Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΓΑΛΑΤΑΣ 5:18

Έπειτα δε, ο Απόστολος παραδίδει πιο εκτενώς μέσω ποιων φρονημάτων γίνεται κάποιος πνεύμα, γράφοντας άλλοτε μεν: «Ο δε καρπός του Πνεύματος είναι αγάπη, χαρά, ειρήνη, μακροθυμία», και τα εξής· έχοντας πει προηγουμένως: «Εάν δε άγεσθε από το Πνεύμα, δεν είστε υπό τον νόμο»· και αλλού: «Εάν ζούμε με το Πνεύμα, με το Πνεύμα και ας στοιχούμε»· άλλοτε δε: «Έχοντας δε χαρίσματα διάφορα, σύμφωνα με τη χάρη του Θεού που μας δόθηκε, είτε προφητεία, σύμφωνα με την αναλογία της πίστεως, είτε διακονία, παραμένοντας στη διακονία», και τα εξής.

«Αν όμως καθοδηγείστε από το Πνεύμα, δεν είστε πλέον υπό τον νόμον». Αν, λοιπόν, παιδαγωγούμενοι από τα θελήματα του Πνεύματος στην ευσέβεια και στην ορθότητα του βίου καλούμαστε στην ελευθερία, εγκαταλείποντας τη δουλεία του νόμου, άρα το Πνεύμα που έχει τη δύναμη να ελευθερώνει είναι Θεός, και κατέχει δεσποτικό αξίωμα. Διότι το ότι μόνο στον Θεό ανήκει η εξουσία να ελευθερώνει, είναι προφανές από το ότι κανείς δεν μπορεί να αφαιρέσει αμαρτίες εκτός από Αυτόν. Εξίσου και ο ίδιος ο Σωτήρας μας βεβαιώνει λέγοντας: «Αλήθεια, αλήθεια σας λέω, αν δεν σας ελευθερώσει ο Υιός, είστε δούλοι». Επειδή σε ένα δημιούργημα δεν υπάρχει η ικανότητα να το πράττει αυτό, παρά μόνο στον Υιό και κληρονόμο, στον Λόγο που προήλθε από τον Θεό και Πατέρα. Εάν, λοιπόν, ενώ μόνο ο Υιός μας καλεί στην ελευθερία, φαίνεται ότι το Πνεύμα πράττει τούτο, πώς δεν θα ανήκει στην ίδια ουσία με Αυτόν, εφόσον πράττει τα πάντα όπως Εκείνος, με θεοπρεπή εξουσία και δύναμη; Εάν ισχύει αυτό, το Πνεύμα του Χριστού δεν είναι κτίσμα, ούτε δημιούργημα. Διότι τέτοιος ισχυρισμός ενέχει πολλή ασέβεια.

Γι' αυτό λέει: αυτά αντιτίθενται μεταξύ τους, για να μην επιτρέψεις στην ψυχή να πορεύεται στις πονηρές επιθυμίες της. Διότι τα είπε αυτά όπως ακριβώς ένας παιδαγωγός και δάσκαλος που φοβερίζει. Εάν όμως καθοδηγείσθε από το Πνεύμα, δεν είστε υπό τον νόμο.

Διότι ρίζα του φόνου είναι η οργή, και της μοιχείας η περίεργη θέαση των ματιών. Γι' αυτό λέγει: «Αν καθοδηγείσθε από το Πνεύμα, δεν είστε υπό τον νόμο». Εδώ δε, μου φαίνεται ότι έχει διατυπώσει ένα μεγάλο και θαυμαστό εγκώμιο για τον νόμο. Αν όμως ο νόμος επείχε τη θέση του Πνεύματος, σύμφωνα με τη δική του δύναμη, πριν από την επιφοίτηση του Πνεύματος, δεν πρέπει εξαιτίας αυτού να παραμένουμε προσκολλημένοι στον παιδαγωγό. Τότε μεν ευλόγως βρισκόμασταν υπό τον νόμο, ώστε μέσω του φόβου να χαλιναγωγούμε τις επιθυμίες, εφόσον δεν είχε ακόμη φανερωθεί το Πνεύμα. Τώρα όμως που έχει δοθεί η χάρις, η οποία όχι μόνο προστάζει να απέχουμε από αυτές, αλλά και τις μαραίνει, και μας εξυψώνει σε ανώτερη πολιτεία, ποια ανάγκη υπάρχει για τον νόμο; Διότι για εκείνον που κατορθώνει τα ανώτερα από μόνος του, πού υπάρχει ανάγκη παιδαγωγού; Αφού ούτε από δάσκαλο των πρώτων γραμμάτων έχει ανάγκη κάποιος που είναι φιλόσοφος.

Επειδή, ως προς το ότι ο Υιός δύναται από μόνος Του να πράττει αυτά, τα οποία δύναται κατά το βάπτισμα μαζί με τον Πατέρα, όπως επίσης και το Άγιο Πνεύμα, άκουσέ τα αυτά με σαφήνεια. Διότι στους Ιουδαίους έλεγε: «Για να μάθετε ότι ο Υιός του ανθρώπου έχει την εξουσία πάνω στη γη να συγχωρεί αμαρτίες»· και πάλι, «Για να γίνετε υιοί φωτός», και, «Εγώ τους δίνω αιώνια ζωή». Έπειτα, μετά από αυτά λέει: «Για να έχουν ζωή και να την έχουν σε αφθονία». Ας δούμε όμως και το Πνεύμα να πράττει ακριβώς το ίδιο. Πού μπορεί να το δει κανείς αυτό; «Στον καθένα», λέει, «δίνεται η φανέρωση του Πνεύματος για το συμφέρον». Εκείνος λοιπόν που παρέχει αυτά, πολύ περισσότερο συγχωρεί και αμαρτήματα. Και πάλι: «Το Πνεύμα είναι αυτό που ζωοποιεί»· και, «Θα ζωοποιήσει δια του Πνεύματός Του που κατοικεί μέσα σας»· και, «Το Πνεύμα είναι ζωή ένεκα της δικαιοσύνης»· και πάλι, «Εάν όμως οδηγείστε από το Πνεύμα, δεν είστε υπό τον νόμο». «Διότι δεν λάβατε πνεύμα δουλείας ώστε να περιπέσετε πάλι στον φόβο, αλλά λάβατε πνεύμα υιοθεσίας». Και τότε βέβαια, όλα όσα έπρατταν, τα θαυματουργούσαν μετά την έλευση του Πνεύματος.

Η μεν κακία αντιτίθεται στην αρετή· η δε αρετή πάλι εναντιώνεται στην κακία, αναλαμβάνοντας ρόλο παιδαγωγού και μην επιτρέποντάς σας να πορεύεστε σύμφωνα με τις φαύλες επιθυμίες. «Εάν όμως καθοδηγείστε από το Πνεύμα, δεν είστε υπό τον νόμο.

Και του λέει ο Βαρλαάμ: Άκουσε τι πρέπει να κάνεις μετά το βάπτισμα: αφενός να απέχεις από κάθε αμαρτία και από κάθε πάθος, αφετέρου να οικοδομείς πάνω στο θεμέλιο της ορθόδοξης πίστης την εργασία των αρετών, επειδή η πίστη χωρίς τα έργα είναι νεκρή, όπως ακριβώς είναι και τα έργα χωρίς την πίστη. Διότι λέει ο Απόστολος: Να ζείτε σύμφωνα με το Πνεύμα, και δεν θα εκπληρώσετε τις επιθυμίες της σάρκας. Φανερά δε είναι τα έργα της σάρκας, τα οποία είναι: μοιχείες, πορνείες, ακαθαρσίες, ασέλγειες, ειδωλολατρίες, μαγείες, έχθρες, έριδες, ζήλιες, θυμοί, φιλονικίες, διχοστασίες, αιρέσεις, φθόνοι, φόνοι, φιλαργυρίες, λοιδορίες, φιληδονίες, μέθες, κραιπάλες, υπερηφάνειες και τα παρόμοια με αυτά· για τα οποία σας προειδοποιώ, όπως και πρωτύτερα σας είπα, ότι όσοι πράττουν τέτοια δεν θα κληρονομήσουν τη βασιλεία του Θεού. Ο δε καρπός του Πνεύματος είναι αγάπη, χαρά, ειρήνη, μακροθυμία, χρηστότητα, αγαθοσύνη, πίστη, πραότητα, εγκράτεια, αγιασμός ψυχής και σώματος, ταπείνωση της καρδιάς και συντριβή, ελεημοσύνη, αμνησικακία, φιλανθρωπία, αγρυπνία, ακριβής μετάνοια για όλα τα προηγούμενα σφάλματα, δάκρυ κατάνυξης, πένθος τόσο για τις δικές μας αμαρτίες όσο και του πλησίον, και τα παρόμοια με αυτά, τα οποία, σαν κάποιες βαθμίδες και σκάλες που συνέχονται μεταξύ τους και στηρίζονται η μία από την άλλη, ανεβάζουν την ψυχή στον ουρανό.