήπως τυχόν». Ακόμη, λέει, δεν συνέβη αυτό το ναυάγιο, αλλά βλέπω ακόμη την τρικυμία να το κυοφορεί. Γι' αυτό φοβάμαι, όμως δεν έχω απελπιστεί· διότι στο χέρι σας είναι να τα διορθώσετε όλα, και να επανέλθετε στην προηγούμενη γαλήνη. Έπειτα, σαν να απλώνει το χέρι σε εκείνους που κλυδωνίζονται από την τρικυμία, προβάλλει ως παράδειγμα τον εαυτό του, λέγοντας: «Γίνετε όπως εγώ, διότι κι εγώ είμαι όπως εσείς». Αυτά απευθύνονται προς εκείνους που προέρχονταν από τους Ιουδαίους. Γι' αυτό και προβάλλει τον εαυτό του, πείθοντάς τους και με αυτόν τον τρόπο να απομακρυνθούν από τα παλαιά. Διότι, ακόμη κι αν δεν είχατε κανέναν άλλον για παράδειγμα, αρκούσε να κοιτάξετε μόνο εμένα για χάρη αυτής της μεταβολής, και να πάρετε εύκολα θάρρος. Εξετάστε προσεκτικά, λοιπόν· διότι κι εγώ τα ίδια πάθαινα παλαιότερα, και μάλιστα φλεγόμουν από τον ζήλο για τον νόμο, αλλ' όμως αργότερα δεν φοβήθηκα να εγκαταλείψω τον νόμο, ούτε να μεταστραφώ από εκείνον τον τρόπο ζωής.

Και αυτά εσείς τα γνωρίζετε σαφώς, πώς με πολλή υπερβολή ήμουν προσκολλημένος στον Ιουδαϊσμό και πώς με μεγαλύτερη σφοδρότητα τον εγκατέλειψα στη συνέχεια. Και πολύ ορθά το τοποθέτησε αυτό αργότερα. Διότι οι περισσότεροι άνθρωποι, έστω και αν βρουν αμέτρητα και ορθά επιχειρήματα, ελκύονται περισσότερο από τον ομογενή τους, και όταν τον βλέπουν να πράττει τα ίδια, παραμένουν περισσότερο προσκολλημένοι σε αυτά. Αδελφοί, σας παρακαλώ, σε τίποτα δεν με αδικήσατε.

βʹ. Γι' αυτό λέει: Σας παρακαλώ, σε τίποτα δεν με αδικήσατε. Γνωρίζετε δε, ότι εξαιτίας της ασθένειας της σάρκας μου σας κήρυξα το Ευαγγέλιο· και τον πειρασμό μου, που βρισκόταν στη σάρκα μου, δεν τον περιφρονήσατε. Αλλά αυτό δεν είναι ακόμη το σπουδαιότερο, το ότι δηλαδή δεν αδικήσατε· καίτοι ούτε καν ένας τυχαίος άνθρωπος δεν θα ήθελε να βλάψει εκείνον που δεν τον αδίκησε, ούτε να τον λυπήσει άσκοπα και μάταια. Εσείς, όμως, όχι μόνο δεν αδικήσατε, αλλά και επιδείξατε πολλή και άφατη εύνοια· και δεν είναι δυνατόν, εκείνος που απόλαυσε τέτοια περιποίηση, να λέει αυτά τα πράγματα από κακοβουλία. Δεν τα λέω, επομένως, αυτά από απέχθεια· απομένει το ότι τα λέω από φιλοστοργία και φροντίδα. Σας παρακαλώ, σε τίποτα δεν με αδικήσατε. Γνωρίζετε δε, ότι εξαιτίας της ασθένειας της σάρκας μου σας κήρυξα το Ευαγγέλιο.

Και ό,τι έλεγε ο Παύλος προς τους Γαλάτες, αυτό λέω και εγώ σε εσάς: Γίνετε όπως εγώ, διότι και εγώ έγινα όπως εσείς. Τι σημαίνει όμως αυτό; Τους έπειθε να εγκαταλείψουν την περιτομή, να περιφρονήσουν τα Σάββατα και τις ημέρες και όλες τις υπόλοιπες διατάξεις του Νόμου.

Έπειτα, επειδή τους έβλεπε να δειλιάζουν και να φοβούνται μήπως τυχόν υποστούν κόλαση και τιμωρία λόγω παραβάσεως, χρησιμοποιώντας το δικό του παράδειγμα τους προτρέπει να πάρουν θάρρος, λέγοντας: Γίνετε όπως εγώ, διότι και εγώ έγινα όπως εσείς. Μήπως, αλήθεια, προήλθα από τα έθνη; λέει· μήπως ήμουν άπειρος της πολιτείας του Νόμου, και της τιμωρίας που έχει οριστεί για όσους παραβαίνουν τον νόμο;

Το ζήτημα φαινόταν ότι είναι δύσκολο και ότι δεν ταίριαζε με την ευκολία των πολλών. Επειδή, λοιπόν, ήθελε να δείξει ότι αυτό είναι πάρα πολύ εύκολο, παρουσιάζει ενώπιόν τους εκείνον που το κατόρθωσε, ώστε να μη νομίσουν ότι το εγχείρημα είναι υπερβολικά κοπιαστικό, αλλά, βλέποντας εκείνον που προηγήθηκε, να βαδίσουν και αυτοί με θάρρος στον ίδιο δρόμο. Αυτό κάνει και αλλού. Διότι, όταν απευθύνεται στους Γαλάτες και βιάζεται να διαλύσει τον φόβο που προερχόταν από τον νόμο, εξαιτίας του οποίου παρασύρονταν στην παλαιά συνήθεια τηρώντας πολλά από τα ιουδαϊκά έθιμα, τι λέει; «Γίνετε σαν εμένα, διότι και εγώ έγινα σαν εσάς». Αυτό που λέει έχει την εξής έννοια: Δεν θα μπορούσατε, λέει, να πείτε ότι «επειδή τώρα επέστρεψες στον Θεό προερχόμενος από τα έθνη και δεν γνωρίζεις τον φόβο από την παράβαση του νόμου, διδάσκεις με ασφάλεια όλα αυτά σε εμάς». Διότι και εγώ, λέει, σαν εσάς ήμουν κάποτε υποδουλωμένος σε αυτή τη δουλεία· βρέθηκα υπό τα προστάγματα του νόμου· τήρησα τις διατάξεις των εντολών· αλλά, όταν φανερώθηκε η χάρη, μετέφερα ολόκληρο τον εαυτό μου από τον νόμο στη χάρη. Διότι η πράξη αυτή δεν αποτελεί πλέον παράβαση, εφόσον «έχουμε συνδεθεί με άλλον άνδρα»· επομένως, κανείς δεν θα μπορούσε να ισχυριστεί το εξής, ότι δηλαδή άλλα πράττω και άλλα συμβουλεύω, ούτε ότι, έχοντας εξασφαλίσει τον εαυτό μου, έριξα εσάς σε κίνδυνο. Διότι, εάν η πράξη αυτή ενείχε κίνδυνο, δεν θα πρόδιδα τον εαυτό μου, ούτε θα παραμελούσα τη δική μου σωτηρία.

Διότι εξ αρχής το είχε υποσχεθεί στον Αβραάμ: «Επειδή δε είστε υιοί, απέστειλε το Πνεύμα του Υιού του στις καρδιές σας, το οποίο κράζει, Αββά, ο Πατήρ. Ώστε δεν είσαι πλέον δούλος, αλλά υιός. Εάν δε είσαι υιός, είσαι και κληρονόμος του Θεού δια του Χριστού». Συνεχώς τους προβάλλει τον λόγο περί της υιοθεσίας. Και ήδη το απέδειξε στα προηγούμενα με το να πει: «ενδυθήκατε τον Χριστό»· τώρα όμως το αποδεικνύει και με ένα άλλο επιχείρημα, με το να πει ότι δεν θα μπορούσαμε να αποκαλούμε Πατέρα τον Θεό, ούτε να λάβουμε το Πνεύμα του, εάν δεν είχαμε γίνει υιοί του. «Αλλά τότε μεν, επειδή δεν γνωρίζατε τον Θεό, γίνατε δούλοι σε εκείνους που από τη φύση τους δεν είναι θεοί. Τώρα όμως, αφού γνωρίσατε τον Θεό, ή μάλλον αφού γνωριστήκατε από τον Θεό, πώς επιστρέφετε πάλι στα ασθενή και πτωχά στοιχεία, στα οποία θέλετε και πάλι εξ αρχής να γίνετε δούλοι;» Εδώ απευθύνεται προς αυτούς που πίστεψαν προερχόμενοι από τα έθνη· τονίζοντας ότι και η σχολαστική τήρηση των ημερών αποτελεί ένα είδος ειδωλολατρίας. «Παρατηρείτε ημέρες, και μήνες, και εποχές, και έτη». Από αυτά είναι φανερό, ότι εκείνοι δεν κήρυτταν μόνο την περιτομή, αλλά και την τήρηση των εορτών και των Νουμηνιών. «Σας φοβάμαι, μήπως μάταια έχω κοπιάσει για εσάς.» Φοβάμαι, λέει, αλλά όμως δεν έχω απελπιστεί. Διότι εσείς έχετε την εξουσία να τα διορθώσετε όλα. «Γίνετε όπως εγώ, διότι και εγώ έγινα όπως εσείς, αδελφοί, σας παρακαλώ. Σε τίποτα δεν με αδικήσατε.» Αυτά τα λέει προς εκείνους που προέρχονται από τους Ιουδαίους.

Διότι ο Παύλος, λέγει, επειδή φοβήθηκε την έκπτωση των Γαλατών, αναφέρει: «Φοβούμαι μήπως μάταια κοπίασα για εσάς»· έπειτα προσθέτει: «Γίνετε σαν εμένα, διότι και εγώ έγινα σαν εσάς». Ω, τι συμπάθεια του αποστόλου, η οποία συγκαταβαίνει τόσο όσο έχουν ξεπέσει αυτοί που αμάρτησαν, ώστε με τη συγκατάβαση αυτή να επαναφέρει αυτούς που έπεσαν στο πρέπον μέτρο. Διότι, λέγει, ο απόστολος ονομάζει «τεκνία» αυτούς που έχουν παραπέσει, για τους οποίους λέγει ότι πάλι δοκιμάζει ωδίνες τοκετού, μέχρις ότου μορφωθεί ο Χριστός μέσα τους. Τέτοιου είδους ανθρώπους και ο Ιωάννης τους ονομάζει τεκνία, λέγοντας: «Σας γράφω, τεκνία, διότι σας έχουν συγχωρεθεί οι αμαρτίες χάρη στο όνομά Του». Όταν, λοιπόν, μέσω της επιστροφής τους τελειωθούν, δεν τους ονομάζει πλέον τεκνία, αλλά πατέρες και αδελφούς· διότι προσθέτει: «Έγραψα σε εσάς, πατέρες, επειδή γνωρίσατε Εκείνον που υπάρχει από την αρχή· έγραψα σε εσάς, νεανίσκοι, διότι έχετε νικήσει τον πονηρό».