Πατερικές αναφορές στο ΓΕΝΕΣΙΣ 13:1

Και συνέβη να μην αποφύγει με άλλον τρόπο τις βλάβες ο θεσπέσιος Αβραάμ, παρά μόνο όταν, εγκαταλείποντας τη γη των Αιγυπτίων, επέστρεψε στον αρχικό και θεόσδοτο τόπο, όπου αφού έφτασε, επιμελούνταν με προσήλωση τα αγαθά έργα. Είναι δε γραμμένο ως εξής: «Ανέβηκε δε ο Αβραάμ από την Αίγυπτο, ο ίδιος και η γυναίκα του, και όλα τα υπάρχοντά του, και ο Λωτ μαζί του στην έρημο. Ο Αβραάμ ήταν πάρα πολύ πλούσιος σε κτήνη, σε ασήμι και σε χρυσό, και πορεύθηκε εκεί απ' όπου είχε ξεκινήσει προς την έρημο, μέχρι τη Βαιθήλ, μέχρι τον τόπο όπου βρισκόταν προηγουμένως η σκηνή του, ανάμεσα στη Βαιθήλ και στην Αγγαί, στον τόπο του θυσιαστηρίου, το οποίο είχε κατασκευάσει εκεί στην αρχή. Και επικαλέστηκε εκεί ο Αβραάμ το όνομα του Κυρίου.» Κατανοείς λοιπόν ότι είναι αναγκαίο, εκείνοι που μεταβαίνουν από την κοσμική ασωτία σε μια άλλη, ιερή ζωή, να παίρνουν μαζί τους, τρόπον τινά, όλα τα υπάρχοντά τους; Διότι πανοικί και μαζί με όλο το γένος του, θα πρόσθετα μάλιστα και με όλες του τις αποσκευές, αναχώρησε από τη γη των Αιγυπτίων ο προπάτορας Αβραάμ. Πρέπει δηλαδή κανείς να απομακρύνεται ολοκληρωτικά και, τρόπον τινά, να επιθυμεί να μεθορμίζεται πανοικί προς την έρημο, δηλαδή σε μια απερίσπαστη και καθαρή κατάσταση της διάνοιας, από όπου αρχικά εξέπεσε η ανθρώπινη φύση, όταν λόγω έλλειψης των άνωθεν αγαθών έκλινε προς τα χειρότερα. Διότι αυτό ακριβώς υποδηλώνει αινιγματωδώς η κάθοδος σε ξένους, η απομάκρυνση δηλαδή από τη γη και από την πρώτη και πιο αγαπημένη σκηνή, στην οποία βρισκόταν και το θυσιαστήριο.

Ανέβηκε, λοιπόν, ο Αβραάμ από την Αίγυπτο, ο ίδιος και η γυναίκα του και όλα τα υπάρχοντά του, καθώς και ο Λωτ μαζί του, προς την έρημο. Διότι πρέπει, εκείνος που ανέρχεται από την άκρως κοσμική και αμαρτωλή ζωή προς την ιερή πολιτεία, να μην αφήσει πίσω του τίποτα το δικό του, ούτε τον νου ούτε τη φαντασία, ώστε να μην αναγκαστεί ποτέ εξαιτίας αυτού να επιστρέψει. Αντιθέτως, πρέπει πρώτα να προσαρμόζεται σε μία κατάσταση που είναι έρημη από κακία και δεν ενοχλείται από καμία ανάμειξη με τη φαυλότητα.

Ποιος το είδε ποτέ; Ποιος το άκουσε; Έφυγε για να βρει ανακούφιση από τον λιμό· και επιστρέφει με αυτόν τον τρόπο, περιβεβλημένος με πλούτο και άφατη δόξα. Μην παραξενευτείς, αγαπητέ, ούτε να απορήσεις με το γεγονός. Απεναντίας, και να θαυμάσεις, και να εκπλαγείς, και να δοξάσεις τη δύναμη του κοινού όλων μας Δεσπότη. Και δες και τους απογόνους του, οι οποίοι με τον ίδιο τρόπο κατέβηκαν μεν πάλι στην Αίγυπτο εξαιτίας της ανάγκης του λιμού, και από εκεί πάλι, μετά από πολλή δουλεία και ταλαιπωρία, επέστρεψαν με ευπορία. Διότι τόσο ευμήχανος είναι ο Δεσπότης μας. Όταν επιτρέψει να κορυφωθούν τα δεινά, τότε πάλι, αφού διασκορπίσει τον χειμώνα, φέρνει γαλήνη και μεγάλη μεταβολή των πραγμάτων, διδάσκοντάς μας το μέγεθος της δικής του δύναμης. Ανέβηκε λοιπόν ο Άβραμ από την Αίγυπτο, ο ίδιος και η γυναίκα του, και όλα τα υπάρχοντά του, και ο Λωτ μαζί του, προς την έρημο. Πολύ εύστοχα θα μπορούσε κάποιος να εφαρμόσει στον δίκαιο αυτόν εκείνα τα λόγια, τα οποία ο μακάριος Δαβίδ έλεγε προς εκείνους που επέστρεψαν από την αιχμαλωσία της Βαβυλώνας: «Όσοι σπέρνουν με δάκρυα, με αγαλλίαση θα θερίσουν. Πορεύονταν και έκλαιγαν, ρίχνοντας τους σπόρους τους. Επιστρέφοντας όμως θα έρθουν με αγαλλίαση, σηκώνοντας τα δεμάτια τους». Είδες μια κάθοδο γεμάτη από αγώνα και δέος, η οποία είχε επικείμενο τον φόβο του ίδιου του θανάτου;

Επειδή, λοιπόν, τέτοια είναι η φύση αυτού του χρέους, και όσο περισσότερο το εξοφλούμε, τόσο πιο πολύ με τη μεγαλύτερη καταβολή αυξάνουμε τη δική μας περιουσία, εμπρός λοιπόν ας σας διδάξουμε και το περιεχόμενο του χρέους, ώστε και εσείς να υποδεχθείτε με μεγαλύτερη προθυμία τα λεγόμενα και, αποδεχόμενοι τη δική μας ευγνωμοσύνη, να μας ανταμείψετε με το να προσέχετε με ζήλο όσα λέγονται. Ποιο είναι, λοιπόν, το περιεχόμενο του χρέους; Γνωρίζετε και θυμάστε ότι, αφού αναφέραμε τα γεγονότα σχετικά με τον πατριάρχη, και την κάθοδό του στην Αίγυπτο εξαιτίας του λιμού, και την αρπαγή της Σάρρας από τον Φαραώ, και την αγανάκτηση του Θεού εναντίον του, την οποία εκδήλωσε λόγω της πρόνοιάς Του για τον δίκαιο, και εναντίον του ίδιου και εναντίον όλου του οίκου του, οικονομώντας τα πράγματα ώστε ο πατριάρχης να πραγματοποιήσει την επιστροφή του από την Αίγυπτο με πολλή λαμπρότητα· διότι έδωσε εντολή, λέγει, ο Φαραώ σε κάποιους άνδρες σχετικά με τον Άβραμ να τον συνοδεύσουν κατά την αναχώρησή του, μαζί με τη γυναίκα του, όλα όσα του ανήκαν, και τον Λωτ μαζί του. Ανέβηκε, λοιπόν, ο Άβραμ από την Αίγυπτο προς την έρημο, αυτός, η γυναίκα του, όλα τα υπάρχοντά του, και ο Λωτ μαζί του· σε αυτό ακριβώς το σημείο, αφού σταματήσαμε τον λόγο μας, όλες τις ενδιάμεσες ημέρες τον στρέψαμε στη διδασκαλία σχετικά με τα πιο επείγοντα ζητήματα.

«Και θα δουν οι άρχοντες του Φαραώ το ωραίο σου πρόσωπο· εσένα μεν θα σε κρατήσουν ζωντανή, εμένα δε θα με σκοτώσουν». «Πες, λοιπόν, ότι είμαι αδελφή του, για να μου συμπεριφερθούν καλά, και θα ζήσει η ψυχή μου εξαιτίας σου». Έγιναν, λοιπόν, τα λόγια του δικαίου πραγματικότητα. Η γυναίκα αφαιρείται από τα χέρια του δικαίου και οδηγείται στον Φαραώ από τους άρχοντές του. «Συμπεριφέρθηκαν δε καλά στον δίκαιο, δήθεν ως αδελφό της, χαρίζοντάς του πρόβατα και βόδια και καμήλες, καθώς και δούλους και δούλες για να τον υπηρετούν». Ο οίκος του Φαραώ όμως, παρά λίγο να καταστραφεί. «Διότι τιμώρησε», λέει, «ο Θεός με μεγάλες δοκιμασίες τον Φαραώ, εξαιτίας της Σάρρας, της γυναίκας του Άβραμ», κάνοντάς του δηλαδή γνωστό ότι δεν είναι αδελφή, αλλά γυναίκα του δικαίου. Διότι προς τον Φαραώ και τον Αβιμέλεχ και προς τους υπόλοιπους βασιλείς έλεγε ο Θεός για τον Αβραάμ, τον Ισαάκ, τον Ιακώβ και τον Ιωσήφ: «Μην αγγίζετε τους χριστούς μου και μην κάνετε κακό στους προφήτες μου». Ο Φαραώ, λοιπόν, αφού κάλεσε τον δίκαιο, του λέει: «Τι είναι αυτό που μου έκανες, λέγοντας ότι είναι αδελφή σου; Ιδού, η γυναίκα σου είναι ανέπαφη· πάρε την και φύγε». «Ανέβηκε δε από την Αίγυπτο με τη Σάρρα τη γυναίκα του και τον Λωτ» τον ανιψιό του, με πολύ πλούτο και πολλά κτήνη, στην έρημο, όπου βρισκόταν η σκηνή του προηγουμένως. «Και η γη δεν τους χωρούσε», επειδή κατοικούσαν σε αυτήν και οι Χαναναίοι. «Γίνεται, λοιπόν, μάχη μεταξύ των βοσκών του Άβραμ και του Λωτ.