Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΓΑΛΑΤΑΣ 5:25

Έπειτα δε, ο Απόστολος παραδίδει πιο εκτενώς μέσω ποιων φρονημάτων γίνεται κάποιος πνεύμα, γράφοντας άλλοτε μεν: «Ο δε καρπός του Πνεύματος είναι αγάπη, χαρά, ειρήνη, μακροθυμία», και τα εξής· έχοντας πει προηγουμένως: «Εάν δε άγεσθε από το Πνεύμα, δεν είστε υπό τον νόμο»· και αλλού: «Εάν ζούμε με το Πνεύμα, με το Πνεύμα και ας στοιχούμε»· άλλοτε δε: «Έχοντας δε χαρίσματα διάφορα, σύμφωνα με τη χάρη του Θεού που μας δόθηκε, είτε προφητεία, σύμφωνα με την αναλογία της πίστεως, είτε διακονία, παραμένοντας στη διακονία», και τα εξής.

Διά μέσου αυτών και των παρομοίων, ο Κύριος λέγει ότι όσοι γεννήθηκαν από το πνεύμα γίνονται πνεύμα. Το αυτό επιμαρτυρεί και ο Απόστολος, λέγοντας: «Γι' αυτόν τον λόγο κάμπτω τα γόνατά μου προς τον Πατέρα του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, από τον οποίο κάθε πατριά στον ουρανό και επί της γης λαμβάνει το όνομά της· ώστε να σας δώσει, σύμφωνα με τον πλούτο της δόξας του, να κραταιωθείτε με δύναμη διά του Πνεύματός του στον εσωτερικό άνθρωπο, για να κατοικήσει ο Χριστός». Εάν δε, εφόσον ζούμε κατά το Πνεύμα, πορευόμαστε και σύμφωνα με το Πνεύμα, και έτσι γίνουμε χωρητικοί του Αγίου Πνεύματος, θα μπορέσουμε να ομολογήσουμε τον Χριστό· διότι κανείς δεν δύναται να αποκαλέσει Κύριο τον Ιησού παρά μόνο εν Αγίω Πνεύματι. Έτσι, λοιπόν, ο Κύριος, τόσο διά του εαυτού του όσο και διά του Αποστόλου, δίδαξε ότι όσοι γεννήθηκαν από το πνεύμα, γίνονται πνεύμα.

Επειδή, λοιπόν, εμείς δεν είμαστε σαν εκείνους, αλλά είμαστε φιλόθεοι και πνευματικοί, ας παραστήσουμε τους εαυτούς μας σαν ζωντανούς εκ νεκρών στον Χριστό, ο οποίος πέθανε για εμάς και υπέρ ημών και αναστήθηκε, και όπως μας παραγγέλλει ο θείος Παύλος: «Εάν ζούμε με το Πνεύμα, με το Πνεύμα και ας πορευόμαστε»· χωρίς να παρασυρόμαστε σε αλλόκοτες ηδονές, ούτε σε φθαρτές επιθυμίες, σαν να αποδημούμε προς την αμαρτία ως σε κάποια χώρα που είναι βάραθρο. Απεναντίας, αποβλέποντας στην όμορφη πόλη των αγίων, την επουράνια Ιερουσαλήμ, η οποία είναι μητέρα μας, ας λαμπρύνουμε τη ζωή μας με κάθε επιείκεια και νήψη. Επιπλέον αυτών, με ορθή και ακλόνητη πίστη ας ανταποδώσουμε την τιμή στον Δεσπότη μας, έχοντας κατά νου το γεγραμμένο: «Θα αγαπήσεις Κύριον τον Θεό σου με όλη την ψυχή σου, και με όλη τη δύναμή σου». Προστάζοντάς μας δε να αφιερώνουμε ολόκληρο το μέτρο της αγάπης, χωρίς αυτό να μοιράζεται καθόλου ή να παρασύρεται σε κάτι άλλο, μας παραγγέλλει να τιμούμε με ολοκληρωμένη πίστη, χωρίς καθόλου να δεχόμαστε την ελλιπή και ατελή στην ευσέβεια πίστη, δηλαδή το να αποδίδουμε κάτι από την αγαθή δόξα σε εκείνους που δεν είναι θεοί. Γι' αυτό και προσθέτει λέγοντας: «Δεν θα υπάρχουν για σένα άλλοι θεοί, εκτός από εμένα». Διότι το να ρέπει κανείς εύκολα στην αποστασία και την παρέκκλιση, και το να παρασύρεται εύκολα σε όσα δεν είναι θεμιτά, θα αποτελούσε σαφή απόδειξη απόλυτης μικροψυχίας, και κάνει τον άνθρωπο να φαίνεται καταγέλαστος ακόμη και ανάμεσα σε εκείνους που δεν αξίζουν τίποτα.

Το ποιος θα μπορούσε να είναι από μέρους μας ο τρόπος της αγάπης, θα μας το φωτίσει ο ίδιος ο Κύριος λέγοντας: «Εκείνος που με αγαπά, τηρεί τις εντολές μου». Οι γνήσιοι δε φύλακες της εντολής του Σωτήρα έχουν την ευσέβεια ακέραιη· και, μην ανεχόμενοι την πλεονεξία του διαβόλου, αποτινάσσουν τον ζυγό της αμαρτίας και αποβλέπουν σε ελεύθερη κατάσταση, καταπολεμώντας από τη μια κάθε παράλογη και βδελυρή ηδονή, και νεκρώνοντας από την άλλη τις επιθυμίες της σάρκας με τους κόπους της ασκήσεως. Και θα ακούσεις τον ίδιο τον Παύλο να το βροντοφωνάζει αυτό: «Εκείνοι που ανήκουν στον Ιησού Χριστό, σταύρωσαν τη σάρκα μαζί με τα πάθη και τις επιθυμίες». Επομένως, καθώς θα πω πάλι κάτι που έχω λάβει από τον Παύλο, «Αν ζούμε με το Πνεύμα, με το Πνεύμα και ας πορευόμαστε, νεκρώνοντας τα μέλη τα επί της γης, δηλαδή την πορνεία, την ακαθαρσία, το πάθος, την κακή επιθυμία και την πλεονεξία· προσφέροντας μάλλον τους εαυτούς μας εις οσμήν ευωδίας,» σύμφωνα με όσα έχουν γραφεί, και αφιερώνοντας τη δική μας ζωή ως μια πνευματική θυσία στον φιλάρετο Θεό. Διότι ο καρπός των αγαθών κόπων θα είναι πάντως ένδοξος. Ας μη νομίζει, λοιπόν, κανείς από εμάς ότι θα κατορθώσει το αγαθό χωρίς αγώνα και ότι θα καυχηθεί εναντίον της αμαρτίας χωρίς να δοκιμάσει κανέναν ιδρώτα.

Το ότι δε υπάρχει σώμα ψυχικό και υπάρχει σώμα πνευματικό, δεν σημαίνει ότι άλλο είναι το σώμα το πνευματικό και άλλο το ψυχικό, αλλά το ίδιο είναι ψυχικό και το ίδιο είναι πνευματικό, *. Διότι, όταν είμαστε στον κόσμο και πράττουμε τα φθαρτά έργα της σάρκας, έχουμε σώματα ψυχικά· επειδή δουλεύουμε στην ψυχή μέσα στον κόσμο με άτοπες πράξεις, όπως ακριβώς και εσύ είπες εν μέρει. Όταν όμως αναστηθούμε, δεν υπάρχει πλέον η δουλεία της ψυχής, αλλά η ακολουθία του πνεύματος, έχοντας ήδη από αυτήν τη ζωή τον αρραβώνα μέσω αυτού που έχει ειπωθεί: «αν ζούμε κατά το πνεύμα, κατά το πνεύμα και ας πορευόμαστε· και αν πορευόμαστε κατά το πνεύμα, θανατώνοντας τις πράξεις του σώματος θα ζήσουμε». Διότι δεν υπάρχουν πλέον γάμοι, δεν υπάρχουν πλέον επιθυμίες, ούτε αγώνες για όσους υπόσχονται εγκράτεια, ούτε παραπτώματα ενάντια στην αγνεία, ούτε οι ενέργειες που πράττονται εδώ, αλλά, όπως λέει ο Κύριος, εκείνοι που αξιώθηκαν εκείνης της ανάστασης ούτε νυμφεύονται ούτε παντρεύονται, αλλά είναι σαν άγγελοι. 64. Όπως ακριβώς και ο Ενώχ μετατέθηκε για να μη δει θάνατο, και δεν βρισκόταν πουθενά. Και δεν μετατέθηκε εγκαταλείποντας το σώμα ή μέρος του σώματος. Διότι, αν εγκατέλειπε το σώμα, άρα θα είχε δει τον θάνατο· ενώ αυτός που μετατέθηκε μαζί με το σώμα δεν είδε θάνατο. Διότι εξακολουθεί να υπάρχει σε ζωντανό σώμα, φερόμενος πνευματικά και όχι ψυχικά εξαιτίας της μετάθεσής του, καίτοι βρίσκεται σε σώμα πνευματικό.

Θεωρώντας ότι η ευσέβεια δεν συνίσταται στο να μιλά κανείς συχνά για τον Θεό, αλλά στο να σιωπά τις περισσότερες φορές· διότι η γλώσσα αποτελεί ολίσθημα για τους ανθρώπους όταν δεν κυβερνάται από τον ορθό λόγο· και θεωρώντας πάντοτε την ακοή πιο ακίνδυνη από την ομιλία, ώστε με μεγαλύτερη ευχαρίστηση να μαθαίνουν κάτι για τον Θεό παρά να διδάσκουν· παραχωρώντας την ακριβέστερη εξέταση αυτών των ζητημάτων στους οικονόμους του λόγου· ενώ οι ίδιοι εκδηλώνουν την ευσέβειά τους λίγο με τα λόγια, αλλά περισσότερο με τα έργα, και αποδεικνύουν την αγάπη τους προς Αυτόν περισσότερο με την τήρηση των νόμων παρά με τον θαυμασμό προς τον Νομοθέτη, αποφεύγοντας την κακία, επιδιώκοντας την αρετή, ζώντας κατά το Πνεύμα, πορευόμενοι κατά το Πνεύμα, αντλώντας τη γνώση μέσω αυτού, εποικοδομώντας πάνω στο θεμέλιο της πίστεως όχι ξύλα, ούτε χόρτα, ούτε καλαμιές, ύλη δηλαδή αδύναμη και εύκολα αναλώσιμη, όταν τα έργα μας πρόκειται να κριθούν ή να καθαριστούν με το πυρ· αλλά χρυσό, άργυρο, πολύτιμους λίθους, τα οποία παραμένουν και αντέχουν.

Αλλά, ενώ στο προηγούμενο χωρίο την ονόμασε πλησίον, εδώ την αναγνωρίζει από την όψη των ματιών της· διότι «τα μάτια σου», λέει, «είναι περιστέρια». Διότι προηγουμένως, όταν παρομοιάστηκε με τη φοράδα, ο έπαινος αναφερόταν στα σαγόνια και στον τράχηλο, ενώ τώρα, που φανερώθηκε η δική της ιδιαίτερη ομορφιά, εγκωμιάζεται η χάρη των ματιών της. Και ο έπαινος των ματιών έγκειται στο ότι τα μάτια είναι περιστέρια· πράγμα το οποίο νομίζω πως φανερώνει το εξής νόημα: επειδή στις καθαρές κόρες των ματιών καθρεφτίζονται τα πρόσωπα εκείνων που τα ατενίζουν (διότι οι ειδήμονες στη φυσιολογία αυτών των πραγμάτων λένε ότι ο οφθαλμός, δεχόμενος τις προσπτώσεις των ειδώλων που απορρέουν από τα ορατά αντικείμενα, ενεργοποιεί με αυτόν τον τρόπο την όραση), για τον λόγο αυτόν αποτελεί έπαινο της ομορφιάς των ματιών το να αντανακλάται στις κόρες τους η μορφή του περιστεριού. Διότι, σε ό,τι κάποιος προσηλώσει το βλέμμα του, αυτού το ομοίωμα δέχεται μέσα του. Επειδή, λοιπόν, εκείνος που δεν βλέπει πλέον προς τη σάρκα και το αίμα, στρέφει το βλέμμα του προς τον πνευματικό βίο, όπως λέει ο απόστολος, ζώντας κατά το Πνεύμα και πορευόμενος κατά το Πνεύμα, και θανατώνοντας τις πράξεις του σώματος διά του Πνεύματος, και γινόμενος εξ ολοκλήρου πνευματικός, ούτε ψυχικός ούτε σαρκικός, για τον λόγο αυτόν μαρτυρείται για την ψυχή που έχει απαλλαγεί από τη σωματική προσκόλληση ότι έχει τη μορφή του περιστεριού στα μάτια της, δηλαδή ότι ο χαρακτήρας της πνευματικής ζωής ακτινοβολεί στο διορατικό μέρος της ψυχής.

Γι' αυτόν τον λόγο, ως προς την τοπική τους θέση βρίσκονται ψηλότερα από όλα τα αισθητήρια, έχοντας τοποθετηθεί εκεί από τη φύση για την καθοδήγηση ολόκληρου του σώματος. Όταν, λοιπόν, ακούμε την Αγία Γραφή να ονομάζει κατ' αυτόν τον τρόπο τους καθοδηγητές της αλήθειας, εκ των οποίων άλλος μεν λεγόταν «βλέπων», άλλος «ορών» και άλλος «σκοπός», έχοντας λάβει αυτές τις ονομασίες από τον Θεό μέσω της προφητείας, οδηγούμαστε μέσω αυτών στο συμπέρασμα ότι εδώ ονομάζονται «οφθαλμοί» εκείνοι που έχουν ταχθεί να επιβλέπουν, να επισκοπούν και να παρατηρούν. Διδασκόμαστε, εξάλλου, ότι το θαυμαστό γνώρισμά τους αποδίδεται μέσω μιας συγκριτικής ομοιότητας, καθώς η αντιπαραβολή με το ανώτερο περιγράφει την ομορφιά τους· διότι λέει: «Οι οφθαλμοί του είναι ως περιστερές». Και πράγματι, ωραίος έπαινος για τέτοιους οφθαλμούς είναι η ακακία, την οποία κατορθώνουν όσοι δεν μολύνονται πλέον από τον σαρκικό βίο, αλλά ζουν και πορεύονται σύμφωνα με το Πνεύμα. Διότι ο πνευματικός και άυλος βίος χαρακτηρίζεται από τη μορφή της περιστεράς, επειδή και το ίδιο το Άγιο Πνεύμα θεάθηκε κατ' αυτόν τον τρόπο από τον Ιωάννη, να κατεβαίνει πετώντας από τους ουρανούς πάνω στα ύδατα. Επομένως, εκείνος που έχει ταχθεί από τον Θεό στη θέση του οφθαλμού για το σώμα της Εκκλησίας, εάν πρόκειται να επισκοπεί, να παρατηρεί και να επιβλέπει με καθαρότητα, οφείλει να αποπλύνει με το ύδωρ κάθε ρύπο που προέρχεται από την κακία. Και δεν υπάρχει μόνο ένα ύδωρ ικανό να καθαρίσει τους οφθαλμούς, αλλά, όπως λέει, τα πληρώματα τέτοιων υδάτων είναι πολλά.

«Αυτό το Πνεύμα», λέει, «συμμαρτυρεί στο πνεύμα μας», και «Κανείς δεν γνωρίζει τα του ανθρώπου, παρά μόνο το πνεύμα που είναι μέσα του», και «Το γράμμα αποκτέννει, ενώ το πνεύμα ζωοποιεί», και «Αν με το πνεύμα θανατώνετε τις πράξεις του σώματος, θα ζήσετε», και «Αν ζούμε με το πνεύμα, με το πνεύμα και να πορευόμαστε». Και ποιος θα μπορούσε να απαριθμήσει τις φράσεις του Αποστόλου περί αυτού, στις οποίες πουθενά δεν βρίσκουμε να υποδηλώνεται η ουσία μέσω αυτής της λέξης. Διότι εκείνος που λέει ότι «Αυτό το Πνεύμα συμμαρτυρεί στο πνεύμα μας», δεν υποδεικνύει τίποτα άλλο παρά το Άγιο Πνεύμα το οποίο εισέρχεται στη διάνοια των πιστών· επειδή, βεβαίως, σε πολλά σημεία των λόγων του ονομάζει πνεύμα και τον νου, ο οποίος, όταν δεχθεί την κοινωνία του Πνεύματος, παρέχει σε όσους τη δέχθηκαν το αξίωμα της υιοθεσίας. Επίσης, στο χωρίο «Κανείς δεν γνωρίζει τα του ανθρώπου, παρά μόνο το πνεύμα που είναι μέσα του», αν ο «άνθρωπος» λέγεται ως προς την ουσία και το «πνεύμα» ομοίως, από τα λεγόμενα συνάγεται το συμπέρασμα ότι ο άνθρωπος αποτελείται από δύο ουσίες. Εκείνος, εξάλλου, που λέει ότι το γράμμα αποκτέννει ενώ το πνεύμα ζωοποιεί, δεν κατανοώ πώς αντιδιαστέλλει κάποια ουσία προς το γράμμα. Ή πάλι, πώς νομίζει αυτός ότι, όταν ο Παύλος λέει πως πρέπει με το πνεύμα να νεκρώνουμε τις πράξεις του σώματος, ανάγει τη σημασία της λέξης «πνεύμα» στην ουσία; Όσο για το να ζούμε με το πνεύμα και να πορευόμαστε με το πνεύμα, αυτό θα ήταν εντελώς εκτός λογικής, αν η σημασία της λέξης «πνεύμα» αναφερόταν στην ουσία.

Διότι και οι επιθυμίες, έστω και αν ενοχλούν, μαίνονται μάταια· επειδή, λοιπόν, τόση είναι η ισχύς του Πνεύματος, με αυτό ας ζούμε, σε αυτό ας αρκούμαστε. Αυτό άλλωστε προσθέτει και ο ίδιος λέγοντας: Ας ζούμε, λοιπόν, κατά το Πνεύμα, και στο Πνεύμα ας στοιχούμε, πολιτευόμενοι σύμφωνα με τους δικούς του νόμους. Διότι αυτό σημαίνει το «Ας στοιχούμε»· δηλαδή, ας αρκεστούμε στη δύναμη του Πνεύματος και ας μην επιζητούμε την προσθήκη που προέρχεται από τον Νόμο. Έπειτα, αποδεικνύοντας ότι εκείνοι που εισάγουν την περιτομή το πράττουν αυτό από φιλοδοξία, λέει: Ας μη γινόμαστε κενόδοξοι, πράγμα το οποίο αποτελεί την αιτία όλων των κακών, προκαλώντας ο ένας τον άλλον και φθονώντας ο ένας τον άλλον. Διότι από την κενοδοξία γεννιέται ο φθόνος, και από τον φθόνο αυτά τα αναρίθμητα κακά.

Βλέπεις ότι εδώ δεν εννοεί τη σάρκα, αλλά τον γεώδη λογισμό. Διότι οι έχθρες, και οι ζηλοτυπίες, και οι αιρέσεις, πώς θα μπορούσαν να προέρχονται από τη σάρκα; «Εκείνοι δε που ανήκουν στον Ιησού Χριστό, σταύρωσαν τη σάρκα μαζί με τα πάθη και τις επιθυμίες.» Ονομάζοντας πάλι εδώ σάρκα τις πονηρές πράξεις. «Εάν ζούμε με το Πνεύμα, σύμφωνα με το Πνεύμα και ας στοιχούμε.» Ας πολιτευόμαστε σύμφωνα με τους δικούς Του νόμους. Διότι αυτό σημαίνει το «ας στοιχούμε». Λέει λοιπόν: Ας αρκεστούμε στη δύναμη του Πνεύματος, και ας μην αναζητούμε την προσθήκη του νόμου. «Ας μη γινόμαστε κενόδοξοι.» Δείχνει ότι εκείνοι που εισάγουν την περιτομή, το κάνουν αυτό από φιλοδοξία. «Προκαλώντας ο ένας τον άλλον.» Δηλαδή σε φιλονικίες και έριδες. «Φθονώντας ο ένας τον άλλον.» Διότι από την κενοδοξία προέρχεται ο φθόνος.

Και φανερώνεται ότι είστε επιστολή του Χριστού, η οποία διακονήθηκε από εμάς, γραμμένη όχι με μελάνι, αλλά με το Πνεύμα του ζωντανού Θεού, όχι σε πέτρινες πλάκες, αλλά σε σάρκινες πλάκες της καρδιάς. Και «όταν όμως επιστρέψει προς τον Κύριο, αφαιρείται το κάλυμμα· ο δε Κύριος είναι το Πνεύμα· και όπου υπάρχει το Πνεύμα του Κυρίου, εκεί υπάρχει ελευθερία· και όλοι εμείς, με ανακαλυμμένο πρόσωπο, αντικατοπτρίζοντας τη δόξα του Κυρίου, μεταμορφωνόμαστε στην ίδια εικόνα, από δόξα σε δόξα, όπως ακριβώς ενεργεί ο Κύριος, που είναι Πνεύμα». Και, «με μακροθυμία, με χρηστότητα, με Πνεύμα Άγιο, με αγάπη ανυπόκριτη». Και στην προς Γαλάτας: «Αυτό μόνο θέλω να μάθω από εσάς: από τα έργα του νόμου λάβατε το Πνεύμα, ή από την ακοή της πίστεως;». Και, «για να έλθει η ευλογία του Αβραάμ δια του Ιησού Χριστού, ώστε να λάβουμε την ευλογία του Πνεύματος μέσω της πίστεως». Και, «ο καρπός του Πνεύματος είναι αγάπη, χαρά, ειρήνη» και τα εξής. Και, «εάν ζούμε με το Πνεύμα, με το Πνεύμα και ας πορευόμαστε». Και στην προς Εφεσίους: «και ερχόμενος ευαγγελίστηκε ειρήνη σε εσάς, σε όσους ήταν μακριά και σε όσους ήταν κοντά· διότι μέσω αυτού έχουμε την προσαγωγή και οι δύο, με ένα Πνεύμα, προς τον Πατέρα». Και, «μη λυπείτε το Πνεύμα το Άγιο του Θεού, με το οποίο σφραγιστήκατε για την ημέρα της απολυτρώσεως». Και, «επιδιώκοντας με σπουδή να τηρείτε την ενότητα του Πνεύματος μέσω του συνδέσμου της ειρήνης».