Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΓΑΛΑΤΑΣ 5:10

ΕΡΩΤΗΣΗ ΚΕ΄. Ότι είναι φοβερό το κρίμα για τον προεστώτα που δεν ελέγχει όσους αμαρτάνουν. ΑΠΟΚΡΙΣΗ. Γι' αυτό, εκείνος στον οποίο έχει ανατεθεί η κοινή φροντίδα, ας έχει την εξής διάθεση, ως οφείλων να δώσει λόγο για τον καθένα: γνωρίζοντας ότι, εάν πέσει σε αμαρτία ένας από τους αδελφούς επειδή δεν του γνωστοποίησε προηγουμένως το δικαίωμα του Θεού, ή εάν, αφού έπεσε, επιμένει στην αμαρτία επειδή δεν διδάχθηκε τον τρόπο της διορθώσεως, το αίμα του θα εκζητηθεί από τα χέρια του, καθώς είναι γραμμένο. Και μάλιστα, εάν παραβλέψει κάτι από όσα αρέσουν στον Θεό όχι από άγνοια, αλλά επειδή από κολακεία συγκαταβαίνει στα κακά του καθενός και χαλαρώνει έτσι την ακρίβεια της πνευματικής πολιτείας. Διότι, «εκείνοι που σας μακαρίζουν», λέει, «σας πλανούν, και ταράζουν την οδό των ποδιών σας». Και «εκείνος που σας ταράζει, θα βαστάσει το κρίμα, όποιος κι αν είναι». Γι' αυτό, για να μην υποστούμε εμείς κάτι τέτοιο, πρέπει να ακολουθούμε τον αποστολικό κανόνα στην αναστροφή και επικοινωνία μας με τους αδελφούς. Διότι λέει: «Ούτε ποτέ χρησιμοποιήσαμε λόγο κολακείας, καθώς γνωρίζετε, ούτε προφασιστήκαμε κάτι από πλεονεξία, ο Θεός είναι μάρτυρας· ούτε αναζητήσαμε δόξα από ανθρώπους, ούτε από εσάς, ούτε από άλλους».

Εάν όμως κάποιος, ενώ εμείς τα λέμε και τα διακηρύσσουμε αυτά, είτε εξαιτίας κάποιων αναγκών, είτε από ανθρώπινο φόβο, είτε από άτοπες μικροψυχίες, είτε επειδή προς το παρόν παραμένει χωρίς ποιμένα και καθοδήγηση, είτε από αγάπη προς τα νέα και προθυμία για καινοτομίες, μας περιφρονεί ως ανάξιους λόγου και προστρέχει σε τέτοιους ανθρώπους και διαιρεί το καλό σώμα της Εκκλησίας, αυτός θα βαστάξει το κρίμα, όποιος κι αν είναι, και θα λογοδοτήσει στον Θεό κατά την ημέρα της κρίσεως.

Εγώ έχω πεποίθηση σε σας εν Κυρίω, ότι δεν θα φρονήσετε τίποτε άλλο. Γι' αυτό και με θάρρος γράφω στη θεάρεστη αγάπη σας, παρακαλώντας σας να έχετε μία πίστη και ένα κήρυγμα και μία ευχαριστία· διότι μία είναι η σάρκα του Κυρίου Ιησού και ένα το αίμα του που χύθηκε για εμάς (διότι ένας άρτος κόπηκε για όλους και ένα ποτήριο μοιράστηκε σε όλους), ένα θυσιαστήριο για όλη την εκκλησία και ένας επίσκοπος μαζί με το πρεσβυτέριο και τους διακόνους, τους συνδούλους μου. Επειδή βέβαια και ένας είναι ο αγέννητος, ο Θεός και Πατέρας, και ένας ο μονογενής Υιός, Θεός Λόγος και άνθρωπος, και ένας ο Παράκλητος, το πνεύμα της αληθείας, ένα είναι και το κήρυγμα και η πίστη μία και το βάπτισμα ένα και μία η εκκλησία, την οποία ίδρυσαν οι άγιοι απόστολοι από τα πέρατα έως τα πέρατα της γης, στο αίμα του Χριστού με τους δικούς τους ιδρώτες και κόπους. Και εσείς λοιπόν πρέπει ως λαός περιούσιος και έθνος άγιο με ομόνοια να επιτελείτε τα πάντα εν Χριστώ. Οι γυναίκες να υποτάσσεστε στους άνδρες με φόβο Θεού· οι παρθένες στον Χριστό με αφθαρσία, χωρίς να βδελύσσεστε τον γάμο, αλλά επιθυμώντας το καλύτερο, όχι για να διαβάλετε τη συζυγική συνάφεια, αλλά για τη μελέτη των νόμων. Τα τέκνα να πειθαρχείτε στους γονείς σας και να τους αγαπάτε ως συνεργούς του Θεού για τη δική σας γέννηση. Οι δούλοι να υποτάσσεστε στους κυρίους σας εν Θεώ, για να γίνετε απελεύθεροι του Χριστού.

Διότι, όταν κάποιος έχει να κάνει με ανθρώπους που ούτε παρακολουθούν ούτε κατανοούν τα λεγόμενα, δεν μπορεί να τους τα ερμηνεύσει σωστά. Αλλά ίσως κάποιος από εσάς που στέκεστε εδώ να καταλαμβάνεται από ίλιγγο, και να θεωρεί το γεγονός προσβολή, αν εξαιτίας των Εβραίων εμποδίστηκε αυτός να εκφέρει τον πιο τέλειο λόγο. Ίσως βέβαια και εδώ, με εξαίρεση λίγους, νομίζω ότι πολλοί είναι τέτοιοι, ώστε να μπορεί να ειπωθεί αυτό και για εσάς· όμως, για χάρη των λίγων θα μιλήσω. Άραγε λοιπόν το αποσιώπησε εντελώς, ή πάλι ανέλαβε το θέμα στα όσα ακολουθούν και έκανε το ίδιο, όπως ακριβώς στην προς Ρωμαίους επιστολή; Διότι και εκεί, αφού πρώτα αποστόμωσε εκείνους που αντιμιλούσαν, λέγοντας: «Αλήθεια, ω άνθρωπε, εσύ ποιος είσαι που αντιλέγεις στον Θεό;», τότε επιφέρει τη λύση. Εγώ όμως νομίζω ότι αυτός ούτε σιώπησε εντελώς, ούτε τα έχει πει όλα, με σκοπό να οδηγήσει τους ακροατές σε πόθο να μάθουν. Διότι, αφού το ανέφερε και είπε ότι μεγάλα νοήματα κρύβονται μέσα στον λόγο, δες πώς μαζί με τον έπαινο κάνει και την επίπληξη. Επειδή αυτό αποτελεί πάντοτε γνώρισμα της σοφίας του Παύλου, το να αναμειγνύει τα δυσάρεστα με τα ήπια· αυτό ακριβώς κάνει και στην προς Γαλάτας, λέγοντας: «Τρέχατε καλά· ποιος σας εμπόδισε;» και, «Τόσα πολλά πάθατε μάταια; αν βέβαια είναι και μάταια»· και, «Έχω πεποίθηση για εσάς εν Κυρίω». Το ίδιο λέει και σε αυτούς: «Έχουμε όμως πεισθεί για εσάς για τα καλύτερα, και για εκείνα που συνδέονται με τη σωτηρία».

Διότι, τι λέει; Έχουμε πεισθεί για εσάς, αγαπητοί, για τα καλύτερα και για όσα οδηγούν στη σωτηρία, αν και μιλάμε με αυτόν τον τρόπο. Δηλαδή, δεν λέμε αυτά επειδή σας έχουμε καταδικάσει, ούτε επειδή θεωρούμε ότι είστε γεμάτοι αγκάθια, αλλά επειδή φοβόμαστε μήπως συμβεί αυτό· διότι είναι προτιμότερο να σας φοβίσουμε με τα λόγια, ώστε να μην πονέσετε στην πράξη. Και αυτό αποτελεί κατεξοχήν δείγμα της συνέσεως του Παύλου. Και δεν είπε: «Νομίζουμε», ούτε «Στοχαζόμαστε», ούτε «Προσδοκούμε», ούτε «Ελπίζουμε», αλλά τι; «Έχουμε πεισθεί». Το ίδιο έλεγε γράφοντας και στους Γαλάτες: «Έχω πεποίθηση για εσάς εν Κυρίω, ότι δεν θα φρονήσετε τίποτε άλλο». Δεν είπε: «Φρονείτε», αλλά «Θα φρονήσετε». Διότι εκεί μεν, επειδή ήταν σφόδρα καταδικασμένοι και δεν είχε τη δυνατότητα να τους επαινέσει με βάση την παρούσα κατάσταση, το πράττει αυτό με βάση τα μελλοντικά, λέγοντας: «Δεν θα φρονήσετε τίποτε άλλο»· εδώ όμως με βάση τα παρόντα: «Έχουμε πεισθεί για εσάς, αγαπητοί, για τα καλύτερα και για όσα οδηγούν στη σωτηρία, αν και μιλάμε με αυτόν τον τρόπο». Και επειδή με βάση τα παρόντα δεν είχε να πει τόσα πολλά, οικοδομεί την παρηγοριά με βάση τα παρελθόντα, και λέει: «Διότι δεν είναι άδικος ο Θεός, ώστε να λησμονήσει το έργο σας και τον κόπο της αγάπης που επιδείξατε για το όνομά Του, εφόσον διακονήσατε και διακονείτε τους αγίους». Ω, πώς ανόρθωσε και ενδυνάμωσε την ψυχή τους, υπενθυμίζοντάς τους τα παλαιά κατορθώματα και θέτοντάς τους προ της ανάγκης να μην αναμένουν ποτέ ότι τους έχει λησμονήσει ο Θεός!

Διότι, εάν αυτό αποτελεί έγκλημα όταν γίνεται μεταξύ φίλων, και εκείνος που εγκαταλείπει τους παλαιούς και χρήσιμους φίλους του είναι άξιος καταδίκης, τότε αναλογίσου σε πόσο μεγάλη τιμωρία είναι υπόλογος εκείνος που απομακρύνεται, ενώ τον καλεί ο Θεός. Όταν δε λέει, «Απορώ», δεν το λέει μόνο για να τους φέρει σε συναίσθηση –ότι δηλαδή μετά από τόσο μεγάλη δωρεά, μετά από τόση συγχώρηση αμαρτιών και υπερβολή φιλανθρωπίας, αυτομόλησαν σε ζυγό δουλείας– αλλά ταυτόχρονα και για να δείξει τι είδους γνώμη έχει για αυτούς, ότι δηλαδή τρέφει μεγάλη και σπουδαία εκτίμηση. Διότι, δεν θα απορούσε για αυτό που συνέβη, εάν θεωρούσε ότι ήταν άνθρωποι τυχαίοι και εύκολα εξαπατήσιμοι, αλλά, λέει, επειδή εσείς είστε από τους γνήσιους και από εκείνους που έχουν κοπιάσει πολύ, γι' αυτόν τον λόγο απορώ. Αυτό δε ήταν ικανό να τους ανακτήσει και να τους επαναφέρει στην προηγούμενη κατάσταση. Το ίδιο ακριβώς δήλωνε και στη μέση της Επιστολής, λέγοντας: «Τόσα πάθατε μάταια, αν βέβαια ήταν μάταια». «Μετατίθεσθε». Δεν είπε, «μετατεθήκατε», αλλά «μετατίθεσθε», δηλαδή: δεν το πιστεύω ακόμη, ούτε θεωρώ ότι η απάτη έχει ολοκληρωθεί. Και αυτό πάλι είναι χαρακτηριστικό εκείνου που προσπαθεί να τους επαναφέρει. Αφού λοιπόν το είπε αυτό προηγουμένως με μεγαλύτερη σαφήνεια, λέει: «Εγώ έχω πεποίθηση σε εσάς, ότι δεν θα φρονήσετε τίποτε άλλο». «Από εκείνον που σας κάλεσε με τη χάρη του Χριστού». Η μεν κλήση ανήκει στον Πατέρα, η δε αιτία της κλήσεως στον Υιό. Διότι Αυτός είναι που συμφιλίωσε και προσέφερε τη δωρεά, αφού δεν σωθήκαμε εξαιτίας των έργων της δικαιοσύνης μας.

Πρέπει δε να αντιληφθούμε και από αυτό τη σοφία του, πώς δηλαδή αυτούς μεν, ως δικά του παιδιά που μπορούν να δεχθούν διόρθωση, τους νουθετεί και τους σωφρονίζει· εκείνους δε που τους εξαπάτησαν, ως ξένους και πάσχοντες από ανίατη νόσο, τους αποκόπτει· αφενός λέγοντας: «Θα υποστεί την καταδίκη, όποιος κι αν είναι», και αφετέρου καταρώμενος αυτούς και λέγοντας: «Μακάρι να αποκοπούν αυτοί που σας αναστατώνουν».

Προσποιείται άγνοια προς το συμφέρον τους· πράγμα το οποίο κάνει και στην περίπτωση των Γαλατών, αλλά όχι με τον ίδιο τρόπο. Διότι, επειδή εκεί δεν μπορούσε να προσποιηθεί άγνοια, μεθοδεύει διαφορετικά τον λόγο λέγοντας: «Έχω πεποίθηση για εσάς εν Κυρίω ότι δεν θα φρονήσετε τίποτε άλλο». Δεν είπε: «Ότι δεν φρονήσατε τίποτε άλλο», επειδή το παράπτωμά τους ήταν ομολογημένο και ολοφάνερο, αλλά εγγυάται για το μέλλον· μολονότι και αυτό ήταν αβέβαιο· το κάνει όμως για να τους προσελκύσει περισσότερο. Εδώ, ωστόσο, προσποιείται και ότι αγνοεί, λέγοντας: «Στο οποίο και στέκεστε». Έπειτα αναφέρει το κέρδος: «Διά του οποίου και σώζεστε, με τον λόγο που σας ευαγγελίστηκα».

Δες την ταπεινοφροσύνη του Παύλου, δες τη σοφία του, πώς έκανε βαθιά την τομή στα προηγούμενα, και, αφού κατόρθωσε αυτό που ήθελε, εφαρμόζει και πάλι άφθονη θεραπεία. Διότι είναι αρκετό, ακόμη και χωρίς όσα έχουν ειπωθεί, και μόνο το να ομολογήσει ότι μίλησε με τόλμη, για να χαλαρώσει την έντασή τους. Αυτό κάνει και όταν γράφει επιστολή στους Εβραίους, λέγοντας τα εξής: «Έχουμε δε πεισθεί για εσάς, αγαπητοί, για τα καλύτερα και για εκείνα που εξασφαλίζουν τη σωτηρία, αν και μιλάμε κατ' αυτόν τον τρόπο». Και στους Κορινθίους πάλι παρομοίως: «Σας επαινώ, διότι με θυμάστε σε όλα, και όπως ακριβώς σας παρέδωσα τις παραδόσεις, έτσι τις κρατάτε». Αλλά και γράφοντας στους Γαλάτες έλεγε: «Έχω πεποίθηση σε εσάς, ότι δεν θα φρονήσετε τίποτε διαφορετικό».

Διότι αυτός που τα ακούει αυτά, αφού αποστρέψει για λίγο το βλέμμα του από την κακία, θα μπορέσει ευκολότερα να επανέλθει στην αρετή, νιώθοντας ντροπή και κοκκινίζοντας, ώστε να μη φανεί ανάξιος της καλής εντύπωσης που υπάρχει γι' αυτόν. Αυτό έπραξε και ο Παύλος γράφοντας στους Γαλάτες. Μετά, λοιπόν, από εκείνους τους πολλούς και μακροσκελείς λόγους και τις ανείπωτες κατηγορίες που τους προσήψε, προς το τέλος της επιστολής, θέλοντας να απομακρύνει από αυτούς το βάρος της κατηγορίας, ώστε να ανασάνουν λίγο από τα εγκαλήματα και να μπορέσουν να οδηγηθούν σε απολογία, λέει περίπου τα εξής: «Εγώ έχω πεποίθηση σε σας, ότι δεν θα φρονήσετε τίποτε άλλο· εκείνος όμως που σας ταράζει, θα βαστάσει το κρίμα, όποιος κι αν είναι». Το ίδιο έπραξε εδώ και ο Δαβίδ. Διότι, λέγοντας, «Γιατί ακούς τα λόγια του λαού που λέει: Ιδού, ο Δαβίδ ζητεί τη ζωή σου;», έδειξε ότι άλλοι είναι αυτοί που τον παροξύνουν και άλλοι αυτοί που τον διαφθείρουν, προσπαθώντας με κάθε τρόπο να του προσφέρει μια δικαιολογία για τα παραπτώματά του. Έπειτα, απολογούμενος για τον εαυτό του, λέει: «Και ιδού, είδαν τα μάτια σου σήμερα, πώς σε παρέδωσε ο Κύριος στα χέρια μου μέσα στο σπήλαιο, και δεν θέλησα να σε σκοτώσω· αλλά σε λυπήθηκα, και είπα: Δεν θα απλώσω το χέρι μου πάνω στον κύριό μου, διότι είναι χριστός του Κυρίου».

«Τρέχατε καλά· ποιος σας εμπόδισε στο να μην πείθεστε στην αλήθεια;» Διότι, λέει, όποιος ενδύθηκε τον Χριστό, ας μην ασχολείται πλέον με αυτά. «Αυτή η πειθώ δεν προέρχεται από εκείνον που σας καλεί.» Δεν σας κάλεσε γι' αυτόν τον λόγο αυτός που σας καλεί, ώστε να κλονίζεστε έτσι· ούτε νομοθέτησε για να ιουδαΐζετε. «Λίγο προζύμι ζυμώνει όλο το φύραμα.» Για να μην πει κάποιος: «Γιατί μεγαλοποιείς το πράγμα στα λόγια σου; Μία μόνο εντολή του νόμου τηρήσαμε, και κάνεις τόσο θόρυβο;», άκου πώς εκφοβίζει μέσω του παραδείγματος. Αυτό που λέει είναι το εξής: Όπως ακριβώς το προζύμι, ενώ είναι μικρό, μεταβάλλει όλο το φύραμα στη δική του κατάσταση, έτσι και εσάς, λέει, αυτό το μικρό κακό, αν δεν διορθωθεί, μπορεί να σας οδηγήσει στον απόλυτο ιουδαϊσμό. «Εγώ όμως έχω πεποίθηση για εσάς εν Κυρίω, ότι δεν θα φρονήσετε τίποτε άλλο.» Δεν είπε, ότι «δεν φρονείτε», αλλά ότι «δεν θα φρονήσετε»· δηλαδή, ότι θα διορθωθείτε. «Εκείνος όμως που σας ταράζει, θα βαστάξει την καταδίκη, όποιος κι αν είναι.» Πολύ σωστά δεν ανέφερε πουθενά το όνομα αυτών που τους ταράζουν, για να μη γίνουν πιο αναίσχυντοι. «Εγώ δε, αδελφοί, αν κηρύσσω ακόμη περιτομή, γιατί διώκομαι ακόμη;» Επειδή τον διέβαλλαν ότι παντού ιουδαΐζει και ότι υποκρίνεται στο κήρυγμα, δες πώς ξεκάθαρα απέρριψε την κατηγορία, καλώντας τους ίδιους ως μάρτυρες. Γνωρίζετε, λέει, και εσείς, ότι η αφορμή του διωγμού μου είναι αυτή: το ότι παραγγέλλω την αποχή από τον νόμο. Αν όμως κηρύσσω περιτομή, γιατί διώκομαι;

«Η έριδα που φουντώνει αναφλέγει το αίμα.» «Κάθε βασιλεία που διχάζεται εναντίον του εαυτού της ερημώνεται, και κάθε πόλη ή οικία που διχάζεται εναντίον του εαυτού της δεν θα σταθεί.» «Επειδή θα πληθυνθεί η ανομία, θα ψυχρανθεί η αγάπη των πολλών.» «Εκείνος που σας αναστατώνει θα βαστάξει την καταδίκη, όποιος κι αν είναι.» «Όπου υπάρχει φθόνος και φατριασμός, εκεί υπάρχει ακαταστασία και κάθε φαύλο πράγμα.» «Έχει εκλείψει η αγάπη, η ρίζα των εντολών.» — Στους πονηρούς ανταγωνισμούς αθλιότερος είναι ο νικητής, διότι αποχωρεί έχοντας το μεγαλύτερο μερίδιο της αμαρτίας.

Ο δε άγιος, παίρνοντας τον λόγο, είπε: Σχετικά με την ταραχή και το σκάνδαλο για τα οποία μίλησες, δέσποτά μου, δεν είμαι εγώ ο αίτιος, αλλά ο συνετός σύγκελλος, που θεωρεί τον εαυτό του σοφό, από τον οποίο και φθονήθηκα αναίτια, για τίποτε άλλο παρά για περιττές και μάταιες αναζητήσεις, με τις οποίες του αρέσει να ματαιοπονεί και μέσω των οποίων νομίζει ότι δημιουργεί απορίες και δοκιμάζει τη γνώση και τη σύνεση των άλλων, ώστε κανείς να μη φαίνεται ότι κατέχει κάτι περισσότερο από αυτόν, αλλά όλοι να υπολείπονται της δικής του σοφίας και γνώσης. Αυτός δικαίως θα βαστάξει και το κρίμα αυτής της ταραχής, όπως ακριβώς λέει ο απόστολος: «εκείνος που σας ταράζει θα βαστάξει το κρίμα, όποιος κι αν είναι». Όσο για αυτά που έπαθα και υπέστην, και ίσως πρόκειται να υποστώ, ομολογώ την ευγνωμοσύνη μου στον Θεό μου και σε εσένα δέσποτά μου, διότι έπαθα και ίσως θα πάθω ξανά όχι ως μοιχός ή κακοποιός, αλλά ως δούλος του Χριστού και επειδή παραμένω προσηλωμένος στους αποστολικούς κανόνες και τις διατάξεις, όπως ακριβώς με διδάσκει ο Πέτρος, ο κορυφαίος των αποστόλων, λέγοντας τα εξής: «κανείς από εσάς ας μην πάσχει ως φονιάς ή ως κλέφτης ή ως κακοποιός, εάν όμως πάσχει ως χριστιανός, ας μην ντρέπεται».

Εμείς λοιπόν έτσι, θεοτίμητε αδελφέ, έχοντας τον Θεό ως μάρτυρα, συμπεριφερθήκαμε με συμπάθεια και φιλαδελφία, όχι με μεροληψία ή κάποια άλλη ανθρώπινη περίσταση. Εκείνος όμως που σας αναστατώνει, λέει ο απόστολος, θα βαστάξει το κρίμα, όποιος κι αν είναι αυτός.

Εκείνος όμως που σας ταράζει θα υποστεί την καταδίκη, όποιος κι αν είναι», καθώς είναι γραμμένο.