Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΓΑΛΑΤΑΣ 6:16

Ιδού, πώς τον όρο, τον σκοπό και τον κανόνα της ευσέβειας και της τελειότητας καθιστά σε όλους φανερό με πολλούς τρόπους, ευχόμενος να φθάσουν όλοι οι μαθητές του σε αυτόν. Διότι πάλι σε άλλο σημείο, ο ίδιος δείχνοντας την καινότητα που συντελείται εν Χριστώ και την ανώτερη μεταβολή για όσους πιστεύουν και αγαπούν τον Κύριο, λέει: ούτε η περιτομή είναι κάτι, ούτε η ακροβυστία, αλλά η καινή κτίση. Και όσοι ακολουθήσουν αυτόν τον κανόνα, ειρήνη και έλεος ας είναι σε αυτούς, και στον Ισραήλ του Θεού. Και πάλι: αν κάποιος είναι εν Χριστώ, είναι καινή κτίση· τα παλαιά παρήλθαν. Με μία φράση, την καινή κτίση, κατέστησε φανερό τον αποστολικό κανόνα. Η δε καινή κτίση τι άλλο σημαίνει, παρά, καθώς λέει αλλού ο ίδιος, για να παραστήσει ο ίδιος στον εαυτό του ένδοξη την Εκκλησία, χωρίς να έχει σπίλο ή ρυτίδα ή κάτι από αυτά, αλλά για να είναι αγία και άμωμη, δηλαδή την απόλυτη καθαρότητα από το αίσχος, που είναι η απαλλαγή από τα πάθη, και την πλήρη, άρρητη και μυστική κοινωνία της θείας δυνάμεως του Πνεύματος που ενεργείται εν αγιασμώ στις καρδιές των Αγίων, οι οποίοι αξιώνονται μια νέα, υπερφυσική, πνευματική απόλαυση των αρετών;

Μέχρις εδώ, αγαπητοί αδελφοί, αναγκάστηκε να φθάσει η μικρότητά μας και η ασθενής δύναμη της διανοίας μας, εφόσον η δική σας καλοκαγαθία μάς προέτρεψε, αν και ανίκανους, να εκφραστούμε πέρα από το δικό μας μέτρο, με αποτέλεσμα να έχουμε ανάγκη βοηθείας καθώς επεκτεινόμαστε· αλλά τα πάντα τα γνωρίζει ο εν ουρανώ πιστός. Ειρήνη, όμως, σε καθέναν που ακολουθεί τον κανόνα τούτο της αληθινής και ορθοδόξου αυτής πίστεως, καθώς και στον Ισραήλ του Θεού. Ασπασθείτε όλους τους αγίους εν Κυρίω. Σας ασπάζονται οι δούλοι του Κυρίου, και προπάντων εγώ ο Ανατόλιος, που έγραψα αυτό το βιβλίο της πραγματείας που επονομάζεται «Αγκυρωτός», και εύχομαι να υγιαίνετε εν Κυρίω.

Μην θεωρήσεις, λοιπόν, εξαιτίας της πλούσιας και άφθονης χάριτος του Πνεύματος, ότι δεν χρειάζεσαι πλέον τίποτα για την τελείωση και επαναπαυθείς στα δωρήματά Του· αλλά όταν έλθει σε εσένα ο πλούτος εκείνης της δωρεάς, τότε να γίνεις πτωχός στο φρόνημα, ταπεινούμενος διαρκώς και προσδοκώντας στην ψυχή σου την αγάπη ως κάποιο θεμέλιο του θησαυρού της χάριτος, αγωνιζόμενος ενάντια σε κάθε πάθος, μέχρις ότου φθάσεις στο ύψιστο σημείο του σκοπού της ευσέβειας. Στο σημείο αυτό έφθασε και ο ίδιος ο Απόστολος και αναβιβάζει τους μαθητές διά της προσευχής και της διδασκαλίας, υποδεικνύοντας σε όσους αγαπούν τον Κύριο την προς το καλύτερο μεταβολή και χάρη διά της αγάπης, λέγοντας: «Διότι ούτε η περιτομή έχει κάποια αξία ούτε η ακροβυστία, αλλά η νέα κτίση· και σε όσους συμμορφώνονται με τον κανόνα αυτόν, ας είναι ειρήνη επάνω τους και έλεος, και επάνω στον Ισραήλ του Θεού». Και πάλι: «Εάν κάποιος είναι εν Χριστώ, είναι νέα κτίση· τα παλαιά παρήλθαν». Το «νέα κτίση» αποτελεί αποστολικό κανόνα· και είναι αυτός τον οποίο ο ίδιος σε άλλο σημείο δήλωσε σαφώς λέγοντας: «Για να παρουσιάσει ο ίδιος στον εαυτό του την Εκκλησία ένδοξη, χωρίς να έχει σπίλο ή ρυτίδα ή κάτι από τα παρόμοια, αλλά για να είναι αγία και άμωμη». Ονόμασε «νέα κτίση» την ενοίκηση του Αγίου Πνεύματος σε μια καθαρή και άμωμη ψυχή, η οποία έχει απαλλαγεί από κάθε κακία, πονηρία και αισχύνη.

Και όσοι συμμορφωθούν με αυτόν τον κανόνα, ειρήνη και έλεος ας έλθει σε αυτούς, και στον Ισραήλ του Θεού. Είδες τη δύναμη του σταυρού, σε πόσο μεγάλο ύψος τον ανέβασε; Διότι όχι μόνο του νέκρωσε όλα τα πράγματα του κόσμου, αλλά και τον κατέστησε πολύ ανώτερο από την παλαιά πολιτεία. Τι μπορεί να συγκριθεί με αυτήν τη δύναμη; Διότι αυτόν που σφαζόταν και έσφαζε άλλους για χάρη αυτής της περιτομής, αυτόν έπεισε ο σταυρός να την εγκαταλείψει, θεωρώντας την ίση με την ακροβυστία, και να αναζητά πράγματα πρωτόγνωρα και παράδοξα, ανώτερα από τους ουρανούς. Διότι αποκαλεί νέα κτίση αυτόν τον δικό σας τρόπο ζωής, τόσο εξαιτίας όσων έχουν γίνει, όσο και εξαιτίας όσων πρόκειται να γίνουν. Εξαιτίας μεν όσων έχουν γίνει, επειδή η ψυχή μας, έχοντας παλιώσει μέσα στο γήρας της αμαρτίας, ανανεώθηκε με μιας μέσω του βαπτίσματος, σαν να δημιουργήθηκε ξανά από την αρχή· γι' αυτό και απαιτείται από εμάς νέα και ουράνια πολιτεία. Εξαιτίας δε όσων πρόκειται να γίνουν, επειδή και ο ουρανός και η γη και ολόκληρη η κτίση θα μεταβεί στην αφθαρσία μαζί με τα δικά μας σώματα. Μη μου μιλάς, λοιπόν, λέει, για την περιτομή, η οποία δεν έχει πια καμία απολύτως δύναμη· διότι πώς θα έχει πλέον σημασία αυτή, όταν τα πάντα έχουν μεταβληθεί σε τέτοιο βαθμό; Αντιθέτως, να αναζητάς τα νέα πράγματα της χάριτος.

Αυτά, λέει, έχουν γίνει νεκρά για εμένα, τα τόσο λαμπρά και μεγάλα. «Και εγώ για τον κόσμο». Ομιλεί για διπλή νέκρωση, ότι δηλαδή και εκείνα είναι νεκρά για εμένα, και εγώ για εκείνα, και ούτε αυτά μπορούν να με εξοντώσουν και να με καθυποτάξουν· διότι είναι οριστικά νεκρά· ούτε εγώ μπορώ να τα επιθυμήσω· διότι και εγώ είμαι νεκρός γι' αυτά. «Διότι εν Χριστώ Ιησού ούτε η περιτομή έχει καμία ισχύ, ούτε η ακροβυστία, αλλά η νέα κτίση». Βλέπε πόση δύναμη του σταυρού κηρύττει· διότι όχι μόνο νέκρωσε μέσα του όλα τα πράγματα του κόσμου, αλλά και τον κατέστησε πολύ ανώτερο από την παλαιά πολιτεία. Και ονομάζει νέα κτίση αυτήν που δίνεται διαμέσου της πίστεως. «Και όσοι βαδίσουν σύμφωνα με αυτόν τον κανόνα, ειρήνη σε αυτούς και έλεος, και στον Ισραήλ του Θεού». Όσοι τα επιδιώκουν αυτά, λέει, αυτοί είναι που απολαμβάνουν και την ειρήνη και τη φιλανθρωπία, και οι οποίοι θα ονομάζονταν κυριολεκτικά με το όνομα του Ισραήλ. «Στο εξής, ας μην μου προκαλεί κανείς κόπους». Εδώ τα λέει αυτά όχι επειδή έχει κουραστεί, ούτε επειδή έχει αποθαρρυνθεί, αλλά για να ανακόψει τη ράθυμη νοοτροπία τους, να τους εμβάλει σε μεγαλύτερο φόβο, να στερεώσει τους νόμους που έχουν τεθεί από τον ίδιο και να μην τους επιτρέπει να τους κλονίζουν διαρκώς. «Διότι εγώ βαστάζω στο σώμα μου τα στίγματα του Κυρίου Ιησού». Πιο λαμπρά, λέει, από κάθε λόγο και από κάθε φωνή, απολογούμαι μέσω των στιγμάτων προς εκείνους που ισχυρίζονται ότι υποκρίνομαι στο δόγμα και ότι μιλώ από ανθρωπαρέσκεια.

Ακόμη, στην ίδια επιστολή *** «οι κακές συναναστροφές φθείρουν τα καλά ήθη». Και μάλιστα στην προς Γαλάτας επιστολή χρησιμοποιεί από τα απόκρυφα του Μωυσή τη φράση που λέει: «ούτε η περιτομή έχει κάποια ισχύ ούτε η ακροβυστία, αλλά η καινή κτίση· και όσοι συμμορφώνονται με αυτόν τον κανόνα, ας είναι ειρήνη και έλεος σε αυτούς και στον Ισραήλ του Θεού». Αλλά και στην προς Εφεσίους επιστολή, από τα λεγόμενα απόκρυφα του Ιερεμία: «ξύπνα εσύ που κοιμάσαι και αναστήσου από τους νεκρούς, και θα σε φωτίσει ο Χριστός». Επίσης, στην προς Τίτον επιστολή παραθέτει τον χρησμό του Κρητικού μάντη Επιμενίδη, τον οποίο μνημονεύει και ο Καλλίμαχος στη δική του ποίηση: «Είπε κάποιος δικός τους προφήτης: “Οι Κρήτες είναι πάντοτε ψεύτες, κακά θηρία, κοιλιές οκνηρές”· η μαρτυρία αυτή είναι αληθινή».

Ιδού πώς τον όρο, τον σκοπό και τον κανόνα της ευσέβειας και της τελειότητας τον καθιστά φανερό σε όλους με πολλά λόγια, ευχόμενος για τους δικούς του μαθητές να φθάσουν όλοι σε αυτόν. Διότι πάλι ο ίδιος σε άλλο σημείο, δείχνοντας την ανακαίνιση και τη μεταβολή που γίνεται εν Χριστώ στους πιστούς και σε όσους αγαπούν τον Κύριο, λέει: «Διότι ούτε η περιτομή έχει κάποια ισχύ ούτε η ακροβυστία, αλλά η νέα κτίση. Και όσοι ακολουθούν αυτόν τον κανόνα, ας είναι ειρήνη και έλεος σε αυτούς, και στον Ισραήλ του Θεού». Και πάλι: «Εάν κάποιος είναι εν Χριστώ, είναι νέα κτίση· τα παλαιά παρήλθαν». Με μία φράση, τη «νέα κτίση», κατέστησε φανερό τον αποστολικό κανόνα. Η δε νέα κτίση, τι άλλο είναι παρά, καθώς ο ίδιος αλλού λέει: «Για να παρουσιάσει ο ίδιος στον εαυτό του την Εκκλησία ένδοξη, χωρίς να έχει σπίλο ή ρυτίδα ή κάτι από αυτά, αλλά για να είναι αγία και άμωμη», την απόλυτη καθαρότητα από το αίσχος, που είναι η απόλυτη απαλλαγή από τα πάθη, και την πλήρη, άρρητη και μυστική κοινωνία της θείας δυνάμεως του Πνεύματος εν αγιασμώ, η οποία ενεργείται στις καρδιές των αγίων, οι οποίοι έχουν αξιωθεί μιας νεότερης, υπέρ φύσιν και πνευματικής απόλαυσης μέσα από τις αρετές. Αυτήν δίδαξε ο απόστολος ότι είναι η εν Χριστώ νέα κτίση. Αλλά και το «Καθαρίστε την παλαιά ζύμη, για να είστε νέο φύραμα» και το «Ας εορτάζουμε όχι με παλαιά ζύμη, αλλά με άζυμα ειλικρίνειας και αλήθειας», τον ίδιο σκοπό φανερώνει.

Όποιος λοιπόν αξιώθηκε να δει έστω και λίγο τον Θεό στην απρόσιτη δόξα του άπειρου και θείου φωτός του, με τον τρόπο που προαναφέραμε, δεν θα έχει ανάγκη από διδασκαλία άλλου. Διότι τον έχει ολόκληρο μέσα του να κατοικεί και να κινείται και να μιλά και να τον μυσταγωγεί στα κρυμμένα μυστήριά του, σύμφωνα με το ιερότατο λόγιο που ειπώθηκε από τον ίδιο: «Το μυστήριό μου», λέει, «ανήκει σε εμένα και στους δικούς μου». Με άλλον τρόπο είναι αδύνατον να τον δει κανείς, παρά μόνο μέσα από την ακριβή τήρηση των εντολών του, η οποία δεν θα φθείρεται δηλαδή από την αμέλεια και την περιφρόνηση της εφαρμογής τους σε τίποτα και με κανέναν τρόπο, αλλά θα διατηρείται και θα εφαρμόζεται με επιμέλεια και ζήλο. Επομένως, «και όσοι ακολουθήσουν αυτόν τον κανόνα» «δεν θα βρεθούν μακριά από τη βασιλεία των ουρανών», αλλά σε αναλογία με τον ζήλο και την με προθυμία και χαρά εφαρμογή τους, είτε συντομότερα είτε αργότερα, περισσότερο ή λιγότερο, θα λάβουν τον μισθό της θεοπτίας και θα γίνουν κοινωνοί της θείας φύσης και θα ονομαστούν θεοί κατά χάριν και υιοί Θεού εν Χριστώ Ιησού τω Κυρίω ημών, στον οποίο ανήκει η δόξα και η εξουσία, μαζί με τον Πατέρα και το πανάγιο Πνεύμα, νυν και αεί και εις τους αιώνας των αιώνων αμήν.

Τι άλλο λοιπόν ήταν αυτό παρά εκείνο που συνέβη στον προηγούμενο διωγμό; Ο ιερός πατριάρχης καθαιρέθηκε, εξορίστηκε, περιορίστηκε σε απόκρυφο τόπο· υπήρξε χριστομάχος σφετεριστής του θρόνου, σύνοδος αρνητών, αναθεματισμός της αγίας συνόδου της Νικαίας, ανακήρυξη της παλαιάς αντίχριστης, εξορίες των αγίων επισκόπων και ηγουμένων, μοναχών και μοναζουσών· αίματα που χύθηκαν, πρόωροι θάνατοι, φυλακίσεις, θάνατοι από ασιτία, λεηλασίες· και το πιο φοβερό από όσα βλέπει και ακούει κανείς, η σεπτή εικόνα του Χριστού, της Θεοτόκου και όλων των αγίων να υβρίζεται και να καταπατείται, και οι ναοί και τα θυσιαστήρια να ερειπώνονται, τα άγια να βεβηλώνονται και να παραδίδονται στη φωτιά. Εφόσον αυτά έχουν έτσι, δεν είναι άραγε αρνησίχριστος, έκθετος και ανόσιος καθένας που κοινώνησε, δηλαδή που μετέλαβε από τον δηλητηριώδη άρτο, εκτός αν αποκατασταθεί μέσω της μετάνοιας; Αυτή είναι η αλήθεια και για αυτήν θανατώθηκαν οι μάρτυρες και υπέμειναν τα πάντα όσοι αντιστάθηκαν. Και αν κάποιος ακολουθεί αυτόν τον κανόνα, όπως λέει ο απόστολος, ειρήνη και έλεος ας είναι σε αυτόν και στον Ισραήλ του Θεού. Διότι, τα σχετικά με τον Διάνιο και τον πατέρα του Θεολόγου, ή οτιδήποτε άλλο παρόμοιο, αποτέλεσαν απάτη μέσω ενός περίτεχνου εγγράφου που μηχανεύτηκαν οι αιρετικοί, καθώς εκείνοι οι άγιοι εξαπατήθηκαν λόγω της απλότητάς τους και δεν υπέγραψαν από κάποιον φόβο (μη γένοιτο). Γι' αυτό ακριβώς, μόλις αντιλήφθηκαν τον δόλο, αμέσως προέβησαν σε ανάκληση και θαρραλέα απολογία.