Πατερικές αναφορές στο ΓΕΝΕΣΙΣ 12:11

Διότι ο πατριάρχης Αβραάμ, ο δίκαιος, ο φίλος του Θεού, αυτός που εγκατέλειψε πατρίδα και οικία και συγγενείς και φίλους, και περιφρόνησε όλα τα παρόντα εξαιτίας της προσταγής του Θεού, τόσο πολύ δειλίαζε και φοβόταν τον θάνατο, ώστε, όταν επρόκειτο να εισέλθει στην Αίγυπτο, είπε προς τη γυναίκα του τα εξής: «Γνωρίζω ότι είσαι γυναίκα ευειδής· θα συμβεί λοιπόν, όταν σε δουν οι Αιγύπτιοι, εσένα μεν να σε κρατήσουν στη ζωή, εμένα δε να με σκοτώσουν». Τι λοιπόν;

Διότι συνέβη, λέγει, όταν ο Άβραμ πλησίασε να εισέλθει στην Αίγυπτο, να πει στη Σάρρα, τη γυναίκα του: «Γνωρίζω καλά ότι είσαι γυναίκα ευειδής. Θα συμβεί, λοιπόν, όταν σε δουν οι Αιγύπτιοι, να πουν ότι: “Αυτή είναι γυναίκα του”· και εμένα θα με σκοτώσουν, ενώ εσένα θα σε κρατήσουν στη ζωή. Πες, λοιπόν, ότι: “Είμαι αδελφή του”, ώστε να αντιμετωπιστώ καλά εξαιτίας σου, και να ζήσει η ψυχή μου χάρη σε εσένα». Είδες από τα λόγια αυτά σε πόση αγωνία και φόβο περιήλθε ο δίκαιος; Και όμως καθόλου δεν ταράχθηκε ο λογισμός του, ούτε θορυβήθηκε η σκέψη του, ούτε διανοήθηκε και είπε: «Τι είναι αυτό; Άραγε εγκαταλειφθήκαμε; Άραγε εξαπατηθήκαμε; Μήπως ο Δεσπότης μάς άφησε έρημους από την πρόνοιά Του; Εκείνος που είπε: “Θα σε μεγαλύνω και στο σπέρμα σου θα δώσω αυτήν τη γη”, μας αφήνει τώρα με τέτοιον τρόπο να φοβόμαστε για την ίδια μας τη ζωή και να πέσουμε σε προφανή κίνδυνο;»

Τίποτε από αυτά δεν καταδέχθηκε ο δίκαιος ούτε καν να βάλει στο μυαλό του, αλλά μόνο σε ένα πράγμα ήταν τώρα προσηλωμένος: πώς θα μπορέσει, επινοώντας κάποιο τέχνασμα, αφενός να βρει ανακούφιση από τον λιμό και αφετέρου να διαφύγει από τα χέρια των Αιγυπτίων. «Γνωρίζω», λέει, «ότι είσαι γυναίκα όμορφη». Δες πόση ήταν η ομορφιά της γυναίκας, ώστε, παρόλο που είχαν πλέον φθάσει στα γηρατειά και μετά από τόσα χρόνια, παρέμενε ακόμη ακμαία, διατηρώντας στο πρόσωπό της την άνθηση της ομορφιάς, και μάλιστα έπειτα από τόση ταλαιπωρία και κακουχία που υπέμενε στις οδοιπορίες της, μεταναστεύοντας από τον έναν τόπο στον άλλο: από τη χώρα των Χαλδαίων μεταναστεύοντας στη Χαρράν, και από εκεί στη Χαναάν, και πάλι από εκεί σε άλλο μέρος της Χαναναίας, και από εκεί εδώ, και τώρα πάλι στην Αίγυπτο. Ποιον, λοιπόν, ακόμη και από τους πιο ρωμαλέους άνδρες δεν θα είχαν καταβάλει αυτές οι τόσο συνεχείς αποδημίες;

Αλλά η θαυμαστή αυτή, η οποία και μετά από τόση ταλαιπωρία έλαμπε ακόμη από την καλλονή της όψεώς της, προκαλούσε πολύ και σφοδρό δέος στον δίκαιο· γι' αυτό και έλεγε: «Γνωρίζω εγώ ότι είσαι γυναίκα ευπρόσωπη. Θα συμβεί λοιπόν, όταν σε δουν οι Αιγύπτιοι, να πουν ότι: "Αυτή είναι γυναίκα του"· και θα με σκοτώσουν, εσένα όμως θα σε κρατήσουν στη ζωή».

η΄. Είδες, αγαπητέ, πόση αξία έχει η υπομονή και η καρτερία; Εδώ φέρε στο μυαλό σου τα λόγια εκείνα, τα οποία έλεγε ο πατριάρχης, όταν επρόκειτο να πλησιάσουν στην Αίγυπτο: «Γνωρίζω ότι είσαι γυναίκα ευπρόσωπη· θα συμβεί, λοιπόν, μόλις σε δουν οι Αιγύπτιοι, εμένα να με σκοτώσουν, εσένα όμως να σε κρατήσουν ζωντανή». Έχοντας, επομένως, εκείνα κατά νου, παρατήρησε τα όσα συμβαίνουν τώρα, και θαύμασε τόσο την υπομονή του δικαίου, όσο και τη δύναμη του φιλανθρώπου Θεού, ο οποίος με πολλή δόξα μεριμνά να επιστρέψει ο δίκαιος, αυτός που είχε έλθει με τόσο φόβο και δέος. «Και έδωσε εντολή», αναφέρει η Γραφή, «ο Φαραώ σε άνδρες σχετικά με τον Άβραμ, να ξεπροβοδίσουν τον ίδιο και τη γυναίκα του, και όλα όσα του ανήκαν, και τον Λωτ μαζί του». Με κάθε λαμπρότητα, λοιπόν, και με πολλή περιουσία επιστρέφει ο δίκαιος, και μέσω των όσων συνέβησαν γίνεται δάσκαλος όχι μόνο αυτών που βρίσκονταν στην Αίγυπτο, αλλά και όλων όσων βρίσκονταν στον δρόμο του, καθώς και εκείνων που κατοικούσαν στην Παλαιστίνη.

Επειδή, λοιπόν, είχε στερηθεί αυτή τη δυνατότητα από τη φύση και η προχωρημένη ηλικία πλέον τον ωθούσε στην απελπισία, με την υπόσχεση ανορθώνει τον αθλητή, τον κάνει πιο πρόθυμο και τον προετοιμάζει να ανακτήσει τη νεανική του ακμή για τους επόμενους αγώνες. Δες, λοιπόν, ότι μετά την υπόσχεση αυτή, ο δίκαιος αυτός αναλαμβάνει και πάλι έναν άλλο αγώνα. Διότι, όταν ενέσκηψε λιμός και υπήρχε μεγάλη στενοχώρια στη Χαναάν, έσπευσε προς την Αίγυπτο· και θέλοντας να βρει ανακούφιση από τον λιμό, περιέβαλε τον εαυτό του με μεγαλύτερους κινδύνους. Επειδή η ομορφιά της γυναίκας του και το κάλλος της Σάρρας έφερναν σχεδόν τον θάνατο μπροστά στα μάτια του. Γι' αυτό και όταν βρέθηκε κοντά στην είσοδο της Αιγύπτου, της είπε: «Γνωρίζω ότι είσαι όμορφη στο πρόσωπο· ξέρω την ακμή του κάλλους σου και φοβάμαι την ακολασία των Αιγυπτίων. Εάν, λοιπόν, σε δουν και αντιληφθούν ότι σε έχω μαζί μου ως σύζυγο, εσένα ίσως θα σε κρατήσουν ζωντανή, ώστε να κάνουν πράξη το πάθος της μανίας τους, εμένα όμως θα με σκοτώσουν, για να μπορούν ανενόχλητοι να διαπράξουν την παρανομία, εφόσον δεν θα υπάρχει αυτός που θα μπορούσε να καταστήσει φανερή τη μοιχεία».

Ποιος ήταν λοιπόν αυτός ο χειμώνας; Τόσο σφοδρός λιμός κατέλαβε τότε την Παλαιστίνη, ώστε τον ανάγκασε να αναχωρήσει αμέσως από εκεί και να κατεβεί στην Αίγυπτο. Όταν όμως έφτασε εκεί με σκοπό να βρει λύση στο κακό, περιέπεσε σε συμφορά χειρότερη από τον λιμό, αναγκαζόμενος να διατρέξει τον έσχατο κίνδυνο. Και κυριεύτηκε τότε από τόσο μεγάλο φόβο, ώστε να προτιμήσει αυτό που για όλους είναι το πλέον αφόρητο από όλα, δηλαδή το να ατιμάζονται οι γυναίκες τους. Διότι σε τόση μεγάλη ανάγκη περιήλθε τότε, ώστε να χρησιμοποιήσει ακόμη και την υποκρισία· και τι θα μπορούσε να είναι πιο αξιοθρήνητο από αυτό; Ποια νομίζεις, αλήθεια, πως ήταν η ψυχική του κατάσταση, όταν αναγκαζόταν να δίνει τέτοιες συμβουλές στη γυναίκα του; «Γνωρίζω εγώ ότι είσαι γυναίκα ευειδής· θα συμβεί, λοιπόν, μόλις σε δουν οι Αιγύπτιοι, να πουν: "Αυτή είναι γυναίκα του"· και εμένα θα με σκοτώσουν, εσένα όμως θα σε κρατήσουν ζωντανή. Πες, λοιπόν, "είμαι αδελφή του", για να μου συμπεριφερθούν καλά εξαιτίας σου, και να ζήσει η ψυχή μου χάρη σε εσένα».

Γι' αυτό δεν ονομάζεται πλέον πατέρας μόνο εδώ, αλλά και στον ουρανό. Μην θρηνείς για τον νεκρό. Διότι ο δρόμος είναι κοινός, και όποιος έφτασε είναι μακάριος. ΤΙΤΛΟΣ Η΄. — Περί του θανάτου και του φόβου που προέρχεται από αυτόν. «Έγινε λιμός στη γη, και κατέβηκε ο Άβραμ στην Αίγυπτο για να παροικήσει. Και είπε στη γυναίκα του: Γνωρίζω εγώ ότι είσαι γυναίκα ευπρόσωπη· θα συμβεί λοιπόν, μόλις σε δουν οι Αιγύπτιοι, να πουν ότι αυτή είναι η γυναίκα του, και εμένα θα με σκοτώσουν, εσένα όμως θα σε κρατήσουν στη ζωή».