Πατερικές αναφορές στο ΓΕΝΕΣΙΣ 1:21

Η΄. Απόδειξη από την Παλαιά και την Καινή Διαθήκη ότι δεν είναι το ίδιο η φύση και το πρόσωπο. Ενώ ο παμβασιλεύς Χριστός ο Θεός προεδρεύει πάνω σε θρόνο υψηλό και υπερυψωμένο μέσα στην αγία, καθολική και αποστολική ορθόδοξη Εκκλησία μας, και παρίστανται ενώπιόν του οι ανώτατες από όλες τις αγγελικές δυνάμεις, και συγχρόνως συμπαρίστανται οι άγιοι πατριάρχες, οι προφήτες, οι ευαγγελιστές και οι απόστολοι από όλους τους αιώνες, κρατώντας στα χέρια τους τις ιερές και θείες δέλτους της Παλαιάς και της Καινής Διαθήκης, πρώτος απ’ όλους, ως πρώτος, προβάλλει στο μέσο ο Μωυσής, κρατώντας το πρώτο βιβλίο του Νόμου, και, αφού το ξεδιπλώσει, διδάσκει στην αγία Εκκλησία όχι αριστοτελικώς, αλλά θεολογικώς, όσα αφορούν το γένος, δηλαδή τη φύση, λέγοντας: «Και είπε ο Θεός· ας βλαστήσει η γη χορτάρι με βότανα που να σπέρνουν σπόρο κατά γένος και κατά ομοιότητα. Και η γη έβγαλε χορτάρι με βότανα που σπέρνουν σπόρο κατά γένος και κατά ομοιότητα». Και πάλι, λίγο παρακάτω: «Και είπε ο Θεός· ας βγάλουν τα νερά ερπετά, ζωντανές ψυχές, κατά γένος, και πτηνά που πετούν επάνω στη γη, κάτω από το στερέωμα του ουρανού. Και έκανε ο Θεός τα μεγάλα κήτη και κάθε ψυχή ζώων ερπετών, τα οποία έβγαλαν τα νερά κατά τα γένη τους, και κάθε πτερωτό πουλί κατά γένος». Και πάλι: «Και είπε ο Θεός· ας βγάλει η γη ζωντανή ψυχή κατά γένος, τετράποδα και ερπετά και θηρία της γης κατά γένος. Και έγινε έτσι. Και έκανε ο Θεός τα θηρία της γης κατά γένος, και τα κτήνη κατά γένος, και όλα τα ερπετά της γης κατά τα γένη τους».

Την τρίτη, αυτή του εφήβου, ώστε με την αγνεία να ξηράνεις την υγρότητα των παθών. Διότι και την τρίτη ημέρα ο Θεός διαχώρισε την ξηρά από την υγρασία. Την τετάρτη του νέου· φέροντας ως άστρα τις τέσσερις αρετές και φαινόμενος ως φωστήρας μέσα στον κόσμο. Διότι και οι φωστήρες δημιουργήθηκαν την τετάρτη ημέρα. Την πέμπτη ηλικία, αυτή του μεσήλικα· χαλιναγωγώντας τα πέντε ζώα των αισθήσεών σου, για να μην σκιρτήσουν προς την αμαρτία. Διότι και τα ζώα δημιουργήθηκαν την πέμπτη ημέρα. Την έκτη, αυτή του πρεσβύτη· διασφαλίζοντας την αρχική σου κίνηση με τον λόγο ως άνθρωπος και πλάθοντας και ρυθμίζοντας το χώμα και τον πηλό του σώματος με τις αρετές. Διότι και ο άνθρωπος δημιουργήθηκε την έκτη ημέρα. Την έβδομη, αυτή του γέροντα, με τα λευκά μαλλιά της βιοτής και της ευσέβειας, αναπαυόμενος στη γη, όταν ως λευκοντυμένο στάχυ και ως ώριμος σίτος θα απέλθεις στον τάφο, συγκομιζόμενος στην κατάλληλη εποχή και αναπαυόμενος όπως στην έβδομη ημέρα. Διότι και την έβδομη ημέρα ο Πατέρας κατέπαυσε από τα έργα Του, και ο Υιός αναπαύθηκε από τα δικά Του ευαγγελικά έργα μέσα στον τάφο. Την όγδοη, λοιπόν, να την περιμένεις· την έξοδο από το σκήνωμα, την αναχώρηση από τον τάφο και την εκ νεκρών έγερση. Διότι και την όγδοη ημέρα αναστήθηκε εκ νεκρών ο Κύριος. «Εις το τέλος, υπέρ της ογδόης. Την όγδοη», λέει, «ημέρα θα είναι εορτή εξοδίου· κανένα λατρευτικό έργο δεν θα κάνετε κατ' αυτήν». Και γιατί εμπόδισε την προσφορά λατρείας και θυσιών την όγδοη ημέρα;

Διότι, ακόμη και αν λέτε «όχι σαν ένα από τα κτίσματα», αυτό το σόφισμά σας θα αποδειχθεί ανόητο· διότι και πάλι τον χαρακτηρίζετε ως ένα από τα κτίσματα. Και όσα θα μπορούσε να πει κανείς για τα υπόλοιπα κτίσματα, τα ίδια ακριβώς φρονείτε και για τον Υιό, ως αληθινά «μωροί και τυφλοί». Διότι ποιο άλλο από τα κτίσματα είναι πανομοιότυπο με ένα άλλο, ώστε να το λέτε αυτό για τον Υιό ως κάτι το εξαιρετικό; Όλη η ορατή κτίση δημιουργήθηκε σε έξι ημέρες· και την μεν πρώτη δημιουργήθηκε το φως, το οποίο ονόμασε ημέρα· τη δε δεύτερη το στερέωμα· και την τρίτη, αφού συγκέντρωσε τα ύδατα, φανέρωσε την ξηρά και έκανε να βλαστήσουν σε αυτήν ποικίλοι καρποί· και την τέταρτη έφτιαξε τον ήλιο και τη σελήνη και ολόκληρο τον χορό των αστέρων· τη δε πέμπτη δημιούργησε τα ζώα της θάλασσας και τα πτηνά του αέρα· και την έκτη έφτιαξε τα τετράποδα πάνω στη γη, και τελικά τον άνθρωπο. Έτσι, «τα αόρατά Του, από την κτίση του κόσμου, κατανοούμενα μέσα από τα δημιουργήματα, γίνονται καθαρά ορατά», και ούτε το φως είναι όπως η νύχτα, ούτε ο ήλιος όπως η σελήνη, ούτε τα άλογα ζώα είναι όπως ο λογικός άνθρωπος· ούτε οι άγγελοι είναι όπως οι θρόνοι, ούτε αυτοί όπως οι εξουσίες, αλλά όλα μεν είναι κτίσματα, το δε καθένα από τα δημιουργήματα, «σύμφωνα με το γένος του» και με την ιδιαίτερη ουσία του όπως ακριβώς πλάστηκε, έτσι είναι και παραμένει.

Βιβλίο Α΄. Γένεσις. Το βιβλίο αυτό της Γενέσεως, ο Μωυσής είναι εκείνος που το εξέφρασε και το έγραψε κατόπιν προστάγματος του Κυρίου. Ονομάζεται δε έτσι, επειδή περιέχει τη γένεση των πάντων, του ουρανού και της γης, και των ανθρώπων και όλων αυτών των ορατών δημιουργημάτων, καθώς και την ίδια τη φύτευση του παραδείσου. Εξηγεί δε ότι την μεν πρώτη ημέρα δημιουργήθηκε το φως· τη δεύτερη το στερέωμα, το οποίο ο Θεός ονόμασε ουρανό· την τρίτη συγκεντρώθηκαν τα ύδατα και φάνηκε η ξηρά, και τις μεν συγκεντρώσεις των υδάτων τις ονόμασε θάλασσες, την δε ξηρά την ονόμασε γη, και εβλάστησε η γη χλωρό χόρτο και κάθε είδους δέντρο· την τέταρτη προήλθαν ο ήλιος και η σελήνη και όλος ο χορός των αστέρων· την πέμπτη έγινε η γένεση των πτηνών, των ιχθύων και των κητών που βρίσκονται στα ύδατα· την έκτη των τετραπόδων, των θηρίων, των ερπετών και των κτηνών, καθώς και η πλάση του ανθρώπου κατ' εικόνα Θεού και καθ' ομοίωσιν· την δε έβδομη κατέπαυσε ο Θεός από τα έργα του και την ευλόγησε. Περιλαμβάνεται επίσης σε αυτό το βιβλίο η παράβαση του Αδάμ και η εκδίωξη από τον παράδεισο, ο φόνος του Άβελ από τον αδελφό του τον Κάιν, η μετάθεση του Ενώχ, η κατασκευή της κιβωτού, ο κατακλυσμός που έγινε επί Νώε, η ανέγερση του πύργου, η διαίρεση των γλωσσών, η διασπορά των εθνών και η έξοδος του Αβραάμ από τους Χαλδαίους.

«Ας εξαγάγουν τα ύδατα». Και τι από τα αναγκαία δεν έγινε; Και τι από τα πολυτελή δεν χαρίστηκε στη ζωή; Άλλα μεν για την εξυπηρέτηση των ανθρώπων, άλλα δε για τη θεωρία του θαύματος της κτίσεως. Άλλα πάλι είναι φοβερά, για να παιδαγωγούν τη ραθυμία μας. Δημιούργησε ο Θεός τα μεγάλα κήτη. Και δεν ονομάστηκαν μεγάλα επειδή είναι μεγαλύτερα από τη γαρίδα και τη μαρίδα, αλλά επειδή με τον όγκο του σώματός τους εξισώνονται με τα μεγαλύτερα όρη· αυτά μάλιστα συχνά δίνουν την εντύπωση νησιών, όταν τυχόν αναδυθούν στην άκρα επιφάνεια του νερού. Αυτά βέβαια, όντας τόσο μεγάλα, δεν συχνάζουν γύρω από ακτές ούτε σε γιαλούς, αλλά κατοικούν στο λεγόμενο Ατλαντικό πέλαγος. Τέτοια είναι τα ζώα που δημιουργήθηκαν για τον δικό μας φόβο και την έκπληξη. Εάν όμως ακούσεις ότι το μικρότατο ψαράκι, η εχενηίδα, ακινητοποιεί τόσο εύκολα τα μεγαλύτερα πλοία, τα οποία πλέουν με ούριο άνεμο και με ανοιχτά τα πανιά, ώστε να διατηρεί το πλοίο ακίνητο για πάρα πολύ χρόνο, σαν να έχει ριζώσει μέσα στο ίδιο το πέλαγος, άραγε δεν λαμβάνεις και μέσα σε αυτό το μικρό πλάσμα την ίδια απόδειξη της δυνάμεως του Κτίστου; Διότι δεν είναι φοβεροί μόνο οι ξιφίες, τα πριονόψαρα, τα σκυλόψαρα, οι φάλαινες και οι ζύγαινες, αλλά και το κεντρί της θαλάσσιας τρυγόνας, και μάλιστα όταν αυτή είναι νεκρή, καθώς και ο θαλάσσιος λαγός, δεν είναι λιγότερο φοβερά, αφού επιφέρουν ταχεία και αναπότρεπτη τη φθορά.

Τη δεύτερη τετράδα, γέννημα της πρώτης τετράδας, ισχυρίζονται ότι την έχει αναφέρει ως εξής, ονομάζοντας την άβυσσο και το σκότος καθεαυτά, καθώς και το ύδωρ και το πνεύμα που φέρεται πάνω από το ύδωρ. Μετά από αυτήν, μνημονεύοντας τη δεκάδα, αναφέρει το φως και την ημέρα και τη νύχτα, το στερέωμα και την εσπέρα και αυτό που ονομάζεται πρωί, την ξηρά και τη θάλασσα, και επιπλέον τη βλάστηση και στη δέκατη θέση το ξύλο (δέντρο)· και έτσι, μέσω των δέκα αυτών ονομάτων, φανέρωσε τους δέκα Αιώνες. Η δε δύναμη της δωδεκάδας υποστηρίζουν ότι έχει απεικονιστεί από αυτόν ως εξής: διότι αναφέρει τον ήλιο και τη σελήνη, τα άστρα και τους καιρούς, τα έτη (ενιαυτούς) και τα κήτη, καθώς και τα ψάρια και τα ερπετά, τα πετεινά και τα τετράποδα, τα θηρία και, πάνω από όλα αυτά, δωδέκατο τον άνθρωπο. Έτσι διδάσκουν ότι έχει εκφραστεί η τριακοντάδα από το πνεύμα μέσω του Μωυσή. Αλλά και ο πλασμένος άνθρωπος, κατ' εικόνα της άνω δύναμης, θεωρούν ότι έχει μέσα του τη δύναμη από τη μία πηγή (η οποία είναι εγκατεστημένη στην περιοχή του εγκεφάλου), από την οποία απορρέουν τέσσερις δυνάμεις που ονομάζονται κατ' εικόνα της άνω τετράδας, δηλαδή η όραση, η ακοή, τρίτη η όσφρηση και τέταρτη η γεύση. Την δε ογδοάδα ισχυρίζονται ότι φανερώνεται μέσω του ανθρώπου ως εξής: επειδή διαθέτει δύο ακοές (αυτιά) και ισάριθμες οράσεις (μάτια), καθώς και δύο οσφρήσεις (ρουθούνια) και διπλή γεύση, του πικρού και του γλυκού.

Αυτά τα τέσσερα μέγιστα έργα δημιούργησε ο Θεός κατά την τρίτη ημέρα. Την τέταρτη ημέρα, τον ήλιο, τη σελήνη, τους αστέρες. Αυτά τα τρία μεγάλα έργα δημιούργησε ο Θεός κατά την τέταρτη ημέρα. Την πέμπτη ημέρα, τα μεγάλα κήτη, τους ιχθύες και τα άλλα ερπετά που βρίσκονται στα ύδατα, τα φτερωτά πτηνά. Αυτά τα τρία μεγάλα έργα δημιούργησε ο Θεός κατά την πέμπτη ημέρα. Την έκτη ημέρα, τα θηρία, τα κτήνη, τα ερπετά της γης, τον άνθρωπο. Αυτά τα τέσσερα μεγάλα έργα δημιούργησε ο Θεός κατά την έκτη ημέρα. Και δημιουργήθηκαν συνολικά είκοσι δύο είδη μέσα στις έξι ημέρες. «Και ολοκλήρωσε όλα τα έργα Του την έκτη ημέρα», όσα υπάρχουν στους ουρανούς και στη γη, στις θάλασσες και στις αβύσσους, στο φως και στο σκοτάδι και στα πάντα. Και αναπαύθηκε ο Θεός από όλα τα έργα Του την έβδομη ημέρα και την ευλόγησε και την αγίασε. Και φανέρωσε μέσω αγγέλου στον Μωυσή ότι υπήρξαν και είκοσι δύο κεφαλές από τον Αδάμ μέχρι τον Ιακώβ, ο οποίος είναι και ο Ισραήλ, λέγοντας: «και θα εκλέξω για τον Εαυτό Μου από το σπέρμα του λαό περιούσιο ανάμεσα από όλα τα έθνη». Αυτές δε οι κεφαλές, οι οποίες αποτελούν γενεές, για τις οποίες μίλησε ο Κύριος, είναι οι εξής: Αδάμ, Σηθ, Ενώς, Καϊνάν, Μαλελεήλ, Ιάρεδ, Ενώχ, Μαθουσάλα, Λάμεχ, Νώε, Σημ, Αφραξάδ, Σάλα, Έβερ, Φαλέχ, Ραγαύ (διότι τον Καϊνάν...

Τη δύναμη της δωδεκάδας, κατ' αυτόν, την απεικονίζουν ως εξής: διότι αναφέρει τον ήλιο, τη σελήνη, τα άστρα και τις εποχές, τα έτη και τα κήτη, τα ψάρια και τα ερπετά, τα πτηνά και τα τετράποδα, τα θηρία και ως δωδέκατο τον άνθρωπο. Έτσι διδάσκουν ότι από το πνεύμα διακηρύχθηκε η τριακοντάδα δια μέσου του Μωυσή. Αλλά βεβαίως και ο πλασμένος άνθρωπος, κατ' εικόνα της άνω δύναμης, έχει μέσα του τη δύναμη από τη μία πηγή. Αυτή δε εδράζεται στην περιοχή του εγκεφάλου, από την οποία απορρέουν τέσσερις δυνάμεις, κατ' εικόνα της άνω τετράδας, οι οποίες ονομάζονται: όραση, ακοή, τρίτη η όσφρηση και τέταρτη η γεύση. Την δε Ογδοάδα λένε ότι φανερώνεται δια του ανθρώπου ως εξής: επειδή αυτός έχει δύο ακοές, και ισάριθμες οράσεις, και ακόμη δύο οσφρήσεις, και διπλή γεύση, του πικρού και του γλυκού. Διδάσκουν δε ότι ολόκληρος ο άνθρωπος φέρει όλη την εικόνα της τριακοντάδας ως εξής: στα μεν χέρια, μέσω των δακτύλων, βαστάζει τη δεκάδα, ενώ σε όλο το σώμα, που διαιρείται σε δώδεκα μέλη, τη δωδεκάδα. Και το διαιρούν αυτό, όπως ακριβώς έχει διαιρεθεί από αυτούς το σώμα της Αλήθειας, για το οποίο μιλήσαμε προηγουμένως. Την δε ογδοάδα, επειδή είναι άρρητη και αόρατη, την εννοούν ως κρυμμένη στα σπλάχνα.

Και εποίησε ο Θεός τα κήτη τα μεγάλα. Κατανόησε με ακρίβεια τον λόγο του Παντοκράτορος: πόσα γένη ιχθύων έφερε στην ύπαρξη μέσα στη θάλασσα και πόσο πλήθος πτηνών παρασκεύασε στον αέρα, τα μικρά και τα μεγαλύτερα· και θαύμασε το μεγαλείο της σοφίας Του, πώς με έναν μόνο λόγο παράχθηκαν τα πάντα. Και έγινε εσπέρα και έγινε πρωί, ημέρα πέμπτη. Και είπε ο Θεός: Ας εξαγάγει η γη ζωντανή ψυχή κατά γένος, τετράποδα, ερπετά και θηρία, και κάθε κτήνος κατά γένος και καθ' ομοιότητα. Ώ της μέγιστης σοφίας! Ώ της ανεκδιήγητης αγαθότητας! Όλα τα κτήνη και τα θηρία εν ριπή οφθαλμού τα εποίησε: τον λέοντα, την άρκτο, τον δράκοντα, τον βου και τον ίππο, και όσα είναι στους ανθρώπους περιζήτητα για την εξυπηρέτησή τους και κατάλληλα ως υποζύγια. Βλέπεις τη σύνεση του Δημιουργού; Τα πάντα εποίησε σε έξι ημέρες: φως, ουρανό, γη, θάλασσα, ήλιο, σελήνη, άστρα, όρη, βουνά και πεδιάδες, θηρία, κτήνη, ιχθύες, κήτη, όσα βρίσκονται στη θάλασσα και όσα βρίσκονται στην ξηρά.

Αλλά για να μην αφεθεί καμία πρόφαση δικαιολογίας σε όσους θέλουν να είναι αγνώμονες, διαχωρίζει με τόση σαφήνεια και τη σειρά των όσων γίνονται και τον αριθμό των ημερών, και μας τα διδάσκει όλα με πολλή συγκατάβαση, ώστε, αφού μάθουμε ολόκληρη την αλήθεια, να μην προσέχουμε πλέον την πλάνη εκείνων που τα εκφράζουν όλα με βάση τους δικούς τους λογισμούς, αλλά να μπορέσουμε να γνωρίσουμε την άφατη δύναμη του Δημιουργού μας. «Και έγινε», λέει, «έτσι». Είπε: «Ας παραγάγουν τα ύδατα ερπετά ζωντανών ψυχών, και πτηνά που να πετούν πάνω από τη γη κατά το στερέωμα του ουρανού», και υπάκουσε το στοιχείο, και εκπλήρωσε την προσταγή. Και έγινε, λέει, έτσι, όπως διέταξε ο Δεσπότης· «και εποίησε ο Θεός τα μεγάλα κήτη, και κάθε ψυχή ζωντανών ερπετών, τα οποία παρήγαγαν τα ύδατα κατά τα γένη τους, και κάθε φτερωτό πτηνό κατά το γένος του». Και είδε ο Θεός ότι είναι καλά, και τα ευλόγησε ο Θεός, λέγοντας: «Αυξάνεστε, και πληθύνεστε, και γεμίστε τα ύδατα στις θάλασσες, και τα πτηνά ας πληθυνθούν πάνω στη γη». Παρατήρησε πάλι εδώ, πόση είναι η σοφία του Πνεύματος. Διότι, αφού ο μακάριος Μωυσής είπε ότι «Έγινε έτσι», μας διδάσκει λεπτομερώς προσθέτοντας και λέγοντας: «Και εποίησε ο Θεός τα μεγάλα κήτη, και κάθε ψυχή ζωντανών ερπετών, τα οποία παρήγαγαν τα ύδατα κατά τα γένη τους, και κάθε φτερωτό πτηνό κατά το γένος του. Και είδε ο Θεός ότι είναι καλά».

Εδώ καταρρίπτει και πάλι το θράσος εκείνων που εκφράζονται απερίσκεπτα για τα πάντα. Διότι, για να μην μπορεί κανείς να λέει: «Για ποιον λόγο έγιναν τα κήτη; Ποια ανάγκη μας εξυπηρετούν; Ποιο είναι το όφελος από τη δημιουργία τους;», γι' αυτό, αφού είπε: «Εποίησεν ο Θεός τα κήτη τα μεγάλα, και πάσαν ψυχήν ζώων ερπετών, και τα πετεινά», αμέσως πρόσθεσε: «Και είδεν ο Θεός, ότι καλά». Διότι, λέει, μην επιχειρείς να κατακρίνεις τα δημιουργήματα, επειδή εσύ αγνοείς τον λόγο για τον οποίο δημιουργήθηκαν. Άκουσες τον Δεσπότη να αποφαίνεται και να λέει ότι είναι καλά, και πώς εσύ παραλογίζεσαι τολμώντας να λες, γιατί δημιουργήθηκαν, και διαβάλλεις τη δημιουργία τους ως περιττή; Εάν δηλαδή είσαι ευγνώμων, θα μπορέσεις και από τη δική τους δημιουργία να κατανοήσεις και τη δύναμη του Δεσπότη σου και την άφατη φιλανθρωπία του. Τη μεν δύναμη, διότι με τον λόγο και το πρόσταγμά του έκανε να παραχθούν από τα ύδατα τέτοια ζώα· τη δε φιλανθρωπία, διότι, αφού τα δημιούργησε, τους απένειμε κάποιον δικό τους χώρο και τους παραχώρησε το απέραντο μέρος της θάλασσας, ώστε να μην βλάπτουν κανέναν, αλλά να κατοικούν στα ύδατα και με την όψη τους να διδάσκουν την υπερβάλλουσα δύναμη του Δημιουργού, χωρίς να προξενούν καμία βλάβη στο γένος των ανθρώπων. Ή νομίζεις ότι είναι μικρό δείγμα φιλανθρωπίας το γεγονός ότι προκύπτει για εσένα διπλή ωφέλεια από αυτά;

Στο νερό, λοιπόν, πρώτα πρόσταξε ο Θεός να παραγάγει ζωντανή ψυχή, επειδή επρόκειτο μέσω του νερού και του Αγίου Πνεύματος, το οποίο στην αρχή φερόταν πάνω στα νερά, να ανακαινίσει τον άνθρωπο· διότι αυτό είπε ο θείος Βασίλειος. Παρήγαγε δε ζώα μικρά και μεγάλα, κήτη, δράκοντες, ψάρια που έρπουν μέσα στα νερά και φτερωτά πτηνά. Μέσω των πτηνών, επομένως, συνδέονται το νερό, η γη και ο αέρας· διότι αυτά δημιουργήθηκαν μεν από τα νερά, αλλά διαβιούν στη γη και πετούν στον αέρα. Κάλλιστο, άλλωστε, στοιχείο είναι το νερό, πολύχρηστο και καθαρτικό των ρύπων· από μόνο του μεν καθαρίζει τους σωματικούς ρύπους, αλλά και τους ψυχικούς, εάν προσλάβει τη χάρη του Πνεύματος.

Ο Θεός δημιούργησε τα μεγάλα κήτη· δεν ονομάστηκαν μεγάλα επειδή απλώς είναι μεγαλύτερα από τη γαρίδα και τη μαρίδα, αλλά επειδή ως προς τον όγκο του σώματος παρομοιάζονται με τα μεγαλύτερα βουνά, αφού μάλιστα πολλές φορές δίνουν την εντύπωση νησιών. Εάν όμως ακούσεις ότι τα μεγαλύτερα πλοία, ενώ πλέουν με απλωμένα τα ιστία και με ούριο άνεμο, ένα μικρό ψαράκι, η εχενηίδα, τα σταματά τόσο εύκολα, ώστε να τα κρατά ακίνητα για πάρα πολύ χρόνο, σαν να έχουν ριζώσει μέσα στο ίδιο το πέλαγος, τότε θα θαυμάσεις τη δύναμη του Δημιουργού.

Ε΄. Του ιδίου, λόγος πέμπτος, για την πέμπτη ημέρα: Περί των ερπετών, των πτηνών και των μεγάλων κητών, τα οποία κατά την πέμπτη ημέρα, με προσταγή του Θεού, παρήγαγαν τα ύδατα κατά είδος. ΣΤ΄. Του ιδίου, λόγος έκτος, για την έκτη ημέρα: Περί της εξάδας των έργων του Θεού, τα οποία παρήγαγε η γη: τετράποδα, ερπετά, θηρία, κτήνη, τον παράδεισο και τον άρχοντα αυτών, τον άνθρωπο.

ΛΟΓΟΣ ΠΕΜΠΤΟΣ Του ιδίου, λόγος πέμπτος, για την πέμπτη ημέρα: Περί των ερπετών, των πτηνών και των μεγάλων κητών, τα οποία κατά την πέμπτη ημέρα με την προσταγή του Θεού εξήγαγαν τα ύδατα κατά γένος. Ευλόγησον, πάτερ.

Ο πέμπτος λόγος σήμερα, δεν έρχεται να μας αναγγείλει απλώς για πέντε και μόνο δημιουργήματα του Θεού, αλλά και για περισσότερες ονομασίες, ερπετών, πτηνών και ιχθύων, τα οποία συνοπτικά η Γραφή ονόμασε σε τρία γένη: ερπετά, πτηνά και τα μεγάλα κήτη. Αυτά είναι τόσο μεγάλα, ώστε δεν μπορούν ούτε να κινηθούν για την αναζήτηση της δικής τους τροφής, όπως κάθε ζώο, ούτε να αλλάξουν τόπο από μακρύτερες αποστάσεις, αλλά ο Κτίστης τα περιόρισε στα αταξίδευτα μέρη της θάλασσας, πέρα από τα Γάδειρα, και τους όρισε αυτόν τον χώρο ως τόπο κατοικίας. Η καθημερινή τους τροφή θα μπορούσε, όπως λένε, να χορτάσει μια μεγάλη και πολυάνθρωπη πόλη, την οποία δεν θηρεύουν τα ίδια τρέχοντας πάνω κάτω, αλλά κατά κάποια θεία πρόνοια, κοπάδια ψαριών ρέουν προς το στόμα τους όταν είναι ορθάνοιχτο και καταδύονται στην κοιλιά τους σαν σε κάποια άλλη χώρα. Και δικαίως η Θεία Γραφή τα ονόμασε μεγάλα κήτη. Εκείνα που παραμένουν ανώνυμα δεν τα γνωρίζουμε, καθώς η Γραφή τα αναφέρει ανώνυμα και σύντομα λέγοντας ότι: «Εποίησεν ο Θεός παν ζώον ερπετόν, α εξήγαγε τα ύδατα κατά γένος αυτών». Διότι τα πάντα πειθαρχούν στο θείο πρόσταγμα, και ακολουθώντας το, κάθε τι που προστάζεται βρίσκεται άρτια και ταχύτατα εκτελεσμένο, ώστε, είτε από τη γη, είτε από τον ουρανό, είτε από τον αέρα, είτε από τη φωτιά, είτε αν θελήσει να εξαγάγει κάποιες άλλες ετερούσιες φύσεις, τίποτα δεν μπορεί να τον εμποδίσει.

Διότι ταυτόχρονα με τη θέληση παρουσιάζεται ήδη και το αποτέλεσμα του έργου, ακόμη κι αν βγει φωτιά από χιόνι, ή από πέτρα, σύμφωνα με τον μέγα Ιωάννη, [***] τέκνα στον Αβραάμ. «Και είπε ο Θεός: ας βγάλουν τα νερά ερπετά ζωντανών ψυχών και πτηνά που να πετούν πάνω από τη γη προς το στερέωμα του ουρανού. Και έγινε έτσι. Και δημιούργησε ο Θεός τα μεγάλα κήτη, και κάθε ψυχή ερπετών ζώων, τα οποία έβγαλαν τα νερά σύμφωνα με το είδος τους, και κάθε φτερωτό πτηνό σύμφωνα με το είδος του». Παρατήρησε εδώ την υπερβολή της σοφίας και το μέγεθος της εξουσίας και της δύναμης, πώς, ενώ μία είναι η προσταγή, το «ας βγάλουν τα νερά», είναι πάμπολλα τα είδη που αναδύονται από εκεί, ερπετά, πτηνά, κήτη, δελφίνια, τρυγονοβόες, ξιφίες, γλαναίοι, ερυθραίοι, λισγαραίοι, σκυλόψαρα, χταπόδια, σουπιές, τόνοι, κίχλες, ορθρογόεις, και πάρα πολλά άλλα ομώνυμα και πολυώνυμα, όσα διαβαίνουν στα μονοπάτια των θαλασσών, «μικρά μαζί με μεγάλα, των οποίων δεν υπάρχει αριθμός», όπως μαρτυρεί και ο Δαβίδ.

Αυτά χωρίστηκαν σε δύο κατηγορίες, όπως ακριβώς διατάχθηκαν, και άλλα μεν κατοικούν και κολυμπούν στη θάλασσα και στα υπόλοιπα ύδατα, άλλα δε κατοικούν στην ξηρά και πετούν στον αέρα κατά το στερέωμα του ουρανού, όπως ακριβώς προστάχθηκαν. Διότι όπως ένα σπέρμα που πολλαπλασιάζεται, σαν αυτό του σιναπιού που γνωρίζουμε και του λεγόμενου χρυσού λαχάνου, ακόμη κι αν ένας μόνο κόκκος σπαρθεί σε κάποιον κήπο, αποδίδει άφθονο τον καρπό, έτσι και ένας λόγος της δύναμης και της σοφίας του Θεού, αφού σπάρθηκε στα ύδατα, καρποφόρησε από εκεί πλήθη ζωντανών ψυχών, ερπετών, πτηνών, τετράποδων «μικρών μαζί με μεγάλα, που δεν έχουν αριθμό». Και όπως ακριβώς από τα ύδατα στερέωσε τόσο σπουδαίο και τόσο μεγάλο ουρανό, έτσι, αφού στερέωσε πολυειδείς σάρκες κατά γένος, τις έβγαλε από εκεί ζωντανές με αφθονία. «Και είδε ο Θεός ότι είναι καλά». Για να μην τολμήσει δηλαδή κανείς από τους μεμψίμοιρους να πει γιατί το τάδε ή το δείνα τα επαίνεσε ο Θεός, ότι είναι καλά [***]. «Και τα ευλόγησε ο Θεός, λέγοντας: αυξάνεσθε και πληθύνεσθε και γεμίστε τα ύδατα στις θάλασσες, και τα πτηνά ας πληθύνονται πάνω στη γη». Διότι αυτή είναι η ευλογία τους, το «αυξάνεσθε και πληθύνεσθε».