Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΓΑΛΑΤΑΣ 5:14

Από την προς Γαλάτας επιστολή, 〈στο δικό του κείμενο〉 〈α〉, ενώ στο δικό μας 〈δ〉. 〈α〉. «Μάθετε ότι ο δίκαιος θα ζήσει εκ πίστεως. Διότι όσοι βρίσκονται υπό τον νόμο, βρίσκονται υπό κατάρα· ενώ εκείνος που θα τα πράξει αυτά, θα ζήσει δι' αυτών». 〈β〉. «Επικατάρατος καθένας που κρέμεται πάνω σε ξύλο». «Εκείνος όμως που προέρχεται από την επαγγελία, διά της ελεύθερης». 〈γ〉. «Μαρτύρομαι δε πάλι ότι κάθε άνθρωπος που περιτέμνεται είναι οφειλέτης να εκπληρώσει ολόκληρο τον νόμο». 〈〈δ〉.〉 Αντί του «μικρή ζύμη ζυμώνει όλο το φύραμα», έγραψε «δολοί» (νοθεύει). 〈〈ε〉.〉 «Διότι ολόκληρος ο νόμος έχει εκπληρωθεί σε εσάς· θα αγαπήσεις τον πλησίον σου σαν τον εαυτό σου». 〈〈στ〉.〉 «Φανερά δε είναι τα έργα της σαρκός, τα οποία είναι πορνεία, ακαθαρσία, ασέλγεια, ειδωλολατρία, φαρμακεία, έχθρες, έριδες, ζήλιες, θυμοί, εριθείες, διχοστασίες, αιρέσεις, φθόνοι, μέθες, κώμοι, για τα οποία σας προλέγω, όπως ακριβώς και προείπα, ότι εκείνοι που πράττουν τέτοια δεν θα κληρονομήσουν τη βασιλεία του Θεού». 〈ζ〉. «Εκείνοι δε που ανήκουν στον Χριστό σταύρωσαν τη σάρκα μαζί με τα πάθη και τις επιθυμίες». 〈η〉. «Διότι ούτε και οι ίδιοι που περιτέμνονται τηρούν τον νόμο».

Το «είναι οφειλέτης» δεν το λέει πλέον ως κάτι που έχει απαγορευτεί, αλλά για ένα βαρύτερο φορτίο που μπορεί να ελαφρυνθεί, εφόσον ένας είναι ο Δεσπότης, ο οποίος μπορεί και να το κάνει πιο βαρύ και να το ελαφρύνει μέσω της προαιρέσεως εκείνων που δεν αρνήθηκαν να αποδεχθούν τη σωτηρία που προσφέρεται μέσω της χάριτός Του κατά την ένσαρκη παρουσία Του. 〈Σχόλιο〉 〈δ〉. Αντί του «μικρή ζύμη όλο το φύραμα ζυμώνει» έθεσε «νοθεύει» (δολοῖ). 〈Έλεγχος〉 〈δ〉. Για να μη βρεθεί τίποτα το αληθινό σε αυτόν, σχεδόν πουθενά δεν προσέγγισε τις Γραφές χωρίς ραδιουργία. Αλλά από την ίδια την αλληλουχία γίνεται φανερό το νόημα του λόγου· διότι η ζύμη είναι είδος έργου του φυράματος και από το φύραμα προέρχεται το ζύμωμα, και δεν θα εξαφάνιζε το είδος στα πρωτότυπα εκείνος που συνέθεσε με σύνεση την παραβολή του αινίγματος. 〈Σχόλιο〉 〈ε〉. «Διότι όλος ο νόμος έχει εκπληρωθεί για εσάς· θα αγαπήσεις τον πλησίον σου όπως τον εαυτό σου». 〈Έλεγχος〉 〈ε〉. Ποια η ανάγκη για τον άγιο Απόστολο να χρησιμοποιήσει τον νόμο, εάν η Καινή Διαθήκη είχε αποξενωθεί από την παλαιά νομοθεσία; Αλλά, για να δείξει ότι οι δύο Διαθήκες ανήκουν στον έναν Θεό και ότι η συμφωνία 〈κατά〉 την εκπλήρωση του νόμου μέσω της αγάπης προς τον πλησίον αναγνωρίζεται ισόρροπα και στις δύο Διαθήκες, εφόσον αυτή κατεργάζεται το τέλειο αγαθό, ονόμασε την αγάπη τελείωση του νόμου. 〈Σχόλιο〉 〈στ〉. «

Έπειτα, δείχνοντας το κατόρθωμά του, λέει: «Διότι όλος ο νόμος εκπληρώνεται με έναν λόγο, με το: Θα αγαπήσεις τον πλησίον σου σαν τον εαυτό σου». Επειδή δηλαδή έστρεφαν τον νόμο άνω κάτω, εάν θέλεις, λέει, να τον εκπληρώσεις, μην περιτέμνεσαι· διότι δεν εκπληρώνεται με την περιτομή, αλλά με την αγάπη. Δες πώς δεν ξεχνά τη δική του οδύνη, αλλά κινεί συνεχώς το σημείο που πονάει, ακόμη και όταν έχει προχωρήσει σε διδασκαλία περί ήθους. «Εάν όμως δαγκώνετε και καταβροχθίζετε ο ένας τον άλλον, προσέξτε μήπως αφανιστείτε ο ένας από τον άλλον». Δεν το δηλώνει κατηγορηματικά, για να μην γίνει φορτικός, αλλά, μολονότι γνωρίζει ότι αυτό συμβαίνει, το διατυπώνει υποθετικά. Διότι δεν είπε: «Επειδή δαγκώνετε ο ένας τον άλλον»· και για τη συνέχεια ομοίως· διότι ούτε εκεί αποφάνθηκε πάλι: «Αφανιστήκατε ο ένας από τον άλλον»· πράγμα που αποτελεί γνώρισμα εκείνου που εκφοβίζει παιδαγωγικά και προφυλάσσει, όχι εκείνου που καταδικάζει. Αλλά και τις λέξεις τις χρησιμοποίησε με μεγάλη έμφαση. Διότι δεν είπε μόνο: «Δαγκώνετε», το οποίο χαρακτηρίζει εκείνον που κυριεύεται από θυμό, αλλά: «Και καταβροχθίζετε», το οποίο χαρακτηρίζει εκείνον που εμμένει στην κακία. Διότι εκείνος μεν που δαγκώνει ικανοποίησε το πάθος της οργής, ενώ εκείνος που καταβροχθίζει προσέφερε απόδειξη έσχατης θηριωδίας. Και όταν κάνει λόγο για δαγκώματα και καταβροχθίσεις, δεν εννοεί βεβαίως τα σωματικά, αλλά τα πολύ πιο φοβερά.

Γι' αυτόν τον λόγο συμβουλεύει ο Παύλος να έχουμε το ίδιο φρόνημα και να λέμε τα ίδια, και να θεωρούμε τους άλλους ανώτερους από τον εαυτό μας, ώστε να μη διαλύεται η αγάπη εξαιτίας της φιλοδοξίας, αλλά, παραχωρώντας αμοιβαία την τιμή ο ένας στον άλλον, να ζούμε εν ομονοία. Και πάλι λέει: «Διά της αγάπης να γίνεστε δούλοι ο ένας του άλλου». Διότι όλος ο νόμος εκπληρώνεται σε έναν λόγο, στο «Να αγαπήσεις τον πλησίον σου σαν τον εαυτό σου». Εκείνος που αγαπά δεν επιθυμεί μόνο να δίνει εντολές, αλλά και να δέχεται εντολές· και χαίρεται περισσότερο όταν δέχεται εντολές, παρά όταν δίνει. Εκείνος που αγαπά θέλει περισσότερο να προσφέρει χάρη, παρά να λαμβάνει· διότι προτιμά να έχει τον φίλο του οφειλέτη, παρά να του οφείλει ο ίδιος. Εκείνος που αγαπά και θέλει να προσφέρει σε αυτόν που αγαπά, και δεν θέλει να φαίνεται ότι προσφέρει, και επιθυμεί να κάνει ο ίδιος την αρχή της ευεργεσίας, χωρίς να φαίνεται ότι κάνει την αρχή της ευεργεσίας. Ίσως κάποιοι να μην κατανοούν αυτό που ειπώθηκε· γι' αυτό θα το κάνω σαφές με ένα παράδειγμα.

Εάν το επιθυμούν, ας μην περιτέμνονται απλώς, αλλά ας αποκοπούν κιόλας. «Αρκεί να μη γίνει η ελευθερία αφορμή για τη σάρκα». Σας απάλλαξε, λέει, ο Χριστός από τον ζυγό της δουλείας, σας άφησε κυρίους να πράττετε ό,τι θέλετε, όχι για να χρησιμοποιήσουμε αυτή την εξουσία προς την κακία, αλλά για να βρούμε αφορμή για μεγαλύτερο μισθό, προχωρώντας σε ανώτερη φιλοσοφία (πνευματική ζωή). Επειδή, δηλαδή, αποκαλεί συνεχώς τον νόμο ζυγό δουλείας και όχι απαλλαγή από την κατάρα, για να μην υποπτευθεί κάποιος ότι γι' αυτόν τον λόγο προστάζει να απομακρυνθούν από τον νόμο, ώστε να είναι επιτρεπτό να ζουν παράνομα, διορθώνει αυτή την υπόνοια λέγοντας: Όχι για να γίνει παράνομος ο τρόπος ζωής μας, αλλά για να βρεθεί η φιλοσοφία πάνω από τον νόμο. Διότι λύθηκαν τα δεσμά του νόμου· και εγώ τα λέω αυτά, όχι για να γίνουμε κατώτεροι, αλλά για να γίνουμε ανώτεροι. «Αλλά μέσω της αγάπης να υπηρετείτε ως δούλοι ο ένας τον άλλον. Διότι ολόκληρος ο νόμος εκπληρώνεται σε έναν λόγο, στο εξής: Θα αγαπήσεις τον πλησίον σου σαν τον εαυτό σου. Αν όμως δαγκώνετε και κατασπαράζετε ο ένας τον άλλον, προσέχετε μήπως αφανιστείτε ο ένας από τον άλλον. Λέω, λοιπόν: Να περιπατείτε σύμφωνα με το Πνεύμα, και δεν θα εκπληρώσετε ποτέ την επιθυμία της σάρκας». Δείχνει τον τρόπο με τον οποίο μπορούν εύκολα να εκπληρώσουν τον ευαγγελικό νόμο, και συγχρόνως από πού ξεκίνησε η υπόθεση της περιτομής. Επειδή, δηλαδή, θέλοντας να εξουσιάζετε ο ένας τον άλλον διχαστήκατε, λέει, να υπηρετείτε ο ένας τον άλλον. Διότι έτσι θα συγκεντρωθείτε και πάλι σε ενότητα. Και αυτό το λέει συγκεκαλυμμένα, και όχι φανερά. «Διότι η σάρκα επιθυμεί εναντίον του πνεύματος.

Και αν έχω το χάρισμα της προφητείας, και γνωρίσω όλα τα μυστήρια και όλη τη γνώση· και αν έχω όλη την πίστη, ώστε να μετακινώ βουνά, αλλά δεν έχω αγάπη, δεν είμαι τίποτα· και αν μοιράσω όλα τα υπάρχοντά μου στους φτωχούς, και αν παραδώσω το σώμα μου για να καεί, αλλά δεν έχω αγάπη, σε τίποτα δεν ωφελούμαι. Η αγάπη δεν φθονεί· η αγάπη μακροθυμεί, δείχνει καλοσύνη· η αγάπη δεν καυχιέται, δεν υπερηφανεύεται, δεν ασχημονεί, δεν ζητά το δικό της συμφέρον. Όλα τα πιστεύει, όλα τα ελπίζει, όλα τα υπομένει. Η αγάπη ποτέ δεν εκπίπτει.» Και πάλι: «Τώρα δε μένουν η πίστη, η ελπίδα, η αγάπη, αυτά τα τρία· μεγαλύτερη όμως από αυτά είναι η αγάπη.» «Όλα τα έργα σας ας γίνονται με αγάπη.» «Να ειρηνεύετε, αδελφοί, και ο Θεός της αγάπης και της ειρήνης θα είναι μαζί σας.» «Μέσω της αγάπης να υπηρετείτε ο ένας τον άλλον. Διότι όλος ο νόμος εκπληρώνεται σε έναν λόγο, στο: Θα αγαπήσεις τον πλησίον σου σαν τον εαυτό σου.» «Να γίνεστε μεταξύ σας καλοί, εύσπλαχνοι, συγχωρώντας ο ένας τον άλλον, όπως ακριβώς και ο Θεός συγχώρησε εμάς.