Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΓΑΛΑΤΑΣ 6:3

Αλλά ίσως πει κάποιος από τους πιο αμελείς: λυπάμαι, που μου συνέβη αυτό μετά από τόσους κόπους. Αυτό σε λυπεί, δούλε του Κυρίου; Από αυτό, λοιπόν, γνώρισε τον εαυτό σου. Εάν όντως μετά από τόσα χρόνια είχες νικήσει τα πάθη, θα χαιρόσουν όταν θα ερχόταν η ατιμία και δεν θα υπερηφανευόσουν όταν θα λάμβανες δόξα. Διότι, εάν κάποιος νομίζει ότι είναι κάτι, ενώ δεν είναι τίποτα, εξαπατά τον εαυτό του. Η δοκιμή του κυβερνήτη φαίνεται την ώρα της τρικυμίας. Διότι αυτός που καυχιέται και λέει: έχω τόσα χρόνια στον μοναχικό βίο, χωρίς όμως να έχει επιδείξει τα έργα της υποσχέσεώς του, ούτε να έχει ενστερνιστεί τους τρόπους του σεμνού βίου, αυτός περιφέρει εργαλεία, των οποίων την τέχνη δεν έχει ακόμη μάθει.

Γιατί, λοιπόν, προκαλούμε στον εαυτό μας την ελαφρότητα και την αφροσύνη, εφόσον ο Απόστολος λέει: «αν κάποιος νομίζει ότι είναι κάτι, ενώ δεν είναι τίποτα, εξαπατά τον εαυτό του· ας δοκιμάζει ο καθένας το δικό του έργο, και τότε θα έχει το καύχημα μόνο για τον εαυτό του, και όχι σε σχέση με τον άλλον»; Γιατί, λοιπόν, εξαπατούμε τους εαυτούς μας, υπερηφανευόμενοι ο ένας απέναντι στον άλλον, επειδή είμαστε ένδοξοι κατά κόσμον, περιφρονώντας τους πιο ταπεινούς; Διότι βρίσκουμε τον Κύριο να διδάσκει, ότι τα υψηλά στους ανθρώπους είναι βδελυρά ενώπιον του Θεού. Αλλά μήπως υπερηφανευόμαστε ως εγκρατείς εις βάρος των πιο αδύναμων; Πάλι ελεγχόμαστε από τον Απόστολο που λέει: «διότι δεν είναι δόκιμος εκείνος που συνιστά τον εαυτό του, αλλά εκείνος τον οποίο συνιστά ο Κύριος». Αλλά μήπως, επειδή κοπιάζουμε υπερβολικά στη διακονία, υπερηφανευόμαστε εις βάρος εκείνων που ησυχάζουν; Όμως βρίσκουμε τον Κύριο να επαινεί περισσότερο τη Μαρία, διότι εξέλεξε την αγαθή μερίδα. Αλλά μήπως ως ησυχαστές υπερηφανευόμαστε εναντίον εκείνων που περισπώνται στη διακονία; Βρίσκουμε πάλι τον Κύριο να διδάσκει και να λέει: «δεν ήλθα για να διακονηθώ, αλλά για να διακονήσω και να δώσω την ψυχή μου λύτρο για πολλούς». Ώστε πρέπει να αποφεύγουμε παντελώς την υψηλοφροσύνη. Αλλά μήπως υπερηφανευόμαστε επειδή καθόμαστε σε έρημο τόπο και σε ασβεστωμένα κελλιά;

Όσα έλεγαν πριν από το βάπτισμα, τα ίδια και τώρα αναφέρουν για αυτόν, με τα ίδια ονόματα τον αποκαλούν πλεονέκτη, επιθυμητή των ξένων, κάποιον που απολαμβάνει μέσα από τις ανθρώπινες συμφορές. Εκείνος, λοιπόν, που βρίσκεται στα ίδια, και έπειτα διατυμπανίζει για τον εαυτό του την αλλαγή προς το καλύτερο μέσω του βαπτίσματος, ας ακούσει τη φωνή του Παύλου που λέει: «Αν κάποιος νομίζει ότι είναι κάτι, ενώ δεν είναι τίποτα, εξαπατά τον εαυτό του». Διότι αυτό που δεν έχεις γίνει, δεν είσαι. Όσοι Τον δέχθηκαν, λέει το ευαγγέλιο για όσους αναγεννήθηκαν, σε αυτούς έδωσε την εξουσία να γίνουν τέκνα Θεού. Το τέκνο που γεννιέται από κάποιον είναι εξάπαντος ομογενές με εκείνον που το γέννησε. Αν, λοιπόν, δέχθηκες τον Θεό και έγινες τέκνο Θεού, δείξε μέσα από την προαίρεσή σου και τον Θεό που βρίσκεται μέσα σου, δείξε στον εαυτό σου εκείνον που σε γέννησε. Με βάση τα γνωρίσματα από τα οποία γνωρίζουμε τον Θεό, μέσα από αυτά αρμόζει να φανερωθεί η οικειότητα προς τον Θεό εκείνου που έχει γίνει υιός Θεού. Εκείνος ανοίγει το χέρι Του και χορταίνει κάθε ζωντανό πλάσμα με την ευδοκία Του, παραβλέπει τις ανομίες, μετανοεί για τις συμφορές· ο Κύριος είναι αγαθός προς όλους, χωρίς να επιφέρει την οργή Του καθημερινά· ευθύς είναι ο Κύριος ο Θεός, και δεν υπάρχει αδικία σε Αυτόν, και όλα τα παρόμοια που διδασκόμαστε σποραδικά από την Αγία Γραφή. Εάν βρίσκεσαι μέσα σε αυτά, αληθινά έγινες τέκνο Θεού· εάν όμως επιμένεις στα γνωρίσματα της κακίας, μάταια διατυμπανίζεις για τον εαυτό σου την άνωθεν γέννηση.

Ποια είναι λοιπόν η αιτία που εισήλθε η βασίλισσα και έκανε μνεία για τον Δανιήλ; Διότι όλοι οι μεγιστάνες και οι φίλοι του βασιλιά δεν τον γνώριζαν; Ή μήπως δεν έμαθαν τα όσα συνέβησαν επί Ναβουχοδονόσορα, ότι δηλαδή αυτός μόνος του ερμήνευσε τα όνειρά του, και τον «κατέστησε άρχοντα» επί των σοφών της Βαβυλώνας; Τα γνώριζαν και αυτοί, αλλά επειδή τον φθονούσαν, καθώς ήταν στολισμένος με επουράνια σοφία, δεν ήθελαν να μιλήσουν στον βασιλιά για αυτόν, ώστε να μην ντροπιαστούν αργότερα οι ίδιοι, αν εκείνος ερχόταν και εξηγούσε τη γραφή. Και αυτό δεν έγινε μόνο τότε με τον Δανιήλ, αλλά και μέχρι σήμερα συμβαίνει σε πολλούς. Διότι, όταν κάποιος αποδειχθεί άξιος και αποκτήσει χάρη από τον Θεό και βρεθεί σοφότερος από τους άλλους, αμέσως όλοι, κοιτάζοντας γύρω τους, τον μισούν, τον διώκουν, τον υβρίζουν, τον ατιμάζουν, τον καταλαλούν, τον εξουθενώνουν, για να φανούν έτσι ότι οι ίδιοι «είναι κάτι, ενώ δεν είναι τίποτα». Το ίδιο πράγμα συνέβη και στους προφήτες, και στον Κύριο, και στους αποστόλους. Έτσι θα κατανοήσουμε και τα όσα συνέβησαν στη Βαβυλώνα σχετικά με τον Δανιήλ· διότι η Γραφή, καθώς προχωρά, θα δείξει ότι αυτά έγιναν με αυτόν τον τρόπο.

Καλύτερη είναι η φιλοξενία με λάχανα, κ.λπ. [Ό.π.] Τι εννοεί; Λέγω το εξής: με βάση τον φόβο του Θεού και τη φιλία των ανθρώπων, εάν αυτή παρευρίσκεται, τα λιγότερα είναι καλύτερα από τα πολλά· διότι η ευχαρίστηση δεν έγκειται στην πολυτέλεια, αλλά η πολυτέλεια έγκειται στην ευχαρίστηση, όπως αναφέρει ο Ησίοδος. Διότι, παραβλέποντας κανείς τα αμαρτήματα, καταστέλλει τις εξαιτίας τους επικρίσεις. [Κώδ. φ. 67 β.] Ο ανόητος δεν πράττει τίποτα με λογισμό· ο φρόνιμος, αντιθέτως, κατευθύνει ορθά τα έργα του, δηλαδή επιδεικνύει πράξη που πηγάζει από εκούσια κρίση. Δηλαδή, εκείνοι που περιφρονούν την από κοινού με άλλους εξέταση των δεόντων, περιφρονούν τη συμβουλή· για τον λόγο αυτόν είναι ασταθείς, νομίζοντας ότι είναι κάτι, ενώ δεν είναι τίποτα. Πρέπει, συνεπώς, να μη διαβουλεύεται κάποιος μόνος του, αλλά μαζί με πολλούς.

Ελάτε, λοιπόν, όσοι τυγχάνει να είστε ακροατές των λόγων μου, ας εορτάσουμε σήμερα χριστιανικά. Πώς θα γίνει αυτό; Ας μην ανταποδώσουμε σε κανέναν κακό αντί κακού, διότι είναι γραμμένο στις Παροιμίες: «Εάν πεινάει ο εχθρός σου, δώσε του τροφή· διότι κάνοντας αυτό θα σωρεύσεις αναμμένα κάρβουνα στο κεφάλι του». Μην γίνεσαι αίτιος σκανδάλου, διότι λέει ο Κύριος στα Ευαγγέλια: «Αλήθεια σας λέω· όποιος σκανδαλίσει έναν από αυτούς τους μικρούς που πιστεύουν σε εμένα, τον συμφέρει να κρεμαστεί μια μεγάλη μυλόπετρα στον λαιμό του και να ριχτεί στη θάλασσα». Πρόσφερε σε αυτόν που έχει ανάγκη στέγη, ένδυση και τροφή, εσύ που τα απολαμβάνεις πέρα από τις ανάγκες σου· διότι πάλι λέει ο Κύριος: «Μακάριοι οι ελεήμονες, διότι αυτοί θα ελεηθούν». Μην υπερηφανεύεσαι· «διότι όποιος νομίζει ότι είναι κάτι ενώ δεν είναι τίποτα, εξαπατά τον εαυτό του». Τους ιερείς σας να τους αξιώνετε με πολλή τιμή και σεβασμό· «διότι αυτοί αγρυπνούν για τις ψυχές σας, καθώς πρόκειται να δώσουν λόγο». Απέχετε από την πορνεία, από το κρέας πνιγμένου ζώου και από το αίμα. Διότι είναι επικατάρατος ενώπιον του Κυρίου αυτός που τρώει αίμα ή πνιγμένο ζώο ή κατασπαραγμένο από θηρίο ή νεκρό πτηνό ή θήραμα που έχει πεθάνει σε παγίδα· και θα εξολοθρευθεί από τη γη η μνήμη του.

Εάν όμως δεν πράττετε έτσι, αλλά ο καθένας σκοπεύει να εγκαλεί τον πλησίον του, ποτέ δεν πρόκειται να κατορθώσετε τίποτε από όσα πρέπει. Διότι, όπως ακριβώς στο σώμα, εάν κάποιος απαιτούσε από όλα τα μέλη την ίδια λειτουργία, το σώμα δεν θα μπορούσε ποτέ να σταθεί· έτσι και μεταξύ των αδελφών προκαλείται μεγάλος πόλεμος, εάν επιζητούμε τα πάντα από όλους. «Διότι, εάν κάποιος νομίζει ότι είναι κάτι, ενώ δεν είναι τίποτα, εξαπατά τον εαυτό του». Και πάλι εδώ ελέγχει την υπεροψία. Διότι αυτός που νομίζει ότι είναι κάτι, δεν είναι τίποτα, προβάλλοντας ως πρώτο δείγμα της ευτέλειάς του μια τέτοια αυταρέσκεια. «Το δε έργο του ας δοκιμάζει ο καθένας». Εδώ δείχνει ότι πρέπει να είμαστε εξεταστές του βίου μας, και όχι απλώς να παρατηρούμε, αλλά να δοκιμάζουμε με ακρίβεια τα πεπραγμένα σας. Για παράδειγμα, έκανες κάτι καλό; Εξέτασε μήπως τυχόν το έκανες από κενοδοξία, μήπως από ανάγκη, μήπως από έχθρα, μήπως από υποκρισία, μήπως για κάποια άλλη ανθρώπινη αιτία. Διότι, όπως ακριβώς το χρυσάφι φαίνεται μεν λαμπερό πριν από το χωνευτήρι, όταν όμως παραδοθεί στη φωτιά, τότε διακρίνεται με ακρίβεια, καθώς κάθε κίβδηλο στοιχείο χωρίζεται από το γνήσιο· έτσι και τα δικά μας έργα, όταν τα εξετάζουμε με ακρίβεια, τότε θα αποκαλυφθούν με σαφήνεια, και θα διαπιστώσουμε ότι είμαστε υπεύθυνοι για πολλά παραπτώματα.

«Διότι, αν κάποιος νομίζει ότι είναι κάτι, ενώ δεν είναι τίποτα, εξαπατά τον εαυτό του». Γι' αυτό να ανέχεστε ο ένας τον άλλον. Για παράδειγμα, ο τάδε είναι οξύθυμος, και εσύ είσαι νωθρός; Υπόμεινε τη σφοδρή του ορμή, ώστε να υπομείνει και αυτός τη δική σου νωθρότητα· και έτσι, ούτε εκείνος θα αμαρτήσει επειδή θα υποβαστάζεται από εσένα, ούτε εσύ θα σφάλεις σε όσα είσαι βαρύς, επειδή σε ανέχεται ο αδελφός. «Το δικό του έργο ας δοκιμάζει ο καθένας». Δηλαδή, αν έκανες κάποιο καλό, εξέτασε εσύ μήπως το έκανες από κενοδοξία, ή από ανάγκη, ή με υποκρισία, ή για κάποια άλλη ανθρώπινη αιτία. «Και τότε μόνο για τον εαυτό του θα έχει το καύχημα, και όχι για τον άλλον». Αυτά δεν τα λέει νομοθετώντας, αλλά συγκαταβαίνοντας, σαν να έλεγε: Το να καυχάται κανείς δεν είναι καλό. Αν όμως το θέλεις, ας μην είναι εις βάρος του πλησίον σου, όπως έκανε ο Φαρισαίος.

Επομένως, κανείς ας μην καυχάται για τους ανθρώπους.» «Κανείς σας να μην υπερηφανεύεται για τον έναν εις βάρος του άλλου. Διότι, ποιος σε ξεχωρίζει; Και τι έχεις το οποίο δεν έλαβες; Αν λοιπόν και το έλαβες, γιατί καυχάσαι σαν να μην το έλαβες;» «Εάν κάποιος νομίζει ότι είναι κάτι, ενώ δεν είναι τίποτε, εξαπατά τον εαυτό του.

ΞΖ΄ Εκείνος που απέκτησε καθαρή καρδιά, αυτός νίκησε τη δειλία· εκείνος όμως που ακόμη αγωνίζεται να την καθαρίσει, άλλοτε την πολεμά και άλλοτε πολεμείται από αυτήν· ενώ εκείνος που δεν αγωνίζεται καθόλου, είτε είναι εντελώς αναίσθητος και, ως φίλος των παθών και των δαιμόνων, εκτός από κενοδοξία πάσχει και από οίηση, νομίζοντας ότι είναι κάτι ενώ δεν είναι τίποτα, είτε είναι δούλος και υποχείριο της δειλίας, τρέμοντας σαν νήπιο στο φρόνημα και νιώθοντας φόβο εκεί όπου δεν υπάρχει φόβος, ούτε δειλία για εκείνους που φοβούνται τον Κύριο.