Πατερικές αναφορές στο ΓΕΝΕΣΙΣ 12:4

Ε΄. Ακούσατε, αγαπητοί, τι διέταξε ο Δεσπότης στον Χαλδαίο, στον γέροντα, σε αυτόν που ούτε τον νόμο είχε γνωρίσει, ούτε με προφήτες είχε έρθει σε επαφή, ούτε κάποια άλλη διδασκαλία είχε απολαύσει; Είδατε πόσος είναι ο όγκος των προσταγμάτων; Πώς απαιτείται κάποια υψηλή και νεανική ψυχή για την εκπλήρωσή τους; Βλέπετε λοιπόν και την ευγνωμοσύνη του πατριάρχη, όπως μας την καθιστά φανερή η Γραφή. «Και πορεύθηκε», λέει, «ο Άβραμ, σύμφωνα με όσα του είπε ο Κύριος ο Θεός· και αναχώρησε μαζί του ο Λωτ». Δεν είπε απλώς, «Πορεύθηκε ο Άβραμ», αλλά, «Όπως ακριβώς του μίλησε ο Κύριος ο Θεός». Σύμφωνα με το πρόσταγμα, λέει, τα έπραξε όλα.

Και για τον λόγο αυτό ο δίκαιος έπαιρνε συνοδοιπόρο, και εκείνος με προθυμία προτίμησε την ξενιτιά από την παραμονή στην πατρίδα του. Έπειτα, για να μάθουμε ότι ο Δεσπότης δεν έδινε αυτές τις εντολές στον πατριάρχη ενώ ήταν νεαρός, αλλά όταν πλέον όδευε προς τα γηρατειά, οπότε και οι περισσότεροι άνθρωποι διακείνται πιο απρόθυμα προς τις αποδημίες, λέει: «Ο Άβραμ ήταν εβδομήντα πέντε ετών, όταν εξήλθε από τη Χαρράν». Είδες πώς ούτε η ηλικία, ούτε κανένα άλλο από όσα θα μπορούσαν να τον κρατήσουν στον τόπο του στάθηκε εμπόδιο για αυτόν, αλλά ο πόθος του Θεού αναδείχθηκε ανώτερος όλων. Διότι, όταν η ψυχή βρίσκεται σε εγρήγορση και νήφει, υπερπηδά όλα τα εμπόδια και παραδίδεται ολόκληρη σε αυτό που ποθεί, και δεν ανακόπτεται από καμία δυσχέρεια που προβάλλει μπροστά της, αλλά τα προσπερνά όλα, και δεν σταματά προτού επιτύχει εκείνο που επιδιώκει με ζήλο. Εξαιτίας αυτού ακριβώς και αυτός ο δίκαιος, αν και θα μπορούσε να εμποδιστεί και από τα γηρατειά και από πολλά άλλα, αφού διέρρηξε όλα τα δεσμά, σαν νέος και σφριγηλός, και χωρίς να εμποδίζεται από τίποτα, έσπευδε και βιαζόταν με αυτόν τον τρόπο να κάνει πράξη την προσταγή του Δεσπότου. Διότι δεν είναι ποτέ δυνατόν κάποιος που επιθυμεί να επιδείξει κάτι το γενναίο και ανδρείο, να το κάνει πράξη με διαφορετικό τρόπο, παρά μόνον εάν προηγουμένως παραταχθεί με γενναιότητα απέναντι σε όλα όσα πρόκειται να του σταθούν εμπόδιο σε ένα τέτοιο εγχείρημα.

Έπειτα, του προαναγγέλλει και τον καιρό της επιστροφής από τη δουλεία. Διότι, αφού ανέφερε τον αριθμό των ετών, λέει, τετρακόσια έτη: «Στην τέταρτη δε γενεά θα επιστρέψουν εδώ». Αλλά στο σημείο αυτό θα μπορούσε κάποιος να απορήσει, πώς είπε ότι θα παραμείνουν υπόδουλοι για τετρακόσια έτη, καίτοι δεν πέρασαν στην Αίγυπτο ούτε τα μισά από αυτά. Γι' αυτό δεν είπε ότι θα περάσουν τετρακόσια έτη στην Αίγυπτο, αλλά «σε γη που δεν είναι δική τους», ώστε να είναι δυνατόν, μαζί με τα έτη που πέρασαν στην Αίγυπτο, να συνυπολογιστεί και ο χρόνος του πατριάρχη, κατά τον οποίο διατάχθηκε να εξέλθει από τη Χαρράν. Διότι από τότε η Γραφή μάς έκανε ολοφάνερο και τον αριθμό των ετών του λέγοντας ότι ήταν εβδομήντα πέντε ετών όταν αναχώρησε από τη Χαρράν. Από εκείνη τη στιγμή λοιπόν μέχρι την έξοδο από την Αίγυπτο, αν θελήσει κάποιος να μετρήσει, θα διαπιστώσει ότι ο αριθμός επαληθεύεται. Μπορεί όμως να λεχθεί και κάτι άλλο: ότι, επειδή ο Δεσπότης είναι φιλάνθρωπος και προσαρμόζει πάντοτε τις τιμωρίες στη δική μας αδυναμία, όταν τους είδε να έχουν καταπονηθεί και τους Αιγυπτίους να επιδεικνύουν πολλή ωμότητα απέναντί τους, απένειμε δικαιοσύνη πριν από τον καθορισμένο καιρό και τους επανέφερε στην ελευθερία.

Αυτά δε τα ανέφερα τώρα χωρίς λόγο, αλλά για να γνωρίζουμε, όταν φθάσουμε στην αρχή όσων έχουν τεθεί σήμερα ενώπιόν μας, πώς ο φιλάνθρωπος Θεός, θέλοντας να καταστήσει τον πατριάρχη περίβλεπτο σε όλους, επιδεικνύει επί τόσο μεγάλο αριθμό ετών τη δική Του μακροθυμία, και ο δίκαιος δεν δυσανασχετεί, δεν αποναρκώνεται από το μήκος του χρόνου, δεν απελπίζεται, αλλά, τρεφόμενος με τις αγαθές ελπίδες, αποδεικνύει σε όλα το φιλόθεο φρόνημά του. Θα κατανοήσουμε δε με ακρίβεια ολόκληρη την αρετή του πατριάρχη, εάν μάθουμε πόσος χρόνος μεσολάβησε. Διότι όλα αυτά θα μας τα διδάξει με σαφήνεια ο μακάριος Μωυσής, εμπνεόμενος από το Άγιο Πνεύμα. Τι λέει λοιπόν αυτός; Όταν υπάκουσε στο πρόσταγμα του Θεού, και αναχωρώντας από τη Χαρράν κατευθύνθηκε προς τη Χαναναία γη, ήταν εβδομήντα πέντε ετών.

Επειδή λοιπόν σε κάθε περίσταση προσέφερε ό,τι εξαρτιόταν από τον ίδιο, αποδεχόμενος τα πάντα με ευχαριστία, και τα ευχάριστα και τα δυσάρεστα, γι' αυτό ο φιλάνθρωπος Θεός, ύστερα από όλα, του χάρισε το αποκορύφωμα των αγαθών, αυτό ακριβώς που περισσότερο επιθυμούσε ο δίκαιος. Παρατήρησε, δηλαδή, πώς επί είκοσι τέσσερα έτη δοκίμαζε την αρετή του δικαίου. Διότι, όταν αναχώρησε από τη Χαρράν υπακούοντας στο πρόσταγμα του Δεσπότη, ήταν εβδομήντα πέντε ετών, λέει η Γραφή· τώρα όμως, όταν τα άκουσε αυτά, είχε πλέον εισέλθει στο εκατοστό έτος της ηλικίας του.