Πατερικές αναφορές στο ΓΕΝΕΣΙΣ 12:3

Διότι εκείνοι που τον ευλογούν θα κληρονομήσουν τη γη. Παρόμοιο είναι αυτό που ειπώθηκε προς τον Αβραάμ: Εκείνους που σε ευλογούν θα τους ευλογήσω, και εκείνους που σε καταρώνται θα τους καταραστώ. Από τον Κύριο κατευθύνονται τα βήματα του ανθρώπου. Επιδοκιμάζει, λέγει, την έμπρακτη πορεία που ακολουθεί κατά τη διάρκεια του βίου του.

«Και έλα σε γη, την οποία θα σου δείξω, και θα σε κάνω μέγα έθνος, και θα σε ευλογήσω, και θα μεγαλύνω το όνομά σου, και θα είσαι ευλογημένος, και θα ευλογήσω αυτούς που σε ευλογούν, και αυτούς που σε καταρώνται θα τους καταραστώ, και μέσω σου θα ευλογηθούν όλες οι φυλές της γης.» Κατανοείς πώς δεν τον πρόσταξε να αναχωρήσει μόνο από τη γη και το σπίτι του, αλλά και από τη συγγένειά του, καθώς και από το σπίτι του πατέρα του, και να πάει στη γη που ο ίδιος που τον καλεί θα του υποδείκνυε; ΠΑΛΛ. Αλλά τι σημαίνει αυτό; ΚΥΡ. Επομένως, πώς δεν είναι φανερό ότι, όταν ο Θεός καλεί σε ακολούθηση (εννοώ βεβαίως την πνευματική) και θέλει εκείνους που επιλέγει να τιμήσει να απομακρυνθούν από την κοσμική ζωή (επαναλαμβάνω, εκείνη που συνίσταται στις ηδονές και τις σαρκικές επιθυμίες), είναι εντελώς παράφρον το να θεωρεί κάποιος οτιδήποτε άλλο ανώτερο από αυτό; Διότι ας θεωρηθούν ως μηδέν η πατρίδα και το γένος, το πατρικό σπίτι και η απόκτηση των επίγειων αγαθών. Γι' αυτόν τον λόγο και ο ίδιος ο Σωτήρας μάς καλούσε στην ίδια ανδρεία, λέγοντας: «Όποιος αγαπά πατέρα ή μητέρα περισσότερο από εμένα, δεν είναι άξιός μου· και όποιος αγαπά γιο ή θυγατέρα περισσότερο από εμένα, δεν είναι άξιός μου. Και όποιος δεν παίρνει τον σταυρό του και δεν με ακολουθεί, δεν είναι άξιός μου.» Και πρόσθετε: «Και καθένας που άφησε αδελφούς, ή αδελφές, ή πατέρα, ή μητέρα, ή γυναίκα, ή τέκνα, ή χωράφια, ή σπίτια για το όνομά μου, θα λάβει πολλαπλάσια, και θα κληρονομήσει ζωή αιώνια.»

Ο καπνός είναι σημάδι φωτιάς που έχει σβήσει· γι' αυτό και αυτούς, οι οποίοι για ένα διάστημα φλόγισαν σαν φωτιά και έπειτα έσβησαν, τους αναφέρει ομοίως στο παράδειγμα. Δανείζεται ο αμαρτωλός, και δεν θα ξεπληρώσει· ο δε δίκαιος σπλαχνίζεται και δίνει. Ενώ δεν κατέχει τίποτα, δανειζόμενος συχνά από τον δίκαιο ωφέλιμους και σωτήριους λόγους, ή λαμβάνοντας ευεργεσίες από τον Θεό, δεν ξεπληρώνει την οφειλή. Διότι οφείλει αυτός που ωφελήθηκε, να επιδείξει έργα και πράξεις αντάξιες εκείνων που έλαβε. Αυτός όμως δεν ξεπληρώνει, αλλά παραμένει άκαρπος από τα έργα της δικαιοσύνης. Ο δε δίκαιος, πλουτώντας με τον κατά Θεόν πλούτο, σπλαχνίζεται και παρέχει σε όσους έχουν ανάγκη. Αλλά και όσοι ευλογούν τον δίκαιο θα γίνουν συγκληρονόμοι του. Διότι την ανώτερη κληρονομιά την οποία υποσχέθηκε στους δικαίους ο λόγος, την ίδια ακριβώς υπόσχεται και σε εκείνους που ευλογούν τον δίκαιο, σύμφωνα με τον χρησμό προς τον Αβραάμ που λέει: «Και θα ευλογήσω αυτούς που σε ευλογούν». Το δε «Και όσοι τον καταρώνται θα εξολοθρευτούν», είναι όμοιο με αυτό που ειπώθηκε προς τον Αβραάμ: «Και αυτούς που σε καταρώνται θα τους καταραστώ». Διότι, όπως ακριβώς αυτός που πετάει μια πέτρα ψηλά την πετάει στο ίδιο του το κεφάλι, έτσι και αυτός που ρίχνει κατάρες στον δίκαιο, επειδή η κατάρα δεν μπορεί να σταθεί εναντίον του, θα τη δεχθεί να επιστρέφει στον ίδιο του τον εαυτό.

Εξετάζοντας με ακρίβεια ποιος ήταν ο λόγος που έδωσε ως εντολή και ο οποίος εκτείνεται σε πολλές γενεές –διότι δεν υπονοεί κάποιον αριθμό ετών, αλλά το διηνεκές και το πλήθος, όπως η έκφραση «επτάκις»: «Η στείρα γέννησε επτά», δηλαδή πολλά, και «Επτάκις θα πέσει ο δίκαιος, και θα αναστηθεί»– θα βρεις ότι αυτός έχει ειπωθεί ως εξής προς τον Αβραάμ: «Και στο πρόσωπό σου θα ευλογηθούν όλα τα έθνη της γης». Και, «Μέσω του σπέρματός σου θα ευλογηθούν όλες οι φυλές της γης, και πληθαίνοντας θα πληθύνω το σπέρμα σου». Θα έβρισκες δε ότι παρόμοια πράγματα υποσχέθηκαν και επιβεβαιώθηκαν με όρκο και στον Ισαάκ, τόσο για τη γη όσο και για τον πολλαπλασιασμό του σπέρματος. Αυτά δε εκπληρώθηκαν μετά από πάρα πολλές γενεές διά της επιφανείας του Χριστού, ο οποίος προέρχεται από το σπέρμα του Αβραάμ και έγινε Σωτήρας μας. Ακόμη και τώρα η επαγγελία ενεργεί και παραμένει, μέχρις ότου εισέλθει το πλήρωμα των εθνών. Αυτός, λοιπόν, μετά από μακρό αιώνα και μετά από πάρα πολλές γενεές –διότι χρησιμοποίησε τις χιλιάδες αντί για να δηλώσει απλώς πολλά– εκπλήρωσε αυτές τις επαγγελίες προς τους πατριάρχες, έχοντας δωρίσει σε όλα τα έθνη την ευλογία του Αβραάμ διά του Σωτήρος μας Ιησού και διά της διδασκαλίας Του.

Αλλά και γνώριζαν σαφώς τον ίδιο τον Χριστό του Θεού, εφόσον βέβαια έχει ήδη αποδειχθεί ότι εμφανίστηκε στον Αβραάμ, αποκάλυψε το θέλημά Του στον Ισαάκ, μίλησε στον Ισραήλ και συνομίλησε με τον Μωυσή και με τους μετέπειτα προφήτες. Εξού και θα μπορούσε κανείς να διαπιστώσει ότι και εκείνοι οι θεοφιλείς άνδρες είχαν αξιωθεί την προσωνυμία του Χριστού, σύμφωνα με τη φωνή που λέει γι' αυτούς: «Μην αγγίζετε τους χριστούς μου και μην κακοποιείτε τους προφήτες μου». Επομένως, πρέπει σαφώς να θεωρούμε ως την πρώτη και την πιο παλαιά και αρχαία από όλες τις μορφές θεοσέβειας, εκείνη ακριβώς των θεοφιλών ανδρών του περιβάλλοντος του Αβραάμ, η οποία πρόσφατα κηρύχθηκε σε όλα τα έθνη μέσω της διδασκαλίας του Χριστού. Και αν βέβαια λένε ότι ο Αβραάμ έλαβε την εντολή της περιτομής πολύ αργότερα, εντούτοις, πριν από αυτήν, αναφέρεται ότι έλαβε τη μαρτυρία της δικαιοσύνης μέσω της πίστης του, καθώς ο θείος λόγος αναφέρει κάπως έτσι: «Πίστεψε δε ο Αβραάμ στον Θεό, και του υπολογίστηκε ως δικαιοσύνη». Και μάλιστα, σε αυτόν που είχε γίνει τέτοιος πριν από την περιτομή, δόθηκε προκαταβολικά υπόσχεση μέσω χρησμού από τον Θεό που του εμφανίστηκε (και αυτός ήταν ο ίδιος ο Χριστός, ο Λόγος του Θεού) σχετικά με εκείνους που στα μετέπειτα χρόνια επρόκειτο να δικαιωθούν με τον ίδιο τρόπο όπως αυτός, με αυτά ακριβώς τα λόγια: «Και μέσω εσού θα ευλογηθούν όλες οι φυλές της γης», και επίσης ότι: «Θα γίνει έθνος μέγα και πολυπληθές, και μέσω αυτού θα ευλογηθούν όλα τα έθνη της γης».

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γʹ. Ως πρώτος χρηματισμός (θεία αποκάλυψη) που έγινε στον Αβραάμ καταγράφεται εκείνος κατά τον οποίο του είπε ο Κύριος: «Έξελθε από τη γη σου και από τη συγγένειά σου και από τον οίκο του πατέρα σου, στη γη την οποία θα σου δείξω· και θα σε κάνω μέγα έθνος, και θα σε ευλογήσω, και θα μεγαλύνω το όνομά σου, και θα είσαι ευλογημένος· και θα ευλογήσω εκείνους που σε ευλογούν», και τα εξής. Δεύτερος, όταν εμφανίστηκε σε αυτόν ο Κύριος και του είπε: «Στο σπέρμα σου θα δώσω τη γη αυτή». Και τρίτος, όταν ο Κύριος είπε στον Αβραάμ, μετά τον διαχωρισμό του Λωτ από αυτόν, τα όσα έχουν καταγραφεί. Τέταρτος, στον οποίο αναφέρεται: «Μετά δε τα λόγια αυτά, απηύθυνε ο Κύριος τον λόγο του προς τον Άβραμ σε όραμα της νύκτας λέγοντας: Μη φοβάσαι, Άβραμ, εγώ είμαι ο υπερασπιστής σου»· και μετά από άλλα: «Εγώ είμαι ο Κύριος που σε έβγαλα από τη χώρα των Χαλδαίων». Πέμπτος, όταν εμφανίστηκε ο Κύριος στον Αβραάμ και του είπε: «Εγώ είμαι ο Θεός σου· να είσαι ευάρεστος ενώπιόν μου», και τα λοιπά. Έκτος, στον οποίο πάλι εμφανίστηκε σε αυτόν ο Κύριος κοντά στη δρυ του Μαμβρή, ενώ εκείνος καθόταν στη θύρα της σκηνής του το μεσημέρι· και σηκώνοντας τα μάτια του, είδε, και ιδού, τρεις άνδρες στέκονταν απέναντί του· και μόλις τους είδε, έτρεξε να τους προϋπαντήσει από τη θύρα της σκηνής του, προσκύνησε έως το έδαφος και είπε: «Κύριε, εάν βρήκα χάρη ενώπιόν σου, μην προσπεράσεις τον δούλο σου· ας φέρουν λίγο νερό, και ας νίψουν τα πόδια σας».

Στους χρησμούς, λοιπόν, προς τον Αβραάμ ο ίδιος ο Μωυσής καταγράφει προφητεύοντας, ότι σε μεταγενέστερους χρόνους δεν πρόκειται οι απόγονοι του Αβραάμ ούτε οι Ιουδαίοι που κατάγονται από το σπέρμα του, αλλά «όλες οι φυλές της γης» και «όλα τα έθνη» να αξιωθούν την ευλογία από τον Θεό με τον ίδιο τρόπο της θεοσέβειας του Αβραάμ. Γράφει δε τα εξής: «Και είπε ο Κύριος στον Αβραάμ, φύγε από τη γη σου και από τη συγγένειά σου, και από τον οίκο του πατέρα σου, και έλα στη γη την οποία θα σου δείξω· και θα σε κάνω μεγάλο έθνος, και θα σε ευλογήσω, και θα μεγαλύνω το όνομά σου, και θα είσαι ευλογημένος. Και θα ευλογήσω όσους σε ευλογούν, και όσους σε καταρώνται θα τους καταραστώ, και μέσω εσού θα ευλογηθούν όλες οι φυλές της γης». Και πάλι ο Θεός είπε: «Μήπως να κρύψω εγώ από τον Αβραάμ, τον δούλο μου, αυτό που πρόκειται να κάνω; Ο Αβραάμ θα εξελιχθεί αναμφίβολα σε μεγάλο και πολυάριθμο έθνος, και μέσω αυτού θα ευλογηθούν όλα τα έθνη της γης».

Πώς θα επρόκειτο να ευλογηθούν στο πρόσωπο του Αβραάμ «όλα τα έθνη» και «όλες οι φυλές της γης», αν δεν είχαν καμία απολύτως σχέση με αυτόν, ούτε ως προς τον τρόπο της ψυχής ούτε ως προς τη σωματική συγγένεια; Διότι, όσον αφορά την κατά σάρκα συγγένεια, ποια συγγένεια υπήρχε προς τον Αβραάμ, για παράδειγμα, στους Σκύθες, στους Αιγυπτίους, στους Αιθίοπες, στους Ινδούς, στους Βρετανούς ή στους Ισπανούς; Ή πώς αυτά τα έθνη, αλλά και εκείνα που κατοικούσαν ακόμη πιο μακριά από αυτά, επρόκειτο να ευλογηθούν εξαιτίας της κατά σάρκα συγγένειάς τους με τον Αβραάμ; Αλλά δεν ήταν ούτε λογικό να συμμετάσχουν όλα τα έθνη στην κατά ψυχήν ευλογία του Αβραάμ. Πώς άλλωστε θα γινόταν αυτό, όταν κάποια από αυτά μολύνονταν με αθέμιτες αιμομιξίες με μητέρες και κόρες και άλλα με ακόλαστες συνευρέσεις ανδρών με άνδρες, ενώ άλλα εναπόθεταν την ευσέβεια σε ανθρωποθυσίες, σε θεοποιήσεις άλογων ζώων, σε είδωλα άψυχης ύλης και σε δεισιδαιμονίες πλανερών πνευμάτων, και κάποια θεωρούσαν καλό και ευσεβές να καίνε ζωντανούς τους ηλικιωμένους, να παραδίδουν στη φωτιά τους πιο αγαπημένους τους ανθρώπους, ή ακόμη και να γεύονται νεκρούς; Πώς, λοιπόν, ήταν δυνατόν εκείνοι που είχαν φτάσει σε έναν τέτοιο θηριώδη βίο να συμμετάσχουν στην ευλογία του θεοφιλούς άνδρα, εάν δεν απέβαλαν τη θηριωδία τους και δεν επρόκειτο κάποτε να υιοθετήσουν έναν παρόμοιο τρόπο ζωής με τη θεοσέβεια του Αβραάμ;

Επειδή και εκείνος, όντας κατά κάποιον τρόπο αλλοεθνής και ξένος προς την ευσέβεια την οποία αργότερα υιοθέτησε, λέγεται ότι μετέστη και μεταστράφηκε από την πατρική του δεισιδαιμονία, εγκαταλείποντας τον οίκο, τη συγγένεια, τα πατροπαράδοτα έθιμα και τον τρόπο ζωής με τον οποίο είχε γεννηθεί και ανατραφεί, και ότι ακολούθησε τον Θεό, ο οποίος του έδωσε και τους καταγεγραμμένους χρησμούς. Εάν, λοιπόν, ο Μωυσής, ο οποίος έζησε μετά τον Αβραάμ και καθίδρυσε ένα είδος πολιτεύματος για το έθνος των Ιουδαίων μέσω της νομοθεσίας που θέσπισε ο ίδιος, είχε νομοθετήσει τέτοια πράγματα, όπως εκείνα που είχαν κατορθωθεί από τους θεοφιλείς πριν από αυτόν, και τα οποία ήταν δυνατόν να εφαρμοστούν από όλα τα έθνη, ώστε να μπορούν, σύμφωνα με τη διαταγή του Μωυσή, «όλες οι φυλές της γης» και «όλα τα έθνη» να γίνουν θεοσεβή· τότε θα μπορούσαμε να πούμε ότι τα λόγια προανήγγειλαν πως, μέσω της μωσαϊκής νομοθεσίας, εκείνοι από όλα τα έθνη που θα γίνονταν θεοσεβείς και θα ζήλωναν τον ιουδαϊσμό, προσερχόμενοι σε αυτούς σύμφωνα με τον νόμο, θα ευλογούνταν με την ευλογία του Αβραάμ. Θα έπρεπε, συνεπώς, και εμείς να τηρούμε όσα είχε διατάξει ο Μωυσής. Επειδή όμως το πολίτευμα του Μωυσή δεν ήταν κατάλληλο για τα υπόλοιπα έθνη, παρά μόνο για τους Ιουδαίους, και μάλιστα όχι για όλους ανεξαιρέτως, αλλά για όσους διέμεναν στη γη της Ιουδαίας, έπρεπε εξάπαντος να υπάρξει ένας άλλος τρόπος, πέραν από τον νόμο του Μωυσή, σύμφωνα με τον οποίο τα έθνη όλης της οικουμένης, ζώντας όμοια με τον Αβραάμ, θα μπορούσαν να συμμετάσχουν στην ίδια με αυτόν ευλογία.

Ελέχθη δε και στον Δαβίδ, ότι δηλαδή «από τον καρπό της κοιλίας» του θα εγερθεί κάποιος, για τον οποίο αναφέρει στη συνέχεια ο Θεός: «Αυτός θα με επικαλεστεί, Πατέρας μου είσαι εσύ»· «και εγώ θα τον καταστήσω πρωτότοκο». Και γι' αυτόν πάλι έχει λεχθεί: «Και θα κυριαρχήσει από θάλασσα σε θάλασσα, και από τους ποταμούς έως τα πέρατα της οικουμένης», και πάλι: «Όλα τα έθνη θα τον υπηρετήσουν», «και στο πρόσωπό σου θα ευλογηθούν όλες οι φυλές της γης».

Έπειτα, στη συνέχεια, αφού απηύθυνε μομφές στους τρεις πρώτους γιους, επειδή εξαιτίας κάποιων παραπτωμάτων τους έγιναν ανάξιοι της προφητείας που επρόκειτο να λεχθεί, στον τέταρτο, καθώς είχε επιδείξει βίο ανώτερο από τους υπόλοιπους αδελφούς του, προφητεύει τα εξής: «Ιούδα, εσένα ας επαινέσουν οι αδελφοί σου· τα χέρια σου θα είναι στα νώτα των εχθρών σου. Θα σε προσκυνήσουν οι γιοι του πατέρα σου. Σκύμνος λέοντα είσαι, Ιούδα· από τον βλαστό, γιε μου, ανέβηκες· αναπαύτηκες και κοιμήθηκες σαν λιοντάρι και σαν σκύμνος· ποιος θα τον εξεγείρει; Δεν θα εκλείψει άρχοντας από τον Ιούδα ούτε ηγέτης από τη γενιά του, έως ότου έλθουν όσα προορίζονται γι' αυτόν, και αυτός θα είναι η προσδοκία των εθνών». Εξέτασε λοιπόν πρώτα, τι άραγε εννοεί λέγοντας «όσα προορίζονται γι' αυτόν», και δες μήπως ήταν ακριβώς αυτά τα οποία ο Θεός διακήρυξε και προφήτευσε στους προπάτορες του Αβραάμ σχετικά με την κλήση των εθνών· διότι έχει γραφτεί ότι ο Θεός είπε στον Αβραάμ: «Και θα είσαι ευλογημένος, και θα ευλογήσω αυτούς που σε ευλογούν, και θα καταραστώ αυτούς που σε καταρώνται, και στο πρόσωπό σου θα ευλογηθούν όλες οι φυλές της γης», και πάλι: «Ο δε Αβραάμ», λέει, «θα γίνει έθνος μέγα και πολυάριθμο, και μέσω αυτού θα ευλογηθούν όλα τα έθνη της γης». Και παρόμοια προς τον Ισαάκ ο χρησμός διακηρύττεται με αυτόν τον τρόπο: «Και θα πληθύνω το σπέρμα σου σαν τα άστρα του ουρανού, και μέσω του σπέρματός σου θα ευλογηθούν όλα τα έθνη της γης».

Ενώ, λοιπόν, αυτός εφήρμοζε με επιτυχία αυτόν τον τρόπο της θεοσέβειας, του είχε δοθεί η επαγγελία σχετικά με τα έθνη, ότι δηλαδή και αυτά κάποτε θα επιδείκνυαν θεοσέβεια κατά τον ζήλο του Αβραάμ, και θα αξιώνονταν ίσης ευλογίας με τον θεοφιλή αυτόν άνδρα. Έχει λεχθεί, άλλωστε, προς αυτόν: «Και θα ευλογηθούν μέσω εσού όλες οι φυλές της γης»· και πάλι: «Ο δε Κύριος είπε: Δεν θα κρύψω από τον δούλο μου τον Αβραάμ αυτά που εγώ πράττω· ο δε Αβραάμ θα γίνει έθνος μέγα και πολυάριθμο, και θα ευλογηθούν μέσω αυτού όλα τα έθνη της γης». Έτσι λοιπόν, ήταν φυσικό επακόλουθο ο Αβραάμ, όντας προπάτορας της κλήσης των εθνών, να παρατεθεί δεύτερος από τον ευαγγελιστή μετά τον Δαβίδ. Διότι έπρεπε εκείνος που είχε λάβει τις υποσχέσεις περί της γέννησης του Σωτήρα να προτιμηθεί στη σειρά από εκείνον που δέχθηκε τις επαγγελίες σχετικά με τα έθνη· και να συμπεριληφθεί δεύτερος στη γενεαλογία ο αρχηγός των εθνών.

Και αυτό, συμβαίνοντας πολλές φορές εκ περιτροπής, δημιουργεί πολλές ανταποδόσεις μεταξύ του Θεού και εκείνων που τον ευαρεστούν. Για παράδειγμα, ο Αβραάμ, αφού γνώρισε τον Δημιουργό από τα δημιουργήματα και απέδωσε τον σεβασμό και τη δόξα στον Θεό, αξιώθηκε θείας φωνής και επαγγελίας, η οποία έλεγε: «Έξελθε από τη γη σου και από τη συγγένειά σου και από τον οίκο του πατέρα σου, και έλα σε γη, την οποία θα σου δείξω, και θα σε κάνω μέγα έθνος· και θα σε ευλογήσω και θα μεγαλύνω το όνομά σου και θα ευλογήσω αυτούς που σε ευλογούν και θα καταραστώ αυτούς που σε καταρώνται· και θα ευλογηθούν στο πρόσωπό σου όλες οι φυλές της γης».

Κάντε, λοιπόν, καρπό άξιο της μετάνοιας, και μη νομίσετε ότι μπορείτε να λέτε: Πατέρα έχουμε τον Αβραάμ. Διότι σας λέω ότι μπορεί ο Θεός ακόμη και από αυτές τις πέτρες να αναδείξει τέκνα στον Αβραάμ. Είδες πόσο μεγάλο ήταν το όνομά του ανάμεσα σε όλους; Αλλά προς το παρόν, πριν από την έκβαση των γεγονότων, φανερώνεται η φιλοθεΐα του δικαίου, το πώς δηλαδή πίστεψε στα όσα ειπώθηκαν από τον Θεό, και όλα όσα φαίνονταν να είναι επαχθή τα αποδεχόταν με ευκολία. Και θα ευλογήσω, λέει, αυτούς που σε ευλογούν, και αυτούς που σε καταρώνται θα τους καταραστώ· και μέσω εσού θα ευλογηθούν όλες οι φυλές της γης. Δες τη συγκατάβαση του Θεού, και τεκμήριο πόσο μεγάλης φιλίας του δείχνει.

Εκείνους, λέει, θα ευλογήσω που σε ευλογούν, και εκείνους θα καταραστώ που σε καταρώνται· και στο πρόσωπό σου θα ευλογηθούν όλες οι φυλές της γης. Ιδού η προσθήκη και μιας άλλης ευεργεσίας. Διότι όλες οι φυλές της γης, λέει, θα επιδιώξουν να ευλογούνται στο όνομά σου, και μέσα από την προσωνυμία σου θα καταστήσουν πιο αξιοσέβαστα τα όσα τους αφορούν.

Και αυτό το ίδιο πάλι μπορεί κανείς να το διαπιστώσει από τη Γραφή. Διότι, συνομιλώντας με τον Αβραάμ, λέει ο Θεός: «Θα ευλογήσω αυτούς που σε ευλογούν, και θα καταραστώ αυτούς που σε καταρώνται». Αυτό θα μπορούσε να το δει κανείς να συμβαίνει και στους Ολυμπιακούς αγώνες. Διότι όχι μόνο ο αθλητής που φέρει το στεφάνι, ούτε μόνο αυτός που υπομένει τους κόπους και τους ιδρώτες, αλλά και ο θαυμαστής του νικητή αποκομίζει όχι μικρή χαρά από εκείνη την επευφημία. Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο δεν μακαρίζω μόνο εκείνον τον γενναίο της φιλοσοφίας, αλλά και εσάς για την εύνοιά σας προς αυτόν.

Τον θεόκλητο Αβραάμ και τη σύζυγό του Σάρρα δεν τους μεγάλυνε υπερβολικά το «άλφα» και το «ρω», αλλά Εκείνος που τα προσέθεσε σε αυτούς. Διότι εκείνος ο παντεπόπτης και προνοητικός οφθαλμός προείδε τη μέλλουσα ευσέβεια του δικαίου, γι' αυτό και δεν του επέτρεψε να κατοικεί μαζί με ασεβείς. «Και είπε ο Κύριος στον Άβραμ: έξελθε από τη γη σου και από τη συγγένειά σου και από τον οίκο του πατέρα σου, και έλα στη γη, την οποία θα σου δείξω· και θα σε κάνω έθνος μεγάλο και πολύ, και θα σε ευλογήσω και θα μεγαλύνω το όνομά σου, και θα είσαι ευλογημένος· και θα ευλογήσω εκείνους που σε ευλογούν και θα καταραστώ εκείνους που σε καταρώνται· και μέσω εσού θα ευλογηθούν όλες οι φυλές της γης». Επειδή λοιπόν ο Θεός προέβλεπε ότι είχε καλέσει τον μακάριο με πολλές και μεγάλες υποσχέσεις, εκείνος χωρίς να αμελήσει, φτάνει γρήγορα στη γη των Χαναναίων. Ο δε αληθινός Δεσπότης, αφού εμφανίστηκε σε αυτόν κατά το δυνατόν, τον προστάζει να διασχίσει το μήκος και το πλάτος της γης, χορηγώντας στον δίκαιο τα προοίμια της κληρονομιάς, λέγοντας: «Σε εσένα και στους απογόνους σου θα δώσω αυτή τη γη». Εκείνος δε, ως ευγνώμων και φιλόθεος, οικοδομεί αμέσως θυσιαστήριο στον Θεό. Έπειτα, όταν ισχυρός λιμός κατέλαβε τη γη των Χαναναίων, αυτός ωθούμενος από την ανάγκη φτάνει στην Αίγυπτο, όπου, όταν πλησίασε, ο φόβος του θανάτου και η αρπαγή της γυναίκας του περικυκλώνουν τον δίκαιο. «

Διότι εύλογα και επάξια σε ευλόγησε ο Κύριος, και υποσχέθηκε να ευλογεί εκείνους που σε ευλογούν, ευλογημένε. Μακάρι να αξιωθούμε να μετέχουμε και εμείς σε αυτήν την ευλογία με τις ικεσίες σου, ευλογημένε, παντοτινά. Και του είπε: «Πού είναι η Σάρρα, η γυναίκα σου;» Κι εκείνος απάντησε: «Ιδού, μέσα στη σκηνή». Εκείνος δε είπε: «Θα επιστρέψω σε εσένα κατά τον ίδιο αυτόν καιρό, τον οποίο βλέπεις, και η Σάρρα, η γυναίκα σου, θα έχει υιό». Και εκείνη, καθώς στεκόταν μέσα στη σκηνή και άκουσε, γέλασε.

«Ρώτησε τον πατέρα σου» τον Αβραάμ, «και θα σου αναγγείλει» «για το σπέρμα του», μέσω του οποίου ευλογήθηκαν «όλες οι φυλές της γης», «τους πρεσβυτέρους σου» τους προφήτες, «και θα σου πουν» μέσα από τα βιβλία τους ποιος είναι ο Χριστός, ότι αυτός είναι «ο ύψιστος», ο οποίος και «διαμέρισε τα έθνη, τα οποία διέσπειρε ως υιούς του Αδάμ», ο οποίος και «έθεσε τα όρια των εθνών σύμφωνα με τον αριθμό των αγγέλων του Θεού, και έγινε μερίδα του Κυρίου ο λαός του ο Ιακώβ, μερίδιο της κληρονομιάς του ο Ισραήλ»· διότι, αφού έθεσε τα όρια των εθνών και τα διέσπειρε σε όλο τον κόσμο, εξέλεξε εσένα ως κληρονόμο υιό «ξεχωρίζοντάς σε από όλα τα έθνη» και σου δώρισε τη γη της επαγγελίας και σου μιλούσε μέσω των προφητών για «τα άδηλα και τα κρύφια της σοφίας» του, και εσύ ξεσηκώθηκες εναντίον του, καρφώνοντάς τον στον σταυρό;

Μτ 1, 2 Ο 〈Αβραάμ〉 δικαιώθηκε μέσω της πίστης. Και σε αυτόν, επειδή πίστεψε, είπε ο Θεός: «Θα πληθύνω το σπέρμα σου και θα σου δώσω τη γη» και «στο πρόσωπό σου θα ευλογηθούν όλες οι φυλές». Αν, λοιπόν, ο Θεός λέει την αλήθεια και «σπέρμα του Αβραάμ» τυγχάνει να είναι μόνο οι Ιουδαίοι, και αυτοί ούτε κυριάρχησαν ποτέ στη γη ούτε κυριαρχούν, πού είναι η αλήθεια του Θεού που ειπώθηκε προς τον 〈Αβραάμ〉; Αλλά επειδή είναι αδύνατον να πει ψέματα ο Θεός, είναι φανερό ότι ο Θεός ονόμασε «σπέρμα» του «Αβραάμ» την Εκκλησία των εθνών. Αυτό δε έγινε μέσω του Χριστού, ο Οποίος επρόκειτο να γεννηθεί από αυτόν, στον Οποίο τα έθνη, επειδή πίστεψαν, ονομάστηκαν «σπέρμα του Αβραάμ», όχι με τον νόμο της φύσης, αλλά κατά χάρη.

Λαμβάνοντας λοιπόν ο Θεός το λήμμα, εφόσον είχε μέσα του το σπέρμα της πίστεως, όπως ελέχθη, έγινε άνθρωπος. Ολόκληρο τον Αδάμ, δηλαδή όλο το γένος του που αποκόπηκε από το λήμμα και αποβλήθηκε σαν από τον νέο παράδεισο, τη μερίδα και τον αμπελώνα, έκρινε να τον δικαιώσει και πάλι διά του σπέρματος της πίστεως με την προς Αυτόν πίστη, όπως ακριβώς το είχε υποσχεθεί και στον Αβραάμ. Ο Θεός δεν το σκέφτηκε αυτό τότε, όπως θα μπορούσε να υποθέσει κανείς από τους υπερβολικά γνωστικούς, δηλαδή όταν ο Αβραάμ απέδειξε την πίστη του θυσιάζοντας τον Ισαάκ, αλλά επειδή το γνώριζε προ καταβολής κόσμου και είχε προορίσει μέσω της πίστεως το λήμμα, και μέσω της πίστεως που υπήρχε ως πρόθεση στο λήμμα, να σωθούν όλοι όσοι είχαν προηγουμένως χωριστεί από αυτό. Αργότερα, φανέρωσε στον Αβραάμ, ο οποίος βρέθηκε πιστός, την από παλιά προορισμένη βουλή Του. Και εμείς, ακούγοντας αυτήν, νομίζουμε ότι, επειδή ο Αβραάμ πίστεψε στον Θεό, γι' αυτό λάβαμε αυτήν την ευλογία και την υιοθεσία διά της πίστεως, καθώς Εκείνος του είπε ότι «σε σένα θα ευλογηθούν όλα τα έθνη», υποθέτοντας εσφαλμένα ότι αυτή η επαγγελία μας δόθηκε ως αντάλλαγμα για την πίστη του Αβραάμ, και όχι μάλλον διά της άρρητης οικονομίας που είχε προοριστεί προ των αιώνων, η οποία υποσχέθηκε στον Αβραάμ διά της πίστεως και φανερώθηκε σε εμάς. Αλλά δεν συμβαίνει αυτό, δεν συμβαίνει.