Πατερικές αναφορές στο ΓΕΝΕΣΙΣ 13:2

Διότι έτσι ποιος θα μπορούσε να δοκιμάζει τα αισθητά και να κατέχει τα νοητά, και να επιλέγει τα μεν, ενώ να απομακρύνεται από τα δε; Ως «δόκιμοι τραπεζίτες» ας επιλέξουμε το καλό, και ας «απέχουμε από κάθε είδους πονηρό». Ας προσεγγίσουμε, λοιπόν, τα καλά ως αναγκαία, και τα αδιάφορα στον βαθμό που το απαιτεί η ανάγκη. Διότι ο πλούτος από μόνος του δεν είναι ούτε αγαθός ούτε φαύλος, αλλά ανάλογα με την προαίρεση εκείνου που τον χρησιμοποιεί κρίνεται για το ένα ή το άλλο. Για παράδειγμα, ο μέγας Αβραάμ ήταν πάρα πολύ πλούσιος, αλλά δεν παρεξέκλινε από την αρετή εξαιτίας αυτού. Παρομοίως και ο φτωχός Λάζαρος, αν και βρισκόταν σε πενία, ασκούνταν στην ανδρεία και τη μεγαλοψυχία με τη σοφία και τον ορθό λογισμό. Επομένως, όπως ανέφερα, ούτε η πενία είναι από μόνη της καλή ούτε ο πλούτος φαύλος, αλλά σημασία έχει η χρήση τους αναλόγως με τη διάθεση αυτού που τα χρησιμοποιεί. Άλλωστε, στον πιστό ανήκει όλος ο κόσμος των υλικών αγαθών, ενώ στον άπιστο ούτε ένας οβολός. Διότι στον μεν πιστό τα πάντα έχουν υποταχθεί και τα πάντα καθίστανται δούλα του, επειδή εξουσιάζει τα πάντα και ταυτόχρονα τα καταφρονεί. Ο δε άπιστος είναι δούλος των πάντων, καθώς κυριεύεται από τον μαμωνά· δεν εξουσιάζει τίποτα, αλλά μάλλον εξουσιάζεται. Και όλα βεβαίως τα δημιουργήματα του Θεού είναι καλά· όμως η διάθεση εκείνων που τα χρησιμοποιούν δημιουργεί τη μεγάλη διαφορά.

Και συνέβη να μην αποφύγει με άλλον τρόπο τις βλάβες ο θεσπέσιος Αβραάμ, παρά μόνο όταν, εγκαταλείποντας τη γη των Αιγυπτίων, επέστρεψε στον αρχικό και θεόσδοτο τόπο, όπου αφού έφτασε, επιμελούνταν με προσήλωση τα αγαθά έργα. Είναι δε γραμμένο ως εξής: «Ανέβηκε δε ο Αβραάμ από την Αίγυπτο, ο ίδιος και η γυναίκα του, και όλα τα υπάρχοντά του, και ο Λωτ μαζί του στην έρημο. Ο Αβραάμ ήταν πάρα πολύ πλούσιος σε κτήνη, σε ασήμι και σε χρυσό, και πορεύθηκε εκεί απ' όπου είχε ξεκινήσει προς την έρημο, μέχρι τη Βαιθήλ, μέχρι τον τόπο όπου βρισκόταν προηγουμένως η σκηνή του, ανάμεσα στη Βαιθήλ και στην Αγγαί, στον τόπο του θυσιαστηρίου, το οποίο είχε κατασκευάσει εκεί στην αρχή. Και επικαλέστηκε εκεί ο Αβραάμ το όνομα του Κυρίου.» Κατανοείς λοιπόν ότι είναι αναγκαίο, εκείνοι που μεταβαίνουν από την κοσμική ασωτία σε μια άλλη, ιερή ζωή, να παίρνουν μαζί τους, τρόπον τινά, όλα τα υπάρχοντά τους; Διότι πανοικί και μαζί με όλο το γένος του, θα πρόσθετα μάλιστα και με όλες του τις αποσκευές, αναχώρησε από τη γη των Αιγυπτίων ο προπάτορας Αβραάμ. Πρέπει δηλαδή κανείς να απομακρύνεται ολοκληρωτικά και, τρόπον τινά, να επιθυμεί να μεθορμίζεται πανοικί προς την έρημο, δηλαδή σε μια απερίσπαστη και καθαρή κατάσταση της διάνοιας, από όπου αρχικά εξέπεσε η ανθρώπινη φύση, όταν λόγω έλλειψης των άνωθεν αγαθών έκλινε προς τα χειρότερα. Διότι αυτό ακριβώς υποδηλώνει αινιγματωδώς η κάθοδος σε ξένους, η απομάκρυνση δηλαδή από τη γη και από την πρώτη και πιο αγαπημένη σκηνή, στην οποία βρισκόταν και το θυσιαστήριο.

ΟΜΙΛΙΑ ΛΓ'. Ο Άβραμ ήταν πάρα πολύ πλούσιος σε κτήνη, σε ασήμι και σε χρυσό. Και πορεύθηκε, από εκεί που είχε έρθει, προς την έρημο έως τη Βεθήλ, έως τον τόπο όπου βρισκόταν η σκηνή του πρωτύτερα, ανάμεσα στη Βεθήλ και την Αγγαί, στον τόπο του θυσιαστηρίου που είχε κατασκευάσει εκεί αρχικά. α'. Βλέποντας σήμερα τη γεμάτη προθυμία συγκέντρωσή σας εδώ και τον πόθο σας για την ακρόαση, θέλω να σας εξοφλήσω ένα χρέος, το οποίο οφείλουμε στην αγάπη σας.

Γι' αυτό σήμερα είναι αναγκαίο να ασχοληθούμε με τη συνέχεια, και σαν ένα ενιαίο σώμα να ενώσουμε αυτά που πρόκειται να λεχθούν με όσα έχουν ήδη ειπωθεί· διότι έτσι θα σας γίνει πιο εύληπτος ο λόγος της διδασκαλίας. Αλλά για να γίνουν σαφέστερα σε εσάς τα λεγόμενα, θα ήταν ορθό να παραθέσουμε στην αγάπη σας και την ίδια την αρχή των σημερινών αναγνωσμάτων. «Ο Άβραμ», λέγει, «ήταν πάρα πολύ πλούσιος σε κτήνη, σε ασήμι και σε χρυσό. Και πορεύτηκε από εκεί που είχε έρθει, προς την έρημο, έως τη Βεθήλ, έως τον τόπο όπου βρισκόταν η σκηνή του προηγουμένως, ανάμεσα στη Βεθήλ και την Αγγαί, στον τόπο του θυσιαστηρίου που είχε κατασκευάσει εκεί εξαρχής· και εκεί ο Άβραμ επικαλέστηκε το όνομα Κυρίου του Θεού».

Για να κατανοήσεις το ευμήχανο της σοφίας του Θεού, καθώς και την υπερβάλλουσα και άπειρη δύναμη της πρόνοιας που ασκούσε υπέρ του δικαίου. Διότι αυτός που αποδήμησε στην Αίγυπτο εξαιτίας της ανάγκης του λιμού, και επειδή δεν μπορούσε να αντέξει τη στέρηση στη Χαναάν, έγινε ξαφνικά πλούσιος, και όχι απλώς πλούσιος, αλλά πάρα πολύ, και όχι μόνο σε κτήνη, αλλά και σε άργυρο και χρυσό.