Πατερικές αναφορές στο ΓΕΝΕΣΙΣ 13:10

«Και αφού σήκωσε», λέει, «ο Λωτ τα μάτια του, είδε όλη την περίχωρο του Ιορδάνη, ότι ολόκληρη αρδευόταν, πριν καταστρέψει ο Θεός τα Σόδομα και τα Γόμορρα, σαν τον παράδεισο του Θεού και σαν τη γη της Αιγύπτου, μέχρι να φτάσει κανείς στη Ζόγορα. Και διάλεξε ο Λωτ για τον εαυτό του όλη την περίχωρο του Ιορδάνη, και αναχώρησε ο Λωτ από τα ανατολικά, και χωρίστηκε ο καθένας από τον αδελφό του». Είδες το μεγαλείο της αρετής του δικαίου, πώς δεν επέτρεψε ούτε καν να βλαστήσει η ρίζα της κακίας, αλλά αμέσως απέκοψε και εξαφάνισε από τη ρίζα τους ακόμη και όσα επρόκειτο να φυτρώσουν από κάτω, δείχνοντας πολλή επιείκεια, και λόγω της αρετής του επιδεικνύοντας απερίγραπτη αδιαφορία για τα υλικά αγαθά, και αποδεικνύοντας σε όλους ότι γι' αυτόν η ειρήνη και η απαλλαγή από τις φιλονικίες είναι προτιμότερη από κάθε περιουσία; Διότι, για να μην κατακρίνει κανείς τον δίκαιο ότι φάνηκε αγνώμονας προς τον Λωτ, και ότι, αφού τον ξεσήκωσε από την πατρίδα του και τον οδήγησε σε ξένη γη, τώρα τον διώχνει από την οικία του, και για να μη νομίσει κανείς ότι κάνει αυτά τα πράγματα από έχθρα, αλλά για να μάθουμε όλοι ότι ενεργεί έτσι επειδή είναι προσηλωμένος στην ειρήνη, γι' αυτό τον λόγο του παραχώρησε το δικαίωμα της επιλογής, και, όταν εκείνος διάλεξε τα πρωτεία, δεν δυσανασχέτησε, ώστε να μπορέσουμε όλοι να γνωρίσουμε την αγαθή προαίρεση του δικαίου και τον σκοπό της ειρηνικής του ψυχής.

Διότι, όπως λέγει, εκείνος που σπέρνει με φειδώ, με φειδώ και θα θερίσει. Ας καταβάλλουμε, λοιπόν, αυτά τα καλά σπέρματα με αφειδώλευτο χέρι, ώστε στον κατάλληλο καιρό να θερίσουμε με αφθονία. Διότι τώρα είναι ο καιρός της σποράς, τον οποίο σας παρακαλώ να μην αφήσουμε να παρέλθει, ώστε κατά την ημέρα της ανταποδόσεως για όσα σπάρθηκαν εδώ, να δρέψουμε τους καρπούς και να αξιωθούμε της φιλανθρωπίας του Δεσπότου. Διότι κανένα μα κανένα άλλο από τα πνευματικά κατορθώματα δεν θα μπορέσει να σβήσει την πυρά των αμαρτημάτων μας τόσο αποτελεσματικά, όσο η αφθονία της ελεημοσύνης. Αυτή και την εξάλειψη των αμαρτημάτων μας απεργάζεται, και γίνεται πρόξενος παρρησίας για εμάς ενώπιον του Θεού, και προετοιμάζει την απόλαυση εκείνων των άρρητων αγαθών. Αλλά αυτά έχουν λεχθεί επαρκώς για τη δική σας προτροπή, και για να αποδειχθεί ότι, προσφέροντας μικρά, αξιωνόμαστε μεγάλων δωρεών από τον Δεσπότη. Από εκεί, άλλωστε, οδηγήθηκε ο λόγος μας στην παραίνεση περί ελεημοσύνης· επειδή ακριβώς λέγαμε ότι ο πατριάρχης, παραχωρώντας ένα τμήμα γης και προσφέροντας το καλύτερο μέρος της χώρας στον Λωτ, ενώ επέλεξε για τον εαυτό του την πιο ευτελή γη, αξιώθηκε τέτοιας γενναιοδωρίας από τον Θεό, ώστε η υπόσχεση που του δόθηκε από τον Θεό να υπερβαίνει κάθε νου και διάνοια.

Επιβεβαιώστε τα λόγια μου εσείς που έχετε δει τους τόπους αυτούς, προς εκείνους που δεν έχουν βρεθεί εκεί. Διότι πάνω από την Ασκάλωνα και τη Γάζα, έως το ίδιο το τέλος του Ιορδάνη ποταμού, υπάρχει μια μεγάλη και εύφορη χώρα· ή μάλλον υπήρχε· διότι τώρα πλέον δεν υπάρχει. Αυτή λοιπόν ήταν σαν παράδεισος. Διότι είδε, λέει, ο Λωτ όλη την περίχωρο του Ιορδάνη, και ήταν καλά ποτιζόμενη, σαν παράδεισος του Θεού.

ΛΟΓΟΣ ΚΔʹ. Περί αμαρτίας και εξαγορεύσεως. Ταξίδεψε ποτέ κανείς από εσάς, αγαπητοί, στην Παλαιστίνη; Εγώ τουλάχιστον νομίζω πως ναι. Τι λοιπόν; Ας το επιβεβαιώσετε εσείς που έχετε δει τους τόπους. Υπάρχει εκεί κάποια μεγάλη και εύφορη χώρα· μάλλον υπήρχε, διότι τώρα πια δεν υπάρχει. Αυτή, λοιπόν, που ήταν τόσο ανθηρή και συναγωνιζόταν όλες τις χώρες, που με την αφθονία της έφτανε τον παράδεισο του Θεού, είναι πλέον η πιο ερημωμένη από όλες τις ερήμους. Και στέκονται βέβαια δέντρα ακόμη και τώρα, και φέρουν καρπούς, αλλά ο καρπός αυτός είναι υπενθύμιση της οργής του Θεού. Διότι στέκονται ροδιές, εννοώ και το δέντρο και τον καρπό, που έχουν λαμπρή εξωτερική εμφάνιση και δίνουν πολλές ελπίδες σε όποιον δεν γνωρίζει· αν όμως τα πάρει κανείς στα χέρια του και τα ανοίξει, δεν θα βρει κανέναν καρπό, παρά μόνο πολλή σκόνη και στάχτη να αποκαλύπτεται στο εσωτερικό τους. Τέτοια είναι όλη εκείνη η γη· και τα δέντρα και οι πέτρες και ο αέρας και τα νερά μετείχαν σε αυτή τη συμφορά. Διότι μπορεί κανείς να δει χώμα, που όμως δεν έχει τίποτα από τις ιδιότητες του χώματος· δέντρα και καρπούς, αλλά χωρίς καμία ιδιότητα δέντρων και καρπών, παρά τα πάντα είναι στάχτη· αέρα και νερό, αλλά χωρίς τα χαρακτηριστικά του αέρα και του νερού· διότι και αυτά έχουν αποτεφρωθεί από τη δύναμη Εκείνου που τα έπραξε αυτά. Όπως ακριβώς σε ένα σώμα που έχει καεί, παραμένει μεν το σχήμα και η μορφή του παρά την όψη της φωτιάς, αλλά η δύναμή του δεν υπάρχει πλέον, έτσι ακριβώς συμβαίνει και με εκείνα. Μήπως και αυτά είναι απλώς απειλητικά λόγια; Μήπως και αυτά είναι κενοί ήχοι λέξεων;

Αλλά, αν κρίνετε σκόπιμο, ας στρέψουμε τον λόγο και σε άλλα είδη τιμωρίας, ώστε από τα όσα έχουν ήδη συμβεί να πιστευτούν και τα μελλοντικά. Έχει επισκεφθεί κανείς από εσάς ποτέ την Παλαιστίνη; Εγώ τουλάχιστον νομίζω πως ναι. Επομένως, εσείς μαρτυρήστε για την αλήθεια των λεγομένων. Διότι ψηλότερα από την Ασκάλωνα και τη Γάζα, ακριβώς στο τέλος του ποταμού Ιορδάνη, υπήρχε μια περιοχή εκτεταμένη και εύφορη, η οποία συναγωνιζόταν τον παράδεισο του Θεού. Διότι αναφέρει η Γραφή: «Είδε ο Λωτ όλη την περίχωρο του Ιορδάνη, και ποτιζόταν σαν τον παράδεισο του Θεού». Αλλά τώρα αυτή είναι η πιο έρημη από όλες τις ερήμους. Στέκονται μεν δέντρα και φέρουν καρπό, όμως ο καρπός αποτελεί υπόμνηση της οργής του Θεού. Διότι στέκονται ροδιές που έχουν μεν λαμπρή εξωτερική εμφάνιση, παρέχοντας χρηστές ελπίδες σε όσους αγνοούν, αλλά όταν τις πάρει κανείς στα χέρια του και τις σπάσει, δεν φανερώνουν κανέναν καρπό, παρά μόνο πολλή σκόνη και τέφρα κρυμμένη στο εσωτερικό τους. Τέτοια είναι και η γη, τέτοιοι και οι λίθοι, τέτοιος και ο ίδιος ο αέρας. Τα πάντα έχουν κατακαεί, τα πάντα έχουν αποτεφρωθεί, όντας υπομνήματα της οργής που προηγήθηκε, και προμηνύματα της μελλοντικής κολάσεως. Μήπως και αυτά είναι απλώς απειλές λέξεων; Μήπως και αυτά είναι κενοί ήχοι λέξεων;

Διότι παραλείπω τώρα τη διαμάχη των ποιμένων και τη μοιρασιά με τον ανιψιό του, αν και αυτά, εάν εξετάζονταν στην περίπτωση άλλων, θα ήταν αρκετά για να προκαλέσουν μεγάλη αποθάρρυνση. Επειδή, όταν εκείνος που διασώθηκε από αυτόν και έγινε κάτοχος τόσων αγαθών, και ο οποίος θα έπρεπε να του παραχωρήσει τα πάντα και να επιπλήξει τους δικούς του ποιμένες, αυτός, όταν του δόθηκε η δυνατότητα επιλογής, σπεύδει να καταλάβει τα πιο εύφορα εδάφη και αφήνει σε εκείνον τα πιο ερημικά μέρη. Ποιος θα μπορούσε να το υπομείνει εύκολα —δεν εννοώ την υλική ζημία, αλλά το να περιφρονείται ενώ ο ίδιος έχει προσφέρει τιμή, και να λαμβάνει το μικρότερο μερίδιο— πράγμα που θεωρείται βαρύτερο από κάθε ζημία; Όμως, όλα αυτά τα παραβλέπω τώρα· διότι ο λόγος μας αναφέρεται στον πατριάρχη, και όχι σε κάποιον από τους κοινούς ανθρώπους.

Ας αποδώσουμε λοιπόν με τόκο το χρέος, αν βέβαια αποδειχθούμε τόσο εύποροι. ΤΙΤΛΟΣ ΚΓ΄. — Περί εκδικήσεως· και ότι απαγορεύεται να απαιτούνται ευθύνες δύο φορές για το ίδιο πράγμα. «Δεν θα επιβάλεις τιμωρία δύο φορές για το ίδιο πράγμα.» «Τι συλλογίζεστε εναντίον του Κυρίου; Αυτός θα επιφέρει την καταστροφή, και δεν θα τιμωρήσει με θλίψη δύο φορές για το ίδιο πράγμα.» ΤΙΤΛΟΣ ΚΔ΄. — Περί κοινών πραγμάτων· και ότι πρέπει να αποφεύγονται τα κοινά καταλύματα, διότι προξενούν φιλονικίες και διενέξεις. «Είπε ο Αβραάμ προς τον Λωτ: Ας μην υπάρχει φιλονικία ανάμεσα σε εμένα και σε εσένα, και ανάμεσα στους βοσκούς μου και στους βοσκούς σου, διότι είμαστε άνθρωποι αδελφοί. Δεν βρίσκεται εμπρός σου όλη η γη; Χωρίσου από εμένα. Αν εσύ πας αριστερά, εγώ θα πάω δεξιά· αν εσύ πας δεξιά, εγώ θα πάω αριστερά. Και αφού σήκωσε ο Λωτ τα μάτια του, αντίκρισε όλη την περίχωρο του Ιορδάνη, ότι ολόκληρη ποτιζόταν, πριν καταστρέψει ο Θεός τα Σόδομα και τα Γόμορρα, σαν παράδεισος του Θεού, και σαν τη γη της Αιγύπτου. Και διάλεξε για τον εαυτό του ο Λωτ την περίχωρο του Ιορδάνη, και αναχώρησε ο Λωτ από τα ανατολικά, και χωρίστηκαν.» «Είναι προτιμότερο να κατοικεί κανείς σε μια γωνιά στο ύπαιθρο, παρά σε κοινό σπίτι.» «Με άνθρωπο ισχυρότερο και πλουσιότερό σου να μην έχεις κοινές υποθέσεις.» Η φροντίδα των κοινών πραγμάτων δίνει πάντοτε λαβές για κατηγορίες.