Πατερικές αναφορές στο ΓΕΝΕΣΙΣ 12:2

Ο Αβραάμ, ο οποίος ονομάστηκε φίλος, βρέθηκε πιστός με το να υπακούσει στα λόγια του Θεού. Αυτός από υπακοή αναχώρησε από τη γη του και από τη συγγένειά του και από τον οίκο του πατέρα του, ώστε, εγκαταλείποντας μια μικρή γη και μια αδύναμη συγγένεια και έναν μικρό οίκο, να κληρονομήσει τις υποσχέσεις του Θεού. Διότι του λέει: «Αναχώρησε από τη γη σου και από τη συγγένειά σου και από τον οίκο του πατέρα σου για τη γη που θα σου δείξω· και θα σε αναδείξω σε μεγάλο έθνος και θα σε ευλογήσω και θα μεγαλύνω το όνομά σου, και θα είσαι ευλογημένος· και θα ευλογήσω εκείνους που σε ευλογούν και θα καταραστώ εκείνους που σε καταρώνται, και μέσω εσού θα ευλογηθούν όλες οι φυλές της γης.» Και πάλι, όταν χωρίστηκε από τον Λωτ, του είπε ο Θεός: «Σήκωσε τα μάτια σου και δες από τον τόπο όπου βρίσκεσαι τώρα, προς τον βορρά και τον νότο και την ανατολή και τη δύση· διότι όλη τη γη που βλέπεις, σε σένα θα τη δώσω και στο σπέρμα σου εις τον αιώνα.»

«Και έλα σε γη, την οποία θα σου δείξω, και θα σε κάνω μέγα έθνος, και θα σε ευλογήσω, και θα μεγαλύνω το όνομά σου, και θα είσαι ευλογημένος, και θα ευλογήσω αυτούς που σε ευλογούν, και αυτούς που σε καταρώνται θα τους καταραστώ, και μέσω σου θα ευλογηθούν όλες οι φυλές της γης.» Κατανοείς πώς δεν τον πρόσταξε να αναχωρήσει μόνο από τη γη και το σπίτι του, αλλά και από τη συγγένειά του, καθώς και από το σπίτι του πατέρα του, και να πάει στη γη που ο ίδιος που τον καλεί θα του υποδείκνυε; ΠΑΛΛ. Αλλά τι σημαίνει αυτό; ΚΥΡ. Επομένως, πώς δεν είναι φανερό ότι, όταν ο Θεός καλεί σε ακολούθηση (εννοώ βεβαίως την πνευματική) και θέλει εκείνους που επιλέγει να τιμήσει να απομακρυνθούν από την κοσμική ζωή (επαναλαμβάνω, εκείνη που συνίσταται στις ηδονές και τις σαρκικές επιθυμίες), είναι εντελώς παράφρον το να θεωρεί κάποιος οτιδήποτε άλλο ανώτερο από αυτό; Διότι ας θεωρηθούν ως μηδέν η πατρίδα και το γένος, το πατρικό σπίτι και η απόκτηση των επίγειων αγαθών. Γι' αυτόν τον λόγο και ο ίδιος ο Σωτήρας μάς καλούσε στην ίδια ανδρεία, λέγοντας: «Όποιος αγαπά πατέρα ή μητέρα περισσότερο από εμένα, δεν είναι άξιός μου· και όποιος αγαπά γιο ή θυγατέρα περισσότερο από εμένα, δεν είναι άξιός μου. Και όποιος δεν παίρνει τον σταυρό του και δεν με ακολουθεί, δεν είναι άξιός μου.» Και πρόσθετε: «Και καθένας που άφησε αδελφούς, ή αδελφές, ή πατέρα, ή μητέρα, ή γυναίκα, ή τέκνα, ή χωράφια, ή σπίτια για το όνομά μου, θα λάβει πολλαπλάσια, και θα κληρονομήσει ζωή αιώνια.»

Ή μήπως δεν συμφωνείς ότι είναι έργο της υπέρτατης πνευματικής δύναμης που νοείται εν Χριστώ, η τόσο λαμπρή και περίοπτη ανδρεία, η οποία θεωρεί αυτά ως μηδαμινά; Ενώ το να ακολουθεί τον Χριστό το θεωρεί ύψιστης σημασίας. ΠΑΛΛ. Βεβαιότατα, επειδή άλλωστε έχουν στερηθεί την άριστη ελπίδα και την εν Χριστώ χαρά εκείνοι οι οποίοι, αν και κλήθηκαν στους γάμους, αρνήθηκαν να προσέλθουν. Από αυτούς ο ένας είπε: «Παντρεύτηκα γυναίκα και δεν μπορώ να έρθω». Ένας άλλος, λέγοντας ότι αγόρασε χωράφι, θεώρησε τα πρόσκαιρα ανώτερα από την κλήση. ΚΥΡ. Εύγε, Παλλάδιε· διότι μας ευφραίνεις λέγοντας τα πρέποντα, και χάρη στην εξαιρετική σου ευμάθεια προχωράς πολύ σωστά στο να κατανοήσεις με προθυμία το συμπέρασμα του λόγου. Πρόσεξε λοιπόν ότι σε αυτούς που ακολουθούν τον Θεό ολοκληρωτικά και με κάθε τρόπο, και έχουν θέσει σε δεύτερη μοίρα σε σχέση με την ελπίδα σε Αυτόν τα της σάρκας και την κοσμική φιληδονία, θα ακολουθήσει οπωσδήποτε το να μετέχουν πλούσια στην άνωθεν ευλογία. Διότι, τι λέει προς τον Αβραάμ; «Και θα σε κάνω μεγάλο έθνος, και θα σε ευλογήσω», και τα όσα συνδέονται με αυτά. Βλέπεις λοιπόν πόσο πλήθος πνευματικών αγαθών τού συσσώρευσε;

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γʹ. Ως πρώτος χρηματισμός (θεία αποκάλυψη) που έγινε στον Αβραάμ καταγράφεται εκείνος κατά τον οποίο του είπε ο Κύριος: «Έξελθε από τη γη σου και από τη συγγένειά σου και από τον οίκο του πατέρα σου, στη γη την οποία θα σου δείξω· και θα σε κάνω μέγα έθνος, και θα σε ευλογήσω, και θα μεγαλύνω το όνομά σου, και θα είσαι ευλογημένος· και θα ευλογήσω εκείνους που σε ευλογούν», και τα εξής. Δεύτερος, όταν εμφανίστηκε σε αυτόν ο Κύριος και του είπε: «Στο σπέρμα σου θα δώσω τη γη αυτή». Και τρίτος, όταν ο Κύριος είπε στον Αβραάμ, μετά τον διαχωρισμό του Λωτ από αυτόν, τα όσα έχουν καταγραφεί. Τέταρτος, στον οποίο αναφέρεται: «Μετά δε τα λόγια αυτά, απηύθυνε ο Κύριος τον λόγο του προς τον Άβραμ σε όραμα της νύκτας λέγοντας: Μη φοβάσαι, Άβραμ, εγώ είμαι ο υπερασπιστής σου»· και μετά από άλλα: «Εγώ είμαι ο Κύριος που σε έβγαλα από τη χώρα των Χαλδαίων». Πέμπτος, όταν εμφανίστηκε ο Κύριος στον Αβραάμ και του είπε: «Εγώ είμαι ο Θεός σου· να είσαι ευάρεστος ενώπιόν μου», και τα λοιπά. Έκτος, στον οποίο πάλι εμφανίστηκε σε αυτόν ο Κύριος κοντά στη δρυ του Μαμβρή, ενώ εκείνος καθόταν στη θύρα της σκηνής του το μεσημέρι· και σηκώνοντας τα μάτια του, είδε, και ιδού, τρεις άνδρες στέκονταν απέναντί του· και μόλις τους είδε, έτρεξε να τους προϋπαντήσει από τη θύρα της σκηνής του, προσκύνησε έως το έδαφος και είπε: «Κύριε, εάν βρήκα χάρη ενώπιόν σου, μην προσπεράσεις τον δούλο σου· ας φέρουν λίγο νερό, και ας νίψουν τα πόδια σας».

Προφανώς, λοιπόν, αυτός που εμφανίστηκε στην Άγαρ ενώ περιπλανιόταν, ήταν άγγελος· διότι έπρεπε σε εκείνη μεν, επειδή υπολειπόταν κατά πολύ του Αβραάμ και δεν μπορούσε να αντικρίσει τίποτε περισσότερο από αγγελική οπτασία, η οπτασία να είναι κατάλληλη μέσω της παρουσίας του αγγέλου, στον δε Αβραάμ μέσω της ανώτερης εμφάνισης του ίδιου του Θεού. Και οι υπόλοιποι λόγοι του Θεού προς αυτόν δεν θα ταίριαζαν, εάν κάποιος επιχειρούσε να τους αναγάγει σε αγγέλους, αλλά μόνο στον Θεό θα άρμοζε να τους προφέρει, όπως το: «και θα σε καταστήσω μέγα έθνος και θα σε ευλογήσω», και τα παρόμοια με αυτά· και προπάντων το: «εγώ είμαι ο Κύριος που σε εξήγαγε από τη χώρα των Χαλδαίων»· και το: «εγώ είμαι ο Θεός, γίνε ευάρεστος ενώπιόν μου», και τα εξής· και κανείς δεν θα μπορούσε ποτέ να είναι τόσο ανόητος, ώστε να υποθέσει ότι αυτά τα είπε άγγελος.

Στους χρησμούς, λοιπόν, προς τον Αβραάμ ο ίδιος ο Μωυσής καταγράφει προφητεύοντας, ότι σε μεταγενέστερους χρόνους δεν πρόκειται οι απόγονοι του Αβραάμ ούτε οι Ιουδαίοι που κατάγονται από το σπέρμα του, αλλά «όλες οι φυλές της γης» και «όλα τα έθνη» να αξιωθούν την ευλογία από τον Θεό με τον ίδιο τρόπο της θεοσέβειας του Αβραάμ. Γράφει δε τα εξής: «Και είπε ο Κύριος στον Αβραάμ, φύγε από τη γη σου και από τη συγγένειά σου, και από τον οίκο του πατέρα σου, και έλα στη γη την οποία θα σου δείξω· και θα σε κάνω μεγάλο έθνος, και θα σε ευλογήσω, και θα μεγαλύνω το όνομά σου, και θα είσαι ευλογημένος. Και θα ευλογήσω όσους σε ευλογούν, και όσους σε καταρώνται θα τους καταραστώ, και μέσω εσού θα ευλογηθούν όλες οι φυλές της γης». Και πάλι ο Θεός είπε: «Μήπως να κρύψω εγώ από τον Αβραάμ, τον δούλο μου, αυτό που πρόκειται να κάνω; Ο Αβραάμ θα εξελιχθεί αναμφίβολα σε μεγάλο και πολυάριθμο έθνος, και μέσω αυτού θα ευλογηθούν όλα τα έθνη της γης».

Αλλά ίσως θα έλεγε κανείς ότι ήταν αρκετό ως προτροπή για εκείνον το να του πει: «Έλα στη γη που θα σου δείξω· και θα σε κάνω μεγάλο έθνος, και θα σε ευλογήσω». Αυτό ακριβώς λοιπόν, εάν δεν ήταν φιλόθεος, θα αρκούσε για να τον καταστήσει πιο διστακτικό ως προς την υπακοή.

Διότι θα μπορούσε να πει, εάν ήταν ένας από τους πολλούς: «Για ποιον λόγο με απομακρύνεις στην ξενιτιά και με προστάζεις να εγκατασταθώ σε ξένη γη; Γιατί λοιπόν, εφόσον θέλεις να με αναδείξεις μέγα, δεν το πράττεις εδώ; Γιατί δεν με αξιώνεις της ευλογίας σου, ενώ διαμένω στην πατρική οικία; Διότι, εάν τυχόν μου συνέβαινε, προτού φθάσω στον τόπο που προστάζεις, καταπονημένος από τους κόπους της οδοιπορίας να χαθώ και να τερματίσω τον βίο μου, ποιο θα ήταν για εμένα το όφελος από τα επαγγελθέντα;»

Αλλά τίποτε από αυτά δεν καταδέχθηκε ούτε καν να περάσει από τον νου του, παρά, σαν ευγνώμων δούλος, υπάκουε μόνο στην προσταγή, χωρίς να περιεργάζεται ούτε να πολυπραγμονεί, αλλά πειθόταν, και ήταν απόλυτα βέβαιος ότι οι υποσχέσεις του Θεού ήταν αψευδείς: Και θα σε κάνω μεγάλο έθνος, και θα σε ευλογήσω, και θα μεγαλύνω το όνομά σου, και θα είσαι ευλογημένος.

Μεγάλο είναι το μέγεθος της υποσχέσεως. «Θα σε κάνω», λέει, «μεγάλο έθνος, και θα σε ευλογήσω, και θα μεγαλύνω το όνομά σου». Όχι μόνο θα σε καταστήσω επικεφαλής σε μεγάλο έθνος και θα κάνω μεγάλο το όνομά σου, αλλά και «θα σε ευλογήσω, και θα είσαι ευλογημένος». Μη νομίσεις, αγαπητέ, ότι αποτελεί ταυτολογία η φράση: «και θα σε ευλογήσω, και θα είσαι ευλογημένος». Τόσο μεγάλης ευλογίας θα σε αξιώσω, λέει, ώστε να συμπαρατείνεται αυτή σε όλους τους αιώνες.

Διότι θα είσαι ευλογημένος, ώστε ο καθένας να θεωρεί ως τη μεγαλύτερη τιμή και να καταβάλλει κάθε προσπάθεια να συνδεθεί με στενή οικειότητα μαζί σου. Δες πώς από την αρχή και προοιμιακά του προέλεγε τη δόξα στην οποία επρόκειτο να τον αναδείξει. «Θα σε κάνω», λέει, «μέγα έθνος, και θα μεγαλύνω το όνομά σου, και θα σε ευλογήσω, και θα είσαι ευλογημένος». Γι' αυτό και οι Ιουδαίοι, υπερηφανευόμενοι για τον πατριάρχη, ήθελαν να εντάξουν τους εαυτούς τους στη συγγένειά του, και έλεγαν: «Είμαστε τέκνα του Αβραάμ». Αλλά για να μάθουν ότι, εξαιτίας της κακίας της διαγωγής τους, αποδεικνύονται ανάξιοι αυτής της συγγένειας, τους λέει ο Χριστός: «Εάν ήσασταν τέκνα του Αβραάμ, θα κάνατε τα έργα του Αβραάμ». Ακόμη και ο Ιωάννης, ο γιος του Ζαχαρία, όταν συνέρρεαν στον Ιορδάνη όσοι έσπευδαν να βαπτιστούν, τους έλεγε: «Γεννήματα οχιών, ποιος σας υπέδειξε να ξεφύγετε από την επερχόμενη οργή;»

Εγώ που διέτριβα με τόση τιμή και περιποίηση στη Χαρράν, τώρα αναγκάζομαι, ως άπατρις, ξένος και επήλυδας, να περιφέρομαι εκζητώντας χάρη και να αναζητώ την ανάπαυση ενός ευτελούς καταλύματος· και ούτε αυτό δεν μπορώ να επιτύχω, αλλά αναγκάζομαι να διαβιώ σε σκηνές και καλύβες, και να υπομένω όλες τις άλλες ταλαιπωρίες. Αυτό είναι όλο εκείνο που έλεγε: «Έλα, και θα σε κάνω μέγα έθνος»;

Δʹ. Και γιατί απορείς αν σου συμβαίνουν αυτά; Διότι αυτό θα μπορούσε κανείς να δει να συμβαίνει και στους αγίους εκείνους. Και για να το μάθεις αυτό, ας φέρουμε ως παράδειγμα τον βίο που νομίζεις ότι είναι ο περισσότερο γεμάτος από απολαύσεις και απαλλαγμένος από βάσανα. Θέλεις να εξετάσουμε τη ζωή του Αβραάμ από την αρχή; Τι άκουσε, λοιπόν, αυτός ευθύς εξαρχής; «Έξελθε από τη γη σου και από τη συγγένειά σου». Είδες κάτι λυπηρό που του προστάζεται; Αλλά δες και το ευχάριστο που το διαδέχεται: «Και έλα σε γη την οποία θα σου δείξω, και θα σε κάνω μέγα έθνος». Τι λοιπόν; Επειδή ήρθε στη γη εκείνη και βρήκε λιμάνι, σταμάτησαν τα λυπηρά; Σε καμία περίπτωση· αντιθέτως, τον διαδέχονται πάλι άλλα, δυσκολότερα από τα πρώτα: πείνα, μετακίνηση και αρπαγή της συζύγου του. Και έπειτα από αυτά, τον περίμεναν άλλα ευχάριστα: η πληγή κατά του Φαραώ, η απελευθέρωση, η τιμή, τα πολλά εκείνα δώρα και η επιστροφή στην εστία του. Και όλα τα επόμενα ακολουθούν τέτοια σειρά, πλεγμένη από ευχάριστα και λυπηρά γεγονότα. Το ίδιο συνέβαινε και στους αποστόλους. Γι' αυτό και ο Παύλος έλεγε: «Εκείνος που μας παρηγορεί σε κάθε μας θλίψη, ώστε να μπορούμε και εμείς να παρηγορούμε εκείνους που βρίσκονται σε κάθε θλίψη». «Τι σχέση έχουν, λοιπόν, αυτά με εμένα», θα πει κάποιος, «που βρίσκομαι πάντοτε μέσα στις λύπες;» Μην είσαι αγνώμονας ούτε αχάριστος· διότι είναι αδύνατον να βρίσκεται κάποιος συνεχώς σε λυπηρές καταστάσεις, καθώς ούτε η ανθρώπινη φύση δεν θα το άντεχε. Αλλά επειδή εμείς θέλουμε να βρισκόμαστε πάντοτε μέσα στη χαρά, γι' αυτό νομίζουμε ότι βρισκόμαστε πάντοτε μέσα στις λύπες.

Αυτή λοιπόν τη μερίδα Του την ονόμασε Ισραήλ, δηλαδή αυτόν που βλέπει τον Θεό. Και αυτή ήταν ο Αβραάμ, στον οποίο κατ' ακολουθίαν υπήρχε άνωθεν διασωσμένο το σπέρμα της πίστης και της θεογνωσίας, στον οποίο και εμφανίστηκε λέγοντας: «Έξελθε από τη γη σου και από τη συγγένειά σου και έλα στη γη που θα σου δείξω· και θα σε κάνω μέγα έθνος». Σε αυτόν έδωσε και την περιτομή, καθιερώνοντάς την σε αυτόν σαν ένα κοινό σημάδι και σφραγίδα. Και του ορκίστηκε να πληθύνει το σπέρμα του σαν τα άστρα του ουρανού και σαν την άμμο που βρίσκεται στην άκρη της θάλασσας. Μετά από αυτά, εμφανίστηκε πάλι σε αυτόν ο Θεός και του είπε: «Να γνωρίζεις καλά ότι το σπέρμα σου θα ζήσει ως πάροικο σε γη που δεν θα είναι δική του», προμηνύοντάς του την κάθοδο στην Αίγυπτο του Ιωσήφ, του Ιακώβ του πατέρα του και των αδελφών του. Από αυτούς πληθύνθηκε εκεί αυτή η μερίδα και έγινε μεγάλο έθνος, τους οποίους μέσω του Μωυσή έβγαλε από εκεί, αφού πρώτα τους προσέφερε ως γεύμα τον αμνό, το αντίτυπο του αληθινού. Έπειτα, αφού χώρισε τη θάλασσα, τους πέρασε απέναντι, τους ανέβασε στην έρημο και τους έθρεψε εκεί για σαράντα έτη, έγιναν «μερίδα Κυρίου, λαός του ο Ιακώβ, μερίδιο της κληρονομιάς του ο Ισραήλ».