Πατερικές αναφορές στο ΠΡΟΣ ΓΑΛΑΤΑΣ 6:9

Αγωνίζου, λοιπόν, όσο έχεις καιρό, ώστε και στον κατάλληλο καιρό να θερίσεις χωρίς να αποκάμεις. Μην αγαπάς το μίσος. Να αποστρέφεσαι τον φθόνο, την έριδα και την κενοδοξία. Να μισείς την κακοήθεια και την καταλαλιά. Διότι σε λίγο και ο φθόνος και η έχθρα προς τον πλησίον παρέρχονται· διότι μετά από λίγο χωριζόμαστε ο ένας από τον άλλον. Και γιατί να βασιλεύει ανάμεσά μας ο φθόνος, αδελφοί; Γιατί υψώνεις τον εαυτό σου, άνθρωπε, αφού μετά από λίγο γίνεσαι γη και στάχτη; Να αγαπάς την κατάνυξη, να ποθείς την καρτερία. Να αγαπάς την εγκράτεια, για να σε γλιτώσει από πολλούς πειρασμούς και μάταιες φροντίδες. Να δακρύζεις όταν προσεύχεσαι, για να βρεις ανάπαυση εκεί όπου πρόκειται να πας. Να επιμελείσαι το έργο σου ως σοφός και συνετός· διότι η αναισχυντία και το γέλιο σε τίποτα δεν θα σε ωφελήσουν την ημέρα του θανάτου, ούτε βέβαια και οι αστειότητες· διότι αυτά ριζώνουν στην καρδιά των αφρόνων. Ούτε όμως και η ψευδής υποκρισία, εάν δεν φοβηθείς από τα βάθη της καρδιάς σου τον Κύριο. Να αγαπάς την ταπείνωση με αληθινή καρδιά, και θα βρεις χάρη από τον Παντοκράτορα Θεό, και εδώ και στον μέλλοντα αιώνα.

Είδες τους καρπούς της άνω Ιερουσαλήμ; Και το πιο θαυμαστό είναι ότι δεν έχει κριθεί ακόμη ο πόλεμος, αλλά όλα αυτά μας έχουν δωρηθεί πριν από την επαγγελία. Διότι εκείνοι, αν και εισήλθαν στη γη της επαγγελίας, κοπίαζαν· ή μάλλον δεν κοπίαζαν· διότι, εάν ήθελαν να υπακούουν στον Θεό, θα μπορούσαν να κυριεύσουν όλες τις πόλεις χωρίς όπλα και χωρίς πολεμική παράταξη· την Ιεριχώ, άλλωστε, την κατατρόπωσαν έχοντας περισσότερο σχήμα ανθρώπων που χόρευαν, παρά που πολεμούσαν. Εμείς, όμως, δεν πολεμούμε μετά την είσοδό μας στη γη της επαγγελίας, δηλαδή στον ουρανό, αλλά ενόσω βρισκόμαστε στην έρημο, δηλαδή στον παρόντα βίο. Διότι εκείνος που εισήλθε στην κατάπαυσή του, αναπαύθηκε από τα έργα του, όπως ακριβώς ο Θεός από τα δικά Του. Ας μην αποκάμουμε, λοιπόν, να πράττουμε το καλό· διότι στον κατάλληλο καιρό θα θερίσουμε, εάν δεν λιποψυχήσουμε. Βλέπεις πώς, όπως ακριβώς οδήγησε εκείνους, έτσι οδηγεί και εμάς; Εκεί, στην περίπτωση του μάννα και της ερήμου, λέει η Γραφή: «Εκείνος που μάζεψε το πολύ, δεν περίσσευσε, και εκείνος που μάζεψε το λίγο, δεν υστέρησε». Αυτό έχει προσταχθεί και σε εμάς, να μη θησαυρίζουμε πάνω στη γη.

Αν, λοιπόν, ο διδάσκαλος επιζητεί την αυτάρκεια, διατηρεί την αξία του ακόμη και όταν λαμβάνει. Διότι είναι άξιο επαίνου το να αφοσιώνεται κανείς τόσο πολύ στον λόγο, ώστε να έχει ανάγκη τους άλλους, να βρίσκεται σε απέραντη φτώχεια και να περιφρονεί όλα τα βιοτικά. Εάν, όμως, υπερβεί το μέτρο, έχει προσβάλει την αξία του, όχι επειδή λαμβάνει, αλλά εξαιτίας της αμετρίας του. Έπειτα, για να μην κάνει η πονηρία του διδασκάλου τον μαθητή πιο διστακτικό απέναντι σε αυτά, και να τον προσπερνά συχνά ενώ είναι φτωχός εξαιτίας της συμπεριφοράς του, προχωρώντας λέει: «Ας μην αποκάμνουμε να πράττουμε το καλό»· και εδώ καταδεικνύει τη διαφορά ανάμεσα σε μια τέτοια φιλοτιμία και στη φιλοτιμία για τα βιοτικά, λέγοντας τα εξής.

Διότι, όπως ακριβώς στα σπέρματα δεν είναι δυνατόν, όταν σπέρνει κανείς ρόβη, να θερίσει σιτάρι· επειδή πρέπει και ο σπόρος και ο θερισμός να είναι του ίδιου είδους· έτσι συμβαίνει και στα έργα, εκείνος που σπέρνει στη σάρκα την τρυφή, τη μέθη, την άτοπη επιθυμία, θα θερίσει τα αποτελέσματα αυτών. Και ποια είναι αυτά; Κόλαση, τιμωρία, ντροπή, χλεύη, φθορά. Διότι το τέλος των πολυτελών τραπεζιών και των εκλεκτών εδεσμάτων δεν είναι τίποτε άλλο παρά η φθορά· επειδή και τα ίδια φθείρονται, και συμπαρασύρουν σε φθορά το σώμα. Ενώ τα του πνεύματος δεν είναι τέτοια, αλλά εντελώς αντίθετα προς αυτά. Σκέψου λοιπόν: Έσπειρες ελεημοσύνη, σε αναμένουν οι θησαυροί των ουρανών και η αιώνια δόξα· έσπειρες σωφροσύνη, σε αναμένουν η τιμή και το βραβείο και οι έπαινοι από τους αγγέλους και οι στέφανοι από τον Αγωνοθέτη. Κάνοντας δε το καλό, ας μην αποκάμνουμε· διότι στον κατάλληλο καιρό θα θερίσουμε, εφόσον δεν λιποψυχούμε. Επομένως, όσο έχουμε καιρό, ας εργαζόμαστε το καλό προς όλους, και μάλιστα προς τους οικείους της πίστεως. Διότι, για να μην νομίσει κανείς ότι πρέπει να φροντίζουμε και να τρέφουμε μόνο τους διδασκάλους, ενώ να αμελούμε τους άλλους, κάνει τον λόγο του γενικό, και ανοίγει σε όλους τη θύρα μιας τέτοιας φιλοτιμίας, και φτάνει μάλιστα σε τέτοιο σημείο υπερβολής, ώστε να παραγγέλλει να ελεούμε και Ιουδαίους και Έλληνες, με την πρέπουσα βεβαίως τάξη, αλλά πάντως να τους ελεούμε. Και ποια είναι αυτή η τάξη; Το να δείχνουμε μεγαλύτερη πρόνοια για τους πιστούς.

γʹ. Διότι στην περίπτωση των γεωργών, δεν υπομένει μεγάλο μόχθο μόνο αυτός που σπέρνει, αλλά και αυτός που θερίζει, παλεύοντας με την ξηρασία, τη σκόνη και πολλή ταλαιπωρία. Τότε όμως δεν θα υπάρχει τίποτε από αυτά, λέει· τα οποία υποδηλώνοντας έλεγε: «Διότι στον κατάλληλο καιρό θα θερίσουμε, εφόσον δεν αποκάμουμε». Και αφενός μεν τους προτρέπει και τους ελκύει, αφετέρου δε τους επισπεύδει και τους ωθεί, λέγοντας: «Άρα, λοιπόν, όσο έχουμε καιρό, ας εργαζόμαστε το αγαθό». Διότι, όπως δεν είμαστε πάντοτε κύριοι του να σπέρνουμε, έτσι δεν είμαστε και του να ελεούμε. Επειδή, όταν αναχωρήσουμε από εδώ, έστω κι αν το θελήσουμε μύριες φορές, δεν θα καταφέρουμε πλέον τίποτα. Και τον λόγο αυτό μας τον επιβεβαιώνουν οι παρθένες, οι οποίες, παρόλο που έδειξαν πολύ μεγάλη προθυμία, επειδή αναχώρησαν χωρίς να έχουν άφθονη ελεημοσύνη, αποκλείστηκαν από τον νυμφώνα· όπως και ο πλούσιος που παρέβλεψε τον Λάζαρο. Διότι και εκείνος, επειδή στερούνταν αυτή τη συμμαχία, παρότι θρηνούσε και ικέτευε θερμά, δεν ελεήθηκε ούτε από τον πατριάρχη ούτε από κανέναν άλλον, αλλά παρέμενε στο διηνεκές να βασανίζεται στις φλόγες χωρίς καμία απολύτως συγχώρηση. Γι' αυτό λέει: «Όσο έχουμε καιρό, ας εργαζόμαστε το αγαθό», και μάλιστα προς όλους· απαλλάσσοντας κατ' αυτόν τον τρόπο κυρίως από την ιουδαϊκή μικροψυχία. Διότι εκείνος μεν περιόριζε όλα τα έργα της φιλανθρωπίας προς τους ομοφύλους του· η φιλοσοφία της χάριτος, αντίθετα, καλεί την ξηρά και τη θάλασσα μαζί στο τραπέζι της ελεημοσύνης, αν και επιδεικνύει μεγαλύτερη σπουδή για τους οικείους.

Αυτό προτρέπει να πράττουμε και ο Παύλος, λέγοντας: «Εσείς δε, κάνοντας το καλό, μην αποκάμνετε, προς όλους μεν, προπάντων δε προς τους οικείους της πίστεως». Εάν περιεργαζόμαστε και εξετάζουμε σχολαστικά τους αναξίους, ούτε οι άξιοι πρόκειται ποτέ να βρεθούν εύκολα στον δρόμο μας. Εάν, όμως, προσφέρουμε και στους αναξίους, εξάπαντος θα έλθουν στα χέρια μας και οι άξιοι, καθώς και εκείνοι που αξίζουν όσο όλοι οι άλλοι μαζί. Όπως ακριβώς συνέβη, λοιπόν, και με τον μακάριο Αβραάμ, ο οποίος, επειδή δεν περιεργαζόταν ούτε εξέταζε σχολαστικά τους περαστικούς, κατόρθωσε κάποτε να φιλοξενήσει ακόμη και αγγέλους.

Και αυτό το επέτρεψε, για να εξαλείψει σταδιακά ολόκληρο το ελάττωμα. Διότι αυτός που έχει συνηθίσει να καυχάται μόνο για τον εαυτό του και όχι εις βάρος των άλλων, γρήγορα θα διορθώσει και αυτό το ελάττωμα. «Διότι ο καθένας θα σηκώσει το δικό του φορτίο». Φαίνεται μεν ότι προβάλλει ένα επιχείρημα που εμποδίζει την καύχηση εις βάρος άλλου, αλλά στην πραγματικότητα διορθώνει αυτόν που καυχάται, ώστε να μην υπερηφανεύεται ούτε για τον εαυτό του, φέρνοντάς τον σε επίγνωση των δικών του αμαρτημάτων και πιέζοντας τη συνείδησή του με την ονομασία του «φορτίου». «Ας προσφέρει δε μερίδιο από όλα τα αγαθά του αυτός που κατηχείται στον λόγο, σε εκείνον που τον κατηχεί. Μην πλανάσθε, ο Θεός δεν εμπαίζεται. Διότι ό,τι σπείρει ο άνθρωπος, αυτό και θα θερίσει. Επειδή εκείνος που σπέρνει στη δική του σάρκα, από τη σάρκα θα θερίσει φθορά. Ενώ εκείνος που σπέρνει στο Πνεύμα, από το Πνεύμα θα θερίσει αιώνια ζωή. Και όταν κάνουμε το καλό, ας μην αποκάμνουμε». Εδώ ο λόγος του αφορά και πάλι τους διδασκάλους, ώστε να απολαμβάνουν πολλή φροντίδα από τους μαθητευομένους. Αυτό άλλωστε το νομοθέτησε και ο Χριστός.

Και γιατί; Άκου. Επειδή το διδασκαλικό αξίωμα πολλές φορές προκαλούσε έπαρση σε αυτούς που το κατείχαν, καταστέλλοντας την υπεροψία τους, τους έφερε στην ανάγκη να εξαρτώνται από τους μαθητευόμενους, και εκείνους πάλι (τους μαθητές) τους οδήγησε στο να βρουν αφορμή ώστε να γίνονται πιο πρόθυμοι στην αγαθοεργία, ασκώντας τους στο να είναι πράοι. Λέει δε, «σε όλα τα αγαθά», ώστε να επιδεικνύουν σε αυτούς κάθε αφθονία. «Διότι στον κατάλληλο καιρό θα θερίσουμε, αν δεν αποκάμουμε». Δεν συμβαίνει, λέει, όπως με τον σαρκικό άπορο, ο οποίος και κατά τον θερισμό έχει πολύ κόπο, το ίδιο και με τον πνευματικό, αλλά αυτός βρίσκεται σε πολλή ανάπαυση. «Άρα, λοιπόν, όσο έχουμε καιρό, ας εργαζόμαστε το αγαθό προς όλους, και μάλιστα προς τους οικείους της πίστεως». Προτρέπει να δείχνουμε ταχύτητα και προθυμία στην ελεημοσύνη. Διότι δεν είμαστε πάντοτε κύριοι του να ελεούμε. Επειδή, όταν αναχωρήσουμε από εδώ, έστω κι αν το θελήσουμε χιλιάδες φορές, δεν καταφέρνουμε τίποτε πλέον. Το δε «προς όλους», λέγεται σε αντιδιαστολή με την ιουδαϊκή μικροψυχία. Διότι σε εκείνους κάθε έργο φιλανθρωπίας απευθυνόταν προς τους ομοεθνείς τους. Η φιλανθρωπία όμως της χάριτος, καλεί ταυτόχρονα και τη γη και τη θάλασσα στη μέθεξη της ελεημοσύνης, και επιδεικνύει μεγαλύτερη προθυμία προς τους οικείους. «Δείτε με πόσο μεγάλα γράμματα σας έγραψα με το δικό μου χέρι».

Γαλ. 6,9 Ή <χωρίς να αποκάμνουμε>, δηλαδή χωρίς να αδρανούμε ούτε να απομακρυνόμαστε από την αγαθοεργία, αλλά μέχρι το τέλος του βίου μας να σπέρνουμε εντατικά τον πνευματικό σπόρο· διότι ο στέφανος ανήκει σε εκείνους που αγωνίζονται μέχρι τέλους.