Πατερικές αναφορές στο ΓΕΝΕΣΙΣ 16:1

γ. Η Σάρρα, λοιπόν, είχε συζευχθεί σύμφωνα με τον νόμο τον προπάτορα του γένους. Είχε δε αυτός μια δούλη, εννοώ την Αιγύπτια, με το όνομα Άγαρ. Όμως η μεν ελεύθερη με καταγωγή από ελεύθερους δεν είχε πείρα τοκετού και ωδίνων· και βλέποντας ότι δεν έφερε κανέναν καρπό από τη δική της κοιλιά, ελκυόμενη έπειτα από τον πιο έντονο πόθο της φύσης για τεκνοποιία, καταβαρυνόταν από μεγάλη θλίψη. Και εκείνο που προκαλούσε τη μεγαλύτερη συμπόνια ήταν το εξής: Ο μεν Αβραάμ είχε φτάσει στην ηλικία των ογδόντα ετών, όπου ήταν επόμενο να έχει πλέον ψυχρανθεί μέσα του η θερμή κίνηση της φύσης για τεκνοποιία. Αυτή δε, που οδυρόταν για την έλλειψη τέκνων και θρηνούσε βαθύτατα για την ακαρπία της μήτρας της, είχε φτάσει στο απώτατο όριο της ηλικίας της. Σοφιζόμενη λοιπόν λύση για τους πόθους της τεκνοποιίας και για να αμβλύνει το κεντρί της φύσης επάνω της, παρακαλούσε τον σύζυγό της να συνευρεθεί με τη δούλη, ώστε, εφόσον δεν είχε αξιωθεί γνήσια τέκνα, τουλάχιστον να αναδειχθεί πατέρας νόθου παιδιού. Έτσι δε τα αναφέρει η θεία Γραφή: «Η Σάρρα δε η γυναίκα του Αβραάμ δεν του γεννούσε, είχε όμως μια Αιγύπτια δούλη, η οποία ονομαζόταν Άγαρ. Και είπε η Σάρρα προς τον Αβραάμ: Ιδού, ο Κύριος με εμπόδισε από το να γεννήσω· είσελθε στη δούλη μου, για να τεκνοποιήσεις από αυτήν».

Θ΄. Το ότι δε ήταν αναγκαίο, εφόσον είχε πλέον φανερωθεί ο Εμμανουήλ και το μυστήριό του είχε υποδειχθεί στον κόσμο, οι τύποι της μωσαϊκής λατρείας να υποταχθούν στις ευαγγελικές διδασκαλίες και να υποχωρήσουν σε ανώτερες και τελειότερες εντολές, το ζήτημα αυτό σκιαγραφούνταν πάλι με αδρό τύπο. Και ποιος είναι αυτός, θα τον πω. Επειδή δηλαδή η μεν Σάρρα δεν γεννούσε, η δε Άγαρ κυοφόρησε τον Ισμαήλ, καταλήφθηκε λοιπόν να υπερηφανεύεται εναντίον της ελεύθερης. Η Σάρρα όμως δεν ανέχθηκε αυτή την υπεροψία, και μάλιστα κακομεταχειριζόταν την Αιγύπτια. Εκείνη τότε δραπέτευσε από το σπίτι και περιπλανιόταν στην έρημο.

ΟΜΙΛΙΑ ΛΗʹ. Η Σάρα, η γυναίκα του Άβραμ, δεν του γεννούσε παιδιά· είχε όμως μια Αιγύπτια δούλη, που ονομαζόταν Άγαρ. αʹ. Πάλι τα κείμενα που αναγνώσθηκαν σήμερα προσκαλούν τον λόγο μας να ασχοληθεί με την ιστορία του πατριάρχη· και μην απορήσετε αν, ενώ επί τόσες ημέρες παρουσιάζουμε τα γεγονότα του βίου του, δεν μπορέσαμε ούτε και σήμερα να τα ολοκληρώσουμε. Διότι είναι άφθονος ο πλούτος της αρετής του δικαίου, και το μέγεθος των κατορθωμάτων του ξεπερνά κάθε ανθρώπινη γλώσσα.

Η Σάρα, αναφέρει η Γραφή, η γυναίκα του Άβραμ, δεν του γεννούσε παιδιά· είχε δε αυτή μια Αιγύπτια δούλη, που ονομαζόταν Άγαρ. Παρατήρησε από εδώ, αγαπητέ, την άφατη μακροθυμία του Θεού, καθώς και την υπερβάλλουσα πίστη και την ευγνωμοσύνη του δικαίου, την οποία επιδείκνυε ως προς τις επαγγελίες που του είχαν γίνει. Διότι, παρόλο που τόσες πολλές φορές ο Θεός τού είχε υποσχεθεί ότι θα δώσει τη γη στο σπέρμα του και ότι θα αυξηθεί σε τόσο μεγάλο πλήθος ώστε να εξισωθεί με το πλήθος των άστρων, εκείνος, βλέποντας ότι τίποτα από όσα του εξαγγέλθηκαν δεν γινόταν πράξη, αλλά ότι οι υποσχέσεις παρέμεναν ακόμη μόνο στα λόγια, δεν ταραζόταν στον λογισμό του, δεν κλονιζόταν στο φρόνημά του, αλλά παρέμενε ακλόνητος, πιστεύοντας στη δύναμη Εκείνου που είχε δώσει την επαγγελία.

Γι' αυτόν τον λόγο και τώρα το επισήμανε η Θεία Γραφή λέγοντας: «Η Σάρα όμως, η γυναίκα του Άβραμ, δεν του γεννούσε παιδί»· φανερώνοντάς μας σχεδόν τούτο, ότι ύστερα από όλα αυτά, ύστερα από τις συμφωνίες που συνήφθησαν μαζί του, ύστερα από την υπόσχεση ότι θα προέλθει από αυτόν αναρίθμητο πλήθος, εκείνος δεν δυσανασχετούσε, δεν αμφέβαλλε, αν και έβλεπε ότι τίποτα από όσα είχαν ειπωθεί δεν γινόταν πράξη, αλλά μάλλον συνέβαιναν τα εντελώς αντίθετα. Γι' αυτό αναφέρει, ύστερα από όλα εκείνα: «Η Σάρα όμως, η γυναίκα του, δεν του γεννούσε παιδί»· για να μάθεις ότι καμία εξέλιξη δεν υπήρξε γι' αυτόν ύστερα από τόσες υποσχέσεις, μολονότι τόσο η στειρότητα της Σάρας, όσο και η νέκρωση της μήτρας της, ήταν αρκετές για να προκαλέσουν μεγάλη απορία στον δίκαιο. Όμως ο πατριάρχης δεν απέβλεπε πλέον στα εμπόδια της φύσεως, αλλά, επειδή γνώριζε την ευμηχανία του Δεσπότη, και ότι, όντας δημιουργός της φύσεως, δύναται να βρίσκει διεξόδους στα αδιέξοδα, σαν ευγνώμων δούλος δεν περιεργαζόταν τον τρόπο με τον οποίο συντελούνταν τα γεγονότα, αλλά αφέθηκε στην ακατάληπτη πρόνοιά Του και πίστεψε σε όσα του είχαν ειπωθεί. Γι' αυτό λέει: «Η Σάρα όμως», μετά από τόσες υποσχέσεις, «δεν του γεννούσε παιδί. Είχε δε αυτή μια Αιγύπτια δούλη, που ονομαζόταν Άγαρ». Ούτε και στο σημείο αυτό η Θεία Γραφή έκανε μνεία στη δούλη τυχαία, αλλά για να μάθουμε από πού την απέκτησε.