Πατερικές αναφορές στο ΓΕΝΕΣΙΣ 1:22

Την τρίτη, αυτή του εφήβου, ώστε με την αγνεία να ξηράνεις την υγρότητα των παθών. Διότι και την τρίτη ημέρα ο Θεός διαχώρισε την ξηρά από την υγρασία. Την τετάρτη του νέου· φέροντας ως άστρα τις τέσσερις αρετές και φαινόμενος ως φωστήρας μέσα στον κόσμο. Διότι και οι φωστήρες δημιουργήθηκαν την τετάρτη ημέρα. Την πέμπτη ηλικία, αυτή του μεσήλικα· χαλιναγωγώντας τα πέντε ζώα των αισθήσεών σου, για να μην σκιρτήσουν προς την αμαρτία. Διότι και τα ζώα δημιουργήθηκαν την πέμπτη ημέρα. Την έκτη, αυτή του πρεσβύτη· διασφαλίζοντας την αρχική σου κίνηση με τον λόγο ως άνθρωπος και πλάθοντας και ρυθμίζοντας το χώμα και τον πηλό του σώματος με τις αρετές. Διότι και ο άνθρωπος δημιουργήθηκε την έκτη ημέρα. Την έβδομη, αυτή του γέροντα, με τα λευκά μαλλιά της βιοτής και της ευσέβειας, αναπαυόμενος στη γη, όταν ως λευκοντυμένο στάχυ και ως ώριμος σίτος θα απέλθεις στον τάφο, συγκομιζόμενος στην κατάλληλη εποχή και αναπαυόμενος όπως στην έβδομη ημέρα. Διότι και την έβδομη ημέρα ο Πατέρας κατέπαυσε από τα έργα Του, και ο Υιός αναπαύθηκε από τα δικά Του ευαγγελικά έργα μέσα στον τάφο. Την όγδοη, λοιπόν, να την περιμένεις· την έξοδο από το σκήνωμα, την αναχώρηση από τον τάφο και την εκ νεκρών έγερση. Διότι και την όγδοη ημέρα αναστήθηκε εκ νεκρών ο Κύριος. «Εις το τέλος, υπέρ της ογδόης. Την όγδοη», λέει, «ημέρα θα είναι εορτή εξοδίου· κανένα λατρευτικό έργο δεν θα κάνετε κατ' αυτήν». Και γιατί εμπόδισε την προσφορά λατρείας και θυσιών την όγδοη ημέρα;

Αφού είπε ο Θεός: «Ας δημιουργήσουμε άνθρωπο κατ' εικόνα δική μας και καθ' ομοίωση», πρόσθεσε: «Και ας εξουσιάζουν τα ψάρια της θάλασσας», και αναφέρεται διεξοδικά στα υπόλοιπα, στα οποία προσθέτει: «Να αυξάνεσθε και να πληθύνεσθε και να γεμίσετε τη γη, και να κυριαρχήσετε σε αυτήν»· διότι στη λογική φύση, εφόσον έχει ομοιωθεί με τον Θεό, δώρισε την εξουσία επί πάντων.

Διότι, ακόμη και αν λέτε «όχι σαν ένα από τα κτίσματα», αυτό το σόφισμά σας θα αποδειχθεί ανόητο· διότι και πάλι τον χαρακτηρίζετε ως ένα από τα κτίσματα. Και όσα θα μπορούσε να πει κανείς για τα υπόλοιπα κτίσματα, τα ίδια ακριβώς φρονείτε και για τον Υιό, ως αληθινά «μωροί και τυφλοί». Διότι ποιο άλλο από τα κτίσματα είναι πανομοιότυπο με ένα άλλο, ώστε να το λέτε αυτό για τον Υιό ως κάτι το εξαιρετικό; Όλη η ορατή κτίση δημιουργήθηκε σε έξι ημέρες· και την μεν πρώτη δημιουργήθηκε το φως, το οποίο ονόμασε ημέρα· τη δε δεύτερη το στερέωμα· και την τρίτη, αφού συγκέντρωσε τα ύδατα, φανέρωσε την ξηρά και έκανε να βλαστήσουν σε αυτήν ποικίλοι καρποί· και την τέταρτη έφτιαξε τον ήλιο και τη σελήνη και ολόκληρο τον χορό των αστέρων· τη δε πέμπτη δημιούργησε τα ζώα της θάλασσας και τα πτηνά του αέρα· και την έκτη έφτιαξε τα τετράποδα πάνω στη γη, και τελικά τον άνθρωπο. Έτσι, «τα αόρατά Του, από την κτίση του κόσμου, κατανοούμενα μέσα από τα δημιουργήματα, γίνονται καθαρά ορατά», και ούτε το φως είναι όπως η νύχτα, ούτε ο ήλιος όπως η σελήνη, ούτε τα άλογα ζώα είναι όπως ο λογικός άνθρωπος· ούτε οι άγγελοι είναι όπως οι θρόνοι, ούτε αυτοί όπως οι εξουσίες, αλλά όλα μεν είναι κτίσματα, το δε καθένα από τα δημιουργήματα, «σύμφωνα με το γένος του» και με την ιδιαίτερη ουσία του όπως ακριβώς πλάστηκε, έτσι είναι και παραμένει.

Βιβλίο Α΄. Γένεσις. Το βιβλίο αυτό της Γενέσεως, ο Μωυσής είναι εκείνος που το εξέφρασε και το έγραψε κατόπιν προστάγματος του Κυρίου. Ονομάζεται δε έτσι, επειδή περιέχει τη γένεση των πάντων, του ουρανού και της γης, και των ανθρώπων και όλων αυτών των ορατών δημιουργημάτων, καθώς και την ίδια τη φύτευση του παραδείσου. Εξηγεί δε ότι την μεν πρώτη ημέρα δημιουργήθηκε το φως· τη δεύτερη το στερέωμα, το οποίο ο Θεός ονόμασε ουρανό· την τρίτη συγκεντρώθηκαν τα ύδατα και φάνηκε η ξηρά, και τις μεν συγκεντρώσεις των υδάτων τις ονόμασε θάλασσες, την δε ξηρά την ονόμασε γη, και εβλάστησε η γη χλωρό χόρτο και κάθε είδους δέντρο· την τέταρτη προήλθαν ο ήλιος και η σελήνη και όλος ο χορός των αστέρων· την πέμπτη έγινε η γένεση των πτηνών, των ιχθύων και των κητών που βρίσκονται στα ύδατα· την έκτη των τετραπόδων, των θηρίων, των ερπετών και των κτηνών, καθώς και η πλάση του ανθρώπου κατ' εικόνα Θεού και καθ' ομοίωσιν· την δε έβδομη κατέπαυσε ο Θεός από τα έργα του και την ευλόγησε. Περιλαμβάνεται επίσης σε αυτό το βιβλίο η παράβαση του Αδάμ και η εκδίωξη από τον παράδεισο, ο φόνος του Άβελ από τον αδελφό του τον Κάιν, η μετάθεση του Ενώχ, η κατασκευή της κιβωτού, ο κατακλυσμός που έγινε επί Νώε, η ανέγερση του πύργου, η διαίρεση των γλωσσών, η διασπορά των εθνών και η έξοδος του Αβραάμ από τους Χαλδαίους.

Τη δεύτερη τετράδα, γέννημα της πρώτης τετράδας, ισχυρίζονται ότι την έχει αναφέρει ως εξής, ονομάζοντας την άβυσσο και το σκότος καθεαυτά, καθώς και το ύδωρ και το πνεύμα που φέρεται πάνω από το ύδωρ. Μετά από αυτήν, μνημονεύοντας τη δεκάδα, αναφέρει το φως και την ημέρα και τη νύχτα, το στερέωμα και την εσπέρα και αυτό που ονομάζεται πρωί, την ξηρά και τη θάλασσα, και επιπλέον τη βλάστηση και στη δέκατη θέση το ξύλο (δέντρο)· και έτσι, μέσω των δέκα αυτών ονομάτων, φανέρωσε τους δέκα Αιώνες. Η δε δύναμη της δωδεκάδας υποστηρίζουν ότι έχει απεικονιστεί από αυτόν ως εξής: διότι αναφέρει τον ήλιο και τη σελήνη, τα άστρα και τους καιρούς, τα έτη (ενιαυτούς) και τα κήτη, καθώς και τα ψάρια και τα ερπετά, τα πετεινά και τα τετράποδα, τα θηρία και, πάνω από όλα αυτά, δωδέκατο τον άνθρωπο. Έτσι διδάσκουν ότι έχει εκφραστεί η τριακοντάδα από το πνεύμα μέσω του Μωυσή. Αλλά και ο πλασμένος άνθρωπος, κατ' εικόνα της άνω δύναμης, θεωρούν ότι έχει μέσα του τη δύναμη από τη μία πηγή (η οποία είναι εγκατεστημένη στην περιοχή του εγκεφάλου), από την οποία απορρέουν τέσσερις δυνάμεις που ονομάζονται κατ' εικόνα της άνω τετράδας, δηλαδή η όραση, η ακοή, τρίτη η όσφρηση και τέταρτη η γεύση. Την δε ογδοάδα ισχυρίζονται ότι φανερώνεται μέσω του ανθρώπου ως εξής: επειδή διαθέτει δύο ακοές (αυτιά) και ισάριθμες οράσεις (μάτια), καθώς και δύο οσφρήσεις (ρουθούνια) και διπλή γεύση, του πικρού και του γλυκού.

Διότι εμείς λέμε για τους εαυτούς μας ότι δεν είμαστε τίποτα και ομολογούμε ότι δεν μπορούμε να κάνουμε τίποτα, αφού είμαστε ευτελείς και απλοί άνθρωποι, φτωχοί και οι έσχατοι όλων των ανθρώπων· όμως ο ίδιος ο Θεός, επειδή θέλησε να γίνουμε εμείς υπηρέτες της σωτηρίας των εθνών, πρώτα ας μας σπλαχνιστεί, δείχνοντας οίκτο για την ασθένειά μας· έπειτα ας προσθέσει κάτι που να μπορεί να μας ενδυναμώσει· και αυτό θα ήταν το να μας ευλογήσει. Με ευλογία δηλαδή πνευματική, ώστε να εκπληρωθεί κατάλληλα και σε εμάς, με τη χάρη του, η ευλογία που λέει: «Αυξάνεσθε και πληθύνεσθε, και γεμίστε τη γη, και κυριεύστε την.» Διότι αυτά βέβαια είχαν ειπωθεί από παλιά, στην αρχή κατά τη δημιουργία του κόσμου, και νομίστηκε από τους Ιουδαίους ότι δεν εκπληρώνονται αλλιώς παρά μόνο σωματικά, μέσω της αφθονίας. Εμείς όμως, γνωρίζοντας ότι υπάρχουν και γεννήματα της ψυχής, και ότι τα παιδιά των δασκάλων είναι οι μαθητές τους, παρακαλούμε να τύχουμε τέτοιας ευλογίας, ώστε να αυξηθούμε και να πληθυνθούμε με το πλήθος των μαθητών, και με τις μυριάδες εκείνων που σώζονται μέσω ημών, έτσι ώστε να πούμε: «Ευλογητός ο Θεός, ο οποίος μας ευλόγησε με κάθε πνευματική ευλογία στα επουράνια εν Χριστώ.» Έτσι λοιπόν, ο Θεός είθε πρώτα να μας σπλαχνιστεί, και έπειτα, αφού μας σπλαχνιστεί, να μας ευλογήσει.

Γι' αυτόν τον λόγο, προκειμένου να καταστραφούν αυτά, ήρθε ο Σωτήρας να βάλει φωτιά στη γη. Και καθώς ο σωτήριος λόγος εξαφανίζει σαν φωτιά τα αγκάθια και τα τριβόλια, η ψυχή, αφού καλλιεργηθεί και απαλλαγεί από την κακία, αποδίδει τον καρπό που της αρμόζει και της ταιριάζει. Γι' αυτό όλοι οι λαοί δοξολογούν, και τα έθνη πάνω στη γη καθοδηγούνται. Σε συνέχεια αυτών, προστίθεται το εξής: «Η γη έδωσε τον καρπό της. Ας μας ευλογήσει ο Θεός, ο Θεός μας, ας μας ευλογήσει ο Θεός. Και ας τον φοβηθούν όλα τα πέρατα της γης». Είτε οι απόστολοι του Σωτήρα μας είτε οι αρχαίοι προφήτες του Θεού (διότι και στις δύο τάξεις εφαρμόζονται τα όσα λέγονται), εύχονται να λάβουν την ευλογία του Θεού, της οποίας το νόημα αναλύσαμε και πιο πάνω, αποδεικνύοντας πώς το «Αυξάνεσθε και πληθύνεσθε και γεμίστε τη γη, και κυριεύστε την» εκπληρωνόταν σε αυτούς με τρόπο πνευματικό.

Κατ' εικόνα Θεού δημιουργήθηκε ο άνθρωπος. Και ευλόγησε ο Θεός τον άνθρωπο και είπε: Αυξάνεσθε και πληθύνεσθε και γεμίστε τη γη. Αυτή είναι και η ευλογία των ιχθύων: Και είπε ο Θεός: Ας παραγάγουν τα ύδατα ερπετά με ζωντανή ψυχή· και έγινε έτσι. Έπειτα: Και είπε ο Θεός: Αυξάνεσθε και πληθύνεσθε και γεμίστε τα ύδατα. Τι το ξεχωριστό υπάρχει λοιπόν; Αυτά υπήρξαν αναγκαία. Και τα κοινά σου τα χάρισε, και τα ιδιαίτερα δικά σου σε περιμένουν. Διότι αναπτύσσεσαι όπως και τα υπόλοιπα ζώα· ξεκινώντας από μικρός στην αρχή, με τις σταδιακές προσθήκες φθάνεις στην ολοκλήρωση. Έτσι και τα άλογα και οι σκύλοι, έτσι και οι αετοί και οι κύκνοι και όλα όσα θα μπορούσες να αναφέρεις, ξεκινώντας από το μικρό μέγεθος της πρώτης κυοφορίας, με τη σταδιακή προσθήκη φθάνουν στην τέλεια ανάπτυξη και έπειτα πάλι, μέσω της φθοράς, επιστρέφουν στο μικρότερο μέγεθος. Όσα λοιπόν ήταν κοινά στη φύση, τα δώρισε και σε εμάς.

Και τους ευλόγησε ο Θεός και είπε: «Αυξάνεσθε και πληθύνεσθε και πληρώσατε τη γη». Διότι η αύξηση είναι διπλή: αφενός του σώματος, αφετέρου της ψυχής. Αύξηση του σώματος είναι η ανάπτυξη από το μικρό προς το πρέπον μέτρο, ενώ αύξηση της ψυχής είναι η πρόοδος προς την τελείωση μέσω της διδασκαλίας. Επομένως, το «Αυξάνεσθε», που λέγεται για όλα τα όντα, για μεν τα άλογα ζώα έχει ειπωθεί όσον αφορά την τελείωση του σώματος και την ολοκλήρωση της φύσεώς τους, ενώ για εμάς τα λογικά όντα το «Αυξάνεσθε» αναφέρεται στον εσωτερικό άνθρωπο, σύμφωνα με την πνευματική προκοπή που μας ανάγει προς τον Θεό. Τέτοιος ήταν ο Παύλος, ο οποίος επεκτεινόταν προς τα εμπρός, ενώ λησμονούσε τα όσα βρίσκονταν πίσω του. Αυτή είναι η αύξηση: η οικειοποίηση των θεωρημάτων της ευσέβειας, η επέκταση προς το περισσότερο, το να επιθυμούμε διαρκώς όσα βρίσκονται πάνω από εμάς και τα μεν προηγούμενα να τα αφήνουμε πίσω, ενώ όσα λείπουν από την ευσέβειά μας, αυτά να τα επιζητούμε με όση δύναμη διαθέτουμε. Τέτοιος ήταν ο Ισαάκ, για τον οποίο είναι καταγεγραμμένη εκείνη η μαρτυρία ότι: «Προόδευε και υψωνόταν, μέχρι που έγινε μέγας». Διότι δεν σταμάτησε, ούτε έμεινε στάσιμος έχοντας αυξηθεί μόνο λίγο, αλλά προχωρούσε διαρκώς, ανεβαίνοντας με μεγάλα διαβήματα στην αρετή: διάβηκε με μεγάλο βήμα τη σωφροσύνη, έφτασε στη δικαιοσύνη, και από εκεί ανέβηκε στην ανδρεία. Προχωρώντας με αυτόν τον τρόπο προς το ανώτατο ύψος του αγαθού, φτάνει στην κορυφή του ο δίκαιος. «Αυξάνεσθε», λοιπόν, με την κατά Θεόν αύξηση, δηλαδή την τελείωση του εσωτερικού ανθρώπου.

Και τους ευλόγησε ο Θεός και είπε: «Αυξάνεσθε και πληθύνεσθε και πληρώσατε τη γη». Η αύξηση είναι διπλή: από τη μία του σώματος και από την άλλη της ψυχής. Αλλά η μεν αύξηση της ψυχής είναι η προσθήκη που επιτυγχάνεται δια των πνευματικών διδαχών με σκοπό την τελείωση, ενώ η αύξηση του σώματος είναι η εξέλιξη από το μικρό μέγεθος στην αποκατάσταση του πρέποντος μέτρου. Επομένως, το «Αυξάνεσθε» για τα άλογα ζώα ειπώθηκε σύμφωνα με την τελείωση του σώματος και την ολοκλήρωση της φύσεως, σε εμάς όμως το «Αυξάνεσθε» αναφέρεται στον έσω άνθρωπο και στην κατά Θεόν προκοπή. Τέτοιος ήταν ο Παύλος, ο οποίος επεκτεινόταν σε όσα βρίσκονταν μπροστά του, ενώ λησμονούσε όσα βρίσκονταν πίσω του. Αυτή είναι η αύξηση των πνευματικών θεωρήσεων, η ανάληψη της ευσέβειας, η επέκταση προς τα ανώτερα, το να επιθυμούμε εμείς πάντοτε τα καλύτερα, το να αφήνουμε πάντοτε πίσω μας τα προηγούμενα και να αναζητούμε αυτό που μας λείπει από την ευσέβεια, ακριβώς επειδή το έχουμε ανάγκη. Τέτοιος ήταν ο Ισαάκ, για τον οποίο έχει καταγραφεί εκείνη η μαρτυρία: «Προχωρούσε και υψωνόταν, μέχρι που έγινε μέγας». Διότι δεν σταμάτησε ούτε παρέμεινε στάσιμος έχοντας αυξηθεί μόνο λίγο, αλλά προχωρούσε πάντοτε κάνοντας μεγάλα διαβήματα προς τα έργα της αρετής· διέβηκε με μεγάλο βήμα τη σωφροσύνη, προχώρησε στη δικαιοσύνη και από εκεί ανέβηκε στην ανδρεία. Διαβαίνοντας κατ' αυτόν τον τρόπο προς την άκρα κορυφή του αγαθού, ο δίκαιος φθάνει στην τελειότητα. «Αυξάνεσθε», λοιπόν, με την κατά Θεόν αύξηση, με την τελείωση του έσω ανθρώπου.

Και ευλόγησε ο Θεός τον άνθρωπο και είπε: «Αυξάνεσθε και πληθύνεσθε και πληρώσατε τη γη». Αυτή είναι και η ευλογία των ιχθύων. Διότι είπε ο Θεός: «Ας εξαγάγει η γη ερπετά ζωσών ψυχών», και έγινε έτσι. Και είπε ο Θεός: «Αυξάνεσθε και πληρώσατε τα ύδατα». Τι το περισσότερο υπάρχει λοιπόν; Αναγκαίως σου χάρισε και αυτά τα κοινά, ενώ σε αναμένουν και τα δικά σου ιδιαίτερα. Διότι αυξάνεσαι και εσύ, όπως και τα υπόλοιπα ζώα, και από την αρχική μικρή κατάσταση, με τις σταδιακές προσθήκες, φτάνεις στην τελείωση. Έτσι και τα άλογα και οι σκύλοι, έτσι και οι αετοί και οι κύκνοι και όλα όσα θα μπορούσες να ονομάσεις, αφού μέσα από το μικρό μέγεθος της πρώτης κύησης και με τη σταδιακή ανάπτυξη λάβουν την τέλεια αύξηση, πάλι μέσω της φθίσης επιστρέφουν στο μικρότερο. Όσα λοιπόν ήταν κοινά στη φύση, τα δώρισε και σε εμάς.

Τη δύναμη της δωδεκάδας, κατ' αυτόν, την απεικονίζουν ως εξής: διότι αναφέρει τον ήλιο, τη σελήνη, τα άστρα και τις εποχές, τα έτη και τα κήτη, τα ψάρια και τα ερπετά, τα πτηνά και τα τετράποδα, τα θηρία και ως δωδέκατο τον άνθρωπο. Έτσι διδάσκουν ότι από το πνεύμα διακηρύχθηκε η τριακοντάδα δια μέσου του Μωυσή. Αλλά βεβαίως και ο πλασμένος άνθρωπος, κατ' εικόνα της άνω δύναμης, έχει μέσα του τη δύναμη από τη μία πηγή. Αυτή δε εδράζεται στην περιοχή του εγκεφάλου, από την οποία απορρέουν τέσσερις δυνάμεις, κατ' εικόνα της άνω τετράδας, οι οποίες ονομάζονται: όραση, ακοή, τρίτη η όσφρηση και τέταρτη η γεύση. Την δε Ογδοάδα λένε ότι φανερώνεται δια του ανθρώπου ως εξής: επειδή αυτός έχει δύο ακοές, και ισάριθμες οράσεις, και ακόμη δύο οσφρήσεις, και διπλή γεύση, του πικρού και του γλυκού. Διδάσκουν δε ότι ολόκληρος ο άνθρωπος φέρει όλη την εικόνα της τριακοντάδας ως εξής: στα μεν χέρια, μέσω των δακτύλων, βαστάζει τη δεκάδα, ενώ σε όλο το σώμα, που διαιρείται σε δώδεκα μέλη, τη δωδεκάδα. Και το διαιρούν αυτό, όπως ακριβώς έχει διαιρεθεί από αυτούς το σώμα της Αλήθειας, για το οποίο μιλήσαμε προηγουμένως. Την δε ογδοάδα, επειδή είναι άρρητη και αόρατη, την εννοούν ως κρυμμένη στα σπλάχνα.

Αλλά για να μην αφεθεί καμία πρόφαση δικαιολογίας σε όσους θέλουν να είναι αγνώμονες, διαχωρίζει με τόση σαφήνεια και τη σειρά των όσων γίνονται και τον αριθμό των ημερών, και μας τα διδάσκει όλα με πολλή συγκατάβαση, ώστε, αφού μάθουμε ολόκληρη την αλήθεια, να μην προσέχουμε πλέον την πλάνη εκείνων που τα εκφράζουν όλα με βάση τους δικούς τους λογισμούς, αλλά να μπορέσουμε να γνωρίσουμε την άφατη δύναμη του Δημιουργού μας. «Και έγινε», λέει, «έτσι». Είπε: «Ας παραγάγουν τα ύδατα ερπετά ζωντανών ψυχών, και πτηνά που να πετούν πάνω από τη γη κατά το στερέωμα του ουρανού», και υπάκουσε το στοιχείο, και εκπλήρωσε την προσταγή. Και έγινε, λέει, έτσι, όπως διέταξε ο Δεσπότης· «και εποίησε ο Θεός τα μεγάλα κήτη, και κάθε ψυχή ζωντανών ερπετών, τα οποία παρήγαγαν τα ύδατα κατά τα γένη τους, και κάθε φτερωτό πτηνό κατά το γένος του». Και είδε ο Θεός ότι είναι καλά, και τα ευλόγησε ο Θεός, λέγοντας: «Αυξάνεστε, και πληθύνεστε, και γεμίστε τα ύδατα στις θάλασσες, και τα πτηνά ας πληθυνθούν πάνω στη γη». Παρατήρησε πάλι εδώ, πόση είναι η σοφία του Πνεύματος. Διότι, αφού ο μακάριος Μωυσής είπε ότι «Έγινε έτσι», μας διδάσκει λεπτομερώς προσθέτοντας και λέγοντας: «Και εποίησε ο Θεός τα μεγάλα κήτη, και κάθε ψυχή ζωντανών ερπετών, τα οποία παρήγαγαν τα ύδατα κατά τα γένη τους, και κάθε φτερωτό πτηνό κατά το γένος του. Και είδε ο Θεός ότι είναι καλά».

Και τα ευλόγησε ο Θεός, λέγει, και είπε: Αυξάνεστε και πληθύνεστε, και γεμίστε τα νερά στις θάλασσες, και τα πτηνά ας πληθύνονται πάνω στη γη. ε΄. Αυτή είναι η ευλογία, το να αυξηθούν αυτά σε πλήθος.

Επειδή, λοιπόν, τα ζώα που δημιουργήθηκαν ήταν έμψυχα, και ο Θεός επιθυμούσε να είναι διηνεκής η ύπαρξή τους, για τον λόγο αυτόν πρόσθεσε: «Και τα ευλόγησε ο Θεός, και είπε: Αυξάνεσθε και πληθύνεσθε». Διότι ο λόγος εκείνος τα συγκρατεί μέχρι και σήμερα, και, μολονότι έχει παρέλθει τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα, ούτε ένα από τα γένη τους δεν ελαττώθηκε. Διότι η ευλογία του Θεού, και ο λόγος που λέει, «Αυξάνεσθε και πληθύνεσθε», τους χάρισε την ύπαρξη και όλη αυτή τη διαιώνισή τους.

Κατά δε την πέμπτη ημέρα, ευλογεί τον Μυστικό Δείπνο και τη νέα τράπεζα και τα μέγιστα μυστήρια του μεγαλειώδους έργου Του, όπως ακριβώς και κατά την παλαιά πέμπτη ημέρα, αφού δημιούργησε τα μεγάλα κήτη και όλα τα ένυδρα όντα, τα ευλόγησε λέγοντας: «Αυξάνεσθε και πληθύνεσθε» και τα εξής. Κατά δε την έκτη ημέρα, συσταυρώνεται μαζί με ληστές ως άνθρωπος από απάνθρωπα θηρία, Εκείνος που κατά την παλαιά έκτη ημέρα δημιούργησε πανένδοξα τα θηρία και τον άνθρωπο, και ολοκλήρωσε πανόλβια το μυστήριο της οικονομίας, όπως ολοκλήρωσε τα κτίσματα κατά την πρώτη έκτη ημέρα. Κατά δε την έβδομη ημέρα, όπως παλαιότερα από τα έργα Του, αναπαύεται στο μνήμα, έχοντας ευλογήσει και συνεχίζοντας να ευλογεί πολλαπλώς εμάς που έχουμε εναποθέσει την ελπίδα μας σε Αυτόν. Κατά την όγδοη ημέρα, την πρώτη και τελευταία, κατέβαλε τις οδύνες του θανάτου και ανασταίνεται εκ νεκρών, συνεγείροντας και τους προπάτορες.

Εγώ λοιπόν, έχοντας αναφέρει αυτά επιτροχάδην, δεν ισχυρίζομαι σε καμία περίπτωση ότι μέσα σε μία εβδομάδα ο Χριστός εκπλήρωσε εξ ολοκλήρου το μυστήριο της οικονομίας, αλλά, σύμφωνα με την απόφαση της παγκόσμιας εξαήμερης δημιουργίας, ο Χριστός εκπλήρωνε αναλόγως το καθετί κατάλληλα, στον δικό του καιρό. Αυτά όμως εμείς, αγαπητοί αδελφοί και όσοι είστε φιλόχριστοι, ας μην τα ακούμε επιπόλαια, ούτε να αγνοούμε την ανέκφραστη εύνοια του Θεού για εμάς, ότι για εμάς και τη δική μας σωτηρία και ανάπαυση και τον αρχαιότατο κόσμο οικοδόμησε και την υπερφυή ένσαρκη οικονομία επιτέλεσε κατά τους έσχατους χρόνους. Γι' αυτό και τότε, ορίζοντας την κατοχή και την κυριαρχία της γης και όλων όσων υπάρχουν σε αυτήν για τους προπάτορες, έλεγε: «Αυξάνεσθε και πληθύνεσθε και γεμίστε τη γη και κυριεύστε την», τώρα όμως δεν υποσχέθηκε να δώσει απλώς τη γη και όσα βρίσκονται στη γη, αλλά τον ουρανό και τη βασιλεία σε αυτόν σε όσους έχουν ζήσει ενάρετα. Γι' αυτό ας σπεύσουμε, παρακαλώ, να μη φανούμε αχάριστοι απέναντι στον Ευεργέτη, ούτε να ανταλλάξουμε τη βασιλεία των ουρανών με τη γη, ούτε τα εκεί αθάνατα αγαθά με τα εδώ θνητά, σαν αυτούς που ανόητα ανταλλάσσουν τον χρυσό με τον πηλό, και αντί του φωτός προκρίνουν το σκοτάδι, και αντί της υγείας επιλέγουν την αρρώστια, και αντί της ζωής προτιμούν τον θάνατο.

Αυτά χωρίστηκαν σε δύο κατηγορίες, όπως ακριβώς διατάχθηκαν, και άλλα μεν κατοικούν και κολυμπούν στη θάλασσα και στα υπόλοιπα ύδατα, άλλα δε κατοικούν στην ξηρά και πετούν στον αέρα κατά το στερέωμα του ουρανού, όπως ακριβώς προστάχθηκαν. Διότι όπως ένα σπέρμα που πολλαπλασιάζεται, σαν αυτό του σιναπιού που γνωρίζουμε και του λεγόμενου χρυσού λαχάνου, ακόμη κι αν ένας μόνο κόκκος σπαρθεί σε κάποιον κήπο, αποδίδει άφθονο τον καρπό, έτσι και ένας λόγος της δύναμης και της σοφίας του Θεού, αφού σπάρθηκε στα ύδατα, καρποφόρησε από εκεί πλήθη ζωντανών ψυχών, ερπετών, πτηνών, τετράποδων «μικρών μαζί με μεγάλα, που δεν έχουν αριθμό». Και όπως ακριβώς από τα ύδατα στερέωσε τόσο σπουδαίο και τόσο μεγάλο ουρανό, έτσι, αφού στερέωσε πολυειδείς σάρκες κατά γένος, τις έβγαλε από εκεί ζωντανές με αφθονία. «Και είδε ο Θεός ότι είναι καλά». Για να μην τολμήσει δηλαδή κανείς από τους μεμψίμοιρους να πει γιατί το τάδε ή το δείνα τα επαίνεσε ο Θεός, ότι είναι καλά [***]. «Και τα ευλόγησε ο Θεός, λέγοντας: αυξάνεσθε και πληθύνεσθε και γεμίστε τα ύδατα στις θάλασσες, και τα πτηνά ας πληθύνονται πάνω στη γη». Διότι αυτή είναι η ευλογία τους, το «αυξάνεσθε και πληθύνεσθε».

Γι' αυτό και η θάλασσα αναβλύζει σαν μεγάλη πηγή τα κοπάδια αυτών των πλασμάτων, και η ξηρά τα γένη των χερσαίων ζώων με αφθονία, ώστε ούτε το πλήθος των κυνηγών ούτε καμία άλλη επιβουλή να έχει τη δύναμη να ελαττώσει το πλήθος τους, αλλά, όπως ακριβώς μια ανεξάντλητη θάλασσα, έτσι αυξάνει τα πλάσματα στη θάλασσα και στην ξηρά εκείνος ο νόμος που άκουσαν, το «αυξάνεσθε και πληθύνεσθε». «Και έγινε εσπέρα και έγινε πρωί, ημέρα πέμπτη».